Notitie vervangingsinvesteringen 2021

Vervangingsinvesteringen

- Inventarisatie kaderbrief 2022-2025 -

PAGINA 2 VAN 23

Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1. Aanleiding 1.2. Doel 1.3. Afbakening

3 3 3 4

2. Beleidskaders 2.1. Visie 2.2. Toepassing 2.3. Financiële kaders 2.4. BBV 2.5. Methode

6 6 6 6 7 7

3. Inventarisatie vervangingsopgave 3.1. Sport 3.2. Wijk, buurt en dorpshuizen 3.3. Culturele gebouwen 3.4. Wegen 3.5. Groen 3.6. Begraafplaatsen 3.7. Speelvoorzieningen 3.8. Duurzaamheid 3.9. Veiligheid 3.10. Overig

8 8 10 10 11 13 13 14 15 15 16

4.

17

Benodigde investeringen

5. Advies & vervolg 5.1. Advies vervangingsinvesteringen 5.2. Nadere uitwerking 5.4. Geen kwaliteitsverbetering 5.5. Geen investeringen in nieuwe voorzieningen en ambities opnemen 5.6. Vervolg, periodieke actualisatie

18 18 18 21 21 22

Bijlagen A. Vervangingsopgave gebouwen B. Inspectierapporten kunstgrasvelden buitensport C. MJOP Tamboer D. Beheersplan civiele kunstwerken E. Beheersplan wegen F. Groenbeheerplan

23

PAGINA 3 VAN 23

1. Inleiding Voorzieningen bereiken op een gegeven moment een punt waarop ze vervangen moeten worden. Deze nota maakt inzichtelijk hoeveel geld de gemeente de komende 10 jaar moet reserveren voor het tijdig vervangen van deze diverse voorzieningen zoals gebouwen, wegen, speelvoorzieningen, begraafplaatsen, sportvelden etc. Daarnaast geeft de nota ook een aantal financiële uitgangspunten en kaders mee. Dit zijn niet de inhoudelijke kaders van diverse voorzieningen. Inhoudelijke kaders worden geregeld in het beleid de betreffende voorziening.

1.1. Aanleiding In de zomer van 2020 is het rapport schone lei tot stand gekomen op basis van de politieke en bestuurlijke crisis in Hoogeveen. Een van de kernpunten in deze crisis is de zorgwekkende financiële situatie van de gemeente. In schone lei is ook gekeken naar investeringen en specifiek vervangingsinvesteringen. Er is geconstateerd dat het jaarlijks gemiddelde investeringsbudget van € 6,3 miljoen. bedoeld was voor zowel vervangingsinvesteringen als voor nieuwe projecten. Hierdoor ontstond er een concurrentie tussen investeringen en is er onvoldoende rekening gehouden in de meerjarenbegroting met het vervangen van de diverse voorzieningen. In schone lei is de aanbeveling (7.13) gedaan om naast een planning voor nieuwe investeringen een planning te maken voor de komende 10 jaar voor vervangingsinvesteringen. Amendement herziening investeringen Op basis van schone lei is de meerjarenbegroting opgesteld voor 2021-2024.

In de investeringsbegroting waren aanvankelijk de volgende investeringen opgenomen zoals in schone lei is geadviseerd: • Vanaf 2021 is er jaarlijks € 5 miljoen beschikbaar voor vervangingsinvesteringen • Vanaf 2021 is er jaarlijks € 2 (2,5) miljoen beschikbaar voor onderwijshuisvesting • Vanaf 2022 wordt het investeringsplafond jaarlijks met € 10 miljoen verhoogd voor grote investeringen Bij de behandeling van de meerjarenbegroting is een amendement aangenomen waardoor de extra investeringsruimte voor vervangingen en grote investeringen is geschrapt. De investering voor onderwijshuisvesting is gehandhaafd. Dit betekent dat er in de meerjarenbegroting 2021-2024 geen aparte financiën zijn opgenomen om te investeringen in vervangingen. Het investeringsbudget is in de begroting sowieso zeer beperkt waardoor er afwegingen moeten worden gemaakt. Het college stelt de raad daarom voor om voorrang te geven aan vervangingsinvesteringen ten opzichte van investeringen in nieuwe voorzieningen en ambities. Waarom dan wel deze notitie? Het niet begroten van financiële middelen betekent niet dat er geen opgave is in het vervangen van bestaande voorzieningen. Het is daarom wel noodzakelijk om inzicht te hebben in de opgave om zodoende bestuurlijke keuzes te kunnen maken en waar dat noodzakelijk of gewenst is te besluiten om wel financiële middelen beschikbaar te stellen.

1.2. Doel Het inzichtelijk maken van de vervangingsinvesteringen geeft de gemeenteraad de ruimte om vooraf en tijdig keuzes te maken. Op basis hiervan kan de gemeenteraad in de meerjarenbegroting een integrale afweging en keuzes maken. Hiermee kunnen er inhoudelijke keuzes gemaakt worden die bijdragen aan de realisatie van de gestelde beleidsdoelen. Daarnaast draagt het bij aan de beheersing en grip op de gemeentelijke financiën.

PAGINA 4 VAN 23

Deze nota geeft inzicht in de opgave aan investeringsmiddelen voor het vervangen van kapitaalgoederen voor de komende 4 jaar en waar mogelijk al voor de komende 10 jaar. Waar dit nog niet inzichtelijk is worden aanbevelingen gedaan om dit wel orde te krijgen. Daarnaast wordt er een advies gegeven voor het opnemen van noodzakelijke vervangingsinvesteringen in de meerjarenbegroting 2022-2025.

1.3. Afbakening Het aantal voorzieningen dat in deze notitie aan de orde komt is aanzienlijk en ook continu in beweging. Echter, het is van belang om vooraf duidelijk te stellen wat niet in deze notitie thuishoort en ook niet valt onder reikwijdte van vervangingen. Onderhoud kapitaalgoederen Voorzieningen worden ook structureel onderhouden. Hiervoor zijn in de begroting ook middelen opgenomen. Het onderhoud voorziet in de instandhouding van de voorziening. Het onderhoud van kapitaalgoederen is niet meegenomen in deze notitie. Wel wordt in hoofdstuk 2 aangegeven wanneer een voorziening in aanmerking komt voor vervanging en wanneer er sprake is van onderhoud. Riolering, materiaal, tractie, bedrijfsmiddelen automatisering en inventaris De investeringen voor riolering vallen in de begroting niet onder het investeringsplafond en worden daarom niet meegenomen bij deze vervangingsinvesteringen. De kosten voor riolering, inclusief de kapitaallasten voor investeringen, worden 100% gedekt uit de rioolheffing. Daarnaast bestaan er nog investeringen in materiaal, tractie, bedrijfsmiddelen inventaris en automatisering die zijn onder gebracht in de SWO. Investeringen in deze voorzieningen vallen onder de begroting van de SWO en zijn daarom niet meegenomen in deze notitie. De gebouwen zelf staan wel op de balans van de gemeente en behoren dus wel tot de vervangingsinvesteringen.

Aparte planning voor nieuwe investeringen in nieuwe voorzieningen en ambities Deze notitie gaat enkel over het vervangingen en investeringen in bestaande voorzieningen. Op basis van schone lei ligt er nog wel een opgave om tot een investeringsplan te komen voor nieuwe voorzieningen en ambities. Echter, door het schrappen van de investeringsruimte in grote investeringen is de prioritering voor een planning voor nieuwe voorzieningen en ambities niet realistisch en hier is de komende jaren gelet op de financiële positie ook geen ruimte. Besluitvorming investeringen Het uitgangspunt dat gehanteerd wordt voor het opnemen van investeringen is dat over de betreffende investering door het college een besluit is genomen. Een investering kan niet zondermeer opgenomen worden zonder dat het college hierover een besluit heeft genomen. Voor vervangingsinvesteringen betekent dit dat er tenminste en beheerplan aanwezig is waaruit blijkt, op basis van vastgestelde kaders, dat een voorziening vervangen moet worden. Onderwijshuisvesting In samenspraak met het onderwijsveld wordt er gewerkt aan een nieuw huisvestingsplan voor onderwijshuisvesting. In het huisvestingsplan wordt de vervangingsopgave in schoolgebouwen bepaald voor minimaal de komende 15 jaar.

Aangezien hier in de begroting al investeringen voor beschikbaar zijn gesteld en er nog een apart huisvestingsplan wordt opgesteld zijn deze investeringen niet meegenomen in deze notitie.

PAGINA 5 VAN 23

Groepen Gemeentelijke kapitaalgoederen verdelen wij op basis van hun functie in diverse groepen. In de begroting hanteren we in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen 2019-2022 de volgende groepen. •

• • •

• • • •

•

•

Sport - Binnensport; gymzalen/sporthalen - Buitensport; sportvelden, kleedkamers - Zwembad Wijk, buurt en dorpshuizen Culturele gebouwen Wegen - Renovatie/vervanging wegen - Renovatie/vervanging Fietspaden (asfalt) - Verkeersregelinstallaties - Parkeervoorzieningen (automaten) - Civiele kunstwerken Groen Begraafplaatsen Speelvoorzieningen Duurzaamheid - Waterberging (oppervlaktewater) - Gemeentelijke gebouwen Veiligheid - Cameratoezicht - Brandweerkazerne Gemeentelijke gebouwen/onderkomens

PAGINA 6 VAN 23

2. Beleidskaders Op dit moment wordt er gewerkt aan een actualisatie van het financiële beleid en financiële verordening van de gemeente Hoogeveen. Tot dat moment gelden bestaande financiële kaders en uitgangspunten zoals onder andere is vastgelegd in het financiële kader (december 2017). Dit hoofdstuk geeft gelet op de ontwikkeling van het nieuwe financiële beleid, zonder uitputtend te zijn, de kaders en uitgangspunten weer hoe om te gaan met vervangingsinvesteringen.

2.1. Visie Alle voorzieningen die binnen de gemeente aanwezig zijn dragen bij aan de kwaliteit van de woon-, leef-, leer- en werkomgeving. Voorzieningen raken daarbij de kernwaarden zoals economie, bereikbaarheid, veiligheid, imago, wet- en regelgeving, kwaliteit leefomgeving, milieu/gezondheid en weerbaarheid. Het op orde houden, en daarmee tijdig vervangen, van de aanwezige voorzieningen zorgen daarmee voor het in stand houden van de kernwaarden.

2.2. Toepassing Voorzieningen komen in aanmerking voor vervangingsinvestering als er sprake is van: 1. Er moet worden voldaan aan wet- en regelgeving; 2. Veroudering, slijtage en de staat van het onderhoud vervanging noodzakelijk maakt om de voorziening te behouden. Hierbij geldt dat de noodzaak aantoont dat regulier onderhoud niet meer kan voorzien in de levensduurverlenging of de kosten van onderhoud niet meer opwegen tegen de waarde van de voorziening afgewogen tegen de kosten voor vervanging; 3. Er sprake is van een significante kwaliteitsverbetering (waardevermeerdering); 4. Er een directe relatie met eerdere bestuurlijke besluitvorming is.

2.3. Financiële kaders De nota “Financieel Kader” geeft de kaders voor onder andere het activa- en afschrijvingsbeleid voor de gemeente en dus ook voor voorzieningen. Het “Financieel kader” is in lijn met de wettelijke kaders en uitgangspunten van de BBV. Alle gemeentelijke financiële kaders, inclusief hoe om te gaan met investeringen worden geactualiseerd en opnieuw verankerd in de financiële verordening. Als financieel kader hanteert Hoogeveen onder andere dat de schuldquote maximaal 80% bedraagt. Dit betekent dat de hoogte van het in de begroting opgenomen bedrag voor investeringen een grens heeft. Afschrijvingsbeleid In het financiële kader is geregeld dat activa met economisch nut en een verkrijgingsprijs van minder dan € 50.000 niet geactiveerd worden, uitgezonderd gronden en terreinen. Gronden en terreinen worden altijd geactiveerd. In het financieel kader staat dat materiële vaste activa met economisch nut lineair worden afgeschreven. Per actief is geregeld wat de afschrijvingstermijn is. Zo is de afschrijvingstermijn van het bouwkundige gedeelte van gebouwen op 40 jaar gezet en van installaties op 15 jaar. Benadrukt wordt dat dit financiële afschrijvingstermijnen zijn. In de praktijk zal altijd beoordeeld moeten worden of een actief technisch gezien ook daadwerkelijk is afgeschreven. Periodieke inspecties en actualisaties van beheerplannen is hiervoor een vereiste.

PAGINA 7 VAN 23

2.4. BBV Activeren BBV schrijf voor dat er sprake is van een investering wanneer vermogen wordt vastgelegd in objecten waarvan het nut zich over meerdere jaren uitstrekt. Uitgaven in voorzieningen moeten op de balans opgenomen worden wanneer er sprake is van: • investeringen met een economisch nut; • investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven; • investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut. Investeren versus onderhoud Het is van belang om bij voorzieningen het onderscheid te maken wanneer er sprake is van onderhoud en investeringen. De BBV schrijft voor dat klein en groot onderhoud houdt of brengt een object in goede, oorspronkelijke staat en is dus niet van invloed op de bepaalde gebruiksduur (afschrijvingstermijn) van het object en mag daarom niet worden geactiveerd. Wanneer uitgaven worden gedaan ten behoeve van het behoud van de oorspronkelijke kwaliteit en levensduur van een actief, dan is er sprake van onderhoud. Bij een bestaand actief is sprake van een investering indien de uitgaven: • leiden tot een significante kwaliteitsverbetering; en/of • leiden tot een levensduurverlenging; en/of • aanpassingen betreffen om te voldoen aan wet- en regelgeving (bijv. investeringen in een gebouw om te voldoen aan veiligheidsvoorschriften die invloed hebben op de waarde en de levensduur).

2.5. Methode De hiervoor geschetste kaders gevenrichting wanneer er sprake is van een vervangingsinvestering. Om dus vervangingsinvesteringen te kunnen bepalen zijn een aantal uitgangspunten van belang. Allereerst dient er voor iedere groep van een bepaald kapitaal een beheerplan aanwezig te zijn. Beheerplannen op basis waarvan onderhoud, groot onderhoud en vervangingsinvesteringen worden bepaald zijn niet ouder dan 5 jaar. In beheerplannen komen de volgen aspecten terug: • Leeftijd • Levensduur • Huidige onderhoudsstaat op basis van vastgestelde kwaliteitsniveau en wettelijke normen • Onderhoudskosten • Vervangingskosten

PAGINA 8 VAN 23

3. Inventarisatie vervangingsopgave Door een uitvraag naar alle eenheden en programma’s is informatie verzameld over vervangingsinvesteringen. In dit hoofdstuk wordt per groep een weergave gegeven van de informatie die is opgehaald. Hierbij wordt opgemerkt dat ten aanzien van het vastgoed (gebouwen) er geen beheerplannen en advies aanwezig is die inzicht geven in de vervangingsopgave. De onderhoudsstaat van gebouwen wordt om de vier jaar geïnspecteerd volgens de NEN 2767 normering. Op basis van deze meerjarige onderhoudsplannen worden onderhoudswerkzaamheden bepaald en de kosten die opgenomen moeten worden in de begroting. De informatie over de vervangingsopgave van gebouwen is daarom enkel theoretisch bepaald op basis van leeftijd. Hierbij is op basis van de leeftijd van een gebouw gekeken of er in de periode 2022-2025 sprake is van een investering levensduurverlening of volledige vervanging. Zie bijlage A voor het totale overzicht van de vervangingsopgave van gebouwen. In de getoonde overzichten staan enkel de investeringskosten en hierbij is geen rekening gehouden met reeds begrote onderhoudsbedragen.

3.1. Sport Binnensportaccommodaties Binnensportaccommodaties bestaan uit gymzalen (één zaaldeel), sportzalen (twee zaaldelen) en sporthallen (tenminste 3 zaaldelen). Bij binnensportaccommodaties geldt dat er gekeken wordt naar investeringen in het bouwkundige deel en een sporttechnische upgrading volgens de normen van NOC*NSF voor sportgebruik. Tabel 1: bouwkundige vervangingsinvesteringen binnensport

Accommodatie Valkenlaan Wielewaal Boekenberghstraat Booyenverlaat Curiestraat De Marke

Type Sporthal Gymzaal Gymzaal Gymzaal Gymzaal Sporthal

Bouwjaar 1976 1968 1973 1982 1980 1980

Maatregel Renovatie Renovatie Renovatie Renovatie Renovatie Renovatie

Investering € 1.952.100 € 381.600 € 373.500 € 445.500 € 430.200 € 1.673.100

Uitvoeringsjaar 2025 2024 2025 2022 2023 2023

In het eerdere actieplan sportvoorzieningen (2009) is aangegeven dat een aantal binnensportaccommodaties gerenoveerd moet worden. Het betreft hier een upgrading naar de normeringen van NOC*NSF. Een aantal binnensportvoorzieningen voldoet namelijk niet meer aan deze (hoofdzakelijk) veiligheidsvoorschriften. Deze voorschriften geven onder andere aan dat in de zaalruimte alle voorzieningen tot een hoogte van 2 meter obstakelvrij moeten zijn weggewerkt. Er worden alleen voorzieningen aangepakt waar nog gegarandeerd een lange levensduur van is te verwachten. Tabel 2: Sporttechnische upgrading NOC*NSF normen binnensport

Accommodatie Boekenberghstraat Curiestraat

Type Gymzaal Gymzaal

Bouwjaar 1973 1980

Maatregel NOC*NSF norm NOC*NSF norm

Investering € 150.000 € 150.000

Uitvoeringsjaar 2025 2023

PAGINA 9 VAN 23

Buitensportaccommodaties; Bij investeringen in buitensportaccommodaties wordt het onderscheid gemaakt in sportvelden en in kleedgebouwen. Er is geen sprake van kantines omdat verenigingen eigenaar zijn van de kantines. Bij sportvelden geldt alleen een vervangingsinvestering van kunstgrasvelden. Bij bestaande natuurgrasvelden worden velden vernieuwd op basis van groot onderhoud en daarom niet als een investering geactiveerd. Tabel 3: bouwkundige vervangingsinvesteringen kleedkamers buitensport

Accommodatie Thrianta v.v. de Weide s.v. HODO s.c. Elim s.v. Pesse

Type Korfbal Voetbal Voetbal Voetbal Voetbal

Bouwjaar 1982 1975 1985 1975 1970

Maatregel Renovatie Renovatie Renovatie Renovatie Renovatie

Investering € 176.400 € 394.200 € 248.400 € 405.000 € 229.500

Uitvoeringsjaar 2022 2024 2025 2024 2025

Voor de vervanging van kunstgrasvelden wordt er periodiek een sporttechnische keuring uitgevoerd door een onafhankelijk keuringsinstituut. Dit om te bepalen of de velden nog voldoen aan veiligheidsvoorschriften zoals demping, vlakheid etc. In 2016 zijn alle velden geïnspecteerd heeft het college de uitkomsten inclusief renovatieschema vastgesteld. Zie bijlage B voor deze keuringsrapporten. De investeringen waren aanvankelijk ook opgenomen in de meerjarenbegroting maar deze zijn door de financiële bijsturingen geschrapt. De investeringen zijn echter wel noodzakelijk om een veilig en verantwoord sportgebruik te kunnen garanderen. Sportvelden die afgekeurd zijn voldoen sporttechnisch niet meer en daarop mogen geen wedstrijden en bewegingsonderwijs worden gegeven. Indien dit wel gebeurt en er ontstaat letsel dan vormt dit een risico met betrekking tot de aansprakelijkheid. Begin 2021 heeft er een herinspectie plaatsgevonden van de hockeyvelden. Hieruit is gebleken dat veld 1 is afgekeurd omdat onder andere het schokabsorberend vermogen onder de norm ligt. Hierdoor is een veilig en verantwoord gebruik niet meer gegarandeerd en is vervanging noodzakelijk. Tabel 4: vervangingsinvesteringen kunstgrasvelden

Accommodatie Veld 10 Bentinckspark Hockeyveld 1 Veld 2 Bentinckspark Veld 6 Bentinckspark Veld 1 Bentinckspark Veld 2 Bentinckspark Hockeyveld 2 Veld 7 Bentinckspark Veld 8 Bentinckspark

Type Voetbal Hockey Voetbal Voetbal Voetbal Voetbal Hockey Voetbal Voetbal

Bouwjaar 2009 1989 2009 2009 2010 2010 2008 2011 2011

Maatregel Toplaag Vervanging Renovatie Renovatie Renovatie Renovatie Renovatie Renovatie Renovatie

Investering € 350.000 € 400.000 € 350.000 € 200.000 € 350.000 € 350.000 € 200.000 € 350.000 € 200.000

Uitvoeringsjaar 2021 2021 2022 2022 2023 2023 2024 2025 2025

PAGINA 10 VAN 23

Zwembad Voor het zwembad is er nog geen keuze vastgesteld door college of gemeenteraad over de toekomst van het zwembad. Nieuwbouwkosten variëren tussen de circa € 16 en € 22 miljoen, afhankelijk van het gekozen programma van eisen voor het zwembad. De verschillende levensduurverlengingsopties van 5 jaar tot en met renovatie voor circa 25 jaar variëren van € 180.000 tot circa € 8,5 miljoen.

3.2. Wijk, buurt en dorpshuizen We hebben een aantal wijk- buurt- en dorpshuizen. In het overzicht is geen onderscheid gemaakt tussen particuliere huizen en gemeentelijk eigendom. In het beleid is gelijke behandeling het uitgangspunt. Op basis hiervan verzorgen wij ook het jaarlijkse onderhoud of verstrekken we op dezelfde wijze een bijdrage. Tabel 5 laat zien bij welk wijk-, buurt of dorpshuis er op korte termijn sprake is van een vervangingsinvestering. Hierbij is niet rekening gehouden met de nog in te vullen taakstelling op de wijkbuurt en dorpshuizen op basis waarvan een aantal voorzieningen gesaneerd worden. Tabel 5: vervangingsinvesteringen wijk- buurt- en dorpshuizen

Accommodatie De Pompe DES gebouw Salawaku Vuurkorf Het Anker Het Vonder De Wenning Olde Bieb

Type Buurthuis Buurthuis Buurthuis Dorpshuis Dorpshuis Dorpshuis Dorpshuis Buurthuis

Bouwjaar 1975 1979 1983 1967 1948 1984 1974 1982

Maatregel Renovatie Renovatie Renovatie Renovatie Vervanging Renovatie Renovatie Renovatie

Investering € 318.600 € 680.400 € 528.300 € 1.127.700 € 3.456.000 € 424.800 € 1.305.000 € 382.500

Uitvoeringsjaar 2025 2024 2023 2022 2025 2024 2024 2022

3.3. Culturele gebouwen Er zijn in totaal vier grote culturele gebouwen in de kern Hoogeveen. De bestaan uit: • Het Podium (poppodium) • Scala (muziekschool) • Tamboer (theater) • Bibliotheek De bibliotheek is niet in gemeentelijk eigendom en wordt de bibliotheek gehuurd. Daarom is de bibliotheek niet meegenomen in deze uitwerking. Ook wordt er op dit moment gewerkt aan een nieuwe beleidsvisie (basisstructuur) op cultuur. Na het ontwikkelen van deze visie wordt er ook gekeken naar de samenwerking en de toekomstige huisvesting. Over de toekomstige huisvesting bestaan op dit moment geen concrete plannen. In tabel 6 is daarom de opgave per gebouw en culturele functie opgenomen. Daarnaast is de molen ook meegenomen in dit overzicht. Tabel 6: vervangingsinvesteringen culturele voorzieningen

Accommodatie Tamboer

Type Theater

Bouwjaar 1965

Podium Scala Molen De Zwaluw

Pop Muziekschool Monument

1989 1998 1935

Maatregel Achterstallig onderhoud -

Investering € 843.344 € 463.005 -

Uitvoeringsjaar 2022 2023 -

PAGINA 11 VAN 23

Wegwerken achterstallig onderhoud De Tamboer In 2017 is een rapport door LA-Group opgemaakt om te werken aan een toekomstbestendig Tamboer. Daarin werd vastgesteld dat er sprake was van achterstallig onderhoud aan gebouw en techniek. Dit is vervolgens door Theateradvies in beeld gebracht. In totaal beliep dit een bedrag van bijna € 5 miljoen. De raad heeft op 6 september 2018 besloten € 2,24 miljoen beschikbaar te stellen voor het meest urgente deel en heeft de Tamboer verzocht de andere € 2,7 miljoen door de stofkam te halen. Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in een bedrag van € 1,33 miljoen om de rest van het achterstallig onderhoud aan te pakken. Daarvan is € 823.000 bestemd voor LED-verlichting en frequentieregelaars. Deze moet worden geactiveerd via de gemeente. Het andere deel van deze € 1,33 miljoen. Een bedrag van € 482.000 voor de vervanging van installaties en apparatuur moet rechtstreeks aan de Tamboer beschikbaar worden verstrekt. Zie ook bijlage C. Voor het samenstellen van de herinvesteringslijst is het voorstel: • Voor de vervanging van de LED schijnwerpers en de frequentieregelaars voor 2022 € 360.579 2023 € 463.005 • Voor vervanging installaties en apparatuur in 2022 € 482.765 De opgevoerde bedragen betreffen vervangingsinvesteringen van alleen het theaterdeel van De Tamboer.

Als regelaars, verlichting en theatertechniek (nu al over tijd van vervanging) uitvallen heeft dit gevolgen voor het wel of niet doorgaan dan wel afbreken van voorstellingen tijdens de uitvoering. Dit heeft dan weer gevolgen voor de exploitatie van De Tamboer (aangegane verplichtingen met artiest en kaartjes bezoekers). De voorgestane vervangingen zijn al 2 jaar uitgesteld. In principe hebben deze vervangingen geen relatie met de toekomstige samenwerkingsvorm en huisvesting die voortvloeit uit het lopende traject voor een nieuwe basisstructuur op cultuur. Het is immers theatergebonden. Ook als er geen nieuwe basisinfrastructuur zou komen zijn ze noodzakelijk tenzij er politiek gekozen wordt om te stoppen met het theater.

3.4. Wegen Bij wegen bestaan diverse verschillende soorten voorzieningen. Het gaat hierbij om: • Civiele kunstwerken • Renovatie/vervanging wegen (inclusief rotondes) • Renovatie/vervanging fietspaden (asfalt) • Verkeersregelinstallaties • Parkeervoorzieningen (automaten)

PAGINA 12 VAN 23

Tabel 7: vervangingsinvesteringen wegen

Accommodatie Civiele kunstwerken

Type Bruggen, damwanden

Bouwjaar Divers

Maatregel Divers

Wegen + fietspaden (asfalt) Verkeersregelinstallatie

-

Divers

Vervanging

-

Divers

Vervanging

Parkeervoorzieningen

-

-

-

Investering € 800.000 € 532.080 € 1.797.420 € 116.250 € 157.750 €1.100.000 € 200.000 €120.000 -

Uitvoeringsjaar 2022 2023 2024 2025 2026 2022-2025 (jaarlijks) 2024 2025 -

Civiele kunstwerken Beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een kerntaak van de gemeente. De gemeente is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte en daarmee ook voor de civiele kunstwerken (o.a. bruggen, viaducten, tunnels, duikers, etc.) binnen de gemeente. In het Burgerlijk Wetboek is de aansprakelijkheid van beheerders van openbare voorzieningen bij ontstane (letsel)schade geregeld. De gemeente dient bij geschillen aan te tonen dat inspectie en onderhoud met optimale zorg zijn uitgevoerd. Het is dan ook wettelijk verplicht om een goed en gedegen Beheerplan Civiele kunstwerken te hebben. Voor investering wordt er voorgesteld om de volgende bedragen op te nemen in de investeringslijst: • 2022 een bedrag van € 800.000 voor het vervangen van de elektrische installaties bruggen Weg om de oost en Schoolvonderbrug. • 2023 een bedrag van € 532.080 voor het vervangen deel houten damwand industriehaven en houten damwand kanaalweg. • 2024 een bedrag van € 1.797.420 voor het vervangen van de damwand industriehaven NZ en Zuiderpark burg. • 2025 een bedrag van € 116.250 voor het vervangen van de Berkenlaan brug en Schooldijkje brug. • 2026 een bedrag van € 157.500 voor het vervangen van de Kalmoes brug. In bijlage D staat het volledige beheerplan kunstwerken 2022-2026. Het beheerplan is nog niet vastgesteld.

Wegen (inclusief fietspaden) De bedragen die zijn opgenomen voor de investeringen wegen in de huidige begroting 2022-2025 moeten blijven gehandhaafd. Uit het wegenbeheersplan (zie bijlage E) blijkt dat de vastgestelde investeringsbedragen hard nodig zijn om wegen aan te pakken die einde levensduur zijn. Het niet tijdig uitvoeren van onderhoud zorgt ervoor dat er zwaardere maatregelen nodig zijn om een wegvakonderdeel weer op het gewenste niveau te kunnen krijgen. De onderhoudsachterstanden hebben ervoor gezorgd dat er wegen vanuit de exploitatie eerder op de lijst met investeringen zijn komen te staan. Met een groot onderhoudsmaatregel zijn deze wegen niet meer te herstellen.

PAGINA 13 VAN 23

Tevens dient het investeringsbudget als co- financiering voor de verschillende subsidies die elk jaar worden aangevraagd bij de Provincie en het Rijk voor de verschillende projecten binnen het investeringsprogramma. Verkeersregelinstallaties Diverse verkeersregelinstallaties zijn afgeschreven en aan vervanging toe. Het gaat hier om: • Vervanging VRI A37 – Hoogeveen Oost (Noord), vervanging in 2024, kosten € 100.000 • Vervanging VRI A37 – Hoogeveen Oost (Zuid), vervanging in 2024, kosten € 100.000 • Vervanging VRI Rembrandtstraat-Van Limburg Stirumstraat, vervanging in 2025, kosten € 120.000 Er is geen beheerplan of inspectierapport aangeleverd.

3.5. Groen Tabel 8: vervangingsinvesteringen wegen

Accommodatie Reconstructie openbaar groen

Type Divers

Bouwjaar Divers

Maatregel Divers

Investering € 130.000

Uitvoeringsjaar 2022-2025 (jaarlijks)

Ten behoeve van het opstellen van het groenbeheerplan (bijlage F) is in de zomer van 2018 een groeninspectie uitgevoerd om de kwaliteit en vitaliteit van de groenvakken in beeld te brengen. Uit deze inspectie is gebleken dat de kwaliteit en vitaliteit van het openbaar groen redelijk is. Met name heesters, botanische rozen en bodembedekkende heesters verkeren in een slechte conditie. Bij de vakken waarvan de kwaliteit en vitaliteit als matig en slecht zijn beoordeeld voldoet regulier onderhoud niet meer. Om de kwaliteit en vitaliteit te waarborgen is vervanging op korte termijn noodzakelijk. Om de kwaliteit van het openbaar groen op peil te houden is er structureel een vervangingsinvestering benodigd van € 130.000. Inclusief € 8.000 per jaar voor doorbelasting eigen uren. De investering stond aanvankelijk begroot in de meerjarenbegroting, maar is vanwege financiële bijsturingen geschrapt.

3.6. Begraafplaatsen Voor zover we het nu kunnen overzien is in de periode 2022-2025 alleen een investering in Hollandscheveld benodigd om op alle begraafplaatsen in Hoogeveen te kunnen blijven begraven. Met uitzondering van Hollandscheveld is de beschikbare capaciteit van alle voorzieningen voldoende. Hollandscheveld Uit het onderzoek naar de beschikbare capaciteit van begraafplaatsen in 2019 is gebleken dat de begraafplaats Hollandscheveld, op basis van het uitgiftepatroon, tot 2027 voldoende capaciteit heeft om nieuwe particuliere graven en nieuwe algemene graven uit te kunnen geven. Samen met andere onderwerpen is de gemeenteraad hierover in oktober 2019 geïnformeerd. Om ook na 2027 op begraafplaats Hollandscheveld te kunnen blijven begraven is voorgesteld de oudste algemene graven (zonder uitsluitend recht) her te begraven en het gedeelte her in te richten, waarna op deze locatie nieuwe particuliere graven kunnen worden uitgegeven. De her te begraven graven zijn 60-80 jaar oud. De totale kosten voor de herbegraving en herinrichting worden geraamd op € 260.000 inclusief BTW.

PAGINA 14 VAN 23

De kosten voor de herbegraving bedragen € 50.000 en de kosten voor de herinrichting bedragen € 210.000. Voorgesteld wordt de kosten ten behoeve van de herbegraving te bekostigen uit de exploitatie en te dekken uit de meeropbrengsten. De gemeenteraad is voorgesteld voor de overige kosten, de herinrichting van gedeelte III, een vervangingsinvestering beschikbaar te stellen. Tabel 9: vervangingsinvesteringen begraven

Accommodatie Hollandscheveld

Type Begraafplaats

Bouwjaar Divers

Maatregel Herinrichting

Investering € 210.000

Uitvoeringsjaar 2021

Voor begraven worden de volgende ontwikkelingen en overwegingen nog meegegeven. Verwijderen grafbedekking op algemene graven Sinds 2015 zijn de eerste rechten verlopen van particuliere graven. Sindsdien worden grafrechten teruggegeven aan de gemeente of verlengd voor een bepaalde periode. Van de teruggegeven graven wordt de grafbedekking verwijderd, de stoffelijke resten blijven ongeroerd. Deze keuze leidt bij de inwoners tot ontevredenheid, omdat hiermee rechtsongelijkheid is gecreëerd tussen particuliere graven en algemene graven. Immers, van particuliere graven, die na einde grafrechttermijn, niet worden verlengd, wordt de grafbedekking verwijderd (bovengronds geruimd). De grafbedekking op algemene graven (zonder uitsluitend recht) wordt niet verwijderd, terwijl nabestaanden van algemene graven geen rechten hebben. Algemene graven dienen minimaal de door de Wet op de lijkbezorging voorgeschreven wettelijke grafrusttermijn van 10 jaar met rust te worden gelaten. Daarna beschikt de gemeente over deze graven. Op de begraafplaatsen van Hoogeveen liggen algemene graven, waarbij de oudsten 60-80 jaar oud zijn. Het niet verwijderen van de grafbedekking op deze graven leidt tot weerstand onder de bevolking. De politiek heeft daarom de wens geuit een plan op te stellen om ook de grafbedekking op algemene graven gefaseerd te verwijderen.

Vanwege gebrek aan tijd is hieraan nog geen uitvoering gegeven. Wanneer dit plan wel wordt opgesteld en vastgesteld zou voor de uitvoering ervan een investering kunnen worden opgenomen. Dit is nu nog niet te overzien. Capaciteitsvraagstuk Nu steeds meer rechthebbenden de rechten teruggeven van particuliere graven en urnennissen en kelders komt er steeds meer capaciteit op de begraafplaatsen vrij die in de toekomst benut zou kunnen worden. Om die reden zal op de langere termijn een keuze moeten worden gemaakt op welke wijze met deze vrijgekomen capaciteit moet worden omgegaan. Wanneer daarnaast op termijn ook capaciteit vrijkomt als gevolg van het verwijderen van grafbedekking op algemene graven, wordt deze urgentie groter om de begraafplaatsen nog aantrekkelijk te houden voor begrafenissen. Verwacht wordt dat deze keuzes over ca. 5-10 jaar voor komen te liggen.

3.7. Speelvoorzieningen In het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen (WAS) staat vastgelegd dat de beheerder van een speeltoestel ervoor moet zorgen dat er bij gebruik van het toestel ‘geen gevaar voor de gezondheid of veiligheid van personen bestaat’. Deze zogenaamde ‘beheersverplichting’ moet aantoonbaar door bijvoorbeeld een beheerplan, uitgevoerde inspecties en periodiek onderhoud inclusief vervanging. In Hoogeveen is er geen fysiek beheerplan voor spelen. Speelvoorzieningen worden vervangen op basis van de theoretische afschrijvingstermijn. Deze afschrijvingstermijn worden gecorrigeerd door een jaarlijkse veiligheidsinspectie. De registraties zijn digitaal vastgelegd.

PAGINA 15 VAN 23

In tabel 10 staan de investeringen weergegeven en ten opzichte van de begroting zijn de jaarschijven 2024 en 2025 zijn toegevoegd. Inclusief € 4.000 per jaar voor doorbelasting eigen uren. In het budget speelvoorzieningen 2019 is € 51.000 beschikbaar voor renovatie van de kunstgrasmat van het Cruyff Court. Uit de inspectie die op 4 maart 2019 heeft plaatsgevonden blijkt dat het Cruyff Court in 2019 niet vervangen hoeft te worden. Om die reden is het budget doorgeschoven naar 2022. Inclusief € 1.000 voor doorbelasting eigen uren. Tabel 10: vervangingsinvesteringen speelvoorzieningen

Accommodatie Speelvoorzieningen

Type Divers

Bouwjaar Divers

Maatregel Vervanging/ renovatie

Investering € 119.600 € 104.000 € 144.000 € 104.000

Uitvoeringsjaar 2022 2023 2024 2025

3.8. Duurzaamheid Bij duurzaamheid worden er investeringen gedaan voor bijvoorbeeld het opvangen van oppervlaktewater door middel van waterbergingsstructuren. Daarnaast valt onder duurzaamheid ook het verduurzamen van gebouwen door bijvoorbeeld het aanleggen van zonnepanelen of andere maatregelen die het energieverbruik reduceren. Het uitgangspunt is om duurzaamheidsinvesteringen zoveel mogelijk op natuurlijke momenten te laten plaatsvinden zoals is vastgelegd in het vastgoedbeleid (2016). Echter, er is geen actueel plan aanwezig voor het verduurzamen van gebouwen en er zijn ook geen investeringsmiddelen opgenomen in de begroting.

3.9. Veiligheid Investeringen op het gebied van veiligheid voorzien in het handhaven van de openbare orde, veiligheid en hulpverlening. Tabel 11: vervangingsinvesteringen veiligheid

Accommodatie Cameratoezicht Brandweerkazerne

Type -

Bouwjaar 1972

Maatregel Divers Vervanging

Investering 0 - € 133.000 € 6.597.000

Uitvoeringsjaar 2022 2023

Cameratoezicht Kijkend naar de toekomst is het noodzakelijk dat een toenemende mate stabiliteit ontstaat ten behoeve van de inzet van camera’s in het stadecentrum, waarbij een keuze gemaakt moet worden in welke vorm het cameratoezicht de komende jaren gebruikt gaat worden. De afgelopen jaren heeft laten zien dat de huidige installatie niet 100% stabiel is op gebied van infrastructuur waardoor de vervangingsinvestering noodzakelijk is. Voor deze investering is in eerste instantie een bedrag geraamd van € 50.000. Om te komen tot een juiste opdracht zijn 3 scenario’s uitgewerkt om hier de juiste keuze in te maken om te komen tot het resultaat. Over de scenario’s is nog geen collegebesluit genomen. De kosten van de varianten variëren en bedragen maximaal € 133.000. Op basis van het gekozen scenario wordt voorgesteld deze investering in 2022 uit te voeren.

PAGINA 16 VAN 23

Brandweerkazerne In de meerjarenbegroting 2021-2024 is onderstaande tekst opgenomen over de brandweerkazerne. De actuele stand van zaken is niet bekend en ook niet of er een actueel plan aanwezig is. Tekst meerjarenbegroting 2021-2024

De kazerne is in 1972 gebouwd (en in 1982 uitgebreid) en is inmiddels sterk verouderd. In 2018 is samen met de Veiligheidsregio Drenthe onderzocht wat de staat van het gebouw is kijkende naar de functie van het gebouw. De conclusies waren helder: naast de kosten die moeten worden gerekend voor het compleet nieuw aanbrengen van de werktuigbouwkundige‐ en elektrotechnische installaties moet bij renovatie ook rekening worden gehouden voor het in kaart brengen van de huidige riolering ter plaatse van het terrein, waarbij de kans reëel wordt geacht dat deze volledig moet worden vervangen. Verder moet rekening worden gehouden met kosten ten behoeve van het verplaatsen van de nutsvoorzieningen voor water, elektra en eventueel aardgas. Om hier te kunnen voldoen aan de huidige geldende wet‐ en regelgeving op het gebied van binnenklimaat en energieprestatie en de gewenste uitgangspunten uit het visie‐document is nagenoeg op slopershoogte. De gehele hoofddraagconstructie, dakconstructie, gevels en alle installatietechnische componenten zullen dan moeten worden vervangen. Daarnaast biedt de huidige indeling van de ruimten van de brandweerkazerne weinig tot geen flexibiliteit. Eventuele noodzakelijke aanpassingen aan de indeling van de ruimten zal veel werkzaamheden en tijd en derhalve dus ook kosten met zich meebrengen.

Ook hier zal het nagenoeg noodzakelijk zijn om het interieur geheel te strippen tot aan het casco en dan opnieuw op te bouwen. De huidige locatie biedt daarnaast geen mogelijkheden tot uitbreiding op het terrein zelf. De enige mogelijkheid tot uitbreiding zou een extra verdieping op de laagbouw zijn. Hierbij ben je echter wel afhankelijk van de maximale belasting van de huidige constructie. Dit is vooralsnog niet berekend. Bij een eventuele renovatie van het huidige gebouw dient tevens rekening te worden gehouden met tijdelijke huisvesting van de kazerne elders. Het gebruik van de huidige locatie zal niet mogelijk zijn gedurende een renovatie. Een tijdelijke huisvesting zal ook kosten met zich meebrengen. Kortom: schrappen van deze investering zal betekenen dat de Veiligheidsregio Drenthe haar dagelijkse werkzaamheden, waaronder de brandweerzorg, in onze gemeente niet kan uitvoeren.

3.10. Overig Er bestaan nog een aantal gebouwen die niet specifiek aan een groep zijn toegerekend die daarom in deze categorie “overig” staan samengevat. Tabel 12: vervangingsinvesteringen overig

Accommodatie Punt H Edisonstraat Weg om de Oost Onderkomen IVN Meester Sterkenweg

Type (Tamboer) Brugwachtershuis Brugwachtershuis Brugwachtershuis

Bouwjaar 1965 1960 1990 1984 1990

Maatregel Renovatie Vervanging Vervanging Vervanging Vervanging

Investering € 765.000 € 27.000 € 48.000 € 172.800 € 57.600

Uitvoeringsjaar 2025 2025 2024 2025

PAGINA 17 VAN 23

4. Benodigde investeringen In tabel 13 staan de investeringen weergegeven zoals die in hoofdstuk 3 zijn toegelicht. In deze tabel staan niet alle investeringen zoals die zijn opgenomen in de meerjarenbegroting 2021-2024 omdat in de begroting ook investeringen in nieuwe voorzieningen zijn opgenomen. De in de tabel groen gearceerde vakken zijn investeringen die reeds in de begroting staan opgenomen. De oranje gearceerde vakken zijn investeringen waarvoor wordt voorgesteld ze op te nemen in de meerjarenbegroting 2022-2025 omdat de noodzaak ervan is aangetoond, onderbouwd en eventueel al besluitvorming over heeft plaatsgevonden. Tabel 13: totaaloverzicht vervangingsinvesteringen

Investering Sport • Binnensport • Buitensportvelden • Buitensport (gebouwen) • Zwembad Wijk- buurt- dorpshuizen Cultuur Wegen • Civiele kunstwerken • Wegen + fietspaden • Verkeersregelinstallatie • Parkeerautomaten Groen Begraafplaatsen Spelen Duurzaamheid Veiligheid Overig Totaal

2021

2022

2023

€750.000 -

€ 445.000 € 550.000 € 176.400

€ 2.253.300 € 700.000 -

-

€ 1.510.200 € 843.344

€ 528.300 € 463.005

€118.375 € 818.000 € 210.000 € 88.600 € 50.000 € 2.034.975

€ 800.000 € 1.133.000 € 130.000 € 119.600 € 83.000 € 5.790.544

€ 532.080 € 1.133.000 € 130.000 € 109.600 € 6.597.000 € 12.446.285

2024

2025

€ 381.600 € 2.475.600 € 200.000 € 550.000 € 799.200 € 477.900 Nog keuze te maken (PM) € 2.410.200 € 3.774.600 € 1.797.420 € 1.100.000 € 200.000 € 130.000 € 144.000 € 172.800 € 7.335.220

€ 116.250 € 1.100.000 € 120.000 € 130.000 € 104.000 € 132.600 € 8.980.950

PAGINA 18 VAN 23

5. Advies & vervolg 5.1. Advies vervangingsinvesteringen Uit de verzamelde informatie is gebleken dat een aantal vervangingsinvesteringen opgenomen moet worden in de meerjarenbegroting. Uit de informatie is de noodzaak afdoende te herleiden zodat hier een goede inschatting van kan worden gemaakt. Aan elke nieuw ingebrachte vervangingsinvestering is een prioritering toegekend zoals we die al meerdere jaren toepassen bij actualisaties van de investeringsplanning. De prioritering is als volgt ingedeeld: 1. Noodzakelijk (onontkoombaar/wettelijke plicht) 2. Maatschappelijk urgent 3. Vrije keuze/politieke wens Geadviseerd wordt de volgende investeringen op te nemen in de meerjarenbegroting: • Vervanging asfaltwegen en fietspaden (categorie 2) • Speelvoorzieningen (categorie 2) • Kunstgrasvelden sport (categorie 3) • Groen (categorie 3) • Begraafplaats Hollandscheveld (categorie 2) • Onderhoud Tamboer (categorie 3) • Zwembad (categorie 2) In hoofdstuk 4 staan de financiële consequenties van het opnemen van deze vervangingsinvesteringen gepresenteerd.

Geadviseerd wordt de volgende investeringen niet op te nemen in de meerjarenbegroting omdat er onvoldoende informatie of onderbouwing is opgeleverd: • Binnensport, buitensport (gebouwen) • Wijk-buurt-dorpshuizen • Civiele kunstwerken (gedeeltelijk) • Verkeersregelinstallatie • Veiligheid (gedeeltelijk) • Overig In het volgende hoofdstuk is een nadere onderbouwing opgenomen over het advies om deze investeringen niet of gedeeltelijk mee te nemen.

5.2. Nadere uitwerking Van een groot aantal voorzieningen is er onvoldoende informatie aanwezig, of speelt er een andere ontwikkeling of is er een aandachtspunt om nadere informatie uit te werken. In sommige gevallen betreft dit een investering waarvan in paragraaf 5.1 geadviseerd wordt de investering op te nemen in de begroting maar wel een aandachtspunt ligt de informatie richting de toekomst ook actueel te houden. Renovatie en vervangingsplan gebouwen inclusief verduurzaming Bij diverse voorzieningen waaronder sportgebouwen, wijk-buurt- en dorpshuizen en overige panden wordt er eens per vier jaar een bouwkundige inspectie uitgevoerd. Deze inspectie kijkt enkel naar het

PAGINA 19 VAN 23

toekomstige meerjaren-onderhoudsplan. Het overzicht van vervangingsinvesteringen (bijlage A) wat er nu is, is enkel gebaseerd op de theoretische levensduur. Om de vervangingsopgave voor de toekomst goed te kunnen bepalen is het noodzakelijk dat er op basis van de bouwkundige inspecties ook een renovatie en vervangingsplan voor gebouwen wordt gemaakt. Hierbij moet ook nadrukkelijk gekeken worden wanneer regulier onderhoud niet meer bijdraagt aan het in stand houden van een pand en financieel niet meer opweegt tegen een vervangingsinvestering. In deze uitwerking moet ook rekening worden gehouden het verwachte gebruik in de toekomst. In deze uitwerking zal ook het verduurzamen van gebouwen op natuurlijke momenten een nadrukkelijke plek en uitwerking moeten krijgen. Wat ook op valt in het overzicht van gebouwen is dat de gemeentelijke gebouwen onder categorie “SWO” zijn gezet. Terwijl de gebouwen op de gemeentelijke balans staat en niet de SWO. Dit betekent de vervangingsinvesteringen wel thuishoren in de begroting van de gemeente. Dit suggereert dat er onvoldoende aandacht is voor het beheer en de verantwoordelijk van gemeentelijke gebouwen en onderkomens. Bij het uitwerken van bovengenoemde renovatie- en vervangingsplan zal inzichtelijk gemaakt moeten worden valt onder de SWO en de afzonderlijke gemeenten.

Wachten met vervangingsinvestering wijk- buurt en dorpshuizen Alvorens na te denken over vervangingsinvesteringen in wijk-buurt en dorpshuizen wordt aanbevolen om eerst te bepalen welke huizen gesaneerd worden in het kader van bezuinigingstaakstelling. Civiele kunstwerken Het beheerplan civiele kunstwerken dienst eerst vastgesteld te worden. Op basis van besluitvorming kan integrale afweging plaatsvinden in de meerjarenbegroting. Beheerplan verkeersregelinstallaties en parkeerautomaten Er is geen beheerplan voor de vervanging van verkeersregelinstallaties en parkeerautomaten aangeleverd waaruit de noodzaak voor vervanging blijkt en waaruit is op te maken wat de totale vervangingsopgave is voor de toekomst. Geadviseerd wordt om een dergelijk beheerplan op te stellen en periodiek te actualiseren. Nieuw beheerplan speelvoorzieningen Speelvoorzieningen worden jaarlijks geïnspecteerd op veiligheid en noodzaak tot vervanging. Er is echter geen toekomstig beheerplan voor speelvoorzieningen aanwezig. Geadviseerd wordt een dergelijk beheerplan voor speelvoorzieningen op te stellen. Keuze camerasysteem stadstoezicht Voor het vervangen van de camera’s in het stadscentrum zijn drie scenario’s uitgewerkt. Geadviseerd wordt om eerst een keuze te maken uit deze scenario’s. Op basis van deze keuze kan besloten worden welke investering wordt opgenomen in de meerjarenbegroting 2022-2025.

Planvorming brandweerkazerne Er is geen vastgesteld plan voor de vervanging van de brandweerkazerne in Hoogeveen. De investering staat al meerdere jaren op de planning maar een definitieve keuze is niet gemaakt. In de planvorming is afstemming met de Veiligheidsregio Drenthe vereist en spelen ook aandachtspunt zoals tijdelijke huisvesting en de beperkte ruimte op de locatie. Om planvorming te komen wordt geadviseerd om de investering onder te brengen in een apart project.

PAGINA 20 VAN 23

5.3. Financiële uitdaging Tabel 14 laat zien welke investeringen er reeds in de begroting staan opgenomen voor 2021-20241 en wat er nu op basis de inventarisatie voor vervangingsinvesteringen bij is gekomen. Hierbij zijn alleen de vervangingsinvesteringen opgenomen die geadviseerd worden. De investeringen die gepland stonden voor 2021, maar niet begroot, zijn in tabel 14 opgenomen in 2022. Ook zijn de opgenomen bedragen voor spelen bijgesteld op basis van de laatste inzichten, dit zijn dus mutaties ten opzichte van de reeds begrote bedragen. Voorgesteld wordt om de opgenomen middelen voor het IAB voor 2022 (€ 744.000) en 2023 (€ 2 miljoen) te laten vervallen. Het IAB werd altijd ingezet voor investeringen in hoofdzakelijk onderwijshuisvesting. Voor onderwijshuisvesting is reeds in de meerjarenbegroting 2021-2024 een nieuwe afzonderlijke investering opgenomen. De overige investeringen van het IAB (sport, cultuur en wijk- buurt en dorpshuizen) zijn in deze notitie afzonderlijk vermeld. Tabel 14: Totaaloverzicht van alle begrote investeringen en nieuw op te nemen vervangingsinvesteringen

Investering

2021

2022

2023

2024

2025 (nieuw)

€ 79.000 € 818.000 € 1.099.320 € 118.375 € 2.500.000 € 4.625.295

€ 744.000 € 110.000 € 818.000 € 315.000 € 145.000 € 2.500.000 € 4.641.600

€ 2.000.000 € 100.000 € 818.000 € 315.000 € 145.000 € 2.500.000 € 5.887.600

-

-

€ 2.500.000 € 2.500.000

-

€ 210.000 PM

€ 1.300.000 € 843.344 € 130.000 € -5.600 PM

€ 700.000 € 463.005 € 130.000 € -5.600 PM

€ 200.000 € 800.000 € 300.000 € 130.000 € 144.000 PM

€ 210.000

€ -744.000 € 1.523.744

€ -2.000.000 € -712.995

€ 1.574.000

€ 550.000 € 800.000 € 300.000 € 130.000 € 104.000 PM € 2.500.000 Verfff € 4.384.000

Totaal nieuwe investeringsbegroting

€ 4.835.295

€ 6.165.344

€ 5.175.005

€ 4.074.000

€ 4.384.000

Mutatie investeringen

€ 210.000

€ 1.523.744

€ -712.995

€1.574.000

€ 4.384.000

0

€ 8.400

€ 232.852

€ 291.300

€ 406.622

Begrote investeringen IAB Speelvoorzieningen Asfalt wegen Asfalt fietspaden VRI Middenveldweg- Toldijk Fietsbruggen Toldijkbrug Waterberging Onderwijshuisvesting Subtotaal

Nieuw op te nemen vervangingsinvesteringen Buitensportvelden Cultuur Asfalt wegen Asfalt fietspaden Groen Begraafplaatsen Speelvoorzieningen Zwembad Onderwijshuisvesting Correctie IAB Subtotaal

Kapitaallasten

1

In het overzicht zijn geen investeringen opgenomen die vanwege afronding zijn doorgeschoven van 2020 naar 2021, dit overzicht is pas definitief te maken na vaststelling van de jaarrekening

PAGINA 21 VAN 23

Tabel 14 laat zien wat er reeds is begroot (groen) en welke investeringen erbij komen of worden aangepast (oranje). Ook laat de tabel zien welke consequenties deze mutaties hebben voor de kapitaallasten in de begroting. Zoals eerder aangegeven is het uitgangspunt om jaarlijks gemiddeld € 6,3 miljoen te investeren in vervangingsinvesteringen en nieuwe voorzieningen en ambities. Deze € 6,3 miljoen is exclusief bijdragen van derden en exclusief de doorbelasting uren van personeel. Personele lasten In tabel 14 zijn voor de nieuwe investeringen de personele lasten niet opgenomen, met uitzondering van spelen. Bij het verwerken van de nieuwe investeringen in de begroting 2022 is het vereist dat deze uren inzichtelijk zijn. We geven dan ook de opdracht om richting de begroting per investering de uren inzichtelijk te maken en te verwerken. Hierbij wordt opgemerkt dat dit bestaande uren betreft die reeds zijn begroot en zijn ondergebracht in de SWO. Inzet van uitbreiding in uren vormt hier dus geen onderdeel van en inzet van derden behoort opgenomen te zijn in de raming van de betreffende investering. Kapitaallasten Tabel 14 laat zien dat we het gebruikelijke investeringsvolume van € 6,3 miljoen per jaar met het huidig voorstel nog niet hebben bereikt.

Echter, hierbij is nog geen rekening gehouden met diverse vervangingsinvesteringen die nog nader moeten worden onderzocht en uitgewerkt zoals is weergegeven in tabel 13. Als al deze investeringen van tabel 13 worden meegenomen dan is het investeringsvolume van € 6,3 miljoen lang niet voldoende. Hierbij geldt ook dat de kapitaallasten voor deze investeringen ook niet zijn begroot. De kapitaallasten moeten worden opgenomen in het jaar nadat de investering gerealiseerd is. De laatste regel van de tabel 14 laat zien wat de nog op te nemen kapitaallasten zijn van investeringen waarvan geadviseerd wordt om ze uit te voeren. Benadrukt wordt dat dit dus niet de kapitaallasten zijn van alle verzamelde vervangingsinvesteringen.

5.4. Geen kwaliteitsverbetering Zoals in hoofdstuk 2 is aangegeven kan er sprake zijn van een vervangingsinvestering wanneer er sprake is van een significante kwaliteitsverbetering. Wanneer bestaande voorzieningen vervangen moeten worden is er sowieso sprake van een kwaliteitsverbetering omdat een bestaande, vaak oude, voorziening vervangen wordt door iets nieuws. Meestal is hier ook nieuwe regelgeving op van toepassing, zoals het bouwbesluit, waardoor de voorziening die wordt vervangen doorgaans in kwaliteit ook beter is dan de oude. Echter, we scherpen dit uitgangspunt wel aan dat we een voorziening alleen gaan vervangen wanneer er een noodzaak is en niet enkel om een kwaliteitsverbetering te realiseren. Alleen een kwaliteitsverbetering realiseren kwalificeren we als een wens en geen noodzaak. Wanneer de noodzaak er wel is dan gaan we bij vervanging uit dat de bestaande voorziening exact wordt terug gerealiseerd en niet per definitie door dezelfde voorziening een betere kwaliteit. Tenzij dit door regelgeving verplicht of dit financieel niet duurder is.

5.5. Geen investeringen in nieuwe voorzieningen en ambities opnemen Voorgesteld wordt om als beleidslijn te hanteren om voorlopig geen investeringen op te nemen voor nieuwe voorzieningen en ambities voordat de genoemde actualisaties voor vervangingsinvesteringen zoals genoemd in paragraaf 5.2 gerealiseerd zijn. Uit de opgave voor vervangingsinvesteringen zal moeten blijken of deze financieel haalbaar zijn en er daarnaast nog ruimte ontstaat in de meerjarenbegroting om te investeren in nieuwe voorzieningen en ambities. Tot die tijd vinden we het

PAGINA 22 VAN 23

geen goed principe om nieuwe voorzieningen te realiseren terwijl we niet weten of we in staan zijn bestaande voorzieningen te behouden.

5.6. Vervolg, periodieke actualisatie Conform het financiële kader moeten investeringen jaarlijks geactualiseerd worden bij het opstellen van de begroting. Dit betekent ook dat beheerplannen periodiek geactualiseerd moeten worden om als sturingsinformatie ingezet te kunnen worden bij het maken van keuzes voor de investeringsbegroting.

PAGINA 23 VAN 23

Bijlagen A. Vervangingsopgave gebouwen B. Inspectierapporten kunstgrasvelden buitensport C. MJOP Tamboer D. Beheersplan civiele kunstwerken E. Beheersplan wegen F. Groenbeheerplan