Raadsvoorstel risicoanalyses kandidaat wethouders 2022.docx

Gemeenteraad Hoogeveen Onderwerp Risicoanalyses integriteit voor kandidaat-wethouders. Wij willen Aandacht voor integriteit in benoemingsprocedure wethouders. Wij besluiten 1. Kennisnemen van de brief van de minister van BZK van 15 november 2021. 2. Risicoanalyses integriteit op vrijwillige basis inzetten alvorens tot benoeming van wethouders over te gaan. 3. De burgemeester een specifieke rol toebedelen bij het (laten) verrichten van een risicoanalyse voor kandidaat-wethouders ten behoeve van de gemeenteraad. Want De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft bij brief van 15 november 2021 aandacht gevraagd voor de screening van kandidaat wethouders. Zoals u hoogstwaarschijnlijk weet, is bij de Tweede Kamer het wetsvoorstel bevorderen integriteit en functioneren decentraal bestuur aanhangig. Een belangrijk wetsvoorstel, dat onder andere de VOG (Verklaring Omtrent het Gedrag) voor kandidaat-wethouders verplicht stelt, als voorwaarde om benoemd te kunnen worden. De regering spant zich ervoor in dat dit wetsvoorstel uiterlijk 1 april 2022 in werking kan treden, zodat dit bij de benoeming van nieuwe wethouders van kracht is. Daarnaast is, mede op verzoek van de Tweede Kamer, afgelopen jaar hard gewerkt aan een nota van wijziging op dit wetsvoorstel, waarin een risicoanalyse integriteit voor kandidaat-wethouders verplicht wordt gesteld.

Aangezien de Raad van State kritiek heeft op dit voorstel heeft de minister besloten om dit onderdeel nader te bekijken en op een later moment met een nieuw voorstel hiervoor te komen. Niettemin beveelt de minister van harte aan om risicoanalyses wel uit te voeren, zij het op vrijwillige basis. Hiervoor kan gebruik worden gemaakt van de handvatten die de in 2019 door BZK uitgebrachte Handleiding basisscan integriteit biedt. In Hoogeveen is het al enige tijd gebruikelijk om risicoanalyses uit te laten voeren bij kandidaat-wethouders. Het voorstel is om dit ook te doen na de verkiezingen van maart 2022. De burgemeester heeft op grond van de Gemeentewet een bijzondere verantwoordelijkheid ten behoeve van de bestuurlijke integriteit. De Gemeentewet geeft hier geen specifieke bevoegdheden voor. Aangezien de benoeming van wethouders een verantwoordelijkheid is van de gemeenteraad, wordt met dit voorstel een specifieke rol toebedeeld aan de burgemeester. Het ligt voor de hand om de risicoanalyse integriteit ten aanzien van kandidaat-wethouders in opdracht en onder verantwoordelijkheid van de burgemeester uit te laten voeren en het eindresultaat door de burgemeester te laten inbrengen in de benoemingsprocedure. De burgemeester heeft in dit verband een procesmatige rol.

Pagina 1 van 3

De burgemeester heeft vanuit zijn verantwoordelijkheid in juli 2021 al gesprekken gevoerd met de besturen van politieke partijen om voor het onderwerp integriteit aandacht te vragen. Indien kandidaat-wethouders voorgedragen worden door politieke partijen, dan ligt namelijk de primaire verantwoordelijkheid voor een zorgvuldige kandidaatstelling bij de betreffende lokale politieke partij(en). Het is van belang dat de procedure en rolverdeling rond risicoanalyses van kandidaatwethouders eenduidig en voor alle betrokkenen transparant is. Daarom in het kort een overzicht van de voorgestelde procedure. Collegevorming De gemeenteraad is verantwoordelijk voor de collegevorming en daarmee ook voor de benoeming van wethouders. De burgemeester kan de verantwoordelijkheid van de gemeenteraad ondersteunen maar niet overnemen. Wil de raad de burgemeester hier een specifieke rol toebedelen dan dient dit goed geregeld te zijn. Daarom wordt de gemeenteraad gevraagd om de burgemeester deze specifieke taak toe te bedelen. Risicoanalyse Een risicoanalyse richt zich primair op bewustwording bij de kandidaat en diens partij (of, indien sprake is van een zakencollege, de gemeenteraad). De risicoanalyse moet gedaan worden vanuit een positieve grondhouding; er is immers geen sprake van signalen die aanleiding geven tot een integriteitsonderzoek.

De risicoanalyse integriteit is een preventief instrument waarmee mogelijke risico’s en kwetsbaarheden in beeld worden gebracht en eventuele beheersmaatregelen kunnen worden afgesproken. De risicoanalyse faciliteert het gesprek tussen kandidaat en de politieke partij(en) of gemeenteraad, maar de rapportage geeft geen eindoordeel over de benoembaarheid van een kandidaat. Het onderzoek wordt gedaan op basis van: -informatie die door de kandidaat zelf wordt aangeleverd (o.a. VOG); -externe informatiebronnen (openbare bronnen en referenties); -gesprek met kandidaat op basis van de analyse van de informatie. Vrijwilligheid Aangezien er (nog) geen sprake is van een wettelijke verplichting geschiedt de risicoanalyse op basis van vrijwilligheid en vereist deze daarom toestemming van de kandidaat-wethouder. De kandidaat dient zich voorafgaan aan diens (openbare) kandidaatstelling bewust te zijn dat, aan welke normen en op welke wijze toetsing plaatsvindt en aan wie de uitkomsten beschikbaar worden gesteld. Het is aan de politieke partijen, de gemeenteraad en de burgemeester om kandidaat-wethouders daarover tijdig en adequaat te informeren. Privacy en vertrouwelijkheid Bij de risicoanalyse voor de kandidaat-wethouder dient zoveel mogelijk rekening te worden gehouden met de privacy van de betreffende kandidaat.

De informatie die wordt gevraagd dient proportioneel te zijn in verhouding tot het belang dat daarmee gediend wordt. Er wordt conform de AVG een verwerkersovereenkomst gesloten tussen het onderzoeksbureau en de gemeente. Daarnaast zijn er duidelijke afspraken over wie de inhoud van de rapportage te lezen krijgt. Hiervoor wordt het stroomschema gehanteerd die ook bij eerdere risicoanalyses is gebruikt. Maar Er zijn geen kanttekeningen. Achtergrond De gemeenteraadsverkiezingen komen eraan. Dat betekent ook de benoeming van wethouders. In Hoogeveen is het al enige tijd gebruikelijk om risicoanalyses uit te laten voeren bij kandidaat-wethouders. Het voorstel is om dit ook te doen na de verkiezingen van maart 2022. Een risicoanalyse integriteit is een preventief instrument waarmee Pagina 2 van 3

mogelijke risico’s en kwetsbaarheden in beeld worden gebracht en eventuele beheersmaatregelen kunnen worden afgesproken. De financiële gevolgen zijn De kosten voor het laten uitvoeren van de risicoanalyses worden gedekt uit het budget wethouders (kostenplaats: 4001010100). Alternatieven Het uitvoeren van risicoanalyses is op dit moment nog geen wettelijke verplichting. De raad kan besluiten om dit keer geen risicoanalyses op te laten stellen. Daarmee wordt het advies van de minister genegeerd en worden risico’s omtrent bestuurlijke integriteit niet beperkt. Indien een kandidaat-wethouder eerder wethouder is geweest kan een alternatief zijn om een risicoanalyse achterwege te laten. Dit wordt echter afgeraden, omdat zowel de portefeuille als de omstandigheden gewijzigd kunnen zijn. Wel kan het onderzoek op onderdelen ingekort worden. Zo zal het niet opnieuw nodig zijn om een diplomacheck uit te voeren. Aan de andere kant beidt het gesprek ook juist mogelijkheden om te reflecteren op ervaringen als wethouder en eventuele veranderingen in kwetsbaarheden. Bijlagen • •

Brief minister BZK van 15 november 2021 Stroomschema risicoanalyse integriteit wethouders

Hoogeveen, Burgemeester en Wethouders van Hoogeveen,

Jelmer Mulder Secretaris

Pagina 3 van 3

Karel Loohuis burgemeester