Reactie college op strategische beschouwingen Kaderbrief 2022

Reactie college op strategische beschouwingen Kaderbrief 2022 Geachte leden van de gemeenteraad, Na uw strategische beschouwingen op papier geven wij hier onze reactie. Het college is acht maanden onderweg. We zijn verheugd over uw vertrouwen in en tevredenheid over het zakencollege. Ook zijn we blij met de nauwe samenwerking met uw raad. We ervaren de verhoudingen als open, constructief en wars van politiek gedoe. We zijn er eveneens verheugd over dat er partijen zijn die openstaan voor voortzetting van het zakencollege en de wil hebben om te werken met geworven wethouders. Dat beschouwen we als een onderstreping van het in ons gestelde vertrouwen.

Financiën Net als verschillende raadsfracties waarschuwen ook wij voor financieel optimisme. Samen met u zijn we de bocht aan het nemen en er is alle reden daar blij mee te zijn. Alleen, we zijn de bocht nog niet door, laat staan de tunnel uit. Dat vergt nog jarenlang budgettaire discipline, met kracht doorzetten van de versterking van de financiële functie, focus op vervangingsinvesteringen en beheer en onderhoud en niet op nieuw beleid of nieuwe investeringen, organisatie structurele en -culturele veranderingen en professioneel bestuur van raad en college. Het college is blij dat partijen zich expliciet uitspreken voor steun om de OZB te verhogen, mocht dat nodig zijn. Dit betekent dat wij - anders dan we hebben voorgesteld in de Kaderbrief - een begroting voor 2022 presenteren, waarin eventuele nieuwe bezuinigingen altijd gepaard gaan met een evenwichtige verhoging van de OZB. De verhoging is dan niet meer de laatste ingreep om de begroting sluitend te krijgen. Maar we denken nu niet dat er extra nieuwe bezuinigingen (en dus ook geen extra OZBverhoging) nodig zijn om de begroting voor 2022 sluitend te krijgen. Toch valt dit niet helemaal uit te sluiten als we kijken naar de onzekerheden die er zijn in zowel de rijksinkomsten als onze eigen uitgaven, zoals ook verschillende raadsfracties hebben opgemerkt.

Tegelijkertijd erkent het Rijk dat gemeenten in het sociaal domein te weinig geld krijgen en dit gepaard zal gaan met extra inkomsten. We moeten afwachten hoeveel en wanneer, maar zeker is dat dat geld er komt. En als het komt, komt het bovenop de inkomsten die wij nu in de Kaderbrief hebben opgenomen. Overigens wordt dat anders als we onszelf verplichten om extra te sparen en voor 2022 drie miljoen euro uit de exploitatie te halen, waar Gemeentebelangen voor pleit. In dat geval wordt het lastig om extra bezuinigingen en dus ook verhoging van de OZB te vermijden. Dan lopen we het risico dat we de lijn van een beleidsarme begroting verlaten en ook de inhaalslagen, die we maken in het beheer en onderhoud, moeten stoppen. Beter is om de lijn, die wij voorstellen, vast te houden en daar waar het kan extra snel te sparen, maar altijd vast te houden aan het groeitempo in de algemene reserves, zoals dat is opgenomen in Schone lei.

1

COVID Vorig jaar werden we getroffen door de COVID-pandemie. Dat bracht veel leed met zich mee. Niet alleen in de vorm van ziekte en overlijden van een deel van onze inwoners en vrijheid beperkende maatregelen, maar ook de bedrijven van vele ondernemers werden getroffen. De SWO kwam onmiddellijk in de crisisstand en reageerde snel op hulpvragen, van welke aard dan ook. Dat is op een bewonderenswaardige wijze gebeurd. Ook verdient de SWO een compliment voor het feit dat onder de druk van de pandemie, zo veel gewoon werk is doorgegaan. De pandemie leidde tot een economische crisis. We krabbelen op uit het dal, maar het ziet ernaar uit dat de economie onverwacht doorgroeit. We zien dat onder meer aan de belangstelling voor onze gronden.

Participatie Wij vinden participatie belangrijk. Participatie is van ons allemaal. Daar willen we samen met uw raad invulling aan geven. Het is een gezamenlijke opgave. Participatie zorgt voor de verbinding met de samenleving, tussen bestuur en inwoners, maar ook tussen inwoners onderling. Inwoners leveren waardevolle bijdragen. Samen kom je tot de mooiste dingen. Participatie moet een herkenbaar thema zijn op alle terreinen. We geven daar op verschillende manieren vorm aan. Zo zijn we al hard op weg om inwoners, ondernemers en organisaties te betrekken bij belangrijke ontwikkelingen in de samenleving. Voorbeelden hiervan zijn de waterstofwijk, het herontwerpen van het sociaal domein, de cultuurvisie, het vaststellen van een economische visie en het centrummanagement. En het kan nog beter. We kunnen veel zaken vormgeven en oppakken met geïnteresseerde en deskundige inwoners en ondernemers.

Woonvisie Wij merken dat de keuze om aan de slag te gaan met de actualisatie van de woonvisie breed wordt gedragen. Diverse fracties hebben onderwerpen aangedragen, zoals het verkennen van voldoende aanbod in dorpen, mogelijkheden voor starters met een laag woonbudget, inclusief de mogelijkheden van de starterslening en voldoende sociale huurwoningen en aandacht voor versleten gebieden. Die nemen we mee in de actualisatie. Andere belangrijke aandachtspunten zijn duurzaamheid, wonen en zorg, bijzondere doelgroepen en integrale wijkaanpak waarbij vele facetten bij elkaar komen. Vanzelfsprekend actualiseren wij de woonvisie samen met partners, inwoners en andere betrokkenen. Basis voor de visie is het woningmarktonderzoek dat nu in regionaal verband wordt opgepakt en waarin de opgave vanuit de regio Zwolle en Drenthe wordt meegenomen. En bij dit alles hoort een afgewogen prioritering en financiering.

2

We verwachten de actualisatie in het eerste kwartaal van 2022 aan u te kunnen voorleggen. Wel is de planning ook afhankelijk van interne capaciteit en de beschikbaarheid van externe capaciteit.

Financiën specifiek Beleidsarme begroting We vinden het gezien de financiële situatie niet opportuun is om volop nieuw beleid op te voeren. De financiële vooruitzichten worden beter, maar het is nog allemaal broos. Daarnaast willen we ook niet over ons graf heen regeren in verband met de aankomende verkiezingen. Om toch enige armslag te hebben perspectief te kunnen bieden, willen we wel wat ruimte in de begroting meenemen voor nieuw beleid. Uiteraard gaan we eventuele wensen voor nieuw beleid integraal wegen. Investeringsruimte inzetten voor vervangingsinvesteringen We stellen in de Kaderbrief de beleidslijn voor om voorlopig geen investeringen op te nemen voor nieuwe voorzieningen en ambities. De in de Kaderbrief genoemde vervangingsinvesteringen worden in de aanloop naar de programmabegroting 2022 aangevuld, uitgewerkt en geactualiseerd. Dat zullen we ook zien welke vervangingsinvesteringen we wel en niet kunnen realiseren binnen de door de raad gestelde plafonds. Tot die tijd vinden we het geen goed idee om nieuwe voorzieningen te realiseren, terwijl we niet weten of we in staat zijn bestaande voorzieningen overeind te houden. Spaartempo In de Kaderbrief geven we aan dat we vasthouden aan het afgesproken spaartempo uit Schone lei. Op basis van de resultaten uit de Kaderbrief kunnen we met de programmabegroting beslissen meer of sneller te sparen dan is afgesproken.

In Schone lei hebben we met elkaar bepaald dat er uiterlijk 2025 19 miljoen euro in de algemene reserve moet zitten. Op basis van de doorrekening van de resultaten uit de Kaderbrief, zit er in 2025 26 miljoen in de spaarpot. IJs en weder dienende, want er zijn nog tal van risico’s en onzekerheden. Sparen is geen doel op zich. Een robuuste begroting wel. Naar het opmaken van de begroting toe gaan we het spaartempo en de omvang van de algemene reserve in balans brengen met de benodigde weerstandscapaciteit en eventuele dekkingsvraagstukken in de exploitatie en de investeringsportefeuille. Maar we komen niet onder het spaartempo van Schone lei.

3

Reservering kapitaallasten stadscentrum Wij gaan bij de GemRap 2021 voorstellen om exploitatie-uitgaven die rechtstreeks ten laste van de algemene reserve werden en worden gebracht, af te schaffen. Exploitatie-uitgaven horen in de exploitatiebegroting thuis en moeten – net als alle andere uitgaven – deel zijn van de integrale afweging. Door deze uitgaven rechtstreeks uit de algemene reserve te halen, raken ze buiten beeld en maken geen onderdeel meer uit van een eventuele bezuiniging binnen het programma. Zo wordt een exploitatiesubsidie voor De Tamboer van twee ton rechtstreeks ten laste gebracht van de algemene reserve. Zouden wij bijvoorbeeld besluiten om te bezuinigen op het programma Bruisend Hoogeveen, dan onttrekt deze subsidie zich daaraan. Hetzelfde geldt voor voorzieningen die zijn getroffen om de kapitaallasten uit investeringen uit het verleden, zoals voor het Raadhuis en het Stadscentrum, af te dekken. Door die af te schaffen wordt een einde gemaakt aan intransparantie en (een zekere mate van) stuurloosheid in de begroting. Omdat het om uitgaven uit het verleden gaat, heeft dat geen gevolgen voor beslissingen over toekomstige uitgaven.

Reacties en beantwoording vragen per programma Veilige Bereikbaarheid Gemeentebelangen wil weten of het college op de hoogte is van de plannen van het Rijk om het luchtruim opnieuw te verdelen en wat de gevolgen daarvan zijn voor vliegveld Hoogeveen en geluidsoverlast voor de inwoners. Antwoord: We weten dat het Rijk hieraan werkt, maar verder heeft ons nog geen informatie bereikt. We volgen de ontwikkelingen. Aantrekkelijk wonen De VVD vindt dat de afronding van de herstructurering van het stadscentrum en specifiek het zuidelijk deel van de Hoofdstraat nodig is voor de uitstraling van Hoogeveen als vestigingsplaats voor bedrijven en personen. Antwoord: Voor het stadscentrum geldt dat er op dit moment geen financiële ruimte is om de Hoofdstraat Zuid en andere geplande investeringen uit te voeren. Een beperkt deel kunnen we uitvoeren via een aanvraag om financiering via het provinciale Regiostedenfonds van de provincie. Hiervoor hebben we samen met het Centrummanagement een plan gemaakt. Onderdeel hiervan is het vergroenen van Hoofdstraat Zuid. Dit voeren we zodanig uit dat dit past binnen de toekomstige herinrichting van Hoofdstraat Zuid.

4

RUD Wij delen de zorgen over kosten van de RUD. Deze zorg hebben meer gemeenten en wij trekken ook samen op om hier meer grip op te krijgen. Zo hebben wij bijvoorbeeld in onze reactie op de jaarstukken 2020 van de RUD meegeven dat deze nog te weinig sturingsinformatie bevatten. Wij verwachten van de RUD dat zij in toekomstige rapportages meer inzicht geven in mogelijke trends, op basis waarvan analyses kunnen worden gemaakt. Ook de huidige wijze van urenregistratie moet veranderen voor meer transparantie en sturing. Duurzaam Hoogeveen De ChristenUnie vraagt zich af of met het loslaten van de afspraak om in 2025 als gemeentelijke organisatie CO2-neutraal te zijn ook de duurzaamheidsambitie is verdwenen. Antwoord: Het schrappen van geld om de gemeentelijke gebouwen meer te verduurzamen betekent niet dat de ambitie weg is. Het betekent dat we meer tijd nemen. We voeren nu alleen maatregelen uit die passen binnen het bestaande onderhoudsbudget van de gemeentelijke gebouwen. Lijst Van Hien vraagt naar de participatie en specifiek naar energiearmoede en participatie van laaggeletterden en digibeten in het kader van de Transitievisie Warmte. Antwoord: Hierover is recent gesproken bij het debat over de RES en krijgt het in het debat over de uitgangspunten Transitievisie Warmte Hoogeveen een vervolg. Lijst Van Hien vraagt of het college doorgaat met circulair ondernemen en inkopen.

Antwoord: Daar gaat het college mee door. Het is een van de drie thema’s van het project Maatschappelijk Verantwoord Inkopen. Grondzaken De SGP overweegt een motie in te dienen waarin het college wordt opgeroepen de beschikbaarheid van bouwgrond voor woningen op peil te houden. Antwoord: Een dergelijke motie is overbodig. Gronden in gemeentelijk bezit voor woningbouw blijven hiervoor beschikbaar. Als de motie erop toeziet dat we meer gronden beschikbaar zouden moeten maken, dan ontraden wij de motie. De financiële positie van de gemeente staat de komende jaren geen nieuwe grote grondaankopen toe. Wij komen daar bij de nota Grondbeleid op terug.

5

Bruisend Hoogeveen Gemeentebelangen vraagt hoe lang we nog door moeten gaan met de extra bijdrage aan De Tamboer. Antwoord: In juni 2017 heeft de raad besloten om tot aan de renovatie van De Tamboer jaarlijks twee ton bovenop de reguliere subsidie beschikbaar te stellen. Ook werd besloten het geld uit de algemene reserve te halen. In het besluit staat eveneens dat er een investeringsplan moest worden gemaakt waarin onder andere zou worden gekeken naar samenwerking met andere culturele partijen. De raad ging ervan uit dat dat maximaal vijf jaar zou duren, maar die termijn is niet vastgelegd. Na dit besluit is begonnen met de oprichting van een Cultuurhuis, waarin alle culturele partijen onderdak zouden vinden. Maar het traject is eind 2020 gestopt. Er is dus geen Cultuurhuis gerealiseerd en dus is ook De Tamboer niet gerenoveerd. Daarmee staat het besluit van 2017 nog steeds. Motie cultuurvisie Uw raad heeft een motie aangenomen, waarin u ons oproept om met een nieuwe visie op cultuur te komen. Zoals het nu lijkt ronden we deze nota af voor de zomervakantie en de behandeling in uw raad is na de zomervakantie gepland. In de motie heeft u ons ook gevraagd om samen met de culturele instellingen te kijken welke voordelen zijn te behalen door samenwerking en het mogelijk samenvoegen van huisvesting.

Dit betekent dan ook dat de transitieperiode voor De Tamboer nog niet kan worden afgesloten. Na het vaststellen van de nieuwe cultuurvisie gaan we met culturele partijen in gesprek over samenwerking, samenvoeging en huisvesting. Werken aan Werk Inmiddels is er steeds meer zicht op een einde van de coronacrisis. Daarom moet de gemeente Hoogeveen zich volgens het CDA blijven inzetten op bedrijvigheid en werkgelegenheid voor haar inwoners. Cruciaal voor het vestigingsklimaat is het opleidingsniveau van de mogelijke werknemers. De IT-hub laat zien dat we verder buiten de gemeentegrenzen moeten kijken. Kunnen we de hub een voorbeeld laten zijn voor de aanpakkersmentaliteit van Hoogeveen, vraagt het CDA? Antwoord: We zijn het met u eens dat de IT-hub een voorbeeld is en moet zijn van Hoogeveen. Aanpakkersmentaliteit is daar een voorbeeld van. Maar een voorbeeld is ook de kracht, kwaliteit en kennis die er bij onze Hoogeveense bedrijven volop aanwezig is. Daarnaast laat de IT-hub ook zien waar we in Drenthe en de regio goed in zijn, namelijk samenwerken. Gemeente, provincie, bedrijfsleven en onderwijs werken hier intensief met elkaar samen.

6

Zorg en Transparant Bestuur We hechten ook veel waarde aan een goede dienstverlening aan onze inwoners en ondernemers. Met de recent vastgestelde visie Dienstverlening 2021-2025 geven we richting aan hoe we dit willen door ontwikkelen. Het werken vanuit de kernwaarden eenvoud, maatwerk, samen en vertrouwen vormen onze basis. Bij initiatieven en ideeën uit de samenleving is onze grondhouding ‘ja, mits’ en zoeken we de samenwerking op. Ook werken we aan een betrouwbaar fundament waarin we klachten en vragen serieus nemen en zaken tijdig oppakken.

Veilig Hoogeveen Verschillende partijen stelden vragen over de brandweerkazerne. Antwoord: In een rapport uit 2018 over de bouwtechnische staat van de kazerne bleek dat er iets moest gebeuren. Een verbouwing viel duurder uit dan nieuwbouw. De kazerne stond al op de lijst van investeringen bij de programmabegroting 2021-2022. Door de ontwikkelingen vorig jaar is de investering niet verwerkt in de programmabegroting 2022. Verder uitstel is geen optie. Daarom willen we de noodzakelijke investering verwerken in de programmabegroting 2023. Het proces om de daarvoor benodigde informatie te verzamelen is begonnen en de resultaten in de vorm van een kant en klaar plan worden voorbereid om mee te nemen in de Kaderbrief 2022. In dat proces bekijken we ook welke rol de Veiligheidsregio Drenthe hierin kan spelen. Gezond en Vitaal Gemeentebelangen vraagt om het toepassen van een inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo. Een aantal gemeenten zouden dat al doen. Antwoord: We raden het invoeren van een inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor de Wmo af. Een inkomensafhankelijk eigen bijdrage mag gewoon niet. Daarmee gaan we over de grenzen van rechtmatigheid heen. Overigens is de kans groot dat dit niet wordt geaccepteerd door het Rijk en dat alle investeringen in een dergelijke beleidswijziging voor niets blijken te zijn.

We volgen met belangstelling de ontwikkelingen in de gemeenten Krimpen aan de IJssel en Leusden. BMTO Over onderwijshuisvesting zijn diverse vragen gesteld. Antwoord: We werken aan de afronding van een integraal huisvestingsplan (IHP) en de start van de eerste uitvoeringsprojecten. We hebben het concept IHP in maart naar de schoolbesturen 7

gestuurd. We hebben geconstateerd dat we het over veel dingen eens zijn. Toch is er nog een aantal verschillen. Die willen we nog voor de zomer willen bepreken. Daarna gaat het IHP richting besluitvorming en kan de realisatie van de eerste projecten van het nieuwe IHP worden gestart. Het IHP omvat ook een fasering voor de langere termijn. We zijn geen voorstander van lange termijn financieringsafspraken met schoolbesturen. We hebben niet de financiële ruimte om nu afspraken te maken over de gehele periode van het IHP. De gemeenteraad kan alleen voor het volgende jaar een hard besluit nemen over investeringsruimte voor onderwijshuisvesting. Er is niet meer zekerheid te bieden over geld. Door het budget bij de gemeente te houden kunnen we beter inspelen op toekomstige ontwikkelingen (zoals leerlingaantallen) en welke middelen passend zijn hierbij. Ook houden we zo grip op ruimtelijke ordening. We houden dus vanuit het raadskader het budget bij de gemeente voor primair en speciaal onderwijs. Via Op Overeenstemming Gericht Overleg werkt de gemeente met de schoolbesturen huisvestingsplannen uit, op basis van het IHP.

De SGP overweegt een amendement in te dienen om te laten vastleggen dat het beschikbare budget niet is bedoeld voor stenen maar dit aan te wenden voor de mogelijkheid om de kapitaallasten te dekken voor het benodigde aan te trekken kapitaal voor het in stand houden en vernieuwen van onderwijshuisvesting. Het aangekondigde amendement van de SGP om het budget niet in stenen te steken maar voor het aantrekken van kapitaal ter dekking van de kapitaallasten ontraadt het college krachtig om meerdere redenen. In de eerste plaats ontbreekt het Hoogeveen aan financiële ruimte om nu langjarige bindende afspraken met schoolbesturen te maken. Verder vereist een dergelijke richting fundamentele keuzes en besluiten over de rollen van gemeente en schoolbesturen en de daarbij behorende verdeling van risico’s. De ervaring in andere gemeenten leert dat een dergelijk proces complex is en veel tijd vergt. Dat is nadelig voor het snel kunnen starten met de uitvoering van de huisvestingsopgave. En bovendien doorkruist een dergelijke richting het traject zoals dat de laatste maanden nu juist met de schoolbesturen is ingezet om te komen tot afronding van het IHP zoals hiervoor beschreven. Overige vragen Het CDA roept op om de kerntakendiscussie niet op de lange baan te schuiven. Antwoord: Binnenkort ontvangt de raad een voorstel voor het vervolg van de kerntakendiscussie.

8