Notitie bomen en aanpak behoud of kap versie 29aug2025

Notitie bomen en aanpak behoud of kap De waarde van bomen in de openbare ruimte en de afwegingen voor behoud of kap Gemeente Hoogeveen, 29 augustus 2025

Inhoud Inleiding ............................................................................................................... 2 De waarde van bomen in de openbare ruimte ........................................................... 2 Kapbeleid: Nee tenzij ............................................................................................. 3 Criteria voor behoud of kap .................................................................................... 3 BIJLAGEN ............................................................................................................. 7 Bijlage 1: Stroomschema voor afwegen behoud of kap gemeentelijke bomen ............. 7 Bijlage 2: Organisatie jaarlijkse kaplijst ................................................................. 7 Bijlage 3: Procedure kap gemeentelijke bomen op basis van nadere regels bomenkap 7 Bijlage 4: Verzoeken om bomenkap op particulier terrein ......................................... 8

1

Inleiding De gemeente heeft met externe ondersteuning van TAUW deze ‘notitie bomen’ opgesteld. Hierin is opgenomen wat de waarde van bomen is, dat het uitgangspunt bij kapaanvragen ‘Nee tenzij’ is voor gemeentelijke bomen in de openbare ruimte binnen en buiten de bebouwde kom, en welke criteria worden gehanteerd wanneer de gemeente, bewoners of anderen vragen om kap. Deze notitie heeft de status van concept beleid en zal aangescherpt worden en integraal onderdeel vormen voor nu in voorbereiding zijnde beleidstukken. Het gaat dan om het integraal beleid openbare ruimte (IBOR), het groenbeheerplan, de groenstructuurvisie en het bomenbeheerplan. De waarde van bomen in de openbare ruimte Bomen zijn van waarde voor onze leefomgeving. Ze vervullen een breed scala aan functies die bijdragen aan de gezondheid, veiligheid, aantrekkelijkheid en duurzaamheid van onze gemeente. De belangrijkste waarden van bomen zijn: •

Landschappelijke, cultuurhistorische en esthetische waarde: Bomen bepalen het karakter van straten, dorpen en buurten, vaak al vanuit een verder verleden. Ze geven identiteit aan de openbare ruimte.

•

Gezondheid en welzijn: Groen in de leefomgeving verlaagt stress, stimuleert beweging en bevordert sociaal contact.

•

Ecologische waarde: Bomen bieden leefruimte aan vogels, insecten en andere dieren. Ze dragen bij aan biodiversiteit en versterken ecologische verbindingen in de kernen en het buitengebied.

•

Klimaatadaptatie: Bomen zorgen voor schaduw en verkoeling tijdens hete zomers, en vangen regenwater op.

Door de gemeenteraad zijn kaders vastgesteld die een relatie hebben met bomen. Dit zijn met name: •

•

Toekomstvisie (visie op de omgeving) 2018: Hoogeveen wil de kwaliteiten en waarden van landschap, dorpen en stad benutten en versterken. Landschap is de drager van de ruimtelijke kwaliteit. We zien een uitdaging in het herstel van structuren en in duurzame transformatie en transitie. Er is blijvende aandacht voor natuuren watersystemen. Het groen buiten en binnen de stad willen we koppelen. Zo verbeteren we de biodiversiteit en versterken we de beeldkwaliteit van de stad. Woonzorgvisie 2023-2026 2023: Duurzame, gezonde en veilige woonomgeving: meer woningen bouwen kost ruimte maar het biedt ook kansen om te werken met duurzame en circulaire materialen. Daarnaast creëert het mogelijkheden om groen toe te voegen in de woonomgeving wat bijdraagt aan een gezondere buurt. Speciale aandacht vraagt het aanpassen van de woonomgeving aan een veranderend klimaat. Denk aan meer plekken waar water kan worden opgeslagen en afgevoerd maar ook aan het toevoegen van meer groen en bomen. Dat voorkomt risico op wateroverlast, droogte evenals hittestress en biedt kansen om te werken aan het stimuleren van de biodiversiteit door ruimte te geven aan een scala van inheemse soorten die op 2

verschillende momenten bloeien. Dit kan goed gecombineerd worden met het toegankelijker maken van de woonomgeving vanuit een positieve gezondheidsbenadering door het inrichten van ontmoetings- en rustplekken rondom schaduw. Bij woningbouw is het iedere keer afwegen hoe ook dit soort waarden een plek kunnen krijgen. Bij eventuele uitleglocaties én in bestaande buurten en dorpen. Deze waarden en deze kaders maken dat we gezonde bomen beschermen en waar mogelijk bomen planten. De grondhouding bij een kapverzoek is: nee tenzij. Wanneer een boom gekapt moet worden, zorgen we voor herplant. Kapbeleid: Nee tenzij Het uitgangspunt voor kap van gemeentelijke bomen was en is: nee, tenzij. Alleen in uitzonderlijke gevallen kan kap overwogen worden. Criteria voor behoud of kap Vanuit de tot dusver gehanteerde interne gedragscode1 en een actualisatie ervan in samenwerking met extern advies van bureau TAUW in 2025, komen we tot de volgende toe te passen criteria in de afweging voor behoud of kap van een gemeentelijke boom. 1. Boomwaarde a. Leeftijd b. Conditie c. Zeldzaamheid d. Boomvorm e. Beeldbepalendheid f. Cultuurhistorische waarde g. Bijzondere vermeldingen 2. Verkeersveiligheid a. Effect van bomen langs de weg b. Toekomstbeeld mobiliteit 3. Ecologie a. Ecologische structuur b. Biodiversiteit en habitat c. Wetgeving 4. Maatschappelijk draagvlak 5.

Klimaatadaptatie Hieronder lichtten we elk van deze criteria toe. 1. Boomwaarde De waarde van een boom is in objectieve bevindingen uit te drukken 2: • Leeftijd: hoe ouder hoe beschermwaardiger. • Conditie: Ziekte of instabiliteit van een boom kan een risico of kans vormen voor de omgeving. Bomen kunnen ook dicht bij elkaar geplant zijn waardoor ze zich niet goed verder

1 2

Interne gedragscode verwijderen gemeentelijke bomen, gemeente Hoogeveen 2012 Onder andere op basis van de methode van Roloff 3

• •

•

kunnen ontwikkelen. Het kappen van een boom kan dan een optie zijn, ook wel genoemd standplaatsverruiming of dunning3. Zeldzaamheid: de waarde van een boom op basis van zijn botanische kenmerken. Dit omvat de zeldzaamheid van de soort, genetische variëteit, grootte en groeivorm. Beeldbepalendheid en cultuurhistorische waarde: bomen kunnen bepalend zijn voor het karakter van straten, dorpen en buurten, ook al vanuit een verder verleden. Bomen vertegenwoordigen een grote landschappelijke waarde. Inwoners kunnen ervaren dat ze identiteit geven aan de openbare ruimte. Ze kunnen ook passen bij een goede ruimtelijke ordening en gemeentelijke ruimtelijke visie in het algemeen belang van alle inwoners van de gemeente. Bijzondere vermeldingen: bomen kunnen vermeld staan in het Landelijk Register van Monumentale Bomen van de Bomenstichting of als een (gemeentelijke) waardevolle boom of herdenkingsboom. Een herdenkingsboom is bij aanplant al waardevol.

2. Verkeersveiligheid Subjectieve en objectieve bevindingen Een gevoel van verkeersonveiligheid bij aanwonenden en weggebruikers is een belangrijk signaal en moet voor een goede afweging worden aangevuld en onderbouwd met objectieve gegevens en deskundig advies. Het criterium verkeersveiligheid is gericht op deze objectieve bevindingen. Effect van bomen langs de weg De invloed van bomen op het rijgedrag is contextafhankelijk. In sommige situaties kunnen bomen bijdragen aan snelheidsreductie door visuele versmalling en wegbegrenzing, met name op smalle of onoverzichtelijke wegen. Dit principe heet ‘natuurlijk sturen’: landschapseigen kenmerken worden ingezet om het gedrag van de automobilist positief te beïnvloeden. Daarentegen kan de beleving van veiligheid nadelig beïnvloed worden als een bomenrij en een smalle rijbaan zorgen voor een ‘opgesloten gevoel’. In andere situaties, bijvoorbeeld op rechte en brede wegen met bomen op wat grotere afstand uit elkaar en wat verder van de rijbaan geplaatst, kan het zogeheten tunnelvisie-effect juist leiden tot een verhoogd gevoel van controle bij weggebruikers en daarmee tot hogere snelheden. Ook kan de aanwezigheid van een bomenrij langs de weg de beleving van veiligheid voor de weggebruikers positief beïnvloeden, bijvoorbeeld doordat de bomenrij de weg afscheidt van het fietspad.

Ook kan het gevoel van onveiligheid ontstaan bij schaduwvorming door bomen of door lokale gladheid als gevolg van bladval en een nat wegdek. Dit zijn indirecte veiligheidseffecten. Kortom: • Is er sprake van een smalle weg waar bomen dicht op de rijbaan staan? Bomen zijn potentieel snelheidsremmend, waarbij er altijd aandacht moet zijn voor de lokale omstandigheden en situatie

3

Zie interne gedragscode 4

•

Is de weg breed en recht, met bomen op afstand? De bomen leiden potentieel tot een tunnelvisie-effect en risico op hogere snelheden, waarbij er altijd aandacht moet zijn voor de lokale omstandigheden en situatie

Eerst andere maatregelen Er is een reden tot kap wanneer er sprake is van een objectief aantoonbaar gevaar dat niet effectief met andere verkeersmaatregelen is op te lossen. Deze andere verkeersmaatregelen zijn bijvoorbeeld verkeersremmende maatregelen, aanpassing van de maximum snelheid, inzet van verkeersspiegels, handhaving, aanpassing van (particuliere) obstakels die de zichtlijnen belemmeren, kleinschalig aanpassen van uitritten of opstelplaatsen. Input voor beoordeling effect van bomen Een aantoonbaar gevaar moet blijken uit: • • •

Een eerste beoordeelding door een verkeerskundige en een boomdeskundige van de gemeente Een objectieve rapportage van verkeersongevallen (op basis van intern beschikbare data) Een objectieve rapportage over verkeersveiligheid (zichtbelemmering en andere aspecten) in relatie tot bomen langs wegen en paden (op basis van een onderzoek door een extern bureau)

Toekomstbeeld mobiliteit Bij de beoordeling van de verkeersveiligheid, wordt ook het toekomstbeeld mobiliteit betrokken. Wat is het langjarig perspectief van de weg voor een periode van 10 tot 15 jaar? Hierbij beoordeelt de gemeente de samenhang van de weg met het omliggende wegensysteem. Denk hierbij aan vragen zoals - Is er sprake van een toenemende of afnemende verkeersintensiteit? - Is er sprake van een wijziging in gebruik van de weg door bijvoorbeeld veranderende functies of wijzigingen in het omliggend wegennet? Met dit toekomstbeeld wil de gemeente zorgen dat de keuzes van vandaag ook leiden tot een toekomstbestendige oplossing. Het toekomstbeeld kan invloed hebben op de keus voor het kappen of behouden van bomen en is relevant vanwege de lange levensduur van bomen. Input voor de beoordeling toekomstbeeld • •

Een beschrijving van het perspectief van de weg in samenhang met het omliggende wegensysteem Een eerste beoordeling door een verkeerskundige

3. Ecologie Ecologische structuur Bomen, bomenrijen of boomgroepen versterken ecologische verbindingen in de kernen en het buitengebied. Ze kunnen zogeheten ‘stapstenen’ vormen voor migrerende soorten en/of in een rij geplaatst een verbinding vormen tussen leefgebied van soorten. Biodiversiteit en habitat

5

Bomen bieden leefruimte aan vogels, vleermuizen, insecten en ander leven. Diverse bomen zijn een ecosysteem op zich, waar vele soorten gebruik van maken. Ze dragen bij aan biodiversiteit. Wetgeving In sommige gevallen kan een boom ook wettelijk beschermd zijn. De Omgevingswet beschermt gebieden, planten- en diersoorten en houtopstanden. De bescherming is geregeld in de Omgevingswet en/of in één van de vier uitvoeringsbesluiten. Buiten de bebouwde kom zijn bomenrijen langer dan 20 bomen en houtopstanden groter dan 10 are (0,1 hectare) beschermd, met enkele uitzonderingen (artikel 11.111 van het Bal). De bescherming heeft als doel het totale bosoppervlak in Nederland ten minste te behouden. Diverse planten- en diersoorten zijn beschermd, wat betekent dat negatieve effecten door ingrepen zoveel mogelijk voorkomen moeten worden. Dit betreft zowel de soort zelf als de functionele leefomgeving. Onderscheid wordt gemaakt in Europeesrechtelijk en nationaal beschermde soorten. Vaak is het mogelijk dat (beschermde) flora en fauna in en/of nabij een boom voorkomt, bijvoorbeeld een vogelnest of vleermuizenverblijf in een boomholte. Dan is bij activiteiten onderzoek naar de mogelijke gevolgen voor beschermde soorten noodzakelijk (natuurtoets ook wel quickscan ecologie genoemd).

Bomen kunnen deel zijn van beschermde natuurwaarden in beschermde gebieden (Natura 2000-gebieden) en Provinciaal beschermde gebieden (Natuurnetwerk Nederland). 4. Maatschappelijk draagvlak Inwoners kunnen overlast ervaren van bomen en vragen om kap. Of omgekeerd kunnen inwoners juist vragen om behoud van bomen waar het voornemen is te kappen. De ervaren overlast kan gaan om: -

-

Wortelopdruk: Bomen kunnen overlast veroorzaken met hun wortels. De wortels kunnen de verharding van bijvoorbeeld een trottoir opdrukken, waardoor overlast en onveilige omstandigheden kunnen ontstaan. Schaduw: Het bladerdak van bomen kan zich zo sterk ontwikkelen dat men zware schaduwoverlast ervaart, bijvoorbeeld in relatie tot zonnepanelen. Gezondheid: Inwoners kunnen hinder van de stuifmeelpollen van bomen ervaren. Verkeersveiligheid: Inwoners kunnen hinder van bomen ervaren doordat bomen een goed uitzicht op en overzicht over de weg belemmeren. Aanleg: Inwoners die een inrit willen aanleggen of verplaatsen kunnen overlast ervaren van een gemeentelijke boom. Andere vormen van overlast.

De ervaren positieve bijdrage kan gaan om: -

Leefbaarheid (zoals schaduwwerking, speelgelegenheid, recreatievoordelen) Feitelijke natuurwaarden Natuurbeleving Of andere ervaren bijdragen

6

5. Klimaatadaptatie Per locatie kan de klimaatadaptieve waarde van bomen verschillen. Bomen kunnen zorgen voor schaduw en verkoeling tijdens hete zomers op plekken waar het zeer welkom is. Hetzelfde geldt voor opvang van regenwater. BIJLAGEN Bijlage 1: Stroomschema voor afwegen behoud of kap gemeentelijke bomen Bijgevoegd is het stroomschema voor afwegen behoud of kap gemeentelijke bomen. Dit stroomschema geeft een manier om de in deze notitie genoemde criteria toe te passen, te wegen en te komen tot een integraal advies vanuit alle criteria. In 2025 is gestart met een eerste versie van het stroomschema. Voor een volgende versie wordt gestreefd naar een nog objectievere eindscore op basis van de weging. De uitkomsten van de weging via het stroomschema worden verwoord in de jaarlijkse kaplijst. Bijlage 2: Organisatie jaarlijkse kaplijst Nog nader uit te werken is hoe de jaarlijkse kaplijst te organiseren in de SWO. Een optie is een kaplijstcommissie zoals hieronder beschreven. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Een kaplijstcommissie stelt jaarlijks een advies op aan het gemeentebestuur Aan dit advies gaat al voorbereidend advies van de beheerder groen/boomdeskundige vooraf Wat de commissie oplevert is een jaarlijkse concept kaplijst met een adviesnotitie De commissie bestaat uit medewerkers met relevante expertise Zo nodig laat de commissie onderzoek doen door onafhankelijke deskundigen in het kader van de omgevingswet (ecologie met name) of in het kader van een objectivering van de beoordeling Indien een verkeerskundig onderzoek nodig is, wordt één deskundig onafhankelijk bureau betrokken De commissie betrekt de uitkomsten van onderzoek bij het advies of adviseert meer tijd te plannen om onderzoeken te kunnen afronden, voorafgaand aan advies en besluit over de kaplijst De commissie hanteert een stroomschema (zie bijlage 1) voor afwegen behoud of kap gemeentelijke bomen, waarin de criteria uit deze notitie

Er zijn voorbeelden in het land van gemeenten die hiervoor een externe commissie betrekken. Dit is nader te bepalen na de eerste ervaringen met een interne commissie. Bijlage 3: Procedure kap gemeentelijke bomen op basis van nadere regels bomenkap Op basis van deze notitie stelt de gemeente een APV artikel op en nadere regels. Dit kader bepaalt de jaarlijkse procedure voor bomenkap voor gemeentelijke bomen in de openbare ruimte. Doel van de procedure is: • Transparantie: het is voor inwoners duidelijk waarom een boom wel of niet gekapt wordt

7

•

Communicatie: melders en omwonenden worden actief geïnformeerd over kapverzoeken en een concept kaplijst

•

Duidelijkheid over criteria: het is helder welke criteria gelden en bijvoorbeeld wanneer verkeersveiligheid of overlast voldoende reden is voor kap.

De procedure is als volgt: 1. Inwoners doen via een melding een verzoek om kap van een gemeentelijke boom (https://www.hoogeveen.nl/vergunningen/boom-kappen/). 2. Daarbij maken we online duidelijk wat het afwegingskader is en wat de procedure is met planning. 3. De gemeente (groenbeheerder) doet een beoordeling en kan besluiten tot kap wanneer de veiligheid van de omgeving in het geding is. 4. Indien er geen reden tot kap is zoals hierboven beschreven en de inwoner blijft bij het verzoek tot kap, brengt de gemeente (groenbeheerder) het verzoek naar de kaplijstcommissie. 5. De kaplijstcommissie legt een concept kaplijst met een adviesnotitie voor aan het college. 6. De commissie informeert de melders over de concept kaplijst, gemeente informeert inwoners in het algemeen erover. 7. Na publicatie hebben inwoners zes weken de tijd om zienswijze kenbaar te maken tegen kaplijst. 8. De gemeente/eigenaar vraagt na die zes weken een omgevingsvergunning aan (voorheen kapvergunning) voor de bomen op de kaplijst. 9. Belanghebbenden kunnen bezwaar/beroep (voorlopige voorziening) instellen. 10. Als er geen bezwaar is of bezwaar is aanhangig en er is geen voorlopige voorziening aangevraagd, kan de boom gekapt worden. 11. Als het bezwaar gegrond wordt verklaard, blijft de boom staan en wordt dit besluit aan de aanvrager gemeld. 12. Uitvoering kap en herplant.

Bijlage 4: Verzoeken om bomenkap op particulier terrein Deze notitie gaat over bomen in de openbare ruimte in eigendom van de gemeente. Inwoners komen ook met vragen over bomenkap in de eigen tuin of op eigen particulier terrein. Net als voor gemeentelijke bomen is de APV ook hiervoor het kader en biedt de procedure en regels ervoor. Daarbij is de Lijst waardevolle bomen op particulier terrein van belang. Een omgevingsvergunning voor het kappen van een boom op de lijst wordt niet verleend, tenzij (zie APV).

8

Stroomschema voor afwegen behoud of kap bomen Versie 25 augustus 2025 In opdracht van:

Hoe wegen de criteria in dit stroomschema?

Beschouw alle criteria om tot een integrale afweging te komen, passend bij de specifieke locatie.

1. Boomwaarde

Bolletjes worden gekleurd na het invullen van het situatie-specifieke stroomschema. Dit is een voorbeeld uitslag.

2. Verkeersveiligheid

3. Ecologie

4. Maatschappelijk draagvlak

Bekijk de situatie vanuit een lange termijn perspectief. Zijn er toekomstige ontwikkelingen in het gebied? Beschouw o.a.: - Functie van de weg of het gebied - Veranderende verkeersintensiteit - Veranderende demografie - Ontwikkelingen in/Herinrichting van de openbare ruimte

5. Klimaatadaptatie

Overweeg grootschalige verkeersaanpassingen zoals ander tracé, omleiding voor zwaar verkeer, afschalen etc.

Integratieslag a. Inventariseren discrepanties in thema’s b. Inventariseren weging van thema’s c. Integreren o.b.v. expert judgement en maatschappelijke / bestuurlijke gevoeligheid d. Inventarisatie per thema naar mogelijkheden om de impact te mitigeren Maak een gemotiveerd eindadvies op maat en zorg voor besluitvorming hierover. Heb aandacht voor drie mogelijke uitkomsten: 1. zwaarwegend belang voor behoud; 2. twijfel, nadere afweging nodig 3. zwaarwegend belang voor kap Maak een inrichtingsplan (incl. herplanting bij eventuele kap)

1. Boomwaarde Toetsingsvragen Vul de bomenwaarde weging van Roloff in. Scoort de boom meer dan 20 punten? Gebaseerd op de Roloff methode

Ja

Kap is niet gewenst Slechts in uiterste gevallen wordt hiervoor ontheffing verleend na afweging op relevante criteria.

Nee

Kap is mogelijk Maak eerst een integrale afweging om ook de overige thema’s te overwegen

Voor urgente kap in het kader van veiligheid en besmettelijke ziekte of plaag. En voor reguliere dunning zijn in de APV uitzonderingen opgenomen

1.1 Boomwaarde

Leeftijd

Conditie

Betreft leeftijd van de boom in jaren.

Betreft de conditie van de boom op basis van visuele beoordeling.

Uitgangspunt is dat een boom in de meeste gevallen ouder dan 50 jaar moet zijn om beschermingswaardig te zijn. Tabel 1. Waardering van de leeftijd Leeftijd (jaar)

Gebaseerd op de Roloff methode

Jaarklasse 0 – 50 51 – 75 76 – 100 101 – 200 > 201

Punten 0 5 7 9 15

LET OP: een vitale boom kan ook tijdelijk een verminderde conditie hebben. Beoordeel vitaliteit daarom bij voorkeur op basis van een reeks metingen Tabel 2. Waardering van de conditie Conditie Goed Voldoende Matig Slecht

Zeldzaamheid Maatstaaf voor de beoordeling van de zeldzaamheid is (een inschatting van) de frequentie van voorkomen binnen de gemeentegrenzen van de gemeente Hoogeveen

Hierbij gaat het om de boom in zijn gehele hoedanigheid: de combinatie van boomsoort, leeftijd, boomvorm. Uitgangspunt is: hoe zeldzamer, hoe hoger gewaardeerd. Tabel 4 Waardering van de zeldzaamheid Aantal in Hoogeveen Zeer zeldzaam (1 tot 10 exemplaren) Zeldzaam (11 tot 100 exemplaren) Algemeen (101 of meer exemplaren)

Uitgangspunt is dat conditie beperkte invloed heeft op de beschermingswaardigheid van een boom en dat dode bomen niet beschermingswaardig zijn.

Punten 9 5 2

Punten 8 5 3 1

Boomvorm Betreft de bijzonderheid van de boomvorm. Hierbij wordt rekening gehouden met de natuurlijke habitus, bijzondere groeiwijzen en de mate waarin menselijk ingrijpen de boom heeft gevormd of misvormd.

Uitgangspunt is dat de natuurlijke habitus of een bijzondere natuurlijke variatie (zoals meerstammigheid of een karakteristieke stambuiging) zeldzaam zijn en daardoor hogere waarde hebben dan bomen die door menselijk ingrijpen zijn gevormd. Tabel 4 Waardering van de boomvorm Boomvorm Natuurlijk Bijzondere natuurlijke variatie Knotboom Leiboom Opgekroonde boom Gekandelaberde boom

Punten 5 5 3 3 2 2

1.2 Boomwaarde Beeldbepalendheid Betreft de mate waarin de boom bepalend is voor het beeld van de openbare ruimte voor gebruikers daarvan. Hierbij is zowel het zomer- als het winterbeeld van belang.

Gebaseerd op de Roloff methode

Uitgangspunt is dat de boom hoger wordt gewaardeerd naarmate de boom meer het karakter van de openbare ruimte bepaalt. Tabel 6. Waardering van de beeldbepalendheid Beeldbepalendheid Zeer Normaal Enigszins Niet

Punten 8 5 3 0

Bijzondere vermeldingen Betreft vermelding op de het Landelijk Register van Monumentale Bomen van de Bomenstichting of als (gemeentelijke) Waardevolle en herdenkingsboom (met gedenkplaatje).

Uitgangspunt is dat herdenkingsbomen bij aanplant al waardevol zijn. Tabel 8. Waardering van bijzondere vermeldingen Bijzondere vermelding Punten Landelijk register van Monumentale Bomen 20 Waardevolle/Herdenkingsboom 15

Cultuurhistorische waarde Het betreft: 1. Beschermde objecten. 2. Bijzondere bomen bijv. vermeld in de redengevende beschrijving bij (rijks)monumenten. 3. Overige bomen die door leeftijd, vorm of standplaats karakteristiek zijn • een bepaalde stijlperiode of ontwerpfilosofie, of • een(voormalig) gebruik van bomen (bv. leilindes bij boerderijen)

Uitgangspunt is dat een cultuurhistorisch waardevolle boom veel hoger wordt gewaardeerd. Tabel 7. Waardering van cultuurhistorische waarde Cultuurhistorische waarde Ja Nee

Punten 7 0

2. Verkeersveiligheid

Toetsingsvragen Staat de boom, of een deel van de boom, in de obstakel vrije ruimte? Volg de richtlijnen van CROW

Nee

Kap is niet gewenst Kijk naar overige thema’s

Ja Is de boom een gevaar voor verkeersveiligheid? Onderbouw met feitelijke data en externe expertise bijv. verkeersaantallen, zichtlijnen analyse, ongevalsstatistieken, aantal kruisingen, visuele effecten, gereden snelheid e.d. NB: Houd hierbij rekening met het feit dat op veel plekken wegen niet exact voldoen aan de richtlijnen, bijvoorbeeld omdat historische wegen zijn aangepast aan nieuwe typen mobiliteit. Niet helemaal voldoen kan dus lokaal vrij gangbaar zijn, beoordeel steeds in de lokale context, vergelijk met wegen van hetzelfde type uit de buurt

Nee, ondanks de positie in de obstakelvrije ruimte is er sprake van een acceptabele situatie passend bij het type weg en lokale context/ Drents landschap.

Ja

Ja

Zijn er (kleinschalige) verkeerskundige mogelijkheden om de verkeersveiligheid te verbeteren? Bijv. het verwijderen van andere zichtbeperkende obstakels, borden, heggen/hagen van particulieren, schuttingen/ verruimen of verplaatsen van uitritten en opstelplaatsen/ plaatsen van spiegels/ snelheidsbeperkende maatregelen/ verlagende maximum snelheid/ betere handhaving/ eenrichtingsverkeer/ omleiden van een teveel aan sluipverkeer etc.

Kap is niet gewenst Kijk naar overige thema’s

Ja, maar deze worden niet uitgevoerd

Kap is mogelijk in urgente situaties LET OP: risico op overtreding omgevingswet en onevenredige schade op andere thema's , maak eerst een integrale afweging, en onderbouw met feiten waarom het uitvoeren van verkeerskundige maatregelen niet kan

Nee

Kap is mogelijk LET OP: risico op overtreding omgevingswet en onevenredige schade op andere thema's , maak eerst een integrale afweging en onderbouw met feiten waarom het uitvoeren van alternatieven geen mogelijkheid is

3. Ecologie

Toetsingsvragen 1. Structuur: Is de boom onderdeel van een belangrijke ecologische structuur?

2. Habitat: Heeft de boom grote huidige waarde voor biodiversiteit of hoge potentie in de toekomst?

Ja

Nee

Nee 2. Habitat: Heeft de boom grote huidige waarde voor biodiversiteit of hoge potentie in de toekomst?

Ja

Ja

3. Is de boom wettelijk beschermd? Beschouw door het uitvoeren van een quickscan o.a.: onderdeel van vliegroute, nestplaats of holen van beschermde diersoorten, is sprake van een houtopstand.

Kap is niet wenselijk, tenzij goede mitigatie mogelijk is Maak een gedetailleerde analyse. Zijn er mitigerende maatregelen mogelijk? Beantwoord ook vraag 3

Ja/Nee

Nee 3. Is de boom wettelijk beschermd? Beschouw door het uitvoeren van een quickscan o.a.: onderdeel van vliegroute, nestplaats of holen van beschermde diersoorten, is sprake van een houtopstand.

Ja

Kap is niet gewenst Maak een gedetailleerde analyse en kijk of er mitigerende maatregelen mogelijk zijn.

Nee Kap is mogelijk Maak eerst een integrale afweging om ook de overige thema’s te overwegen

Betrek eventuele mitigatie/ compensatie in de integrale afweging, zie schema 1.

4. Maatschappelijk draagvlak

Toetsingsvragen Zijn alle relevante stakeholders geïnformeerd over de situatie en/of meegenomen in de beslissing?

Nee

Kap is niet gewenst Onderzoek wie er betrokken moet worden en neem deze mee in het proces.

Nee

Kap is niet gewenst Kijk naar overige thema’s

Nee

Kap is niet gewenst Bespreek welke opties i.p.v. kappen er mogelijk zijn.

Ja Zijn er formele klachten of is er vanuit verschillende stakeholders draagvlak of urgentie voor het kappen van de boom? Denk aan omwonenden, bedrijven, weg/landgebruikers Ja Zijn er alternatieve opties besproken met de gemeenschap en is er nog steeds draagvlak voor kap? Ja

Zijn er stakeholders tegen kappen van de boom?

Nee

Ga na of echt alle stakeholders zijn gehoord. Zo ja, dan is er voldoende draagvlak voor kap. Maak eerst een integrale afweging om ook de overige thema’s te overwegen

Ja 1. Maak een overzicht van de gehoorde stakeholders en hun argumenten om de boom te behouden of te kappen. Ga hier nogmaals na of echt alle relevante stakeholders zijn gehoord. 2. Neem dit overzicht mee naar de integrale afweging. Schenk aandacht aan de hoeveelheid argumenten voor/tegen, de verschillende type argumenten en de verschillende type stakeholders.

5. Klimaatadaptatie

Toetsingsvragen

Heeft de boom een belangrijke verkoelende functie bij hitte? Onderzoek hierbij (middels bv. Klimaateffectatlas en Fluvius klimaatmonitor) de mate van hittestress in het gebied of de mate van directe schaduw aan wegen of huizen.

Kap is niet gewenst Kijk naar overige thema’s

Ja

Let op: dat bijna alle bomen in principe een koelende werking hebben. Belangrijk is om te kijken naar de situatie waar de bomen in staan. Staat de boom op een plek met in de buurt een kwetsbare functie? Bijvoorbeeld ziekenhuis, ouderenwoningen, scholen, doorgaande fiets- of wandelroutes etc. Kijk hierbij ook naar of de boom alleen staat, of in een groep.

Nee

Heeft de boom een functie in het mitigeren van wateroverlast? Onderzoek dit op Klimaateffectatlas en Fluvius klimaatmonitor en raadpleeg lokale kennis. Neem ook de reeds bestaande hoeveelheid verhard oppervlak mee in de overweging.

Nee

Ja

Kap is mogelijk Maak eerst een integrale afweging om ook de overige thema’s te overwegen