Nota jeugd

Hoogeveen

Nota jeugd

Programma Jong Hoogeveen Het nieuwe logo van Jong Hoogeveen is ontworpen door jongeren uit de gemeente Hoogeveen. De Jong Hoogevener van 2022 Djoah Snippe kreeg de taak om de winnaar van de prijsvraag te kiezen. De kleuren van het nieuwe logo zijn volgens Djoah vrolijk, wat volgens hem goed past bij Jong Hoogeveen. De verschillende kleuren staan ook voor de diversiteit van de jongeren in de gemeente Hoogeveen. Ook het lampje op het logo past volgens Djoah goed bij Jong Hoogeveen. Het lampje staat volgens hem voor de creativiteit van jongeren, voor hun ideeën en uitvindingen.

november 2023

inhoudsopgave Vooraf 4 Inleiding 7 1. Startfoto (Dit is Hoogeveen!) 9 2. Focuspunten en kader 12 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

Focuspunten Kader Focuspunt: gelijke kansen en maximale talentherkenning voor alle kinderen en jongeren Focuspunt: versterken netwerk, thuis, school en omgeving, dat doen we samen! Focuspunt: verbeteren samenwerking en verbinding tussen onderwijs, welzijn en zorg

3. Hoe gaan we dit uitvoeren? - programma Jong Hoogeveen 3.1 3.2 3.3

Organisatiestructuur Montoring en evalutatie Financieel kader

22

4. Trots op... 26 Bijlagen 1

Visuele samenvatting werkcongres Talent, kans, (h)erkenning - samen sterk voor Jong Hoogeveen

33

2

Infographic bij Startfoto: Dit is Hoogeveen!

34

3

Gemeentebeeld Hoogeveen 38

4

Doelen-inspanningen-netwerk (DIN) 58

5

Eenduidige ondersteuningsstructuur 66

6

Verbinding met andere beleidsterreinen 72

7

Taken en rollen adviseurs programma Jong Hoogeveen

8

Samenvatting groepsgesprekken met jongen 75

74

Vooraf Terugblik In 2015 heeft de gemeente Hoogeveen een nulmeting uitgevoerd naar de situatie van de jeugd in Hoogeveen. De aanleiding hiervoor was het onderzoek “Kinderen in Tel” door Verwey Jonker, waaruit bleek dat Hoogeveen op de 33e plaats stond van alle Nederlandse gemeenten wat betreft een slechte leefsituatie voor de jeugd. Op basis van de nulmeting en vele gesprekken met jongeren, ouders en professionals is de beweging “Jong Hoogeveen” gestart. In de eerste jaren van Jong Hoogeveen stond agendering en urgentiebesef centraal (duizend bloemen bloeien aanpak), met als doel draagvlak te creëren voor de beweging. Vanuit daar is draagvlak ontstaan om een beweging te creëren. Een belangrijk onderdeel van deze beweging is de “Verbindende Aanpak”, gebaseerd op de in Leeds gebruikte “restorative practice” benadering. Deze aanpak richt zich op het opbouwen en herstellen van relaties, evenals het aanleren van zelfstandige conflictoplossing en het bouwen, onderhouden en herstellen van relaties. Met steun van de Gelijke Kansen Alliantie van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bouwen we nog steeds aan deze bewezen effectieve interventie om een nieuwe generatie op te leiden.

Naast de beweging die Jong Hoogeveen heeft gecreëerd, heeft de gemeente samen met inwoners, onderwijs en andere partners ingezet op het versterken van de basis van het leven van ieder kind (de driehoek thuis-school-buurt). We zijn trots op de stappen die de afgelopen jaren zijn gezet. Als het gezin of de omgeving betrokken en stimulerend zijn, dan komen we samen tot de sterke basis in het normale, alledaagse leven van kinderen en jongeren. Samen met onze samenwerkingspartners pakken we op deze manier de generatieproblematiek van armoede, gezondheidsvraagstukken en weinig toekomstperspectief in onze gemeente aan. De start is cruciaal, eerste levensjaren bepalend voor toekomst Meer dan 16 procent van de kinderen in Hoogeveen heeft een onderwijsachterstand en verlaat het basisonderwijs met een taalachterstand van twee jaar. Starten met een onderwijsachterstand heeft negatieve gevolgen voor de latere kansen op een zelfstandig leven met betaald werk en een goede gezondheid. Wij leggen de basis voor gelijke kansen het liefst zo vroeg mogelijk in het leven van een kind. Daarom zetten we al jaren in op kwalitatief goede voor- en vroegschoolse educatie (vve). De aanpak voor- en vroegschoolse educatie staat al beschreven in een uitvoeringsplan en maakt daarom geen onderdeel uit van deze nota jeugd.

Trots op… In deze nota jeugd lichten wij een aantal succesverhalen uit: het verhaal van de brugfunctionaris op basisschool Villa Kakelbont, de inzet van de jeugdprofessional in het speciaal (basis)onderwijs en jeugdmaatschappelijk werk in het reguliere basisonderwijs, speciaal onderwijs en voortgezet onderwijs, het succes van Moeders van Hoogeveen en Buurtgezinnen en het verhaal van de zomerprogrammering.

pagina 4

Zorg Problemen rond sociale vaardigheden, emoties, mentale gezondheid en groepsdruk zijn ook in onze gemeente zichtbaar bij (zeer jonge) kinderen en jongeren. Onderzoeken bevestigen ook dat jongeren door de coronapandemie meer dan andere leeftijdsgroepen, mentale gezondheidsproblemen zoals eenzaamheid, somberheid en angst ervaren. De Hoogeveense cijfers (zie startfoto verderop in deze nota) laten dit beeld ook zien. Een zorgelijk beeld vinden ook onze partners én ook de jongeren waar wij mee in gesprek zijn gegaan over deze nota jeugd. Wij gaan hier met elkaar de komende jaren extra aandacht aan geven. Samen sterk voor Jong Hoogeveen! Samen is voor ons de sleutel naar succes voor en samen met de jeugd van Hoogeveen. Deze nota jeugd is daarom samen gemaakt met: kinderen, jongeren, leerkrachten van scholen, directeuren, opvang, welzijn (onze partners binnen de Hoogeveense Educatieve Agenda), cultuur, sport, GGD, de woordvoerders jeugd van de gemeenteraad en medewerkers van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen. Tijdens het werkcongres “Talent, kans, (h) erkenning – samen sterk voor Jong Hoogeveen”! is door de bijna zeventig aanwezigen in drie werkplaatsen gewerkt aan de centrale vraag: hoe groeien kinderen en jongeren kansrijk op in Hoogeveen? In bijlage 1 vindt u de visuele samenvatting van het werkcongres.

Als gemeente zijn we trots op de enorme betrokkenheid van alle partners in Hoogeveen bij de totstandkoming van deze nota jeugd.

Nota jeugd | Programma Jong Hoogeveen pagina 5

Naast het werkcongres hebben we het volgende gedaan: • Twee themasessie’s met de partners van de Hoogeveense Educatieve Agenda over onderwijs en zorg. • Een brainstormsessie met een aantal enthousiaste schoolleiders en de Gelijke Kansen Alliantie van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over de rijke schooldag. • De werkgroep Verbindende aanpak - bestaande uit onder andere scholen, gemeente, jongerenwerk en het samenwerkingsverband - heeft gewerkt aan een toekomstplan. • We praten niet over, maar met de jeugd (de verbindende aanpak). Daarom zijn twee groepsgesprekken georganiseerd met jongeren tussen de 12 en 16 jaar over gezondheid en geluk. Tijdens deze gesprekken hebben we gevraagd naar hun meningen, wensen en behoeften met betrekking tot het verbeteren van hun gezondheid, geluk en hun betrokkenheid bij het gemeentelijk beleid in de toekomst. De wensen van de jeugd maken integraal onderdeel uit van deze nota jeugd. Een samenvatting van de gesprekken staat in bijlage 8. • Kinderen en jongeren aan het woord over armoede tijdens de Hoogeveense armoedeconferentie. De inhoud van de muurkranten en het filmpje van de kinderen jongeren is meegenomen in deze nota jeugd. • Maandelijkse werkbezoeken aan scholen waarbij een vast onderdeel altijd een gesprek met directie, leerkrachten en kinderen/jongeren is.

De verhalen en ervaringen zijn onderdeel van de nota jeugd (zie bijvoorbeeld de startfoto verderop). • Tijdens het werkcongres Talent, kans, (h)erkenning is door een aantal scholen het idee ingebracht een programma per school te gaan ontwikkelen (zie hoofdstuk 2.3 en 2.4). Een plan dat invulling geeft aan de opgave om samen te werken met de buurt en sociale omgeving en dat past bij de ontwikkelvragen van de school, de kinderen en de gezinnen. Dit idee is in deze nota jeugd verder uitgewerkt. Omdat het idee afkomstig was van een aantal scholen is tijdens het schrijven van deze nota jeugd contact gezocht met meer schooldirecteuren (die niet aanwezig waren bij het werkcongres). Het idee (en de koers in deze nota jeugd) is ook bij deze directeuren getoetst en verder aangescherpt. • Onze samenwerkingspartners binnen de Hoogeveense Educatieve Agenda hebben tijdens een extra overleg unaniem akkoord gegeven op de concept nota jeugd.1 Samen sterk voor Jong Hoogeveen! Ook bij de uitvoering van deze nota jeugd blijven wij in gesprek met onze partners én de kinderen en jongeren in Hoogeveen. We praten niet over, maar met kinderen en jongeren.

Gezien de overlap aan deelnemers met de Hoogeveense Educatieve Agenda (HEA) waarin het samenwerkingsverband, bestuurders van gemeente, bestuurders van kinderopvang organisaties met een vve aanbod, bestuurders van primair-, voortgezet- en middelbaar beroepsonderwijs zitten is tijdens het proces van totstandkoming van de nota jeugd in samenspraak met de bestuurders van het samenwerkingsverband afgesproken de concept nota jeugd tijdens één gezamenlijk moment te bespreken, en niet afzonderlijk in een Op Overeenkomst Gericht Overleg (OOGO) jeugd. 1

pagina 6

Inleiding Waar de wieg van een kind staat, bepaalt nu nog te vaak welke kansen een kind krijgt in het leven. Zelfs voor de geboorte heeft de situatie van ouders en de omgeving waarin het kind opgroeit invloed op de kansen van een kind. Neem bijvoorbeeld armoede. Armoede in gezinnen is een groot probleem voor kinderen. Bijna 900 kinderen in Hoogeveen lopen het risico op te groeien in armoede. Armoede zorgt voor stress binnen een gezin. Kinderen kunnen niet meedoen op school, omdat er geen geld is voor gymspullen. Of ze hebben moeite met concentreren in de klas, omdat er thuis geen geld is voor een goed ontbijt. Kwestie van lange adem In het coalitieakkoord Hoogeveen 2022-2025 ‘Samen: verbinden en verbeteren’ staat: “Ieder kind moet een gelijkwaardige kans krijgen zich volop te ontwikkelen. Daar waar nodig, geven we een steuntje in de rug. Het is belangrijk dat jonge mensen zich gezien voelen en goed zijn voorbereid op hun plek in de samenleving en werk.” Zoals we in 2015 al verwachtten bij de start van Jong Hoogeveen, is dit een weg van de lange adem. Daarom is het belangrijk om voortdurend samen met onze partners te streven naar een hoger niveau, ver vooruit te kijken en een route te vinden om onze ambitie waar te maken.

Een route die ertoe leidt dat kinderen en jongeren in Hoogeveen zeggen: “Ik heb het geluk gehad om in Hoogeveen op te groeien.” In het collegeprogramma hebben we ook afgesproken samen met de schoolbesturen aan de slag te gaan met een ‘rijke schooldag’, oftewel: een breed aanbod in en buiten schooltijd met onder andere sport, cultuur, lezen, techniek, huiswerkbegeleiding en natuur. In deze concept nota jeugd geven we vorm en inhoud aan deze ambitie.

Nota jeugd | Programma Jong Hoogeveen pagina 7

Inhoudelijk kompas Deze nota jeugd geeft uitvoering aan de aangenomen motie ‘Relatie-Aandacht-Regie in de Jeugdzorg’ van 18 februari 2021. In deze motie roept de gemeenteraad het college op te kijken naar een betere integratie van Jong Hoogeveen en jeugdhulp. Deze nota jeugd is ons inhoudelijke kompas met een lange lijn richting 2040. De nota jeugd wordt tot uitvoer gebracht in het programma Jong Hoogeveen. Een programma dat vraagt om: • • • •

Ongelijk investeren, voor gelijke kansen voor de kinderen en jongeren in Hoogeveen. Groot denken, klein doen. Ruimte en tijd om de ambities tot uitvoering te brengen. Focus aan te brengen en te borgen.

Dit doen we in een wereld die constant in beweging is en waarvan we de opgaven kennen, maar waar nog geen volledige duidelijkheid is over de concrete aanpak. Deze nota jeugd beweegt zich in een wereld waarin we ons zullen moeten verhouden tot de uitvoering van de Hervormingsagenda Jeugd 2022-20281, de ontwikkeling van het Gezond en Actief Leven Akkoord en de ontwikkelingen op het gebied van bestaanszekerheid. Wat hierbij voorop staat: we wijken niet af van onze ambitie en principes die het fundament zijn van ons solide en beheersbaar sociaal domein. Samen zorgen we voor ondersteuning voor inwoners, zodat iedereen zo zelfstandig mogelijk en samen met een sociaal netwerk kan meedoen aan de samenleving. Leeswijzer Het eerste hoofdstuk van de nota jeugd is een startfoto op basis van diverse onderzoeken en bronnen. Feiten, cijfers en verhalen van scholen en partners over bijvoorbeeld mentale gezondheid, armoede en onderwijs. In hoofdstuk 2 staan de focuspunten en het kader. In de paragrafen 2.3, 2.4 en 2.5 worden de drie focuspunten uitgewerkt in: wat willen we bereiken en wat gaan we doen? De nota jeugd wordt tot uitvoer gebracht in het programma Jong Hoogeveen. Hoe dit er organisatorisch, financieel en op het gebied van monitoring uit gaan zien staat in hoofdstuk 4. Be good and tell it! Deze nota jeugd sluit daarom af met vijf lokale succesverhalen in het hoofdstuk ‘Trots op’.

pagina 8

1. Startfoto (Dit is Hoogeveen!) Om de Hoogeveense jeugd in beeld te krijgen zijn in 2015 bij de start van Jong Hoogeveen per thema indicatoren geformuleerd. In 2022 zijn dezelfde indicatoren opnieuw gemeten, voor zover dit mogelijk was.2 Aanleiding was om een scherp beeld te krijgen in de ontwikkelingen in Hoogeveen in de tussenliggende jaren om mede met die kennis Jong Hoogeveen te kunnen doorontwikkelen. In vogelvlucht is dit het beeld van Hoogeveen (zie ook de Feiten en cijfers Jeugd Hoogeveen in bijlage 2 en het Gemeentebeeld gemaakt door de GGD in bijlage 3). Jongeren/armoede/gezinssituatie Hoogeveen had 54.844 inwoners op 1 januari 2022, waarvan 11.117 inwoners jonger dan 18 jaar. 7,7% van de Hoogeveense kinderen loopt het risico op armoede. Vooral eenoudergezinnen lopen risico op armoede.3 35% van alle huishoudens met een laag inkomen in Hoogeveen betreft een eenoudergezin4. In de periode vanaf 2015, de start van Jong Hoogeveen, is het aantal eenoudergezinnen toegenomen. 9,3% van de kinderen tussen 0- 25 jaar groeide op met een laag inkomen (120% van het sociaal minimum) en 5% komt uit een uitkeringsgezin. Net als in Nederland groeit 10,3% van de jeugdigen op in armoede. De armoede is afgenomen, maar minder en minder snel dan we op provinciaal of landelijk niveau zien.

Kansengelijkheid Kinderen in het basisonderwijs in Hoogeveen krijgen vaker een eindadvies dat lager is dan het advies dat ze behaald hebben op hun eindtoets: bijna de helft krijgt een onderadvies (Nederland 32,2%) en nog geen derde een overadvies (Nederland 35,9%). 2% van de scholen in Hoogeveen stond in 2020-2021 in een impulsgebied5 (Nederland 25% en Drenthe 32%). 65% van de scholen voor primair onderwijs heeft een populatie van kinderen die in termen van startkansen een slechte uitgangspositie hebben, tegenover 15% met een goede uitgangspositie (Nederland respectievelijk 40% en 40%). Bijna de helft van de inwoners heeft een praktische opleiding gevolgd en 14% van de inwoners is laaggeletterd (Nederland en Drenthe 12%); 12% van hen is jonger dan 30 jaar en heeft geen kinderen.

De jeugd in beeld, Update meting Kindvriendelijk Hoogeveen 2015-2021, CMO Stamm The Alignment House, februari 2022 Kinderen met armoederisico, CBS, 2019 4 Armoede, Beeld Hoogeveen, Trendbureau Drenthe, 2020 5 Impulsgebied = postcodegebied met veel gezinnen met een laag inkomen of uitkering 2

3

Nota jeugd | Programma Jong Hoogeveen pagina 9

De eerste 1.000 dagen van een kind zijn cruciaal en zijn een goede voorspeller voor fysieke, mentale en sociale problemen op latere leeftijd. Bijna de helft van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd is te zwaar en ruim een kwart rookt. Ruim een kwart van de Drentse tienerzwangerschappen is afkomstig uit Hoogeveen, we hebben meer eenoudergezinnen, meer kindermishandeling, meer minderjarige kinderen met armoederisico, meer jongeren met jeugdzorg en meer psychiatrische problematiek. Overgewicht kinderen en moeders 7,4% van kinderen in groep 2 heeft obesitas. In Drenthe is dat 2,2%. 46% van de vrouwen (potentiële moeders) van 19 tot 49 jaar heeft overgewicht in Hoogeveen6. Overgewicht speelt al bij 1 op de 8 kinderen uit groep 2 en neemt vanaf groep 7 toe tot 1 op 5. Mentale gezondheid 83% van de jongeren voelt zich meestal (zeer) gelukkig. Toch heeft 12% uit klas 2 en 4 en 36% tussen 16-25 jaar serieus nagedacht over suïcide. Een vijfde van de jongeren ervaart lichte tot ernstige psychische klachten, elders ligt dit rond 25%. 14% van de jongeren geeft aan zich de afgelopen 4 weken soms eenzaam te hebben gevoeld. De mentale druk bij jeugd is hoog en jongeren ervaren veel stress, door school en huiswerk, alles wat ze moeten doen en de thuissituatie. 47% van 16-25 jarigen voelt zich vaak gestrest. Bij vrouwen ligt dit ruim 2 keer zo hoog als bij mannen.

Schulden Er is een duidelijke relatie tussen schuldsanering van de ouders en de onderwijsscore van het kind.7 In Hoogeveen waren er 1,5 keer zoveel ouders van peuters en basisschoolleerlingen in de schuldsanering (WSNP) als het gemiddelde landelijke beeld.8 Echtscheidingen Het aantal echtscheidingen in Hoogeveen is relatief hoog: 9,2% van de Hoogeveners boven 15 jaar is gescheiden9. 6% van de jeugd in de gemeente Hoogeveen heeft te maken gehad met een echtscheiding. Al in 2004 liet het CBS zien dat echtscheiding bijna altijd een negatief effect heeft op de schoolprestaties van het kind, vooral bij kinderen van 11 tot 15 jaar10. Waren er in 2015 143 kinderen bij een echtscheiding betrokken in Hoogeveen, dat aantal is in 2021 teruggelopen naar 75.11

GGD Drenthe, Gemeentebeeld Hoogeveen, 2023 Jaarlijkse monitor Onderwijsachterstandenindicator Primair Onderwijs, CBS, 2020 8 Bron: Onderwijsachterstanden achtergrondkenmerken, CBS, 2019 9 CBS, Statline, 30-10-2020 10 CBS in ‘Onderwijsachterstand door echtscheiding?’ 2004 11 https://bit.ly/3Bpa65G 6 7

pagina 10

Jeugdhulp 13% van de jongeren heeft in 2021 een vorm van jeugdhulp ontvangen. Dat is iets meer dan 2015. Daarmee loopt Hoogeveen in de pas met het provinciale en landelijke beeld. Jeugdreclassering is afgenomen. Onderzoeken van het Sociaal Cultureel Planbureau laten zien dat de verschillen in jeugdhulpgebruik voor 60% verklaard worden door sociaaleconomische kenmerken. Zo zijn kinderen uit eenoudergezinnen oververtegenwoordigd in de jeugdzorg. Dat geldt ook voor kinderen met gescheiden ouders.12 Verhalen zorgen dat cijfers tot leven komen. Uit de vele gesprekken met scholen en onze maatschappelijke partners zien we een aantal rode draden: • Er zijn meer complexe problematische gezins-en thuissituaties waarbij samenwerking en coördinatie verbeterd kan worden. • Er is een toename van verwijzingen naar het speciaal onderwijs. • Het aantal leerplichtige kinderen dat wel is ingeschreven op een school, maar niet naar school gaat, is toegenomen.13 • Armoede is bron van ellende en zorgt voor veel stress binnen gezinnen. • Meer leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs hebben motivatieprobleem en missen essentiële sociale vaardigheden. Dit is versterkt door corona. • Sinds de invoering van de wet over de vrijwillige ouderbijdrage in 2021 krijgt een aantal scholen minder inkomsten binnen voor bijvoorbeeld het organiseren van schoolreisjes, bezoek aan musea et cetera.

Een praktijkvoorbeeld: op een school in Hoogeveen betaalt slechts veertig procent van de ouders de vrijwillige ouderbijdrage na de invoering van de wet. • Onderwijs, leerplicht en zorg (welzijn) ervaren de druk van de toenemende complexe problematiek in combinatie met de wachtlijsten: het aantal kinderen en jongeren dat thuis zit en niet langer naar school gaat, neemt toe.

SCP, Kostenverschillen in de jeugdzorg, december 2014; SCP, Cumulaties in de jeugdhulp, mei 2016. Hoogeveen werkt samen met scholen en de gemeenten De Wolden, Meppel en Westerveld in de regio Zuidwest Drenthe om te zorgen dat leerlingen met een startkwalificatie van school gaan. De maatregelen om dit doel te bereiken, zijn vastgelegd in het programma Regionale aanpak voortijdig schoolverlaten Zuidwest-Drenthe 2020-2024. 12

13

Nota jeugd | Programma Jong Hoogeveen pagina 11

2. Focuspunten en kader 2.1 Focuspunten Vanuit de overtuiging dat focus zorgt voor meer resultaten gaan we van een duizend bloemen bloeien aanpak naar een strategische, integrale koers op onderwijs en jeugd met de volgende drie focuspunten. • • •

Gelijke kansen en maximale talent(h)erkenning voor alle kinderen en jongeren. Versterken netwerk thuis, school en omgeving van kinderen en jongeren: dat doen we samen. Verbeteren samenwerking en verbinding tussen onderwijs-welzijn-zorg voor passende ondersteuning aan kinderen en jongeren.

Op de volgende pagina’s staat per focuspunt wat we willen bereiken en wat we de komende jaren op hoofdlijnen samen met onze partners gaan doen. In bijlage 4 staat het bijbehorende doelen-inspanningen-netwerk met daarin een overzicht van de opgave, de smart doelen en de inspanningen. 2.2 Kader Samenwerken met een centrale rol voor school In de beschreven focuspunten gaan we uit van een multidisciplinaire samenwerking tussen alle partners die werken met en voor kinderen en jongeren in Hoogeveen. Iedereen vanuit zijn of haar eigen rol, taak en verantwoordelijkheid. We zien een centrale rol voor de school. Ouders zijn primair verantwoordelijk voor de opvoeding van een kind. School is na het gezin de belangrijkste plek waar kinderen tot ontwikkeling komen. Het is een plek waar alle kinderen en gezinnen samenkomen elke dag van de week. Een plek waar alle kinderen gezien worden en waar een vertrouwde relatie is. Een plek waar kinderen vanuit de voorschool zorgvuldig overgedragen worden in een doorgaande lijn naar het basisonderwijs, voortgezet onderwijs enzovoorts. Vanuit deze gedachte zien we een centrale rol voor de school in de samenwerking en de ketenaanpak rond kinderen en gezinnen14. Want school gaat niet alleen over onderwijs en leren, maar ook over de brede ontwikkeling als persoon. Op school leer je het leven.

Als het goed met je gaat, maar ook als je een steuntje in de rug nodig hebt. Dit betekent niet dat de school een nieuwe taak krijgt, maar wel dat we samen moeten verkennen hoe we hier invulling aan kunnen geven aan de signaleringsfunctie en preventiefunctie zodat (zwaardere) problematiek voorkomen wordt. Vanuit de gedachte dat elke school en omgeving andere vraagstukken kent en daardoor anders invulling zal geven aan deze opgave.

Dit is ook precies hoe de gemeente (samen met ketenpartners) de jeugdzorg vanuit de jeugdwet nu aan het uitvoeren is: werken met (lokale) sociale teams, versterken van regie en de context van het kind staat centraal. 14

pagina 12

De samenwerking en gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de kinderen en jongeren in Hoogeveen is ons uitgangspunt. Hierbij kijken we over onze eigen verantwoordelijkheid heen en onderzoeken we hoe we zo goed mogelijk kunnen samenwerken. Dit kan soms betekenen dat rollen veranderen of anders ingevuld worden. Het uiteindelijke doel is: werken aan een samenleving waarin iedereen meedoet, waar we elkaar helpen en ondersteunen, waar je je talenten kunt ontwikkelen en waar zorg beschikbaar is als deze echt nodig is. Samenwerking vanuit gelijkwaardigheid betekent ook dat we in deze nota niet alles vastleggen, want dat is een proces wat we samen moeten doorlopen. Samen bepalen we hoe we de samenwerking gaan vormgeven. De nota biedt het speelveld en de kaders waarbinnen we de samenwerking vormgeven. Daarnaast is er een aantal spelregels waaraan de samenwerking en de inhoudelijke voorstellen moeten voldoen. Speelveld In deze nota jeugd beschrijven we het kader voor de ontwikkeling. Dat is het speelveld waarbinnen we de samenwerking met onderwijs, partners en inwoners vormgeven. Leidende principes Om de inhoudelijke ontwikkelingen aan te laten sluiten bij de veranderingen die we in de zorg doormaken, hanteren we een aantal inhoudelijke leidende principes. Deze geven inhoudelijk richting aan de te ontwikkelen samenwerking en voorstellen.

De spelregels zijn in lijn met de leidende principes uit het programmaplan Sociaal Domein Hoogeveen: 1. 2. 3. 4.

5. 6. 7.

Als gemeente zijn we onderdeel van de samenleving en werken we samen met onze inwoners en partners. Afspraken vooraf, vertrouwen tijdens het proces en verantwoording achteraf (inhoud en financieel). Wat de inwoner nodig heeft staat centraal. We streven naar duurzame oplossingen en zoeken deze in deze volgorde (matched care): o Eigen kracht (gezin) o Omgevingskracht (buurt) o Algemene voorliggende voorzieningen (cultuur, sport, zorgjuf, brugfunctionaris) o Maatwerkvoorzieningen (zorg) We werken vanuit het principe positieve gezondheid aan ‘normaliseren’. Bij elk huishouden of gezin waarvoor ondersteuning geldt, is duidelijk bij wie de regie ligt. We blijven binnen de financiële kaders.

Nota jeugd | Programma Jong Hoogeveen pagina 13

2.3 Focuspunt:

GELIJKE KANSEN EN MAXIMALE TALENT (H)ERKENNING VOOR ALLE KINDEREN EN JONGEREN Wat willen we bereiken? Waar je wieg staat, bepaalt nu nog te vaak welke kansen je krijgt in het leven. Hoogeveen staat bol van de talenten. Kinderen met dezelfde talenten hebben recht op gelijke kansen. Ieder kind moet zich volledig kunnen ontwikkelen: horizon verbreden, andere mensen ontmoeten, onbekende plekken leren kennen en maximaal eigen kwaliteiten en talenten ontdekken en benutten. Hiermee versterken we het geloof in henzelf en in de ander én vergroten we uiteindelijk de kansen voor deze kinderen en jongeren op de arbeidsmarkt. Meer kinderen hebben een kansrijke start De eerste 1000 dagen van een kind zijn cruciaal voor een goede ontwikkeling en bepalend voor de kansen in het latere leven. De kans op een goede start krijg je maar één keer. De ontwikkeling die we doormaken van eerste cel tot aan een tweejarige peuter is enorm. Deze ontwikkeling bepaalt voor een belangrijk deel wie we zijn. In geen enkele andere periode in ons leven worden zoveel mijlpalen bereikt. Op dit fundament bouwen we de rest van ons leven. Deze periode is dan ook cruciaal voor een goede ontwikkeling van jonge kinderen, hun gezondheid op volwassen leeftijd en de gezondheid van volgende generaties. Als je deze periode niet goed doorloopt, is het alsof je een valse start maakt.

Om meer inwoners gezond en gelukkig te laten meedoen is de investering in de eerste 1000 dagen van een kind de belangrijkste. In Hoogeveen wordt sinds 2012 gewerkt aan het programma Goede Start. Vanuit dit programma worden effectief bewezen interventies ingezet. Gelijke kansen op elk moment van de dag, van opstaan tot slapengaan Gelijke kansen moeten er op elk moment van de dag zijn. Niet alleen tussen 8.30 en 14.30 uur, maar van opstaan tot slapengaan. School heeft hierbij een centrale rol. Samen met scholen creëren we op school een gelijk(er) speelveld, waarbij achterstanden of risicofactoren gecompenseerd worden (rijke schooldag). Kortom: op school en in de omgeving is er ruimte voor sport, cultuur, welzijn, zorg en natuur. Kinderen die opgroeien in achterstandssituaties verdienen méér: meer uren onderwijs, snellere toegang tot welzijn en zorg, ondersteuning bij huiswerk, meer uitjes, sport en culturele activiteiten. Oftewel, gelijke vraagt om een ongelijke investering. Opgave voor ons allemaal Het vraagstuk van kansengelijkheid staat zowel binnen als buiten de gemeente hoog op de agenda. De urgentie voelt iedereen. Het vergroten van kansen voor de kinderen en jongeren in onze gemeente is een opgave voor ons allemaal.

Dit vergt lef om met elkaar (kinderen en jongeren, ouders, scholen, welzijn, gemeente, zorg, sport, cultuur) na te denken over de vraag: wat is er op en rond de school nodig voor meer kansengelijkheid en samenwerking tussen gezin en omgeving en hoe helpen we als partners inclusief het bedrijfsleven gezamenlijk de scholen in onze gemeente bij dit vraagstuk? Als gemeente gaan wij inhoudelijk niet over het onderwijs. Onze rol ligt in de omgeving van het onderwijs. In de driehoek thuis-school-buurt vinden wij elkaar en zien en ervaren wij een gezamenlijke verantwoordelijkheid. pagina 14

Beter worden in het bieden van kansen Het is belangrijk dat we samen nog beter worden in het bieden van kansen aan onze kinderen. In Hoogeveen leren wij – in vertrouwen - van en met elkaar hoe we de talenten van kinderen nog beter kunnen ondersteunen. Samen staan professionals, sportverenigingen, cultuur en de buurt om een kind en het gezin heen, en zorgen ervoor dat alle kinderen en ouders zich gezien, gehoord, gesteund en gewaardeerd voelen Wat gaan we doen? • Scholen maken samen met een pijlerbouwer en maatschappelijke partners een plan waar op school en in de omgeving op ingezet gaat worden. Zie focuspunt: versterken netwerk thuis, school en omgeving van kinderen en jongeren, dat doen we samen! voor een toelichting. • De verbindende aanpak zien we met alle samenwerkingspartners in Hoogeveen als het fundament onder Jong Hoogeveen en een bewezen effectieve methode om een nieuwe generatie op te leiden. In de afgelopen jaren zijn veel partijen met elkaar en met jongeren vanuit deze aanpak verbonden. Samen geloven wij dat we door middel van de verbindende aanpak de generatieproblematiek van armoede en weinig toekomstperspectief doorbreken. De verbindende aanpak maakt het verschil in het leven van kinderen omdat we langdurig bouwen aan een goede relatie en de juiste ondersteuning geven om kansrijk op te groeien.

Dus, niet door te ‘pamperen’ maar opvoeden met een flinke aanmoediging en uitdaging (je kan het) maar altijd met ondersteuning (ik help je). o Samen met onze partners willen we de komende jaren de verbindende aanpak op nog meer scholen (en omgeving) implementeren en versterken, vooral daar waar het de grootste impact kan hebben. Verbindende aanpak (als onderdeel van de pedagogische aanpak) maakt onderdeel uit van het plan waar op school en in de omgeving op ingezet gaat worden. Zie focuspunt: versterken netwerk thuis, school en omgeving van kinderen en jongeren, dat doen we samen! voor een toelichting. o De verbindende aanpak vergt geduld en doorzettingsvermogen. Daarom leggen de samenwerkende partners in een convenant vast dat ze deze aanpak onafhankelijk van de bestuurders blijven voortzetten. • Op dit moment wordt op basisschool Villa Kakelbont een brugfunctionaris armoede ingezet. De brugfunctionaris legt vanuit school contact met het gezin, versterkt het netwerk en helpt ouders en/of verzorgers hun weg te vinden naar voorzieningen, zoals bijvoorbeeld het aanvragen van fondsen en het invullen van formulieren. De inzet van de brugfunctionaris op Villa Kakelbont wordt gefinancierd door de Gelijke Kansen Alliantie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Daarnaast wordt op basisschool de Juliana van Stolbergschool gebruik gemaakt van het schoolontbijt, ook gefinancierd door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. We volgen de opbrengst en resultaten op de voet. Inzet van een brugfunctionaris, zorgjuf, kansencoach of een schoolontbijt zien we op basis van de eerste resultaten en ervaringen als een middel om gezinnen en kinderen en jongeren te ondersteunen. Een ‘vast gezicht/aanspreekpunt’ op school, zodat er gebouwd wordt aan de relatie met kinderen en gezinnen lijkt op basis van de eerste resultaten en ervaringen dé succesfactor.

Nota jeugd | Programma Jong Hoogeveen pagina 15

•

• •

•

• • • •

Als gemeente hebben we als uitgangspunt dat we incidentele projecten toetsen, afwegen en verbinden aan onze lange termijnvisie, opgave en werkwijze (de eenduidige ondersteuningsstructuur in het onderwijs (zie focuspunt: verbeteren samenwerking en verbinding tussen onderwijs-welzijn-zorg voor passende ondersteuning aan kinderen en jongeren en bijlage 5). We gaan door met het faciliteren, doorontwikkelen en aanbieden van een laagdrempelig, gratis naschools aanbod via Jong Zuid, Jong Krakeel, Jong Wolfsbos en Jong Erfschutters. De zomerprogrammering is een succes in onze gemeente. We gaan hiermee door en staan open voor een doorontwikkeling. We kijken hierbij ook naar aanbod in andere seizoenen, zodat een structureel aanbod ontstaat. Uitgangspunt hierbij is dat we de jongeren zelf zoveel mogelijk de kans willen geven om dit evenement te organiseren. We gaan door met het Jong Hoogeveen preventiemenu. In 2016 is gemeente Hoogeveen gestart met het preventiemenu basisonderwijs, om de scholen te helpen. Veel organisaties willen iets van scholen en vragen scholen mee te doen aan preventieactiviteiten om de kinderen te bereiken. Om hier meer verbinding in te krijgen en te voorkomen dat dit ad hoc plaatsvindt, ontvangen scholen al die activiteiten gebundeld in het preventiemenu.

In het preventiemenu staan gastlessen over onder andere financiën, gezondheid, relaties, internetgebruik en weerbaarheid. We geven talent een podium en maken hiervoor een plan samen met kinderen, jongeren, cultuur, sport en Young TV. We gaan het bedrijfsleven onder andere via Talentenjagers meer betrekken bij het geven van gelijke kansen aan de kinderen en jongeren in onze gemeente. Sportfunctionarissen- en cultuurcoaches zorgen voor een hoogwaardig en bereikbaar aanbod aan naschoolse activiteiten, ze versterken het aanbod bij aanbiedende partijen en zorgen voor een doorgaande lijn vanuit onderwijs naar de naschoolse activiteiten. In Hoogeveen leren wij in vertrouwen - van en aan elkaar hoe we de talenten van kinderen nog beter kunnen ondersteunen. Wij organiseren daarom één keer paar jaar een Jong Hoogeveen inspiratiesessie.

pagina 16

2.4 Focuspunt:

VERSTERKEN NETWERK THUIS, SCHOOL EN OMGEVING VAN KINDEREN EN JONGEREN, DAT DOEN WE SAMEN! Wat willen we bereiken? Iedereen in Hoogeveen doet mee! De basis hiervoor leggen wij bij de kinderen en jongeren. In Hoogeveen krijgen kinderen en jongeren alle kansen om gezond, veilig en succesvol op te groeien en waar je talenten kan ontwikkelen. Lukt het niet? Dan is er ondersteuning. Ondersteuning uit de samenleving zelf en rondom de school. School als centrale plek School is de plek waar alle kinderen en gezinnen de meeste dagen van de week samenkomen. Een plek die vertrouwd en laagdrempelig is. Op school wordt onderwijs aangeboden en er is een verbinding met: het gezin, de buurt en de sociale omgeving. Om als kind of als jongere gezond, veilig en succesvol op te groeien is het belangrijk om samen te werken met de omgeving van het kind. We zien de school hierin als centrale plaats waar deze netwerken samenkomen en het vertrouwde klaslokaal de verbinding is met de wereld daarbuiten. Een kind is altijd onderdeel van zijn of haar omgeving. Door samen te werken met de omgeving bieden we een duurzame ondersteuning voor de ontwikkeling van kinderen. Als kinderen bijvoorbeeld last hebben van stress, belemmert dat hun ontwikkeling. Die stress komt vaak uit de omgeving en niet uit het kind zelf.

Naast ondersteuning wanneer het minder goed gaat, is er ook ondersteuning nodig wanneer het wel goed gaat Ruimte voor talentontwikkeling in samenspraak met de omgeving van de school. Ouders zijn verantwoordelijk, docent signaleert vanuit de relatie De omgeving van het kind is in eerste plaats het gezin waarin je als kind opgroeit. Zij zijn primair verantwoordelijk voor de opvoeding. Stel: ouders hebben relatieproblemen of er is te weinig geld om maandelijks rond te komen. De stress thuis heeft impact op de ontwikkeling van kinderen. Meestal nemen ouders hierin zelf verantwoordelijkheid door hulp te zoeken, maar dat gebeurt niet altijd. Docenten kunnen vaak goed signaleren wanneer er thuis iets speelt dat vraagt om een steuntje in de rug. Dit betekent overigens niet dat de docent degene is die de verwijzer naar zorg moet zijn, maar wel de brug naar iemand binnen een school die een kind of een gezin verder kan helpen, formeel als informeel. Niet alle gedragsproblemen en alles wat daarachter zit, kun je in of op de school oplossen. De school heeft samenwerking met thuis en omgeving nodig. Uitganspunt is wel om normaal te houden wat normaal is. Vraagstukken rondom opvoeden zijn bijvoorbeeld van alle tijden. Door ervaringen uit te wisselen (ook als ouders onderling) kunnen soms grotere problemen eenvoudig voorkomen worden.

Nota jeugd | Programma Jong Hoogeveen pagina 17

Plan per school over samenwerking met gezinnen, sociale netwerken en de buurt De school is een cruciale plek voor talentontwikkeling en een belangrijk onderdeel van de leefwereld van kinderen. De school is ook een plek waar ‘thuis’ en ‘omgeving’ samenkomen. Als het gezin of de omgeving betrokken en stimulerend zijn, dan komen we samen tot die sterke basis in het normale, alledaagse leven van de kinderen en jongeren in Hoogeveen. Dat werkt vaak zoveel beter dan individuele jeugdhulp buiten de leefwereld. Dat dit het verschil kan maken, zegt ook het Nederlands Jeugd Instituut (NJI) op basis van wetenschappelijk onderzoek15. In de diverse wijken en dorpen in Hoogeveen zijn er natuurlijk al veel initiatieven voor kinderen, jongeren, ouder en buurt, maar het kan veel steviger en integraler. Dat is een slag die we samen willen slaan met: het onderwijs, de partners en de inwoners. Alle scholen ontwikkelen, met ondersteuning van een pijlerbouwer en samen met maatschappelijke partners, een plan dat invulling geeft aan de opgave om samen te werken met de buurt en sociale omgeving en dat past bij de ontwikkelvragen van de school, de kinderen en de gezinnen.

Een plan dat bij kan dragen aan: vergroten van de horizon, een sterke basis en een veilige omgeving om te groeien, vergroten van de taalvaardigheid of kennis van de wereld, ervaren van succeservaringen, maken van gezonde en verantwoorde keuzes en voldoende bewegen (op een groen schoolplein), verbeteren van de mentale gezondheid, socialeemotionele (omgaan met tegenslagen)- en burgerschapscompetenties. Sport en cultuur worden daarbij als middel ingezet. Beide leveren een positieve bijdrage aan de persoonlijke ontwikkeling van kinderen. Sport en cultuur kan: kinderen laten floreren, talent laten groeien, biedt kinderen mogelijkheden om zich te leren uiten en geeft ontspanning. Het programma per school moet ook bijdragen aan de groei van schoolteams en gaat een belangrijke bijdrage leveren aan de samenwerking met ouders. Gezonde mentale gezondheid en een gezond gewicht Door kinderen al jong gezondheidsvaardigheden bij te brengen legt dit een basis voor bijvoorbeeld een gezond gewicht en mentale gezondheid. De mentale druk bij onze jeugd is hoog. Jongeren in Hoogeveen gaven tijdens de groepsgesprekken aan dat de samenleving beter moet letten op de mentale gezondheid van jongeren. Mentale gezondheid wordt landelijk gezien als een van de grootste gezondheidsrisico’s voor de toekomst. Ook in Hoogeveen verslechterde in 2021 de mentale gezondheid van onze inwoners, van jong tot oud.

Wij willen dat het voor kinderen en jongeren normaal wordt om te praten over hun mentale gezondheid zodat ze weten welke handvatten er zijn om met hun (mentale gezondheid aan de slag te gaan). We zien hierbij onder andere in de positieve resultaten van erkende kansrijke sport- en cultuur interventies die zorgen voor minder stress en eenzaamheid. Voor kinderen en jongeren organiseren wij bijvoorbeeld jaarlijks het sport- en cultuurkamp en een zomerprogrammering tijdens de zomervakantie. Uit de cijfers blijkt dat jongeren in Hoogeveen meer overgewicht en obesitas hebben dan in heel Drenthe en de rest van Nederland. We bouwen in onze aanpak verder op het succes van Gezonde Jeugd Gezonde Toekomst (voormalige Jongeren op Gezond Gewicht aanpak) en de inzet van het EET team. De voorbeeldfunctie van ouders maakt hier en belangrijk onderdeel van uit.

15

https://www.nji.nl/sites/default/files/2021-05/Top-tien-positieve-ontwikkeling-jeugd_0.pdf

pagina 18

Wat gaan we doen? • We gaan samenwerken met scholen om invulling te geven aan de ambitie om Thuis, School en Omgeving beter met elkaar te verbinden en meer gebruik te maken van de mogelijkheden die onze samenleving biedt. • We gaan een programma ontwikkelen van voor en door de scholen geïnspireerd door het concept • “Tijd voor toekomst” uit de provincie Groningen. Tijd voor Toekomst - Breder, beter en rijker aanbod aan kinderen (tijd-voor-toekomst.nl) o Alle scholen ontwikkelen, met ondersteuning van een pijlerbouwer en samen met maatschappelijk partners, een plan dat invulling geeft aan de opgave om samen te werken met de buurt en sociale omgeving en dat past bij de ontwikkelvragen van de school, de kinderen en de gezinnen. o We zoeken samen (scholen en gemeente) naar een passende samenwerkingsvorm en bijbehorende afspraken. Uitgangspunt is dat de samenwerking tussen scholen en gemeente gelijkwaardig wordt vormgegeven. Deze richting moet nader worden uitgewerkt in de uitvoeringsfase. o Leidraad/richtinggevende woorden: - Groot denken, klein doen. - Laagdrempelige toegang vormgeven: huiskamer voor het gezin. - Bewezen effectieve interventies. - Zichtbaar en nabij (jonge) gezinnen. - (Mentale) Gezondheid. - Sport en cultuur. - Wijkgericht. - Veiligheid.

• Samen met jongeren onderzoeken wat de jeugd van Hoogeveen nodig heeft om elkaar fysiek te kunnen ontmoeten (bijvoorbeeld een creatieve ontmoetingshub) en terecht kan voor vragen en ondersteuning. Uitgangspunt hierbij is: verbinden aan het bestaande aanbod (zoals HQ6 als onderdeel van de Bibliotheek Hoogeveen/Urban Arts). • De Urban Arts afdeling (Cultuurklik) gaat met ingang van 2024 in drie wijken een cultureel wijk aanbod van/voor/door en met jongeren ontwikkelen. • Onderzoeken wat al gedaan wordt en aanvullend nodig is voor jonge kinderen om zich goed te voelen en hoe we hier op jonge leeftijd aan bij kunnen dragen.

Nota jeugd | Programma Jong Hoogeveen pagina 19

2.5 Focuspunt:

VERBETEREN SAMENWERKING EN VERBINDING TUSSEN ONDERWIJS-WELZIJN-ZORG VOOR PASSENDE ONDERSTEUNING AAN KINDEREN EN JONGEREN Wat willen we bereiken? We streven naar een sterke en veilige basis voor kinderen en jongeren van thuis, school en omgeving in het dagelijks leven. Een sterke basis die meer biedt dan we nu denken en bijdraagt aan het voorkomen en indammen van (beginnende) problemen bij kinderen en jongeren. Maar natuurlijk is dat soms niet genoeg. Er blijven kinderen en jongeren die voor de eigen veiligheid of vanwege individuele problematiek jeugdhulp nodig hebben. Voor deze kinderen moeten we het jeugdhulpsysteem efficiënter en effectiever inrichten. We bedoelen daarmee allereerst vroege signalering en beoordeling: in dit een geval voor ‘aandachtig niets doen’, lichte ondersteuning of gespecialiseerde hulp? Daarnaast streven we ernaar professionele jeugdhulp zo kort en licht mogelijk in te zetten en zoveel mogelijk thuis of in de normale omgeving te bieden. Als dit niet mogelijk is thuis of in de normale omgeving, is jeugdhulp het vangnet.

We werken aan duurzame oplossingen in deze volgorde; • Eigen kracht (gezin) • Omgevingskracht (buurt) • Algemene voorliggende voorzieningen (cultuur, sport, zorgjuf, brugfunctionaris) • Maatwerkvoorzieningen (zorg) Meer collectief in plaats van individueel Waar het kan zoeken we altijd naar een oplossing die zo gewoon mogelijk is voor de kinderen en jongeren of waar we collectief kunnen ondersteunen. Wanneer verschillende kinderen in een school individuele ondersteuning krijgen, dan kan onderzocht worden of het mogelijk is om dit collectief (in groepsvorm) aan te bieden. Een individuele maatwerkvoorziening voor een kind (en gezin) is een uitzondering en wordt alleen ingezet als deze echt nodig is. Deze aanpak past bij onze aanpak in het sociaal domein maar ook bij de uitgangspunten van de nieuwe landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Normaliseren van ondersteuning In bepaalde situaties is er (tijdelijke) jeugdhulp nodig ter ondersteuning van de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Op dit punt kan een samenwerking tussen de school en de zorg elkaar versterken. Na een periode van verschillende pilots op dit gebied (gelukswerker, kansencoach, jeugdhulpprofessional) is er gezamenlijk een structuur ontwikkeld voor een duurzame en eenduidige ondersteuningsstructuur (zie bijlage 5) in het primair-, voorgezeten speciaal onderwijs en de kinderopvang.

pagina 20

De eenduidige ondersteuningsstructuur bestaat uit drie ondersteuningsvormen; • • •

In het regulier en speciaal basis en voortgezet onderwijs het Jeugd maatschappelijk werk (JMW) In het regulier en speciaal voortgezet onderwijs het Jongerenwerk (JW) In het speciaal basis en voortgezet onderwijs aanvullend de jeugdprofessional (JP).

Wat gaan we doen? • We gaan samen met scholen onderzoeken welke vorm van ondersteuningsstructuur het best past bij de vraagstukken op de school. Hierbij gaan we uit van de ondersteuningsstructuur zoals geschetst, maar kan hiervan gemotiveerd afgeweken worden. Het uitgangspunt is gezamenlijke financiering van extra inzet in het regulier basis- en voortgezet onderwijs. • We gaan de jeugdprofessional (JP), op verzoek van de scholen, ook inzetten in het speciaal voortgezet onderwijs. • We gaan afspraken maken met de sociale teams over de samenwerking met de scholen als dit nodig is. • We streven naar gezinnen op tijd in beeld te krijgen, waarbij normaliseren altijd het uitgangspunt is. • We blijven aandacht houden voor de doorontwikkeling van algemene voorliggende voorziening als vervanging van individuele maatwerkvoorzieningen.

Nota jeugd | Programma Jong Hoogeveen pagina 21

3. Hoe gaan we dit uitvoeren? Programma Jong Hoogeveen Deze nota jeugd is ons inhoudelijke kompas met een lange lijn richting 2040. De nota jeugd wordt tot uitvoer gebracht in het programma Jong Hoogeveen. Een programma dat vraagt om: • • • • • • •

Groot denken, klein doen. Ruimte en tijd om de ambities tot uitvoering te brengen. Heldere doelen. Verwachtingen naar elkaar uit spreken. Incidentele projecten toetsen en verbinden wij altijd aan onze lange termijnvisie, opgave en werkwijze. Een jaarplan (met begroting). Samen sterk voor Jong Hoogeveen!

In dit hoofdstuk beschrijven we hoe de organisatiestructuur eruitziet. Hoe we gaan monitoren, of we op de goede weg zitten en hoe het financiële kaders eruitziet. 3.1 Organisatiestructuur De organisatiestructuur uitvoering programma Jong Hoogeveen ziet er als volgt uit;

Stuurgroep

Programmamanager Jong Hoogeveen

Programma team Jong Hoogeveen

Pijler Gelijke Kansen

pagina 22

Pijler Thuis, School, Buurt

Vertegenwoordiging Jeugd Hoogeveen

Verbinders Jong Hoogeveen

Pijler Zorg, Welzijn en Onderwijs

Stuurgroep De stuurgroep is opdrachthouder en eindverantwoordelijk voor de uitvoering van het programma Jong Hoogeveen. De stuurgroep bestaat uit de wethouder(s) Onderwijs en Jeugd vanuit de gemeente, ambtelijk opdrachtgever vanuit de gemeente en uit drie vertegenwoordigers vanuit de Hoogeveense Educatie Agenda. Onze wens is om in de stuurgroep een ontwikkelplek voor een of twee jongeren uit Hoogeveen toe te voegen die tussen de 14 en 18 jaar zijn. De programmamanager is adviseur van de stuurgroep en verantwoordelijk voor de agenda en de organisatie van de vergaderingen. De stuurgroep komt vier keer per jaar bij elkaar en stelt onder andere het jaarplan vast. Programmamanager De programmamanager is de spin in het web en aanspreekpunt voor zowel bestuur, pijlerbouwers, adviseurs als supportgroep en de jeugd van Hoogeveen. De programmamanager is verantwoordelijk voor de voortgang van het gehele programma en de inhoudelijke aansturing van het programmateam. Daarnaast is de programmamanager sparringpartner voor de pijlerbouwers. De programmamanager legt, vanuit het gehele programma Jong Hoogeveen de jaarlijkse verantwoording af richting de stuurgroep en binnen de gemeentelijke organisatie (P&C cyclus). Ook heeft de programmamanager verbinding met het management van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen.

De programmamanager is aanjager voor de doorontwikkeling van het programma Jong Hoogeveen. Ook zoekt de programmamanger verbinding met externe partners, overheden en programma’s zoals: de Regio Deal, samenwerking met de provincie Drenthe binnen de Gelijke Kansen Agenda Drenthe en samenwerking met de Gelijke Kansen Alliantie van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Programmateam In het programmateam komen de programmamanager, de pijlerbouwers en programmaondersteuner samen om de ontwikkelingen per pijler te bespreken. De voortgang, de ervaringen, de samenhang tussen de pijlers. Adviseurs zoals de business controller, financieel adviseur en communicatieadviseur zijn agenda lid en schuiven aan wanneer nodig. In bijlage 7 staat een toelichting op de taken en rollen van de adviseurs. Het programmateam komt één keer per maand bij elkaar onder leiding van de programmamanager. Pijlerbouwers Binnen het programma Jong Hoogeveen onderscheiden we drie pijlers gebaseerd op de focuspunten in deze nota jeugd). Dit zijn; -

Gelijke kansen Verbinding thuis – school – buurt Onderwijs, welzijn en zorg.

Voor elke pijler is er een pijlerbouwer die verantwoordelijk is voor de inhoudelijke ontwikkeling van de pijler, de samenwerking met de partners, die zicht houdt op de concrete resultaten en financiële kaders. De pijlerbouwers maken samen met de programmamanager jaarlijks een integraal jaarplan (inclusief begroting), waarin onder andere wordt afgewogen hoe de ambitie van de nota jeugd zich verhoudt tot wat we nu al doen.

Nota jeugd | Programma Jong Hoogeveenpagina 23

Verbinders Jong Hoogeveen De verbinders van Jong Hoogeveen zijn ambassadeurs van het programma. Zij voelen zich verbonden met de ambitie van het programma. Zij dragen het gedachtegoed uit, werken actief mee en kunnen verbindingen leggen met bestaande (en nieuwe) ontwikkelingen. De groep met verbinders bestaat uit bedrijven, verenigingen, ouders, cultuur, sport, serviceclubs etc. Daarnaast zijn zij ons klankbord om gevraagd en ongevraagd advies te geven over de voortgang van het programma. De programmamanager is het eerste aanspreekpunt van de verbinders. 3.2 Monitoring en evaluatie Het programma Jong Hoogeveen wordt, wat betreft inhoudelijke resultaten en behaalde doelen, gemonitord op basis van de afgesproken SMART doelstellingen. Voor Gelijke Kansen zijn dit; • In 2028 voelt 85% van de jongeren in klas 2 en 4 zich meestal (zeer) gelukkig. Het percentage jongeren dat zich gelukkig voelt daalde in 2021. • In 2026 geeft 100% van de kinderen na deelname aan Talentenjagers aan meer toekomstperspectief, meer sociale verbondenheid en meer zelfvertrouwen te ervaren. Monitorinstrument: onderzoek deelnemers Talentenjagers bij start en na deelname. • 90% van de scholen in Hoogeveen is onderdeel van de nader in te vullen samenwerkingsvorm Jong Hoogeveen in 2026 en werkt volgens een integraal plan aan het versterken van de samenwerking tussen thuis, school en omgeving.

Monitorinstrument: samenwerking scholen programma Jong Hoogeveen • In Hoogeveen worden in 2027 minder kinderen te vroeg geboren en meer kinderen met een gezond geboortegewicht dan in 2020. We verlagen de Big 2-score in 2026 naar 3 punten onder het Nederlands gemiddelde. Monitorinstrument: waar staat je gemeente.nl Voor Versterken Thuis – School –Omgeving zijn dit; • In 2028 voelt 85% van de jongeren in klas 2 en 4 zich meestal (zeer) gelukkig. Het percentage jongeren dat zich gelukkig voelt daalde in 2021. Monitorinstrument: Gezondheidsmonitor GGD jeugd • 90% van de scholen in Hoogeveen is onderdeel van de nader in te vullen samenwerkingsvorm Jong Hoogeveen in 2026 en werkt volgens een integraal plan aan het versterken van de samenwerking tussen thuis, school en omgeving. Monitorinstrument: samenwerking scholen programma Jong Hoogeveen • In 2026 krijgt 11% van de jongeren tot 18 jaar in Hoogeveen enige vorm van jeugdzorg. In 2021 was dit 12.1%. Monitorinstrument: waar staat je gemeente • Het aantal kinderen jongeren met overgewicht in groep 2, groep 7 en klas 2 is in 2028 gestabiliseerd. Monitorinstrument: Gezondheidsmonitor GGD jeugd • In 2028 voelt de jeugd in klas 2 en 4 van het VO zich minder vaak eenzaam dan in 2021.

Monitorinstrument: Gezondheidsmonitor GGD jeugd • In 2027 is 100% van de docenten van de samenwerkingsscholen getraind in een vorm van gesprekstechniek in 2026. Monitorinstrument: samenwerking scholen programma Jong Hoogeveen Voor Onderwijs – welzijn – zorg zijn dit; • In 2026 zijn er op 5 scholen minimaal 2 individuele arrangementen vervangen voor collectief aanbod. Monitorinstrument: programma Jong Hoogeveen • In 2026 krijgt 11% van de jongeren tot 18 jaar in Hoogeveen enige vorm van jeugdzorg (in 2021 was dit 12.1%). Monitorinstrument: CBS • In 2026 hebben we met minimaal 2 samenwerkingspartners uit het medisch of pagina 24

specialistische jeugdzorg domein een werkwijze ontwikkeld waarin we slimmer samenwerken in de keten en er minder gebruik wordt gemaakt van individuele zorg. Monitorinstrument: IZA Drenthe monitor regioplan Monitoringsmomenten Het programma Jong Hoogeveen wordt elke vijf jaar op hoofdlijnen geëvalueerd. De verwachting is dat onze doelstellingen langer tijd nodig hebben om gehaald te worden, maar het is verstandig om wel afspraken te maken over ijkmomenten. Momenten waarop je met elkaar bepaalt of we, op strategisch vlak, nog de juiste koers varen. Monitoring en evaluatie inspanningen De ambitie van de nota jeugd is een lange termijn ambitie, die zal niet veranderen in de komende jaren. Maar dat betekent niet dat we jarenlang hetzelfde moeten blijven doen. Het is juist belangrijk om op basis van de gewenste doelen jaarlijks vast te stellen of we nog de juiste dingen doen. De inzichten om ons heen wijzigen, de omgeving veranderd, externe factoren kunnen veranderen. We stellen jaarlijks, waar het nodig is, onze inspanningen per opgave bij. Dit doen we door minimaal één keer per jaar met elkaar te spreken over hoe het gaat en of onze inspanningen de juiste resultaten teweegbrengen. Dit doen we vanuit de werkgroepen per pijler, maar ook programma breed. Dit doen we in een interactieve sessie, waarin ook kennisdeling en inspiratie, centraal staan.

Vanuit de gemeente stelt het college jaarlijks (na de stuurgroep) het jaarplan vast en wordt de begroting vastgesteld door de gemeenteraad. Dit is onderdeel van de gemeentelijke begroting. Lerend netwerk Waarom een wiel uitvinden dat al is bedacht? Vanuit de ambitie om samen te staan voor de ontwikkeling van de kinderen en jongeren in Hoogeveen willen we van elkaar leren en met elkaar leren. We leren elkaar hierdoor nog beter kennen, we weten wat de ander doet en leren van elkaar en van wat succesvol is. Zodat we samen verder komen. Ook willen we gaan leren van bewezen effectieve interventies lokaal, regionaal en landelijk. Wij organiseren daarom één keer paar jaar een Jong Hoogeveen inspiratiesessie. 3.3 Financieel kader Als kader voor de financiering van de focuspunten in deze nota jeugd/programma Jong Hoogeveen gaan we uit van bestaande middelen, die beschikbaar zijn gesteld in de gemeentebegroting. Op dit moment is er voldoende financiële ruimte binnen bijvoorbeeld de bestaande budgetten van het onderwijsachterstandenbeleid, het Nationaal Programma Onderwijs (incidenteel) en Jong Hoogeveen. Samen met scholen en maatschappelijke partners, ondersteund door een pijlerbouwer, wordt er een plan opgesteld per school om samen te werken met de buurt en sociale omgeving. Dit plan sluit aan bij de ontwikkelvragen van de school, kinderen en gezinnen.

We zoeken hiervoor een passende samenwerkingsvorm inclusief financiering waarbij de samenwerking tussen scholen en gemeente gelijkwaardig wordt vormgegeven. Samen met scholen onderzoeken we hierbij ook welke vorm van ondersteuningsstructuur het best past bij de vraagstukken op school. Uitgangspunt hierbij is gezamenlijke financiering van school en gemeente voor extra inzet in het regulier basis- en voortgezet onderwijs. Om de generatieproblematiek van armoede, gezondheidsvraagstukken en weinig toekomstperspectief aan te pakken kijken we ook naar (co)financiering door derden vanuit subsidieregelingen, programma’s, fondsen en zoeken we de samenwerking met het bedrijfsleven.

Nota jeugd | Programma Jong Hoogeveenpagina 25

4. Trots op... Samen met onze samenwerkingspartners pakken we de generatieproblematiek van armoede, gezondheidsvraagstukken en weinig toekomstperspectief in onze gemeente aan. Daarom lichten we in deze nota jeugd een aantal succesverhalen uit: het verhaal van de brugfunctionaris op basisschool Villa Kakelbont, de inzet van de jeugdprofessional in het speciaal (basis)onderwijs, het succes van Moeders van Hoogeveen en Buurtgezinnen en het succes van de zomerprogrammering.

pagina 26

“Elke school verdient een brugfunctionaris.” Elke school verdient een brugfunctionaris* die ouders ondersteunt en kinderen helpt om succesvol te zijn. Neem bijvoorbeeld Obs Villa Kakelbont in Hoogeveen, waar Diane Corba een belangrijke rol speelt. Diane begrijpt de uitdagingen die ouders kunnen tegenkomen bij het aanvragen van belangrijke voorzieningen en ondersteuning voor hun kinderen. Ze heeft zich ten doel gesteld om ouders in hun kracht te zetten en hen te leren zelfstandig aanvragen te doen. Ze staat klaar om hen bij elke stap te helpen. Of het nu gaat om het invullen van formulieren, het begrijpen van brieven of het leggen van contacten met instanties, Diane staat paraat met haar kennis en ervaring. Het werk van een brugfunctionaris als Diane heeft een grote waarde. Door vroegtijdig signalen op te pikken, kan ze problemen voorkomen voordat ze ernstig worden. Ze werkt aan de voorkant van de problemen, waardoor de behoefte aan zorg afneemt. Dit heeft niet alleen voordelen voor de betrokken kinderen, maar ook voor de leerkrachten. Doordat Diane ondersteuning biedt aan ouders, kunnen de leerkrachten zich volledig richten op kennisoverdracht en het welzijn van alle kinderen in de klas. Het succes van het werk van Diane hangt af van het opbouwen van een vertrouwensband met ouders.

Ze neemt de tijd om naar hen te luisteren, hun zorgen serieus te nemen en samen op zoek te gaan naar oplossingen. Diane begrijpt dat dit proces tijd kost, maar ze blijft zichtbaar en beschikbaar, waardoor ouders weten dat ze op haar kunnen rekenen. Niet alleen ouders profiteren van het werk van Diane, maar ook de kinderen zelf. Doordat Diane naast de ouders staat en samenwerkt met hen en het kind, ontstaat er een gevoel van ondersteuning en verbondenheid. Kinderen voelen zich gehoord en begrepen, waardoor ze beter kunnen gedijen in hun schoolomgeving. Diane zegt: ‘Laatst vroeg een leerling zelf aan haar ouder of ze met mij mocht praten, dat is het mooiste compliment dat je kan krijgen. Daar doe je het allemaal voor’. Het werk van een brugfunctionaris zoals Diane heeft een positieve invloed op zowel ouders als kinderen. * De brugfunctionaris is een pilot van een jaar dat de Gelijke Kansen Alliantie van het Ministerie van Onderwijs samen met het jeugdeducatiefonds initieert.

Nota jeugd | Programma Jong Hoogeveenpagina 27

Zomerprogrammering in Hoogeveen: Een Vrolijke Tijd voor Iedereen! In Hoogeveen is er een speciaal programma voor de zomer voor jongeren van 12 jaar en ouder in Hoogeveen. Dit programma is gestart met als doel jongeren die niet op vakantie kunnen ook de kans te geven om plezier te hebben en nieuwe dingen te ervaren in de zomer. Het wordt georganiseerd door jongeren zelf en sluit aan bij hun wensen en interesses. Jonathan, Ryan, Zukarn en Wesley werken samen met de jongerencrew van Unran Unity om elke week in de zomervakantie leuke activiteiten te organiseren. Met stuen van partners zoals de bibliotheek, SWW, gemeente Hoogeveen, 24-7 Hoogeveen, cultuur klik en Headquarter 6 om het evenement mogelijk te maken. Het beste is dat de activiteiten gratis zijn! Er zijn feestjes op verschillende plekken in Hoogeveen, zoals het sterrenpark in Krakeel, het schoolplein van de Juliana van Stolbergschool, de sporthal in Elim en het Zuiderpark. Iedereen kan komen en er is eten en drinken voor iedereen. Het maakt niet uit hoeveel geld je hebt, iedereen kan plezier hebben! ‘Er is van alles te doen tijdens de zomerprogrammering. Je kunt basketbal en skateboarden proberen, naar rapoptredens kijken, graffiti leren en breakdance zien. Je kunt hamburgers bakken, rappen, basketballen en graffiti-kunst maken. Je ontmoet nieuwe mensen en maakt vrienden. Het is echt leuk!’ aldus Jonathan.

Ook ouders zijn blij met de zomerprogrammering. Ze vinden het fijn dat hun kinderen een veilige en leuke plek hebben om in de zomer naartoe te gaan. Ze hoeven zich geen zorgen te maken over geld, want alles is gratis. Steeds meer mensen komen naar de zomerprogrammering. Vorig jaar waren er al 100 bezoekers en het worden er steeds meer. Het is een geweldige kans voor jongeren om plezier te hebben, nieuwe dingen te leren en vrienden te maken. Het zorgt voor een goede sfeer in Hoogeveen waar iedereen zich welkom voelt, ongeacht hoeveel geld ze hebben of op vakantie kunnen gaan.