Raadsvoorstel notitie Leningen Garant- en Borgstellingen 19 mei 2021

Gemeenteraad Hoogeveen Onderwerp Notitie Leningen Garant-en Borgstellingen 2021 Wij willen Het beleid rondom het verstrekken van Leningen Garant- en Borgstellingen vaststellen. Wij besluiten de Notitie Leningen Garant- en Borgstellingen 2021 vast te stellen. Want De gemeente Hoogeveen heeft het beleid rondom het al dan honoreren van aanvragen voor Leningen Garant- en Borgstellingen tot op heden niet duidelijk vastgesteld. Tot op dit moment is niet duidelijk vastgelegd wanneer we wel en wanneer we niet overgaan tot het verstrekken van leningen en garantstellingen en borgstellingen. Ook is niet duidelijk vastgelegd tot welk bedrag we dit doen. Met het vaststellen van deze notitie verkrijgen we die duidelijkheid wel. Maar Het bepalen van de uitgangspunten voor het beleid omtrent aanvragen voor leningen garant- en borgstellingen is niet eenvoudig. Over vele zaken moeten standpunten worden ingenomen en worden vastgelegd in de notitie.

Hierbij valt te denken aan vraagstukken als : voor welke partijen staan we wel niet garant, wanneer wel en wanneer niet, lopen we risico’s en hoe gaan we om met de risico’s, gaan we een plafond hanteren alsmede welke toetsingscriteria gaan we hanteren? Achtergrond Wat is het doel van het verstrekken van leningen, garantstellingen en borgstellingen? Het verstrekken van garanties en leningen is een belangrijk instrument om initiatieven met een publiek doel te kunnen verwezenlijken. Zonder deze facilitering zou dit doel vaak niet bereikt kunnen worden. Dit zou ervoor pleiten om een ruimhartig beleid te voeren waarmee vele initiatieven kunnen worden uitgevoerd. Waarom gaan we er terughoudend mee om? De wet FIDO (Financiering Decentrale Overheden) stelt ook dat slechts geldleningen aan derden worden verstrekt of garant mag worden gestaan door de gemeente, als aantoonbaar is dat dit past in de uitoefening van de publieke taak. Deze wet schrijft gemeenten voor zo weinig mogelijk risico’s te nemen met onder meer leningen en garanties. Een andere reden om terughoudend te zijn, zijn de financiële risico’s. Deze zijn hieronder omschreven.

Pagina 1 van 5

Waarom zo complex? Het al dan niet garant staan voor een lening is redelijk complex. Vragen als: aan wie wel en aan wie niet, en vooral ook waarom, zijn soms lastig te beantwoorden. Er spelen altijd meerdere belangen. Voorbeelden van de complexiteit en de overwegingen die leiden tot het al dan niet verlenen van een garantstelling zijn opgenomen in de bij dit voorstel behorende bijlage. Het gaat in deze bijlage om en aanvraag van een netbeheerder van het gas- en stroomnet en de aanvraag van een sportvereniging. Tot hoever gaan we? Gelet op de financiële situatie, het vermogen om risico’s op te vangen en de risico’s die we nemen bij het verlenen van een garantstelling achten wij een garantieplafond van 15 miljoen voor garanties met een publiek maatschappelijke belang acceptabel. We willen toegroeien naar dat plafond. Dat betekent dat we van de jaarlijkse vrijval die ontstaat doordat leningen worden afgelost, slechts de helft weer gaan inzetten voor nieuwe garantstellingen. Het garantieplafond wordt daarmee jaarlijks verlaagd. Er moet sprake zijn van een strikte noodzakelijkheid Een vereiste voor betrokkenheid van de gemeente is dat er sprake is van strikte noodzakelijkheid. Bijvoorbeeld omdat externe partijen niet of slechts deels bereid zijn te financieren zonder tussenkomst van de gemeente, terwijl er wel een publiek belang is.

Ontsnappingsmogelijkheid/hardheidsclausule Er is op basis van de bepalingen in de notitie weinig tot geen ruimte om verzoeken te honoreren. Alleen als kan worden aangetoond dat de realisatie van door de raad vastgestelde maatschappelijke doelen acuut in gevaar komen, dan kan het college een voorstel doen om af te wijken en boven het afgesproken plafond uit te komen dan wel partijen met winstoogmerk een garantie te verstrekken. De financiële gevolgen zijn Het verstrekken van een lening, een garantstelling of een borgstelling is niet zonder financieel risico. Zolang de ontvanger van de lening, de garantstelling of de borgstelling voldoet aan zijn/haar financiële verplichting is er niets aan de hand. Zodra deze ontvanger echter niet meer aan de verplichting kan voldoen, dient de gemeente de verplichting over te nemen. Concreet betekent dit dat de gemeente het restant van een lening moet aflossen. Hoogeveen staat garant voor een totaalbedrag (per 31 december 2020) van € 20,9 miljoen. Indien we de methode toepassen die is beschreven in de notitie Risicomanagement en Weerstandsvermogen, zou dat betekenen dat we een risico lopen van € 9,6 miljoen. Dit bedrag is van grote invloed op de bepaling van het weerstandsvermogen van de gemeente.

Concreet zou dit betekenen dat we, om het weerstandsvermogen op niveau te krijgen, ons spaarritme om de algemene reserve op een hoger niveau te krijgen, moeten intensiveren. Kijkend naar de financiële situatie van Hoogeveen en de mogelijke financiële risico’s bij het vertrekken van garantstellingen etc. is het dus raadzaam om terughoudend te zijn bij de beoordeling van aanvragen. Alternatieven Het beleid in deze notitie een sober beleid. We zijn zeer terughoudend in het verstrekken van leningen, garantstellingen en borgstellingen. Dit wordt voornamelijk ingeven door financiële motieven en de daarmee samenhangende risico’s. Indien we kiezen voor een ruimhartiger beleid zal dit ook leiden tot grotere financiële risico’s. Risico’s die we niet kunnen opvangen als het mis gaat.

Pagina 2 van 5

Bijlagen Voorbeelden aanvragen garantstelling

Hoogeveen, Burgemeester en Wethouders van Hoogeveen,

Jan Scholten secretaris a.i.,

Pagina 3 van 5

Karel Loohuis burgemeester

BIJLAGE voorbeelden aanvragen garantstelling Voorbeeld 1 : Aanvraag garantstelling door netbeheerder NV Rendo N.V. RENDO is een netbeheerder, ze beheren en onderhouden het gas- en stroomnet. Hoogeveen is de grootste aandeelhouder. De focus ligt de komende jaren op de overgang van fossiele brandstoffen naar duurzame brandstoffen; de energietransitie. De NV moet de komende jaren € 70 tot € 100 miljoen investeren in verband met de energietransitie en beheer en de aanleg van infrastructuur. Argumenten om wel garant te staan: 1. N.V. RENDO kan alleen met een garantststelling een lening krijgen van de BNG. 2. De BNG kan (bij garantstelling) een voordeliger rentetarief bieden dan commerciële banken. Hierdoor kan een financieel voordeel worden behaald dat ten goede komt aan de aandeelhouders (gemeenten) in de vorm van hoger. 3. Het financieel voordeel kan worden ingezet voor investeringen in het kader van duurzaamheid zoals energietransitie. 4. NV Rendo is een netwerkbedrijf met een wettelijke taak qua energievoorziening. 5. Het netwerkbeheer is een taak met maatschappelijk belang. 6. De NV Rendo is in eigendom van een 9 tal gemeenten. Hoogeveen is de grootste aandeelhouder. 7. Een lager rentetarief betekent ook lagere kosten dus een lagere doorbelasting aan de ingezetenen van onze gemeente. 8. Als we kiezen voor garantstelling, staan we slechts garant voor “ons deel” van het totaal.

Argumenten om niet over te gaan tot garantstelling: 1. In principe kiezen we ervoor om alleen garant te staan bij aanvragen die worden ingediend door een maatschappelijke organisatie en waarbij sprake is van een publiek belang. De N.V. Rendo wordt niet direct gezien als een maatschappelijke organisatie. Er is immers sprake van een Naamloze Vennootschap. 2. De N.V. Rendo zal niet opeens ophouden te bestaan als wij een aanvraag voor een garantstelling afwijzen. Er is geen sprake van een acuut probleem of gevaar voor de uitvoering van door de raad bepaalde doelen. 3. Zonder garantstelling kan de NV Rendo best wel lenen. 4. Het verstrekken van garantstellingen is op zichzelf geen gemeentelijke taak en wordt daarom zoveel mogelijk over gelaten aan de markt. 5. Ook bij een garantstelling is er sprake van een risico voor de gemeente. Indien de geldnemer niet meer in staat is om de aflossingsverplichting na te komen, is de gemeente aan zet om de resterende lening af te lossen. 6. Aanvragen voor garantstelling met een dergelijke omvang leiden er toe dat we snel door het met elkaar bepaalde plafond schieten. Terwijl we juist willen proberen om de risico’s door een hoog plafond, te minimaliseren. Conclusie : Natuurlijk zijn wij doordrongen van de noodzaak van alle goede inspanningen voor de energietransitie en de bevordering van de duurzaamheid.

Ook dragen wij de financiële voordelen bij Rendo een warm hart toe. Toch denken wij, dat gelet op: • het feit dat Rendo ook zonder garantstelling van de gemeente gewoon door kan gaan, • garantstelling eigenlijk geen gemeentelijke taak is, • het toenemende risico en de daarmee de noodzaak om over te gaan tot een verhoging van het spaarritme, • de financiële situatie van Hoogeveen, Pagina 4 van 5

het niet raadzaam is om in het geval van NV Rendo, en vergelijkbare gevallen, over te gaan te garantstelling. Voorbeeld 2 Aanvraag garantstelling door sportvereniging TC de Weide TC de Weide is een open actieve tennis en padelvereniging in Hoogeveen. Er wordt zowel recreatief als competitie gespeeld. Het tennispark bestaat uit 9 kunstgrasbanen en 2 padelbanen. TC de Weide heeft een aanvraag ingediend voor een garantstelling voor een geldlening van € 225.000 voor de renovatie van tennisbanen en de aanleg van een extra padelbaan. De reden hiervoor is het continueren van de tennissport en sportstimulering in Hoogeveen. Argumenten om wel garant te staan:  de activiteit waarvoor TC de Weide de lening nodig heeft, past in de publieke taak  het gaat om de continuering van de tennissport en sportstimulering in Hoogeveen  de financiële risico’s beperkt zijn vanwege het relatief geringe bedraag  we staan samen met de Stichting Waarborgfonds Sport (SWS) garant, deze laatste organisatie heeft een goedkeurende verklaring gegeven en staat ook voor 50% garant  zonder garantstelling gemeente verkrijgt de vereniging geen financiering  de vereniging heeft geen winstoogmerk, is een maatschappelijke organisatie, en is financieel gezond. Argumenten om niet over te gaan tot garantstelling:  op het moment dat TC.

de Weide niet aan de financiële verplichtingen kan voldoen dan wordt de gemeente aangesproken op de garantstelling. Er kan dan een beroep worden gedaan op het weerstandsvermogen van de gemeente. Conclusie : Het verstrekken van garanties en leningen is een belangrijk instrument om initiatieven met een publiek doel te kunnen verwezenlijken. Zonder deze facilitering zou dit doel vaak niet bereikt kunnen worden. Daarom hebben wij vooruitlopend op het vaststellen van nieuwe financiële kaders over garantstellingen, borgstellingen en leningen zoals verwoord in deze notitie, besloten om garant te staan voor de door TC de Weide af te sluiten lening. In dit geval dienen wij de publieke taak zonder al te hoge financiële risico’s en stimuleren we de (tennis)sport in Hoogeveen.

Pagina 5 van 5