PvdA strategische beschouwing Kaderbrief 2022-2025

Kaderbrief 2022-2025 Voorzitter, In aanloop naar de algemene beschouwingen komend najaar behandelen we vandaag de kaderbrief 2022 tot en met 2025. Belangrijk dat er weer op hoofdlijnen inzicht op de beoogde financiële ontwikkelingen de komende jaren van Hoogeveen wordt gegeven. Dit college heeft ontzettend veel werk verzet de afgelopen maanden. Nog geen jaar geleden stond Hoogeveen in brand. Zowel de financiële als bestuurlijke situatie in Hoogeveen was onhoudbaar. Het wanbeleid van de voorgaande jaren heeft tot op de dag van vandaag een stevig pakket van bezuinigingen, tal van tariefsverhogingen en een forse stijging van de OZB tot gevolg gehad. De erfenis van de laatste regeerperiode dringt inmiddels tot in de haarvaten van Hoogeveen door. Het zakencollege werkt hard en is druk om de opdracht en alles wat daarmee samenhangt uit te voeren en zaken op de rails te zetten. Ze geven hier op een professionele en betrokken manier invulling aan. Daar is de PvdA zeer content mee. Het vertrekpunt is nog steeds het Rapport Schone Lei als resultaat van het formatieproces. De deal was en is een sluitende meerjarenbegroting. Het werkt bij een gemeente niet anders dan thuis, de inkomsten moeten hoger zijn dan de vaste lasten. Er moet geld op de spaarrekening voor als iets onderhoud nodig heeft of kapot gaat en soms wil je iets nieuws kunnen kopen.

Voor de PvdA is het zo klaar als een klontje. Wensenlijstjes voor luxe of overbodige zaken kunnen voorlopig overboord worden gekiept. Inwoners moeten vertrouwen in het lokaal bestuur kunnen hebben. Een vertrouwen dat fors beschadigd is en nog steeds hersteld moet worden. Hoogeveen staat niet alleen voor forse financiële, maar ook voor sociale, maatschappelijke en fysieke uitdagingen. De situatie in Hoogeveen is en blijft de komende jaren precair. Met deze bril kijkt de PvdA dan ook naar de voorliggende kadernota. In de kaderbrief doet het college een 6-tal richtinggevende uitspraken en daar geeft de PvdA de volgende reactie op.

BELEIDSARM De PvdA onderschrift het realistisch begroten van de uitgaven en het pessimistisch begroten van de inkomsten. Het voorstel om de begroting beleidsarm te laten zijn om hiermee de raad armslag te geven om na de verkiezingen nieuw beleid te kunnen voeren, doet bij de PvdA wel enigszins de alarmbellen rinkelen. Dit zal een aantal partijen als muziek in de oren klinken, want het pluche lonkt al weer. En wat voor prachtige punten ga je allemaal bedenken om maar kiezers te trekken? Maar pas op de plaats en het waken voor het algemeen belang zijn de komende jaren essentieel voor Hoogeveen. .

ALLEEN ONVERMIJDELIJKE UITGAVEN Uitgangspunt hiervoor zijn de zgn. categorie 1 en 2 uitgaven waarbij er een wettelijke grondslag of juridische verplichting geldt. Bestuurlijke verplichtingen en of toezeggingen aan de raad vallen mogelijk af. Hier gaat het op onderdelen wrijven voor de PvdA. Procedures moeten dienend zijn in plaats van leidend. Wat betreft de keuzes op dit vlak bij de komende begroting, zal de mens en daarmee het

welzijn van de inwoners van Hoogeveen leidend zijn en blijven voor de PvdA. Iedereen doet mee en investeren in welzijn en leefbaarheid betaalt zich altijd uit.

CORONA COMPENSATIE ALG. / GERICHTE COMPENSATIE Gemeenten staan voor extra uitgaven en minder inkomsten als gevolg van de Corona crisis. De grootste klap op economisch vlak lijkt er nog aan te komen, met alle consequenties van dien. Het onderscheid tussen de algemene compensatie vanuit het Rijk en de geoormerkte compensatie onderschrijft de PvdA. We onderschrijven echter niet volledig het vertrouwen dat het College in het Rijk stelt dat gemeente voldoende worden gecompenseerd. De landelijke formatie is nog gaande, als er geen linkse partijen deel gaan uitmaken van het kabinet, sturen we in Nederland nog meer aan op een rechts liberaal kabinet. We hebben gezien welke keuzes er nu al worden gemaakt voor Nederland, met bijvoorbeeld de uitkeringen voor het Gemeentefonds. We hebben in geval van een rechts liberaal kabinet niet voldoende vertrouwen dat er voldoende wordt gecompenseerd. De arbitragezaak die zojuist door het kabinet is verloren, geeft deze zekerheid wat betreft de jeugdzorg gelukkig wel.

SPAARTEMPO SCHONE LEI De PvdA onderschrijft nog steeds het spaartempo zoals we dat met elkaar hebben afgesproken in Schone Lei. We zijn geen voorstander van het verhogen van het spaartempo. De enorme kaalslag op welzijn, zorg en het minimabeleid is op onderdelen schrijnend. Het bedrag dat sneller gespaard zou kunnen worden, ziet de PvdA graag ingezet op de terreinen waar dat nodig is. NIET VOLDOENDE: DAN DE UITGAVEN HOOGEVEEN FINANCIEEL GEZOND EN SCHONE LEI Als met deze en de reeds doorgevoerde bezuinigingen en taakstellingen er geen positief resultaat uitrolt, wil het college alsnog terugvallen op een aantal extra bezuinigingsmaatregelen die nog niet geeffectueerd zijn vanuit Hoogeveen financieel gezond en Schone Lei, de beroemde maar gevreesde oranje mappen. Het tweede punt van wrijving voor de PvdA. Om de basis in de samenleving op orde te houden moet er juist in dit fundament worden geïnvesteerd in plaats van dat het nog verder wordt leeggezogen. DAN NOG NIET VOLDOENDE: VERHOGING ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN Als uiteindelijk dan blijkt dat met al deze uitgangspunten er nog geen positief resultaat voorligt, dan zal het College met voorstellen komen om de algemene dekkingsmiddelen te verhogen. Voorzitter, voor “wat als het niet voldoende is” moeten we toch nog even weer terug naar het pijnpunt van december 2020. De gemaakte afspraken m.b.t.

de dekkingsmiddelen in Schone Lei, in dit geval de OZB, werden gewijzigd door twee voormalige coalitiepartijen, Gemeentebelangen en CDA en als verrassende derde partij de SGP. De PvdA vindt het eerlijk en getuigen van daadkracht om dan als gemeenteraad te zeggen: Dat is het eerste punt dat we aanpakken, dat was de oorspronkelijke afspraak, voordat we nog verder teruggrijpen op de resterend gevreesde bezuinigingsvoorstellen vanuit de oranje mappen. Dat is wat de PvdA betreft een gewetensvraag en een morele verantwoordelijkheid. Als het om mensen gaat zal de PvdA op dat moment kiezen voor verhoging van de dekkingsmiddelen, in plaats van voor nog meer bezuinigingen.

Het budget voor Jeugdzorg, WMO en Participatiewet is meer dan de helft van de gemeentelijke begroting.

Voor het fundament van Hoogeveen en de houdbaarheid hiervan, is het herontwerp van het sociaal domein van wezenlijk belang. De bezuinigingen die reeds zijn doorgevoerd, waar de PvdA overigens deels heeft tegengestemd, zijn op onderdelen schrijnend. Om de hoogte van taakstellingen te bedenken en deze door te voeren is geen kunst. Budget gestuurd werken, gerichte uitvoering van beleid en komen tot andere manieren van werken zonder verlies van kwaliteit lijken echter wel een kunst. Het herontwerp van het sociaal domein voor de komende gemeenteraadsverkiezingen is dan ook van wezenlijk belang om herhaling van willekeur te voorkomen. De kosten voor Jeugdzorg, de afgelopen jaren met miljoenen overschrijdingen, blijven afgezet tegen het aantal jongeren nog enorm hoog. Dit vraagt bij de basis al volstrekt andere uitgangspunten. De vraag waar we allemaal mee worstelen is hoe krijgen we dit anders ingericht, zonder hiermee het belang van het kind te schaden. De leefbaarheid van Hoogeveen betekent voor de PvdA investeren in leefbaarheid van wijken en dorpen, investeren in vrijwilligers en mantelzorgers en voldoende budget beschikbaar stellen voor opbouw-, jongeren- en ouderenwerk. Dit vormt het cement van onze samenleving. Hierin moet juist worden geïnvesteerd in plaats van nog verder te bezuinigen.

Door dit bij de wortels af te snijden, verzwak je juist het fundament dat je nodig hebt om op te bouwen. De leefbaarheid in Hoogeveen vertaald zich voor de PvdA echter niet alleen in zorg en welzijn, maar ook in het prettig kunnen wonen, werken en vertoeven. Ondanks dat er fors de tering naar de nering moet worden gezet, heeft het gemeentebestuur ook de verantwoordelijkheid om te voorkomen dat Hoogeveen een slaapstad wordt. Een aantrekkelijk stadscentrum, voldoende publieke voorzieningen en een goede culturele infrastructuur dragen bij aan de aantrekkelijkheid en toekomstbestendigheid van Hoogeveen. De scholenhuisvesting gaat ons nog steeds aan het hart. Na jarenlang touwtrekken was het bijna zover en toen bleek het geld op te zijn. De komende jaren wordt er 2,5 miljoen euro opgenomen voor scholenhuisvesting. Maar welke andere interne of externe geldstromen mogelijkheden bieden en op welke termijn, is ons nog steeds niet voldoende duidelijk. Wat zijn de mogelijkheden voor de scholen en welke plaatje ligt voor? De PvdA wil hier graag duidelijk over in aanloop naar de komende begroting. Voor nu is de PvdA akkoord met de notitie vervangingsinvesteringen, waarbij het uitgangspunt is om voorrang te geven aan vervangingsinvesteringen ten opzichte van investeringen in nieuwe voorzieningen en ambities.

Pas op de plaats is geboden, bij de begroting kan er alsnog een integrale afweging worden gemaakt en keuzes voor wat wel nodig is voor Hoogeveen.

Tot slot, we leven in een steeds meer polariserende samenleving, met toenemende verschillen tussen landelijk en stedelijk gebied en de diverse bevolkingsgroepen in ons land. Gemeentebesturen moeten zich meer gaan inzetten voor kansengelijkheid en een toegankelijke samenleving. Dat vraagt dialoog, verbinding en daadkracht voor de sociale en maatschappelijke vraagstukken die voorliggen, ook in Hoogeveen. Juist dat zou onderdeel van nieuw beleid moeten zijn de komende jaren.