Integrale kadernota vth met overzicht wijzigingen.pdf

. Pagina 1 van 27

Pagina 2 van 27

Inhoud I.

Inleidend, het waarom en het doel van deze nota ............................................................. 4

II.

Maatschappelijke ontwikkelingen ............................................................................... 5

III.

Visie en uitgangspunten .......................................................................................... 7

IV.

Thema’s, wat gaan we doen? .................................................................................... 9

V.

Wat willen we bereiken? ........................................................................................11

VI.

Hoe geven wij uitvoering aan onze taak? ......................................................................13

Bijlage 1: Achtergronden ..............................................................................................16 Bijlage 2: Interventies .................................................................................................20 Bijlage 3: Strategie .....................................................................................................21 Bijlage 4: Repressieve handhaving ....................................................................................23 Bijlage 5: Handhaafbaarheidstoets ...................................................................................25

Gewijzigde versie april 2023. De wijzigingen ten opzichte van raadsvoorstel 2 februari zijn in het oranje in dit document opgenomen.

Vastgesteld door de raad op 6 juli 2023

Pagina 3 van 27

I.

Inleidend, het waarom en het doel van deze nota

Het handhaven van de openbare orde, het borgen van de veiligheid in Hoogeveen en de beleving daarvan is een essentiële basisvoorwaarde voor het functioneren van een samenleving. In het collegeprogramma 20222026 “samen: verbinden en verbeteren” is dit uitgangspunt verwoord. Iedereen moet zich veilig voelen in onze gemeente. Daarom houden we goed in de gaten dat er voldoende aandacht en inzet is voor de openbare orde en veiligheid. De burgemeester, het Openbaar Ministerie en de politie hebben een eigen rol hierin. Deze drie partners bespreken samen de ontwikkelingen en de aanpak. In die samenwerking wordt ook steeds gekeken om (daar waar mogelijk) problemen te voorkomen (preventie). Dit vinden we erg belangrijk en benoemen we ook bij onze ambitie rond sociale vraagstukken. In deze Integrale kadernota worden alle handhavingsthema’s verbonden en vanuit een helicopterview bekeken. Voor de uitvoering worden jaarlijks uitvoeringsprogramma’s (jaarprogramma’s) opgesteld en de resultaten als de opbrengsten van de uitvoering worden jaarlijks geëvalueerd. Vanzelfsprekend maken wij geen plannen zonder onze externe partners te betrekken en te raadplegen. Met het aantreden van een nieuw gemeentebestuur voor de periode 2022 – 2026 is een natuurlijk moment aangebroken om de kaders opnieuw te formuleren. De periode van vier jaar maakt een strategische benadering mogelijk.

De gemeenteraad stelt de kadernota vast. Het handhavingsbeleid is daarmee democratisch gelegitimeerd. Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor de uitvoering. Deze nota vervangt de laatste kadernota handhaving 2015-2018 en het Integraal Veiligheidsplan Hoogeveen 2019-2022. De nota is de basis voor het jaarlijkse handhavingsuitvoeringsprogramma (jaarprogramma). Het doel van deze nota is het schetsen van duidelijke kaders voor integrale handhaving. De nadruk leggen wij op veiligheid en de verbinding van veiligheid met zorg. Veiligheid is een gedeelde verantwoordelijkheid. De verantwoordelijkheid voor een veilige en leefbare gemeente ligt in eerste instantie bij inwoners en bedrijven. De gemeente draagt vooral een grote toezichthoudende verantwoordelijkheid waarvoor zij samenwerking met partners zoekt. Handhaving is in de gemeentelijke Programmabegroting verspreid over meerdere taakvelden. De inzet van medewerkers is ondergebracht in de begroting van de Samenwerkingsorganisatie De Wolden Hoogeveen (SWO). De grootste uitvoeringskosten zitten in de RUD (milieutaken), de VRD ((brand)veiligheid) en volksgezondheid (GGD). Uiteraard zijn er nog diverse andere instanties bij de integrale handhaving in Hoogeveen betrokken, zoals de Politie, Staatsbosbeheer, Inspectiediensten (bijv. Arbeidsinspectie), Nederlandse voedsel- en warenautoriteit, enzovoort.

Aanvullend op de begroting en jaarrekening wordt jaarlijks verslag gedaan van de realisatie van het jaarprogramma in het jaarverslag. Het jaarprogramma en het jaarverslag worden ter kennisname aan de raad gestuurd. De uitvoering hiervan ligt bij de afdeling gebiedszaken (zie hoofdstuk 5), met het afdelingshoofd als eerste verantwoordelijke over de aansturing.

Pagina 4 van 27

II.

Maatschappelijke ontwikkelingen

Trends en ontwikkelingen Naast de verbinding met politiek en maatschappij, werkt de gemeente samen met een grote diversiteit aan overheden en organisaties op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en veiligheid. Vanuit de integraliteit van deze kadernota én de beoogde aanpak, hebben gesprekken plaatsgevonden. Zo zijn er interviews afgenomen met zowel medewerkers van de organisatie als met externe betrokkenen. Die externe partijen zijn: Provincie Drenthe, Politie, Veiligheidsregio Drenthe, RIEC Midden-Drenthe, Openbaar Ministerie en Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe. Over het algemeen zien wij dat voor de veelvoorkomende onderdelen in onze leefomgeving meer verantwoordelijkheid voor de inwoners geldt. De concrete punten voor de gemeente Hoogeveen vanuit de interviews zijn: -

Huiselijk geweld; Jonge aanwas, jeugdproblematiek; Ondermijning.

Hoogeveen kent een aantal wijken met een sociaal economische problematiek. In deze wijken zijn deze thema’s eerder zichtbaar. Waarbij dit meestal “multi-problems” casussen betreft. Deze paragraaf geeft inzicht in welke thema’s en ontwikkelingen hieruit naar voren zijn gekomen. De samenvatting is opgenomen in bijlage 1. We zien vijf thema’s die de laatste jaren meer aandacht van de gemeente vragen:

1. Verharding in de samenleving In de samenleving vindt er verharding plaats. Als gemeente merken wij dat inwoners sneller een stap richting de gemeente zetten in plaats van het oplossen door onderling contact. Dit komt bijvoorbeeld naar voren in het geval van woonoverlast.

2. Radicalisering en polarisatie We zien dat een deel van de samenleving zich meer afzet tegen instanties en de overheid. De maatschappelijke onrust uit zich in protesten en acties. In sommige gevallen nemen deze verhardingen hevigere vormen aan en kan er gesproken worden over radicalisering en polarisatie. Hierbij kan onder andere gedacht worden aan acties tegen de corona-maatregelen, de energietransitie of de boerenprotesten. Dit is voor ons een de belangrijkste actuele thema’s. Daarbij zien we dat deze ontwikkeling in de kwetsbare gebieden zich in sterke mate voor doen. We moeten ons hierover zorgen maken en kijken naar onze rol. Vanuit de gemeente moeten we luisteren naar de signalen, zodat we nog beter weten wat onze inwoners bezighoudt.

3. Digitale ontwikkelingen en digitale criminaliteit De samenleving wordt steeds meer digitaal. Ook een gemeente wordt steeds meer digitaal in haar uitvoering. Daarom zal ook handhaving en toezicht goede en moderne digitale middelen moeten hebben om het werk uit te voeren (bijvoorbeeld bodycams en handhelds). Daarnaast zien we een verschuiving van fysieke criminaliteit (bijvoorbeeld inbraak) naar digitale criminaliteit (bijvoorbeeld phishingmails). Als gemeente kunnen we een rol spelen in de preventie.

4. Beperkte capaciteit Er is beperkte beschikbare capaciteit bij gemeente en partners. Dit betekent dat binnen de beschikbare capaciteit prioriteiten gesteld moeten worden. Het is niet mogelijk en niet wenselijk om continu boa’s op één locatie, zoals de Hoofdstraat van Hoogeveen, te laten surveilleren. Dat betekent dat we voor onze eigen

Pagina 5 van 27

toezichthouders jaarlijks een plan maken met prioriteiten. Deze prioriteiten worden bepaald vanuit deze kadernota, de recente ervaringen en de wettelijke taken.

5. Ondermijning Onze samenleving heeft last van georganiseerde criminaliteit. De effecten zijn niet altijd even zichtbaar, maar ze zijn wel aanwezig, ook in onze gemeente. Denk hierbij aan het aantreffen van drugslabs en drugsafval in het buitengebied en op bedrijventerreinen. Aandacht voor vitale vakantieparken en veilige bedrijventerreinen staan hoog op de agenda. Gemeenten hebben een nadrukkelijke rol bij de aanpak van arbeidsuitbuiting, witwassen en drugshandel. Dat specifiek op het gebied van preventie, signalering, handhaving en hulpverlening. In Hoogeveen is aandacht voor dit thema. Voor alle medewerkers binnen de organisatie hebben we een aanspreekpunt. We geven bovendien voorlichting over mensenhandel en hebben aandacht voor personen of organisaties die zich afsluiten van de maatschappij en mogelijk radicaliseren. Een verdere integrale aanpak van dit onderwerp is dan ook gewenst, zowel preventief als handhavend.

Integraal veiligheidsplan Hoogeveen 2019-2022 In dit plan, opgesteld aan de hand van de Veiligheidsmonitor 2017, het collegeprogramma 2018-2022 en interviews met het veld, zijn de volgende speerpunten opgenomen: -

Bij veiligheidsproblemen in de buurt staan de bewoners aan het roer; De jongeren worden betrokken bij de aanpak van veiligheidsproblemen, (bijvoorbeeld bij veilig uitgaan); De aanpak van alcohol en drugs heeft prioriteit; De zichtbaarheid van de wijkagent moet worden verbeterd; Huiselijk geweld moet worden tegengegaan; De verkeersveiligheid moet worden bevorderd; Het aantal woninginbraken moet naar beneden; Digitale criminaliteit (cyberpesten, sexting, hacken, fraude, etc.) moet worden aangepakt.

We werken de komende jaren vanuit de laatste bekende gegevens uit de monitor van 2017. Hiertoe worden in het jaarlijkse uitvoeringsprogramma concrete acties opgenomen. Daarbij sluiten we aan bij het regionaal beleidsplan veiligheid Noord-Nederland 2020-2023 van de politie. Hierin worden 4 thema’s benoemd: 1. 2. 3. 4.

(Georganiseerde) ondermijnende criminaliteit; Effectieve verbinding veiligheid en zorg; Cyberveiligheid; Maatschappelijke onrust als gevolg van (overheids)beslissingen.

Pagina 6 van 27

III.

Visie en uitgangspunten

Visie In het coalitieakkoord is opgenomen dat iedereen zich veilig moet voelen in onze gemeente. Veiligheid is een breed begrip die om samenwerking vraagt. In onze regierol als gemeente spreken we onze veiligheidspartners aan op hun taken en verantwoordelijkheden. We gaan uit van vertrouwen, maar als het nodig is treden we op en handhaven we waar nodig. We willen minder regels vanuit de overheid. Regelgeving die er is moet na te leven en te handhaven zijn.

Strategische doelstelling Handhaving vormt samen met vergunningverlening en toezicht een belangrijk instrument om de gezondheid, veiligheid en leefbaarheid in de gemeente Hoogeveen te borgen en te bevorderen. De strategische doelstelling is dan ook: “Het behouden en het verder verbeteren van een veilige, duurzame en gezonde woon-, werk- en leefomgeving in Hoogeveen.”

Uitgangspunten handhaving De gemeente heeft een bijzondere positie om op de naleving van de regelgeving toe te zien en waar nodig te handhaven. Daar moet zorgvuldig mee worden omgegaan. Waar mogelijk wordt ingezet op het voorkomen van overtredingen, waar nodig zetten we in op handhaving. We zoeken naar een balans tussen de roep om “strengere regels en hardere handhaving” en het pleidooi voor “minder knellende regels, minder toezichtlast en meer ruimte voor eigen verantwoordelijkheid en ondernemerschap. We hanteren daarbij de volgende uitgangspunten: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Inwoners, bedrijven en verenigingen zijn primair zelf verantwoordelijk voor de naleving; De gemeente en de SWO geven het goede voorbeeld; De gemeente is verantwoordelijk voor voorlichting en preventie; We hanteren regels die we kunnen handhaven; We beoordelen bestaande en nieuwe regels ook in relatie tot de beschikbare handhavingscapaciteit; Onze vijf kernwaarden zijn “aandacht”, “vertrouwen”, “verantwoordelijkheid”, “betrokkenheid” en “samenwerking”. 7. We conformeren ons aan de “Landelijke Handhavingsstrategie” van IPO, OM, VNG; 8. Handhaving pakken wij zoveel mogelijk integraal op; 9. We handhaven programmatisch; 10. We handhaven zoveel mogelijk informatie- en risico gestuurd; 11. Handhaving proberen wij van een innovatief karakter te voorzien; 12. Handhaving beperkt zich tot het gemeentelijk taakveld en werkt samen met andere partners, zonder taken over te nemen die bij het takenpakket van andere overheidsinstanties behoren.

Integrale handhaving De essentie van integrale handhaving is dat de betrokken partijen elkaar kennen en waar nodig samenwerken. De activiteiten worden afgestemd binnen de verschillende schakels van de keten. Dit betekent dat er afstemming is over de informatie, analyse en duiding. Er wordt een gezamenlijk plan van aanpak opgesteld, uitgevoerd en geëvalueerd. Ook komt er een verantwoording van de resultaten en effecten. En er is afstemming over de rollen, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de betrokken actoren. Tenslotte is er zicht op de waarschijnlijke gevolgen van de activiteiten. Een goed voorbeeld van integrale handhaving is de wijze waarop in Hoogeveen ondermijning wordt aangepakt. In overleggen komen partijen (politie, belastingdienst, OM, gemeentelijke teams) bijeen om informatie te delen (op basis van het RIEC-convenant), interventies af te spreken en na afloop te evalueren. Deze vorm van samenwerking is essentieel voor een succesvolle aanpak.

Pagina 7 van 27

Menselijke maat De werkwijze in Hoogeveen is gebaseerd op het principe dat toezicht in eerste instantie een preventieve werking moet hebben, die eruit bestaat dat wettelijke voorschriften zonder sancties worden nageleefd. Met deze werkwijze kunnen overtredingen al in een vroegtijdig stadium worden voorkomen. In de Hoogeveense praktijk blijkt dat handhavers vaak met aanwijzingen en waarschuwingen ervoor kunnen zorgen dat boetes of dwang niet te hoeven worden ingezet. Zoveel mogelijk wordt de menselijke maat gehanteerd. Dat betekent dat bij de inzet van maatregelen wordt gekeken naar noodzaak, geschiktheid en evenredigheid in de uitkomsten/effecten. De handhavers hebben de discretionaire bevoegdheden om deze menselijk maat te hanteren en maatwerk te leveren.

Concretisering In de jaarplannen volgt de jaarlijkse opdracht voor de organisatie met concrete doelen en actiepunten. In deze nota hebben wij voor een aantal voor ons belangrijke thema’s concrete doelen geformuleerd. Dit zijn de ambities die wij in ieder geval gedurende de looptijd willen halen. Deze zijn niet bedoeld om als instrument om af te rekenen, maar juist om te gebruiken in de analyse. De uitkomsten van die analyse kunnen vervolgens worden ingezet voor dit specifieke thema. In Hoofdstuk 5 zijn deze thema’s met doelen opgenomen.

Regierol Naast de uitvoerende rol in het toezicht en handhaven is de regierol van de gemeente ten aanzien van integrale handhaving en integrale veiligheid steeds prominenter geworden. De gemeenteraad heeft een belangrijke rol door de diverse beleidsplannen en ook deze nota vast te stellen. Verder vindt er structureel afstemming en overleg plaats met tal van betrokken partijen op basis van gemeenschappelijke regelingen, convenanten en werkafspraken.

Samenwerking Bij integrale samenwerking gaat het vooral om afstemming en samenwerking. Bijvoorbeeld de samenwerking met diverse ketenpartners in de wijkteams. In de praktijk van handhaving zijn er een aantal manieren waarop dit gestalte krijgt. 1.

2.

3.

4.

Delen van informatie: handhaven betekent vaak weten waar de overtreding plaatsvindt. Informatieuitwisseling is dan ook van cruciaal belang, met in achtneming van de privacywetgeving. Denk daarbij aan informatiedeling ten behoeve van de eigen handhavingsactiviteiten en de beleidsontwikkeling. Ook het versterken van de interne afstemming tussen de diverse gemeentelijke toezichthouders onderling is voor de komende periode een belangrijk aandachtspunt. Delen van deskundigheid: vaak wordt elkaars deskundigheid gebruikt om de professionaliteit van de handhaving te verbeteren. Handhavers delen gespecialiseerde kennis, ervaring en vaardigheden met elkaar. Bijeenkomst voor het bespreken en oplossen van praktijkproblemen zijn voorbeelden hiervan. Gecoördineerd optreden: dit betekent afstemming op het gebied van verschillende verantwoordelijkheden, sanctie en bevoegdheden. In Hoogeveen wordt waar het kan integraal toezicht gehouden. Bijvoorbeeld controle van het Wabotoezicht met de brandweer. Hiermee worden bedrijven minder vaak belast met controles. Inzet van mensen: door samen te werken en de inzet van mensen te delen kan hetzelfde werk vaak met minder mensen worden gedaan. Bijvoorbeeld door bij een bepaalde actie met de politie samen te werken, zodat die meteen kan ingrijpen als dat nodig blijkt. Andere voorbeelden zijn.

Bijvoorbeeld als de FIOD die een boekhouding in beslag gaat nemen, of de gemeente die een vergunning van een sexinrichting gaat controleren, of controle van een drugspand op naleving van de sluiting.

Pagina 8 van 27

IV.

Thema’s, wat gaan we doen?

Handhaving vindt plaats op verschillende terreinen, ook wel domeinen genoemd. Voor de drie domeinen staan hieronder de belangrijkste wet- en regelgeving voor handhaving: Handhaving in het openbare orde en veiligheid domein: •

Algemene Plaatselijke Verordening (APV), Opiumwet, Wet wapens en munitie, Alcoholwet;

Handhaving in het sociaal domein (leerplicht, Wmo, jeugdzorg, uitkeringen, welzijn, kinderopvang). •

Leerplichtwet, Wet maatschappelijke ondersteuning, Jeugdwet, Participatiewet;

Handhaving in het fysieke domein: •

Omgevingswet, Wabo, Wet ruimtelijke ordening, Woningwet, Wet Milieubeheer, Bouwbesluit, Wet natuurbescherming.

Onder de genoemde wetten hangt een aantal concrete onderwerpen. In het jaarprogramma worden de bijbehorende werkzaamheden geprioriteerd, afhankelijk van de beschikbare formatie en actuele ontwikkelingen. De werkwijze en de strategie wordt ook beschreven.

Figuur 1: voorbeeld uitsnede uit het jaarprogramma

Per domein worden relevante onderwerpen in het jaarprogramma uitgewerkt. Het college kan in overleg met de organisatie de prioriteit afstemmen op de capaciteit. Met daarbij de voorgestelde werkwijze en plan van aanpak. In het jaarprogramma wordt voor de onderwerpen het operationele deel uitgewerkt en vastgesteld. Daarbij bestaat de mogelijkheid voor gebiedsgerichte prioritering, bijvoorbeeld voor meer aandacht voor een schoon en heel stads- of dorpscentrum en tegen overlast bij het station of uitgaanscentrum.

Prioriteiten De gemeente Hoogeveen heeft te maken heeft met een groot aantal handhavingstaken. Een kleine 200 wetten en regelgevingen verdeeld over de drie domeinen. Dit zorgt ervoor dat het niet mogelijk is om elke handhavingstaak op hetzelfde niveau uit te voeren. De beschikbare handhavingscapaciteit/-formatie en de beschikbare middelen brengen met zich mee dat er keuzes moeten worden gemaakt: wat doen we wel en wat doen we minder of wat (nog) niet.

Pagina 9 van 27

De voor de geprioriteerde thema’s beleidsmatige noodzakelijke opdrachten voor de komende jaren zijn: • • • • • • • • • • • •

(Uitvoering) beleid mensenhandel, inclusief arbeidsuitbuiting en prostitutie; Vernieuwing preventieplan Alcoholwet; Evaluatie Evenementenverordening; Evaluatie en vernieuwing Bibob-beleid; Invoering Omgevingswet; Uitvoeringsbeleid Wet kwaliteitsborging (Wkb); Projectmatige aanpak handhaving kantoorpanden energielabel C; Kwaliteitscriteria vth 2.0; Herontwerp sociaal domein/nota jeugdhulp; Ondermijning, bewustwording en plan van aanpak; Huiselijk geweld, inzet maatschappelijke (hulpverlenings)organisatie en uitvoering Wet tijdelijk huisverbod. Keten op orde voor volwassen, gelijk aan de jeugd. Uitvoering Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Dit biedt perspectief hoe de jeugdbeschermingsketen er in de toekomst slimmer en effectiever uit kan zien waarbij het belang van kind en gezin centraal staat.

Overigens is deze lijst niet uitputtend. Er blijft ruimte voor inpassen van actuele thema’s. In beginsel wordt de afweging gemaakt bij het opstellen van de jaarprogramma’s.

Pagina 10 van 27

V.

Wat willen we bereiken?

Naast het oppakken van de prioriteiten in het vorige hoofdstuk en de taken die worden opgenomen in het jaarprogramma, vinden we een aantal thema’s belangrijk om specifiek te benoemen. Deze hebben een directe invloed op een veilige gemeente en de leefomgeving. We koppelen aan deze thema’s specifieke normen, zodat we gedurende de looptijd van deze nota de normen kunnen meten. Hieronder staan de thema’s die we én belangrijk vinden én waarvan we betrouwbare cijfers tot onze beschikking hebben voor de rapportage. Thema

Norm

Woningcriminaliteit (inbraken)

-5%

Bedrijfscriminaliteit

-5%

Branden (incl. autobranden)

-20%

Overlast - drugs / alcohol

-10%

Overlast - verkeer

-10%

Overlast – burengerucht (relatieproblemen inclusief huiselijk geweld)

-10%

Overlast - geluid

-10%

Overlast - overig

-10%

Activiteit

Norm

Controle brandveiligheid horeca logies

1x / 1 jaar

Controle brandveiligheid horeca > 250 personen

1x / 2 jaar

Controle alcoholwet

Minimaal 1x / jaar leeftijd controle alle natte horeca

Toezicht evenementen

Alle vergunningsplichtige evenementen

Wabo toezicht publieke gebouwen

Alle bouwprojecten volledig op veiligheid en gezondheid

In het jaarverslag wordt vervolgens hierover gerapporteerd. De rapportage is niet bedoeld om af te rekenen, maar is input voor bijsturing. Om voor het volgende jaar gericht te kunnen inzetten. Als gemeente hebben we beperkte middelen om in te zetten op een deel van deze thema’s. Waarbij wordt opgemerkt dat meer aandacht voor een bepaald thema kan ook zorgen voor meer aangiften en dus een negatief cijfer. Verder laten wij ons periodiek door de politie, basisteam Zuidwest Drenthe, informeren over de lokale cijfers.

Pagina 11 van 27

Figuur 2: Uitsnede rapportage 2022 politie Zuidwest Drenthe

Pagina 12 van 27

VI.

Hoe geven wij uitvoering aan onze taak?

Jaarprogramma Voor de uitvoering stellen we jaarlijks het jaarprogramma op. Hierin worden de bestuurlijke keuzes gemaakt over de uit te voeren activiteiten, met daaraan gekoppeld de prioritering, het doel, de werkwijze en de strategie. Het programma wordt afgestemd op de beschikbare capaciteit. Bij het jaarprogramma wordt een significant deel van de capaciteit vrijgehouden voor onvoorziene zaken en voor “waan van de dag”. Deze gebeurtenissen laten zich niet plannen, maar op het moment dat dit zich voordoet is direct actie nodig. Voorbeelden hiervan zijn assistentie van de politie bij calamiteiten, werkzaamheden in geval van demonstraties, assistentie bij verwarde personen, uitvoering van huisverboden, ontmanteling van drugslabs, de inzet bij protestacties en het organiseren van noodopvang.

Organisatie Deze taken worden uitgevoerd door de circa 70 medewerkers van de afdeling gebiedszaken.

Strategie Er staan de gemeente Hoogeveen verschillende instrumenten ten dienste om de naleving van regels te bevorderen. In hoeverre de gestelde regels ook daadwerkelijk worden nageleefd, wordt bepaald door diverse factoren. Dit varieert van kennis van de regels, het nut en de noodzaak ervan inzien, tot het bewust overtreden ervan. De gemeente heeft een aantal informele en formele instrumenten om regels te handhaven:

Pagina 13 van 27

-

Het geven van voorlichting en advies; Het voeren van gesprekken/bemiddeling; Het inzetten van waarschuwingsbrieven; Het inzetten van een voornemen tot een dwangsom of tot bestuursdwang; Het intrekken van een vergunning of een ontheffing; Het daadwerkelijk opleggen van een last onder dwangsom of een last onder bestuursdwang.

In de praktijk zullen allerlei tussenvarianten en combinaties van instrumenten worden gehanteerd, waarbij zover en zoveel mogelijk bovenstaande volgorde wordt aangehouden en waarbij rekening wordt gehouden met de verschillende doelgroepen en de overtreding. De in te zetten interventies zijn opgenomen in bijlage 2. Doelgroep Bewuste nalever Onbewuste overtreder

Toelichting Kent de regels en leeft die ook na, ongeacht het toezicht. In de basis goedwillend, overtreedt per ongeluk de regels.

Afgedwongen nalever

Houdt zich aan de regels, doordat de sancties afschrikken.

Bewuste overtreder

Houdt zich willens en wetens niet aan regels, neemt bewust het risico.

Inzet instrument Informeren over nieuwe regels, begeleiden in regelgeving. Informeren over en motiveren om de (nieuwe) regels de volgen. Inzet van positieve handhavingssancties, zoals belonen goed gedrag. Informeren over en motiveren om de (nieuwe) regels de volgen. Informeren over wijze van toezicht en sancties en de gevolgen ervan. Informeren over de (nieuwe) regels en de sancties. Inzet van handhavingsinstrumenten, geen beloning voor de overtreder.

De nalevingsstrategie is het totaal van strategieën dat wordt gehanteerd om de naleving van wet- en regelgeving te bevorderen. Deze strategie bestaat uit drie andere strategieën: -

Preventiestrategie: richt zich op het vergroten van de bewustwording bij inwoners en bedrijven, waardoor mensen het logisch vinden om de regels na te leven. Communicatie vooral in te zetten bij nieuw beleid, thema’s met meeste overtredingen en bij gesignaleerde onduidelijkheden. (Schriftelijk) waarschuwen kan van deze strategie deel uitmaken.

-

Vergunningenstrategie: op te nemen bij het beleid inzake de deelactiviteit. Hier ook Bibob-beleid in meenemen.

-

Handhavingsstrategie: onder te verdelen in de hierna uitgewerkte toezichtstrategie (1), sanctiestrategie (2) en gedoogstrategie (3)

De uitwerking hiervan is opgenomen in bijlage 3.

Repressieve handhaving Bij repressieve handhaving is sprake van niet-naleving van een regel en is een overtreding gaande. De instrumenten zijn dan ook gericht op beëindiging van die overtreding. Er wordt onderscheid gemaakt in bestuursrechtelijke, strafrechtelijke en privaatrechtelijke handhaving. De keuze voor de inzet maakt onderdeel uit van de sanctiestrategie. De uitwerking hiervan is opgenomen in bijlage 4.

Pagina 14 van 27

Handhaafbaarheidstoets De gemeente Hoogeveen stelt regelmatig beleidsregels en algemeen verbindende voorschriften op. Deze lokale regels moeten voldoende waarborging bevatten voor de praktische handhaafbaarheid en uitvoerbaarheid. Wanneer regels niet goed gehandhaafd en/of uitgevoerd kunnen worden, gaat dit ten koste van de effectiviteit. Bovendien leidt het tot situaties van rechtsongelijkheid. De uitwerking van deze toets is opgenomen in bijlage 5.

Pagina 15 van 27

Bijlage 1: Achtergronden Samenvatting raadsavond en interviews

Coalitieakkoord In het coalitieakkoord Hoogeveen 2022-2026 “Samen: verbinden & verbeteren” is veiligheid een belangrijk onderwerp. Iedereen moet zich veilig voelen in onze gemeente. Daartoe werken de burgemeester, het Openbaar Ministerie en de politie vanuit ieders eigen rol samen aan dit doel. En waar mogelijk wordt ingezet op preventie om problemen te voorkomen.

Trends en ontwikkelingen Naast de verbinding met politiek en maatschappij, werkt de gemeente samen met een grote diversiteit aan overheden en organisaties op het gebied van vergunningverlening, toezicht, handhaving en veiligheid. Vanuit de hierboven genoemde integraliteit van deze kadernota én de beoogde aanpak, zijn gesprekken plaatsgevonden. Zo zijn er uitvoerige interviews afgenomen met zowel SWO-medewerkers als met externe betrokkenen. De volgende externe partijen zijn geïnterviewd: Provincie Drenthe, Politie, Veiligheidsregio Drenthe, RIEC Midden-Drenthe, Openbaar Ministerie en Regionale Uitvoeringsdienst Drenthe. Voor deze kadernota zijn er diverse interviews afgenomen. Deze paragraaf geeft inzicht in welke thema’s en ontwikkelingen hieruit naar voren zijn gekomen. Over het algemeen zien wij terugkomen dat voor de veelvoorkomende onderdelen in onze leefomgeving meer verantwoordelijkheid voor de inwoners geldt. De concrete punten vanuit de interviews zijn: -

Huidige visie en uitgangspunten actueel; Investeer in het netwerk van de gemeente met de ketenpartners; Overlegstructuur heeft wel aandacht nodig na de corona-jaren; Majeure wetsontwikkelingen aanstaande met de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen.

Crisisbeheersing Door de coronacrisis staat crisisbeheersing scherper op de kaart. Ook de Oekraïnekwestie dwingt ons serieus te kijken naar dreiging, schaarste en opvang van extra vluchtelingen. Het is van belang om leerpunten uit deze periode te halen en mee te nemen ter verbetering. De crisisorganisatie, onder de VRD -vlag, vergt tijd en aandacht om tijdens een crisis acuut en adequaat te kunnen reageren.

Wijkgericht werken In het kader van integrale samenwerking wordt er gewerkt in wijk- en buurtteams. Hierin komen SWOmedewerkers vanuit verschillende disciplines samen om zich te richten op specifieke problematiek en casuïstiek in een bepaalde wijk of buurt. Handhaving is tevens onderdeel van dit team, maar dient voornamelijk als sluitstuk en het inbrengen van informatie vanuit de ogen- en orenfunctie van de boa’s.

Versterken van de (jeugd) zorg - en veiligheidsketen Het gaat gelukkig met de meeste van onze jongeren goed. Een klein van de jeugd in onze gemeente vertoont risicogedrag. Een deel van dit gedrag hoort bij opgroeien. Sommige jongeren hebben nu eenmaal meer behoefte aan het verkennen van hun grenzen. We weten echter ook dat de uitingen van risicogedrag soms ernstige (combinaties van) oorzaken hebben, zoals verslaving, problemen thuis of op school en schulden. Zeker voor jongeren met een licht verstandelijke beperking geldt dat zij extra risico lopen om in de problemen te komen. In onze gemeenten willen we zicht krijgen op jongeren met een hoog risicoprofiel: licht verstandelijke beperking, verslavingsgevoelig en (toenemende) schulden. Juist zij hebben een groter kans om slachtoffer te worden van criminele uitbuiting. Jongeren worden gedwongen om hun bankrekening beschikbaar te stellen

Pagina 16 van 27

voor witwassen, te dealen of in de prostitutie te werken. Als we tijdig weten of er jongeren zijn met het hoge risicoprofiel kunnen we onze interventiemix hierop aanpassen. Bijvoorbeeld door gespecialiseerde verslavingszorg of voorlichting.

Uitkomsten raadsavond Ten behoeve van het opzetten van deze kadernota heeft er op 7 februari 2022 een raadsavond met de gemeenteraad plaatsgevonden. Het doel van deze avond was het betrekken van de raad en het ophalen van input m.b.t. op de onderwerpen, prioriteen en integrale samenwerking. Tijdens deze bijeenkomst zijn 5 thema’s behandeld, vanuit de dagelijkse praktijk: 1) 2) 3) 4) 5)

Wijkgericht werken; Drugscriminaliteit en ondermijning; Parkeren; Horeca; Handhavingsverzoeken Wabo.

Per thema is het onderwerp toegelicht en zijn dilemma’s voorgehouden. Hoewel de onderwerpen meer operationeel dan strategisch karakter hebben, is de input waardevol voor de wijze waarop de medewerkers omgaan met toezicht en handhaving. De input op 7 februari 2022 is gegeven door de voormalige raad. Wij veronderstellen, nu naderhand behoudens de Oekraïnekwestie geen nieuwe majeure thema’s zijn opgekomen, dat deze input kan worden meegegeven aan de nieuwe raad.

Figuur 31: Uitkomst vraag omtrent prioritering tijdens de digitale raadsessie 7 februari 2022

Concreet vanuit de raad is de controle op een veilig uitgaansgebied, toezicht op regelgeving in de horeca en de controle op (zwerf)afval. Daarbij is onder andere ook aangegeven dat ook de wijze van communicatie met de partijen van groot belang is: tijdig in gesprek gaan, voorkomen dat inwoners niet gehoord worden. Tot slot is duidelijk dat handhaving ontzettend breed is. Van Afval tot prostitutie, verkeer, vuurwerk, drugs tot bouwregelgeving. Toezicht op naleving van alle bijbehorende regels is een grote opgave.

Pagina 17 van 27

Figuur 4: Uitkomst op stellingen in kader van alcohol en evenementen

Omgevingswet In 2023 zal de Omgevingswet een aantal bestaande weten omtrent de fysieke leefomgeving vervangen en opnemen in één wet. De verwachting is dat toezicht en handhaving een grotere rol zullen vervullen. Deze wet maakt immers meer vergunningsvrij mogelijk en zorgt daarmee voor meer verantwoordelijkheid voor de bouwers en inwoners. Momenteel werkt de projectgroep aan een goede voorbereiding van de organisatie. Hierin wordt er maximaal ingezet op de optimalisatie van het voortraject. Een belangrijk aspect hiervan is het zodanig informeren van inwoners en bedrijven dat in de vergunningsfase geen verrassingen naar voren komen. Het gaat dus om een optimale dienstverlening voor de vergunningsvrije activiteiten. Op deze wijze dient de inzet van toezicht en handhaving als borging. Wij willen voorkomen dat inwoners, ondernemers en/of de toezichthouders worden verrast in de toezichtsfase.

Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) Met de Omgevingswet treedt ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. In combinatie met de Omgevingswet zorgt de wet ervoor dat de verantwoordelijkheid meer bij de bouwer komt te liggen. De gemeente is dan niet meer van de controle op de bouwkwaliteit. Echter, de gemeente houdt haar handhavende bevoegdheden. De gemeente kan meer sturen op risico’s. In het jaarprogramma worden de bijbehorende prioriteiten hiervan vastgesteld, waarbij in ieder geval gekeken wordt naar constructie- en brandveiligheid. Het doel hiervan is het voorkomen dat onveilige gebouwen in gebruik worden genomen. Andere aspecten zijn de regels voor wat betreft gezondheid en duurzaamheid. Naast het handhavingsuitvoeringsprogramma wordt er beleid omtrent de risico’s opgesteld, zodat de kwaliteitsborgers bekend zijn met de lokale omstandigheden en daarmee beter voorbereid zijn voor een bouwproject in onze gemeente. De lokale risico’s moeten vooraf inzichtelijk zijn voor de betrokken partijen. Hierop moet het handhavingsbeleid worden aangepast. Immers, deze lokale omstandigheden vragen om specifieke maatregelen.

Samenwerken De rode draad uit deze interviews ligt in het samenwerken. De gemeente is voor de uitvoering van de taken waarvoor zij is bevoegd afhankelijk van diverse ketenpartners. Verder is de gemeente voor veel instantie een belangrijke partner. In de uitvoering maar ook als oren en ogen, waardoor relevante informatie kan worden gedeeld. De gemeente als eerste overheid dicht bij de inwoners biedt kansen. Maar daarbij komt ook een grote verantwoordelijkheid. Delen van informatie moet voldoen aan privacy wetgeving. Samenwerking is ook van belang in de keten. Van beleid, via vergunningverlening en voorlichting tot aan toezicht en handhaving. In deze keten streven wij voortdurend naar actualisering en verbetering.

Pagina 18 van 27

Evenementen In 2021 is er een evenementenverordening vastgesteld. Het doel hiervan is een betere regulering van de evenementen waardoor er meer voorspelbaarheid ontstaat voor inwoners over het aantal en de omvang van evenementen. Tevens zorgt het voor minder regelgeving voor kleinere evenementen door het verruimen van de meldingsplicht. Tenslotte is er een nieuw stelsel van voorschriften ter beperking van de overlast opgenomen. Kortom, de verordening leidt tot een betere balans tussen rust en reuring. Door corona konden veel evenementen geen doorgang vinden onder deze nieuwe verordening. In 2023 wordt deze verordening dan ook geëvalueerd en de uitkomst hiervan kan tot aanpassingen leiden. Het uitgangspunt van de nieuwe verordening is naleving. Hierbij wordt met name ingezet op voorlichting vooraf bij de organisatoren én omwonenden en handhaafbare voorschriften in de vergunning.

Pagina 19 van 27

Bijlage 2: Interventies Vanuit handhaving zijn er verschillende interventies mogelijk. Van licht naar zwaar zijn dit: informeren van de overtreder, waarschuwen, bestuurlijk gesprek, verscherpt toezicht, last onder dwangsom, last onder bestuursdwang tot tijdelijk stilleggen.

Preventie De eerste stap in de handhavingsketen is preventie. Het uitgangspunt hierbij is dat door het actief betrekken van de doelgroep bij de uitvoering en handhaving van beleid het aantal overtredingen kan worden verminderd. Dit kan met name door het wegnemen van onduidelijkheden over de interpretatie van regelgeving en het communiceren van het handhavingsbeleid en de daarin opgenomen stappen bij geconstateerde overtredingen. Normconform gedrag is namelijk groter naarmate de inwoner beter begrijpt waarom de handhaver een bepaald besluit neemt. Daarom vinden we het belangrijk om met inwoners en bedrijven in gesprek te gaan; uitleggen welke afwegingen aan onze zijde worden gemaakt en waarom. Inwoners en bedrijven willen een eerlijke afweging ervaren en willen serieus worden genomen.

Voorlichting en communicatie Onderdeel van preventie is goede voorlichting en communicatie. Adequate preventie houdt in dat de wet- en regelgeving op zichzelf duidelijk is en ook bekend is bij inwoners en bedrijven. Informatievoorziening en voorlichting naar de inwoner zal daarom een bijdrage moeten leveren aan het transparant maken van onze gemaakte keuzes. Met goede voorlichting en communicatie over de invulling en uitvoering van ons beleid willen we bewerkstelligen dat inwoners, bedrijven en instellingen binnen de gemeente weten welke visie we hebben op toezicht en handhaving en welke visie we hebben op het evenwicht in verantwoordelijkheden tussen de handhavende partijen en de samenleving. Kortom, onze inwoners moeten weten wat er van hen wordt verwacht en wat zij van ons kunnen verwachten.

Toezicht Onder toezicht verstaan we het controleren of, en in hoeverre, wettelijke bepalingen worden nageleefd. Toezicht vormt een belangrijke fase in onze handhavingsketen. Toezicht vindt plaats op basis van verleende vergunningen en ontheffingen, in het kader van projecten en naar aanleiding van meldingen, handhavingsverzoeken en klachten/calamiteiten. De wijze waarop het toezicht wordt uitgevoerd, hangt af van de prioriteit die aan een handhavingstaak in het jaarlijkse uitvoeringsprogramma is toegekend.

Sanctioneren Diverse instanties die betrokken zijn bij de uitvoering van handhaving beschikken over een gevarieerd palet aan sanctie-instrumenten. Uiteenlopende sancties die, afhankelijk van het wettelijk regime, kunnen worden ingezet zijn: bestuursdwang, opleggen van een last onder dwangsom, intrekken van de vergunning, en strafrechtelijke instrumenten zoals een boete. In de bijlagen hierna wordt dit verder toegelicht.

Pagina 20 van 27

Bijlage 3: Strategie Toezichtstrategie In de toezichtstrategie is vastgelegd welke vormen van toezicht worden onderscheiden en wat de basiswerkwijze daarbij is. In Hoogeveen zetten we de volgende toezichtvormen in: controleren met elkaar, controleren na elkaar, controleren voor elkaar, signaleren voor elkaar, ad-hoc controle, projectmatige controle. In de uitvoeringsprogramma’s wordt dit nader toegelicht en toegepast.

Sanctiestrategie In de sanctiestrategie wordt de basis voor het bestuursrechtelijk en strafrechtelijk optreden bij overtredingen vastgelegd. Voorbeelden van de uitwerking van deze strategie in Hoogeveen zijn het optreden bij hinderlijke en gevaarlijke honden, bij het aantreffen van drugs, bij woonoverlast. Het is afhankelijk van de situatie wat een passende bestuurlijke maatregel is. In algemene zin hebben het college respectievelijk de burgemeester de keuze uit een herstelsanctie of een bestraffende sanctie. Bij een herstelsanctie gaat het om het geheel of gedeeltelijk ongedaan maken van een overtreding dan wel het wegnemen of het beperken van de gevolgen van een overtreding. Bij de bestraffende sanctie gaat om het toevoegen van leed, straf aan de overtreder. In onderstaande tabel staan per sanctiemiddel enkele voorbeelden van de toepassing in Hoogeveen. Sanctie Dwangsom

Duiding De dwangsom kan worden vastgesteld per overtreding, per tijdseenheid of in een bedrag ineens

Bestuursdwang

Het op kosten van de overtreder ongedaan maken van de overtreding, waaronder ook sluiting van de inrichting/woning

Proces-verbaal

Hiermee wordt Justitie op de hoogte gebracht van een overtreding Tijdelijk of permanent intrekken van een (deel van) een vergunning

Intrekken vergunning

Toepassing -Financiële prikkel, in beginsel bij alle overtredingen, behalve als het belang van het voorkomen van direct (milieu-)gevaar, ernstige overlast, of groot gevaar voor de gezondheid, openbare orde of veiligheid zich daartegen verzet -Bij overtreding van gedragsvoorschriften. -Bij vaststelling van direct (milieu-)gevaar, ernstig overlast, of groot gevaar voor gezondheid, openbare orde of veiligheid (zware overtreding, spoedeisend). -Indien opgelegde en geïnde dwangsom geen effect heeft gehad en aannemelijk is dat deze ook geen effect meer zal hebben. -Voorbeeld: Leerplichtambtenaren maken een proces-verbaal op bij schoolverzuim. -Bij overtreding van sommige APV-bepalingen. -Bij het handhaven van voorschriften voor markten en standplaatsen. -Bij harddrugs of wapens in de horeca. -Bij milieuovertredingen, indien bij voortduring niet wordt voldaan aan de voorschriften.

Gedoogstrategie In de gedoogstrategie wordt afgesproken/vastgelegd in welke situaties en onder welke condities de inzet van maatregelen tegen overtreders tijdelijk achterwege kan blijven. Bijvoorbeeld in geval van illegale bewoning van een recreatiewoning, waarbij de bewoners de recreatiewoning voor tijdelijke huisvesting gebruiken in geval van verhuizing. Het uitgangspunt van de gemeente Hoogeveen is dat er niet wordt gedoogd. Gedogen kan alleen onder zeer bijzondere omstandigheden (overmacht, onevenredigheid maatregel, zicht op legalisatie). Bij het afzien van handhaven staat het belang, dat door de overtreden rechtsregel wordt beschermd, centraal. Er moeten dan zodanig strikte voorwaarden aan het gedogen worden verbonden dat dit belang voldoende is gewaarborgd en

Pagina 21 van 27

er geen verslechtering optreedt ten opzichte van een legale situatie. In het fysieke domein wordt altijd een gedoogbeschikking opgesteld, voorzien van heldere voorwaarden. Aan de gedoogsituatie wordt een duidelijke eindtijd verbonden.

Landelijke handhavingsstrategie Bij de invulling van de lokale handhavingsstrategie kijken wij naar de uitgangspunten uit de Landelijke handhavingsstrategie, die ten behoeve van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht en de daaraan gekoppelde wetten werd ontwikkeld: -

We opereren onafhankelijk; We opereren professioneel; We acteren betrouwbaar; We opereren vanuit eenvoud: een passende interventie bij iedere bevinding; We opereren waar mogelijk in gezamenlijkheid/in afstemming met andere instanties; De interventieprocessen verlopen overal hetzelfde.

Pagina 22 van 27

Bijlage 4: Repressieve handhaving De gemeente Hoogeveen heeft verschillende formele en informele instrumenten ter beschikking in de handhavingspraktijk, zoals voorlichting, bemiddeling, waarschuwing en een dwangsom. Bij repressieve handhaving is sprake van niet-naleving van een regel en is een overtreding gaande. De instrumenten zijn dan ook gericht op beëindiging van die overtreding. Er wordt onderscheid gemaakt in bestuursrechtelijke, strafrechtelijke en privaatrechtelijke handhaving. De keuze voor de inzet maakt onderdeel uit van de sanctiestrategie.

Bestuursrechtelijke handhaving Binnen de bestuursrechtelijke handhaving kan onderscheid worden gemaakt tussen verschillende instrumenten. De belangrijkste instrumenten betreffen de last onder bestuursdwang of dwangsom en de bestuurlijke boete. ▪

▪

▪

Bestuursdwang / dwangsom: De last onder bestuursdwang en de last onder dwangsom betreffen beiden herstelsancties waarbij de overtreder een last tot beëindigen en beëindigd houden van de overtreding krijgt opgelegd. Indien de last niet of niet tijdig wordt uitgevoerd heeft het bestuursorgaan de bevoegdheid om de last door feitelijke handelen ten uitvoer te leggen of de verplichting tot betaling van een geldsom op te leggen. Uitgangspunt is dat in beginsel het instrument last onder dwangsom wordt ingezet, tenzij, gezien de aard van de overtreding, een last onder bestuursdwang meer in de rede ligt. De gemeente kan in sommige gevallen ook preventief een dwangsom opleggen. Dit is een dwangsom die de gemeente oplegt als er nog geen overtreding plaatsvindt, maar het zeer waarschijnlijk is, dat op zeer korte termijn een overtreding zal gaan plaatsvinden. Vergunning of ontheffing: Soms is het intrekken van een verleende vergunning of ontheffing een passende interventie. De wet- en regelgeving op basis waarvan de vergunning of ontheffing is verleend bevat regels ten aanzien van het intrekken van betreffende vergunning of ontheffing. Ook bestaat de mogelijkheid om bijvoorbeeld een uitkering te beëindigen of een registratie in de BRP ambtshalve aan te passen.

Afstemming bestuursrecht met strafrecht Bij ernstige overtredingen kan parallel aan bestuursrecht ook een strafrechtelijke handhavingstraject worden ingezet. Dit gebeurt bijvoorbeeld al bij de huisverboden en het sluiten van drugspanden. Het bestuursrecht en het strafrecht kunnen elkaar op verschillende handhavingsthema’s versterken, bijvoorbeeld als het gaat om ondermijning en andere taakvelden op gebied van veiligheid. Afhankelijk van het taakveld worden de verschillende partners betrokken en worden er afspraken gemaakt. De strafrechtelijke handhaving valt primair onder justitie en politie. Afstemming vindt plaats met de burgemeester in onder meer de driehoek.

Convenanten Via een aantal convenanten is de verantwoordelijkheid van verschillende partijen op elkaar afgestemd. Daarnaast is een belangrijk doel van deze convenanten om ook de eigen verantwoordelijkheid bij de naleving van wet- en regelgeving van de doelgroep te benadrukken, hetgeen bijdraagt aan de effectiviteit. Het maken van concrete afspraken met bijvoorbeeld horecaondernemers over de eigen acties en verantwoordelijkheden en over de consequenties van het niet voldoen aan deze afspraken, vergroot de legitimiteit van zowel de regelgeving als de handhaving en sanctionering. Zo zijn in het kader van het hennepconvenant afspraken gemaakt met politie, het Openbaar Ministerie, woningcoöperaties, Belastingdienst, en energieleveranciers. Verder hebben we convenanten met horecaondernemers (convenant Veilig Uitgaan), met het onderwijs (convenant veilig in en om school), convenant voor de aanpak van ondermijning (convenant RIEC Midden Nederland).

Pagina 23 van 27

Begunstigingstermijn Op grond van jurisprudentie moet de overtreder een redelijke termijn gegund worden om de overtreding ongedaan te maken. De begunstigingstermijn wordt vooral bepaald door de ernst van de overtreding en de tijd die nodig is om de overtreding ongedaan te maken. Hoe zwaarder de overtreding, des te korter de termijn. Wanneer sprake is van acuut gevaar, kan spoedshalve bestuursdwang worden toegepast. Bezwaar en beroep zijn achteraf mogelijk.

Hoogte dwangsom Het doel van de last onder dwangsom is de overtreding ongedaan te maken of nieuwe overtredingen te voorkomen. Geeft de overtreder hieraan geen gehoor of wordt het maximumbedrag van de dwangsom bereikt, dan kan het bedrag van de dwangsom worden verhoogd, of kan bestuursdwang worden toegepast. Hoe zwaarder de overtreding, des te hoger de dwangsom. De sanctie moet in verhouding staan tot de overtreding (proportionaliteit).

Pagina 24 van 27

Bijlage 5: Handhaafbaarheidstoets Criteria voor nieuw beleid Naleving van wet- en regelgeving is belangrijk. Om spontane naleving te bevorderen moeten regels duidelijk, eenduidig en dus handhaafbaar zijn, en voor iedereen bekend. Handhaafbare regels zijn: -

Relevant (regels zijn nodig, actueel en uitvoerbaar); Eenduidig (regels zijn maar op één manier uit te leggen en niet tegenstrijdig); Controleerbaar (regels zijn gebaseerd op zichtbare en/of meetbare feiten).

Met deze criteria voor ogen wordt vanuit handhavingsoptiek in de komende jaren actief getoetst of nieuw op te stellen regels handhaafbaar zijn. Het is belangrijk om de aspecten die de handhaving beïnvloeden al in een vroeg stadium van voorbereiding te bezien. Dan bestaat nog de mogelijkheid om de voorgenomen beleidsregelgeving bij te stellen.

Handhaafbaarheidstoets bij nieuw beleid Bij op opstellen van beleidsregels en de integrale afweging aan de voorkant is het houden van een handhavingstoets noodzakelijk. Bij een nieuw beleidsvoorstel helpt de toets om vast te stellen welke handhavingsstrategie zal worden toegepast. Dat geeft steun bij het maken van een doordachte keuze over het beleid en de mate van handhavingsinspanning die nodig is om het gewenste gedrag te bereiken. Handhaafbare regels dragen bij aan draagvlak voor de naleving ervan.

Interne afstemming We streven naar een situatie waarbij de beleidsmakers in alle drie domeinen het beleid (en de bijbehorende beleidsregels en algemeen verbindende voorschriften) in de voorbereidingsfase toetsen bij de toezichthouders en handhavers. Deze werkwijze moet geïncorporeerd worden in het proces van beleidsvorming, inclusief ervaringen van de naleving van regels van deze specifieke domeinen, zodat die als input dienen voor actualisatie van beleid. Opdat op deze manier aan de voorkant wordt meegedacht over de wijze waarop vergunningverlening, toezicht en handhaving een bijdrage kunnen leveren aan het bereiken van de gewenste maatschappelijke effecten.

Preventieve handhaving Bij preventieve handhaving gaat het niet om formele handhaving op grond van de Algemene wet bestuursrecht. Preventieve handhaving is gericht op de bevordering van de naleving van regels en dient juist ter voorkoming van een formeel repressief handhavingstraject. De handhavingstoets maakt onderdeel uit van de eerdergenoemde preventiestrategie. Andere onderdelen zijn deregulering, voorlichting en communicatie, mediation en toezicht.

Pagina 25 van 27

Pagina 26 van 27

Pagina 27 van 27