Raadsvoorstel IHP 2021

Gemeenteraad Hoogeveen Onderwerp Integraal huisvestingsplan primair en speciaal onderwijs Hoogeveen Wij willen Toekomstbestendige onderwijshuisvesting voor basis- en speciaal onderwijs Wij besluiten 1. Het integraal huisvestingsplan vast te stellen 2. In te stemmen met de inspraaknota en het college de inspraaknota te laten verwerken in een definitieve versie van het integraal huisvestingsplan Want 1.1. Onderwijshuisvesting is een wettelijke taak van gemeenten Op basis van de wet op het primair onderwijs (WPO, artikelen 91 tot en met 112), is de gemeente verantwoordelijk voor het hebben van voldoende en adequate huisvesting van het onderwijs en bewegingsonderwijs. De gemeente heeft een zorg voor (vervangende) nieuwbouw, uitbreiding, eerste inrichting en leerpakketten, herstel van constructiefouten en herstel en vervanging bij schade door bijzondere omstandigheden (bijv. vandalisme of schade door weersomstandigheden). Het integraal huisvestingsplan geeft aan welke maatregelen en investeringen noodzakelijk zijn om de huisvesting van het onderwijs in Hoogeveen op orde te houden en welke kaders hiervoor worden gehanteerd. 1.2.

Het integraal huisvestingsplan (IHP) geeft een doorkijk voor de komende 20 jaar en sluit aan bij een voorgenomen wetswijziging voor een verplicht IHP De PO-raad, de VO-raad en de VNG hebben in april 2018 een gezamenlijk plan opgesteld waarin gemeenten de verplichting hebben samen met de schoolbesturen een IHP voor ten minste 16 jaar vast te stellen. Daarbij hoort een concreet uitvoeringsprogramma voor de eerste vier jaren. Het instrument IHP wordt na wetswijziging in de onderwijswetten opgenomen en vervangt het systeem waarbij schoolbesturen jaarlijks huisvestingsaanvragen kunnen indienen bij gemeenten. Het instrument IHP moet duidelijk maken voor elk schoolgebouw of en wanneer er renovatie of vervangende bouw is voorzien. Het plan maakt het verder voor schoolbesturen gemakkelijker zelf bij te dragen aan voorzieningen in de onderwijshuisvesting. Dit plan van de PO-raad, VO-Raad en VNG is aangeboden aan de minister van OC&W. De verwachting is dat de wettelijke verankering nog enkele jaren zal duren. ln dit Hoogeveense IHP sorteren we alvast voor op dit wetsvoorstel met een doorkijk op de huisvestingsopgave voor de komende 20 jaar. 1.3.

Het nieuwe IHP wordt al lange tijd gewenst Het opstellen van een nieuw IHP voor primair en speciaal onderwijs wordt al jarenlang gewenst door gemeente en schoolbesturen. Gemeente en schoolbesturen zijn hierover ook al lang in gesprek. Het nieuwe IHP geeft daarmee invulling aan de opdracht die is opgenomen in de vastgestelde

Pagina 1 van 4

meerjarenbegroting 2021-2024. Hierin is opgenomen dat er een nieuw IHPonderwijshuisvesting is opgesteld waarvoor met alle schoolbesturen afspraken zijn gemaakt en waarover besluitvorming heeft plaatsgevonden uiterlijk aan het einde van deze collegeperiode. 2.1. Het IHP is op basis van een Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO) met betrokken schoolbesturen tot stand gekomen. Gemeente en schoolbesturen zijn zich er van bewust dat onderwijshuisvesting een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. Daarom hebben we het IHP samen met de schoolbesturen ontwikkeld. ln de periode oktober 2020 tot oktober 2021 hebben we in bestuurlijke en ambtelijke overleggen gesproken met bovenschools directeuren en directeuren van diverse basisscholen. We hebben in het Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO) van 21 september 2021 gesproken over het concept IHP en de reactie van de schoolbesturen. 2.2. Breed draagvlak voor het IHP In het OOGO hebben gemeenten en schoolbesturen geconcludeerd dat met het IHP er een brede basis is gelegd op basis waarvan de komende jaren uitvoering kan worden gegeven aan het vernieuwen en op orde houden van de huisvesting van het onderwijs in Hoogeveen. 2.3.

Inspraaknota geeft openstaande discussiepunten weer De inspraaknota omvat een aantal laatste discussiepunten en een voorstel hoe die op te lossen, als sluitstuk van het traject met overleg tussen schoolbesturen en gemeente. 2.4. Het IHP na besluit aanpassen i.v.m. zorgvuldigheid Het IHP is een omvangrijk document met interne samenhang tussen de diverse onderdelen. Daarom ronden we het document pas na een uitspraak van de gemeenteraad af zodat alle opmerkingen in een keer zorgvuldig verwerkt kunnen worden.

Maar Niet alle ontwikkelingen zijn te voorspellen Het IHP is een momentopname. Jaarlijks wordt het IHP geactualiseerd in samenspraak met schoolbesturen om zodoende in te spelen op ontwikkelingen zoals leerlingenaantallen, onderwijsinhoudelijke ontwikkelingen en bouwtechnische ontwikkelingen. Haalbaarheidsstudies blijven noodzakelijk Voor ieder uitvoeringsproject geldt dat in samenspraak met de gemeente schoolbesturen een haalbaarheidsstudie voor de realisatie opstellen. Uit deze studie moet blijken in hoeverre beoogde projecten gerealiseerd kunnen worden op basis van de beoogde doelstellingen, financien en tijdsbestek. Daarnaast blijven er op diverse locaties nog vraagstukken over zoals het samenvoegen van scholen op één locatie. Het gaat hier onder andere over de scholen in het stadscentrum van Hoogeveen, Hollandscheveld en de twee scholen in Pesse. De besluiten daarover vinden niet nu plaats maar (conform het IHP) na een haalbaarheidsstudie per project. Achtergrond In Hoogeveen staat het vernieuwen van onderwijshuisvesting al jarenlang hoog op de politieke agenda. In de afgelopen jaren zijn er diverse trajecten gestart, maar nimmer afgerond, om te komen tot een toekomstbestendig IHP. Pagina 2 van 4

In de zomer van 2020 werd het rapport schone lei opgeleverd. In schone lei werd benadrukt dat er noodzakelijke financiële ruimte beschikbaar moet komen voor investeringen in de huisvesting van het onderwijs. In de meerjarenbegroting 2021-2024 is vervolgens ook een jaarlijkse investering van € 2,5 miljoen in het vernieuwen van schoolgebouwen opgenomen. Begin november 2020 is er een doorstart gemaakt van het overleg met de schoolbesturen. Hierin is de balans opgemaakt welke stappen er gezet moeten worden om een nieuw IHP onderwijs af te ronden en over te kunnen gaan naar de uitvoering. In februari 2021 is er vervolgens een informeel OOGO gehouden waarin het procesvoorstel is besproken om te komen tot een nieuw IHP. In maart 2021 heeft de gemeente alle schoolbesturen een uitnodiging gestuurd voor een OOGO om het nieuwe concept IHP te bespreken. Schoolbesturen hebben daarop meer tijd gevraagd om het IHP goed te analyseren en een gezamenlijke reactie op stellen. Op 17 mei 2021 wordt een eerste OOGO gehouden over het nieuwe IHP. In het OOGO wordt geconcludeerd dat er op veel onderdelen consensus is en dat er aandacht moet zijn voor de punten waar nog geen consensus op is. De conclusie is dat het uitgangspunt nog steeds is een duurzame (in de zin van toekomstbestendige) huisvesting van het onderwijs in Hoogeveen.

De gemeente neemt het initiatief om de geschilpunten te inventariseren en met een voorstel voor oplossingen te komen in het IHP. Hierbij wordt ook geconcludeerd dat niet voor alle schoollocaties nu is te bepalen welke maatregelen gewenst zijn of welke eventuele fysieke samenvoeging van schoolgebouwen, maar dat in het IHP wordt opgenomen dat op basis van haalbaarheidsstudies in de toekomst definitieve keuzes worden gemaakt. Het laatste en definitieve OOGO wordt gehouden op 21 september 2021. Gemeente en schoolbesturen concluderen hierbij dat er overeenstemming is op de hoofdlijnen van het IHP. Op een aantal details en keuzes per schoolbestuur zijn er nog verschillende opvattingen. Deze punten zijn in het overleg geïnventariseerd. Eind september zijn de geïnventariseerde geschilpunten verwerkt in het IHP en schriftelijk teruggekoppeld aan de schoolbesturen. Hierbij is ook aangegeven welke punten niet verwerkt zijn. Op basis hiervan is de IHP versie van 28 september ontstaan (de versie die bij dit voorstel als bijlage zit). Op basis van deze versie hebben de schoolbesturen een laatste mogelijkheid gekregen tot het geven van een inspraakreactie. Alle inspraakreacties zijn verzameld in één inspraaknota en van een advies voorzien hoe hiermee om te gaan. Deze inspraaknota vormt een onderdeel van het besluitvormingsproces van het IHP.

Hoe op de inspraakreacties te besluiten, is aan de gemeenteraad. Tot slot, er is consensus met schoolbesturen over de prioritering voor de uitvoering van het IHP in de eerstvolgende jaren. Het gaat om De Akker (Pesse), voor het speciaal onderwijs (Hoogeveen) en voor de Titus Brandsmaschool en het Palet (Hoogeveen). De financiële gevolgen zijn In de meerjarenbegroting 2021-2024 is voor 2021 een investering van maximaal € 2,5 mln. beschikbaar gesteld. De investeringen voor de jaren 2022-2024 gelden als een doorkijk en worden bij de begroting voor dat betreffende jaar pas definitief vastgesteld. De voorbereiding op een IHP is ook in 2021 voortgezet, waardoor er in 2021 nog geen projecten gerealiseerd zijn en er dus ook geen middelen zijn besteed. In de begroting voor 2022-2025 is daarom voorgesteld om de € 2,5 mln. van 2021 door te schuiven naar 2022 waardoor er in 2022 in totaal maximaal € 5 mln. beschikbaar is voor investeringen in onderwijshuisvesting. Op basis van het IHP worden de concrete projecten voor de realisatie opgestart. Dan zal ook blijken hoe snel de realisatie zal starten en hoe de besteding van middelen zal Pagina 3 van 4

uitpakken. Hierbij geldt als aandachtspunt dat niet alle projecten van het IHP passen bij het jaarlijks beschikbare bedrag. Bijvoorbeeld het speciaal onderwijs staat hoog geprioriteerd in het IHP en vergt naar verwachting een investering van € 5,6 mln. Het benodigde budget beslaat daarmee een investering van meerdere jaren, uitgaande van een jaarlijks investeringsbudget van maximaal € 2,5 mln. per jaar. Dit betekent dat er begin 2022 een concrete vertaalslag van projecten gemaakt moet worden en een uitsplitsing van de financiering in jaarschijven. De financiële mutaties die hieruit voortkomen en de voortgang van realisatie worden voorgelegd aan de gemeenteraad bij de GemRap of begroting.

Alternatieven Handhaven huidige systematiek via verordening De wettelijke zorgplicht van gemeenten gaat er op dit moment nog steeds vanuit dat een school pas in aanmerking komt voor vervangende nieuwbouw wanneer meerdere gebouwelementen van een school in een slechte conditie verkeren. Echter, met deze huidige systematiek op basis van de verordening onderwijshuisvesting gaan vernieuwingen in schoolgebouwen niet gelijk op met onderwijsinhoudelijke ontwikkelingen, laat de kwaliteit van diverse schoolgebouwen te wensen over en zijn de exploitatielasten van diverse schoolgebouwen relatief hoog. Wel blijft de huidige verordening van kracht als vangnet voor alle partijen om op terug te vallen in uitzonderlijke gevallen. Bijlagen • •

Integraal huisvestingsplan Hoogeveen Inspraaknota

Hoogeveen, Burgemeester en Wethouders van Hoogeveen,

Jan Scholten secretaris a.i.,

Pagina 4 van 4

Karel Loohuis burgemeester