Raadsvoorstel Locatiekeuze Bibliotheek

Gemeenteraad Onderwerp Strategische aankoop ten behoeve van nieuwe locatie bibliotheek Wij willen Een toekomstbestendige Bibliotheek Hoogeveen, waar iedereen zich welkom en thuis voelt. Wij besluiten 1. Een investeringsbudget van € 860.000,- beschikbaar te stellen, inclusief bijkomende kosten (zoals notariskosten) voor de strategische aankoop van het perceel Hoofdstraat 95, Stoekeplein 2-4 te Hoogeveen voor toekomstige huisvesting van de bibliotheek. Dit betekent een jaarlijkse exploitatielast van €21.500 2. De financiële gevolgen te verwerken bij de kadernota 2027. Want 1.1 Locatiekeuze in 2025 noodzakelijk Het huurcontract van de bibliotheek loopt tot 2029. Vanwege de huidige contractuele verplichtingen moet de bibliotheek voor 1-1-2026 beslissen of ze op de huidige locatie blijft of dat ze verhuist naar een andere en mogelijk nieuw te realiseren locatie. Anders wordt de huurverplichting automatisch met vijf jaar verlengd tot 2034. 1.2

De huidige huisvesting van de bibliotheek is niet toekomstbestendig Het gebouw heeft technische beperkingen, die het gebruik negatief beïnvloeden en die verdere benodigde doorontwikkeling van de bibliotheek in de weg staat. De verhuurder is niet bereid de huurvoorwaarden aantrekkelijker te maken. In het bijzonder zijn de huurvoorwaarden ongunstig, met relatief hoge huur- en exploitatiekosten. De huidige huurprijs van € 146/m2 in 2023 is ca. 33% (€ 110.000 op jaarbasis) boven marktconform. Er komen bovendien meer vervangingskosten ten laste van de huurder dan gebruikelijk is in de markt. Geld dat daardoor niet ten gunste van inwoners ingezet kan worden, maar wat naar de verhuurder gaat en in het gebouw gaat zitten. Het vloeroppervlak is inefficiënt: de eerste verdieping kan alleen voor backoffice gebruikt worden en dat gedeelte is groter dan benodigd. Er wordt daardoor voor meer m2 betaald dan nodig is.

1.3

Veranderde functie van de bibliotheek vraagt om andere huisvesting De maatschappelijke-educatieve functie van de bibliotheek vraagt om een locatie die de zichtbaarheid van en bekendheid met de veranderde rol van de bibliotheek vergroot: een locatie die duidelijk zichtbaar en aanwezig is in het straatbeeld, in het winkelgebied, die bezoeken stimuleert. De nieuwe locatie dient daarom in hartje centrum gevestigd te zijn. De doorontwikkeling van de bibliotheek, passend bij de wettelijke taken uit de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen, worden geblokkeerd door een inflexibele huurder. Er kan daardoor nu en in de toekomst niet flexibel worden ingespeeld op behoeften van bezoekers en samenleving. Er is geen differentiatie op doelgroep en/of behoefte te maken (denk bijvoorbeeld aan een stilteplek voor studie, werk of lezen versus de bibliotheek als ontmoetingsplek). En in de nieuwe wettekst van de Wsob staat opgenomen dat de

gemeente moet voorzien in een aanbod van bibliotheekvoorzieningen dat binnen redelijke afstand voor de inwoners toegankelijk is. De huidige huurvoorwaarden geven echter geen financiële ruimte om de door de Bibliotheek Hoogeveen in gang gezette dienstverlening in de dorpen en wijken structureel te borgen, verdiepen en uit te breiden. 1.4

De locatie Hoofdstraatkerk is zeer geschikt en als enige haalbaar Vanuit het locatieonderzoek zijn twee locaties aangemerkt als geschikte toekomstig bestendige locatie voor huisvesting van de bibliotheek. Het Pet!-pand alsmede de Hoofdstraatkerk zijn beide als zeer geschikt beoordeeld. Op basis van het inhoudelijke onderzoek zijn de gesprekken gevoerd met de eigenaren. Tevens zijn taxaties uitgevoerd om de haalbaarheid tot verwerving te kunnen beoordelen en hierover met de eigenaren in onderhandeling te gaan. Op basis van de taxatie, de gesprekken en de onderhandelingen is de Hoofdstraatkerk de enige haalbare locatie. Het pand kan worden aangekocht voor de getaxeerde waarde. Voor het Pet!-pand bleek dit niet haalbaar. De kerk is een iconisch en uniek gebouw, met een bijzondere uitstraling en het heeft een goede ligging in het hart van het centrum, dat spontane bezoeken stimuleert. Het kerkgebouw is een plek met historie, die voor veel inwoners betekenis heeft. De bibliotheek als ontmoetingsplek, waar alle inwoners welkom zijn en terecht kunnen, is een waardige invulling van een pand dat momenteel noodgedwongen verkocht moet worden. Voorbeelden in het land, zoals in Zutphen en Zwolle, laten zien dat een combinatie van kerkgebouw en boeken/ bibliotheek goed werkt.

Het biedt een unieke mogelijkheid voor Hoogeveen om een bijzondere locatie te ontwikkelen met maatschappelijk en cultureel rendement.

1.5

Nieuwe locatie geeft besparingspotentieel Indien de bibliotheek op de huidige locatie gevestigd blijft, dan zijn hier de komende jaren forse investeringen nodig om te kunnen functioneren als bibliotheek. Het huidige huurcontract is al niet marktconform en de noodzakelijke investeringen zullen naar verwachting doorberekend gaan worden in de huur. Er wordt voor meer vloeroppervlakte betaald dan noodzakelijk is. Er is sprake van verouderde techniek en achterstallig onderhoud. Er is sprake van hoge energielasten; het gebouw voldoet niet aan de huidige eisen. Uit de globale berekening blijkt dat een besparingspotentieel haalbaar is in vergelijking met de huidige locatie. Na aankoop van het pand zal in gezamenlijkheid met de bibliotheek de verdere uitwerking worden opgepakt.

1.6

Lagere huisvestingslasten centrum maakt bibliotheekvoorzieningen dorpen mogelijk Een besparing op de huisvestingslasten in het centrum maakt het mogelijk de terugkeer van de bibliotheek in de dorpen en wijken - binnen de huidige begroting - structureel te borgen, te verdiepen en uit te breiden. De terugkeer naar de eerste dorpen en wijken wordt momenteel nog met beperkte incidentele middelen gefinancierd (met dank aan de decentralisatie-uitkering).

1.7

Aankoop is marktconform De taxatie vormt de basis voor de aankoop van het pand en is marktconform. De dekking voor de aankoop kan niet worden gedekt uit bestaande middelen. Aangezien het een strategische aankoop betreft en volgend jaar duidelijk zal gaan worden wat de rol van de gemeente op lange termijn voor het pand zal zijn, moet het bedrag worden gedekt vanuit de algemene reserve. Bestaande budgetten zijn niet toereikend en beschikbaar voor dekking. De verwerking van dit voorstel zal plaatsvinden kadernota 2027.

1.8

Algemene kerkenraad is akkoord De algemene kerkenraad heeft ingestemd om de kerk te verkopen voor €850.000

euro om de vestiging van de bibliotheek mogelijk te maken. De koopovereenkomst is inmiddels opgesteld en ondertekend. 1.9

Strategische aankoop dient voor 1 januari 2026 gedaan te zijn De bibliotheek dient voor 1 januari 2026 de huur op te zeggen. Het is noodzakelijk om voldoende zicht te hebben op toekomstige huisvesting om het huurcontract te kunnen beëindigen. Door nu tot aankoop over te gaan, wordt tevens voorkomen dat derden het perceel verwerven en ontstaat er zekerheid voor de bibliotheek

1.10

Versterking binnenstadontwikkeling De bibliotheek als invulling voor de huidige Hoofdstraatkerk versterkt de binnenstadontwikkeling van Hoogeveen, in lijn met de vastgestelde visie op de binnenstad. Deze ontwikkeling versterkt ook reeds gedane investeringen in het centrumgebied. Het zal naar verwachting leiden tot meer reuring en traffic in het centrum. Het ontwikkelen van een bibliotheek op een prominente plek in het centrum en een uniek gebouw zal de aantrekkingskracht van het centrum vergroten.

1.11

Koopovereenkomst is akkoord bevonden door de verkopende partij De koopovereenkomst is in goed overleg met de verkopende partij en in samenspraak met de Bibliotheek tot stand gekomen.

1.12

Nadere uitwerking is noodzakelijk De strategische aankoop maakt het mogelijk om de verdere voorbereidingen te starten. De strategische aankoop geeft de bibliotheek voldoende zekerheid om het huurcontract van het huidige pand te kunnen beëindigen. Het uitwerken van een stedenbouwkundig plan en financieringsvormen voor de verbouwing zijn noodzakelijk vervolgstappen. De verwachting is dat in het vierde kwartaal 2026 de plannen nader zijn uitgewerkt.

2.1

Financiële gevolgen verwerken bij de kadernota 2027 Door het beschikbaar stellen van het benodigde krediet is het mogelijk de koopovereenkomst te sluiten. De levering van de kerk zal medio 2027 plaatsvinden en daarmee ook het moment van betaling. Het beschikbaar stellen van het benodigde krediet kan derhalve worden betrokken bij de kadernota volgend jaar.

Maar 1.1 Definitieve kosten worden pas bekend bij de uitwerking Wanneer wordt overgegaan tot een strategische aankoop in 2025, is het pand veiliggesteld. Het bouwkundig advies geeft ook een goede indicatie van de te verwachten kosten. Echter is de concrete planvorming en ook de financiering van de (ver)bouw nog niet uitgewerkt. Hier is een apart besluit voor nodig. Naar verwachting kunnen de concrete plannen voor de realisatie van de bibliotheek – inclusief ontwerp - en de bijbehorende financieringsscenario’s (zoals financiering door de gemeente, financiering door de bibliotheek of een andere variant) gereed zijn in het vierde kwartaal van 2026. Pas dan kan een definitief besluit over de financien worden genomen. 1.2

Stedenbouwkundig ontwerp nog nader uit te werken Om voldoende vloeroppervlakte te kunnen realiseren is het benodigd om aan de achterzijde drie lagen te bouwen. Hiervoor moet een ruimtelijke procedure worden gevoerd. Er bestaat een risico dat er stedenbouwkundige of planologische belemmeringen zijn.

1.3

Bezwaar- en beroepsprocedure kan vertragend werken De kerk zal inpandig moeten worden aangepast om geschikt te maken voor het huisvesten van de bibliotheek. De bouw van de achterzijde zal door middel van nieuwbouw gerealiseerd moeten worden. Hiervoor is een ruimtelijke procedure noodzakelijk. Afhankelijk van de nadere uitwerking vormt een bezwaar- en beroepsprocedure een risico voor de planning en oplevering. Het huidige huurcontract van de bibliotheek loopt tot en met 1 januari 2029.

1.4

Betaald parkeren in het centrum In het centrum is er sprake van betaald parkeren. Er zou onderzocht kunnen worden hoe (een deel van) de bezoekers van de bibliotheek gecompenseerd kunnen worden, zodat dit geen belemmering is voor een bezoek aan de bibliotheek.

Achtergrond Op 3 december 2024 heeft het college een besluit genomen om gezamenlijk met de stichting bibliotheek Hoogeveen een locatieonderzoek uit te voeren voor toekomstige huisvesting van de bibliotheek van Hoogeveen. De gemeenteraad is over dit besluit met een raadsbrief geïnformeerd. De noodzaak om een keuze in de huisvesting te maken wordt versterkt door de wetswijziging in de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob), waarbij de huidige bevorderingstaak wordt omgezet naar een zorgplicht voor gemeenten en provincies. Dit betekent dat gemeenten en provincies vanaf 2027 voor voldoende en volwaardige bibliotheken moeten zorgen. En de gemeente wordt daarmee verantwoordelijk voor het waarborgen van de toegang tot de bibliotheekfunctie voor haar inwoners, in stad en dorpen. Hierbij was het ook van belang om het gemeentelijke beleid over de functie van de bibliotheek te actualiseren en concretiseren. De afgelopen periode is het beleid uitgewerkt, als integraal onderdeel van de cultuurvisie (deel C). De verwachting is dat dit beleid door de raad kan worden vastgesteld op 4 december 2025. Begin 2024 heeft het college het plan van aanpak locatieonderzoek met bijbehorend budget vastgesteld. De afgelopen periode (januari tot en met oktober) is uitvoering gegeven aan het onderzoek om te komen tot een nieuwe locatie voor de bibliotheek.

De raad is tussentijds bijgepraat over de stand van zaken tijdens een themasessie. Het locatieonderzoek is in nauwe samenwerking met de Bibliotheek uitgevoerd. Het bestond uit twee fasen. Fase 1: • Het opstellen van een uitgangspuntennotitie en een daaruit volgende beoordelingsmatrix. • Het opstellen van een longlist van potentiële opties en verkennende gesprekken met deze locaties. • Het op basis van de vorige stappen destilleren van een shortlist. • Het uitvoeren van een bouwkundig onderzoek door bouwkundig adviesbureau Vitruvius. Fase 2: • Verdere verkenning van de twee meest kansrijke locaties, financieel en inhoudelijk. • Laten uitvoeren van taxaties. • Verdere verkenning van mogelijkheden voor het doen van een mogelijke strategische aankoop, in opdracht van het college. Deze verkenning heeft geleid tot het hier voorliggende voorstel.

De financiële gevolgen zijn De aankoop heeft een financieel gevolg van €860.000. De levering zal medio 2027 plaats gaan vinden en dat betekent dat beheer en onderhoud de komende 1,5 jaar voor rekening blijven van de huidige eigenaar. Het betalingsmoment volgt later, maar door het ondertekenen van de koopovereenkomst ontstaan verplichtingen. Door nu in te stemmen met de aankoop, betekent dit een investering van €860.000 en een jaarlijkse exploitatielast van €21.500. De financiële gevolgen van de aankoop wordt verwerkt in de kadernota 2027. Om de plannen te kunnen uitwerken is het noodzakelijk middelen à 40.000 euro te hebben voor 2026. Het voorbereidingskrediet van €40.000,- wordt verwerkt bij gemrap 1 2026. Alternatieven Het enige alternatief is blijven zitten op de huidige locatie. Wat voor de Bibliotheek geen werkbaar alternatief is. Indien het huurcontract niet voor 1 januari 2026 wordt opgezegd, dan volgt een verlenging van 5 jaar. Dit betekent concreet dat de bibliotheek tot 2034 gehuisvest blijft op de huidige locatie. Dit is financieel een onaantrekkelijk scenario en belemmert de verdere doorontwikkeling van de bibliotheek en ook de borging, verdieping en uitbreiding van de bibliotheekfunctie in dorpen en wijken. Participatie Het locatieonderzoek is gezamenlijk met de Bibliotheek uitgevoerd.

Door de Bibliotheek is, in aanwezigheid van de gemeente, een presentatie gegeven over de mogelijke plannen aan de leden van de Protestantse gemeente Hoogeveen. Communicatie De gemeenteraad is in september 2025 bijgepraat over de stand van zaken van het locatieonderzoek en op diverse momenten schriftelijk geïnformeerd. Relevante stakeholders worden geïnformeerd over het besluit en de bibliotheek heeft ook met haar leden gecommuniceerd. Bijlagen - 1. Taxatierapport - 2. Koopovereenkomst Hoogeveen, Burgemeester en Wethouders van Hoogeveen, ValidSigned door M. Hacking op 03-12-2025

Mike Hacking gemeentesecretaris

ValidSigned door M. Breukelman op 04-12-2025

Martijn Breukelman burgemeester