Inspraaknota - Concept Huisvestingsbeleid arbeidsmigranten gemeente Hoogeveen.docx

Inspraaknota Huisvestingsbeleid arbeidsmigranten Gemeente Hoogeveen, 24 maart 2022

Inleiding De gemeente Hoogeveen stelt beleid op om de huisvesting van arbeidsmigranten in goede banen te leiden. Om tot dit beleid te komen, hebben wij als gemeente de afgelopen tijd veel gesprekken gevoerd. Begin september hebben wij de gemeenteraad geïnformeerd over het traject om tot dit beleid te komen. Daarbij hebben we ook input opgehaald voor onderwerpen die in dit beleid terug moeten komen. Vanuit het provinciale onderzoek ‘Verkenning huisvestingsbehoefte voor arbeidsmigranten in Drenthe’ brachten we de kwantitatieve opgave rond de huisvesting van arbeidsmigranten in beeld. Vervolgens zijn we ambtelijk en met een afvaardiging van stakeholders aan de slag gegaan met het opstellen van dit beleid. De klankbordgroep die we met stakeholders vormden kwam twee keer bijeen: om de opgave op te halen, en om gezamenlijke ambities en maatregelen op te stellen. Begin 2022 is het concept-beleid ter inzage gelegd. Wij ontvingen daarop drie reacties. In deze inspraaknota geven wij antwoord op deze reacties.

Reactie 1 1.

Aangezien de inzagetermijn binnenkort verloopt wil ik graag reageren op het document en ik ben benieuwd of er nog reacties gekomen zijn op het stuk vanuit de klankbordgroep. U kunt de reacties op het beleidsstuk in deze inspraaknota lezen. Vanuit privacy-overwegingen geven wij niet aan of dit om leden van de klankbordgroep gaat.

2.

Ik blijf het bijzonder vinden dat huisvesting in het het centrum of in woonwijken niet mogelijk zou zijn, ik zie op verschillende plaatsen in Hoogeveen andere woonvormen waar meer overlast is of waarbij je duidelijk aan de omgeving kunt zien dat er verhuur plaatsvindt aan (autochtone) bewoners die het niet zo nauw nemen met orde en netheid. Er zijn zelfs straten in Hoogeveen waar de bewoners eigenaar van de woning zijn en er een bende van maken. Daarnaast is er volgens mij ook sprake van illegale bewoning in Hoogeveen waar geen handhaving gehouden wordt. Wij willen investeren in de kwaliteit van het stadscentrum van Hoogeveen en de voorzieningenkernen. Verkamerde bewoning draagt niet bij aan een kwaliteitsimpuls. Dit geldt overigens niet alleen voor huisvesting van arbeidsmigranten, maar voor alle verkamerde verhuur. Verhuur van reguliere woningen buiten de centra vinden wij met name onwenselijk vanuit het oogpunt dat hiermee woningen voor reguliere woningzoekenden uit de markt worden genomen. Daarom willen wij deze praktijk inperken.

3.

Integratie blijft naar mijn mening een belangrijk onderwerp voor acceptatie. Wij onderschrijven uw mening. Daarom verplichten wij werkgevers om arbeidsmigranten te stimuleren deel te nemen aan taallessen. Zo nodig ondersteunen wij als gemeente werkgevers, door hen desgewenst met taallesaanbieders in contact te brengen. Ook werken wij met

1

woningcorporaties aan meer bewustwording over het belang van inschrijven voor een sociale huurwoning. 4.

Zelf heb ik een gebouw beschikbaar voor huisvesting […], graag verneem ik van jullie wat de procedure is om hier huisvesting te realiseren. wil je mij de kaart sturen waarop de gebieden voor huisvesting duidelijk in beeld te brengen zijn. Voor wij nieuwe initiatieven voor huisvesting toetsen, stellen wij dit beleid vast. Dit beleid is vervolgens de grondslag om initiatieven te beoordelen. De kaart met locaties is ondersteunend aan het beleid – de grenzen die hierop staan aangegeven zijn indicatief. Per project beoordelen wij of de locatie geschikt is volgens ons beleid.

Reactie 2 1.

Bij de inhoudsopgave op de eerste pagina missen wij in het algemeen de rol van de omwonenden in dit conceptplan. In het opstellen van dit beleid zijn verschillende betrokken partijen geconsulteerd. De inspraak van individuele inwoners vindt met name plaats bij concrete initiatieven voor huisvesting. Bij initiatieven om huisvesting te realiseren is de rol van omwonenden zorgvuldig ingeregeld – zie paragraaf 3.1, kopje “Communicatie en organisatie rond huisvesting”. Via deze inspraakronde hebben inwoners ook op het beleid kunnen reageren.

2.

Bij Onderdelen beleid (paragraaf 1.2), Visie: Waar willen we heen? Onze visie is dat huisvesting van arbeidsmigranten een integraal onderdeel is van ons woonbeleid. Arbeidsmigranten zijn net als andere woningzoekenden een doelgroep op een overspannen woningmarkt. Door de schaarse ruimte om huisvesting voor arbeidsmigranten te realiseren, zoeken werkgevers en huisvesters naar oplossingen in de reguliere woningvoorraad, of op plekken als recreatieparken en bij bedrijven zelf. Dat kan leiden tot ongewenste huisvestingssituaties, en het draagt niet bij aan het laten integreren van arbeidsmigranten in de samenleving. We werken in de visie ook uit hoe we onze rol als gemeente zien, en hoe we met marktpartijen (werkgevers, huisvesters) samen willen werken. Wat wordt precies bedoeld met ‘huisvesters’? Wordt met huisvesters expliciet de eigenaar van het woonobject bedoeld? Kortom, dit wordt o.i. niet duidelijk gedefinieerd. Onder huisvesters verstaan we de partijen die arbeidsmigranten van woonruimte voorzien – dus degenen waaraan arbeidsmigranten hun huur betalen. In de regel zijn dit de eigenaren van panden waar arbeidsmigranten wonen, maar het kan ook voorkomen dat dit om een tussenpersoon of organisatie gaat.

3.

Typen huisvesting (paragraaf 2.2), bij punt 2. Reguliere woningen voor mensen die zich permanent vestigen. Dus alleen voor mensen die langer verblijven of er permanent gaan wonen. Op dit moment wordt er echter ingezet op mid- en shortstay verblijf. Dus anders gezegd, niet (meer) passend in het komende beleid. Het feit dat permanent vestigende arbeidsmigranten zich op reguliere woningen richten, sluit niet uit dat ook korter verblijvende arbeidsmigranten in deze woningen gehuisvest worden. Dit kan ook gaan om reguliere woningen die verkamerd verhuurd worden. We komen vanuit een 0-situatie, waarin geen specifieke locaties voor huisvesting van arbeidsmigranten aanwezig zijn in de gemeente Hoogeveen. Door de grote opgave om huisvesting te realiseren hebben wij deze vorm van huisvesting nog nodig. Over drie jaar kijken wij of deze vorm nog steeds nodig is. Door regels

te stellen aan (verkamerde) huisvesting in reguliere woningen willen we deze huisvestingvorm wel al reguleren – en de negatieve effecten inperken. 4.

Samen met werkgevers en huisvesters (paragraaf 2.4). Vooral de werkgevers, uitzenders en huisvesters dragen de verantwoordelijkheid voor het goed huisvesten van arbeidsmigranten. Hoe kunnen wij als omwonenden hierop anticiperen? Werkgevers, uitzenders en huisvesters hebben de verantwoordelijkheid hun buitenlandse werknemers op een goede manier aan woonruimte te helpen. Wanneer omwonenden klachten hebben, of signalen opvangen dat huisvesting niet in orde is, kunnen zij contact opnemen met het meldpunt dat wij als gemeente in gaan stellen. De initiatiefnemer van nieuwe huisvestingslocaties is verplicht zorg te dragen voor duidelijke communicatie – ook gedurende de exploitatie.

5.

Verruimen aantal huisvestingslocaties (paragraaf 3.1), onder het punt 'Eisen aan huisvestingslocaties' Alle huisvesters werken met een nachtregister waarin zij vastleggen hoeveel mensen zij iedere nacht huisvesten, en wie dit zijn. De reden hiervoor is ten eerste dat het voor veiligheidsdiensten duidelijk moet zijn hoeveel mensen er aanwezig zijn in het pand (bijvoorbeeld bij calamiteiten), maar ook dat we als gemeente grip willen op het aantal arbeidsmigranten dat in de gemeente Hoogeveen woont. Alleen dan kunnen we de opgave in beeld brengen en houden. Betekent dit dat we als omwonenden ook mogen weten wie je buren zijn (max 4 bewoners per woning) Is het de taak van de huisvester om dit uit te voeren? Het nachtregister is voor de gemeente en hulpdiensten bedoeld. Dit gaat om privacygevoelige informatie, en is dus niet inzichtelijk voor inwoners. De huisvester is inderdaad verantwoordelijk voor het bijhouden van het nachtregister.

6.

Regels stellen voor huisvesting in woonwijken (paragraaf 3.2). Bij punt 'We stellen eisen op voor het huisvesten van arbeidsmigranten in reguliere woningen'. Dat doen we omdat deze vorm van huisvesting voor extra druk op de woningmarkt zorgt, en omdat we vinden dat woningen niet bedoeld zijn om bedrijfsmatig in te zetten voor verkamerde verhuur of het omzetten naar onvrije woningen. Dit houdt volgens ons dus in dat een reguliere woning in principe niet door een uitzendbureau gehuurd kan worden om er vervolgens verkamerde huur in te zetten. In hoeverre gaat dit dan ook het beleid worden en wordt erop gehandhaafd om reguliere woningen in de toekomst alleen voor permanente arbeidsmigranten beschikbaar te stellen? Door regels te stellen aan (verkamerde) huisvesting in reguliere woningen willen we deze huisvestingvorm reguleren. Mede gelet op de grote vraag naar huisvesting voor arbeidsmigranten verbieden wij deze vorm van huisvesting niet (zie ook antwoord bij punt 3). Naar aanleiding van dit beleid passen wij bestemmingsplannen aan. Die nieuwe bestemmingsplannen bieden handvatten om te handhaven wanneer de regels worden overtreden. Die handhavingsrol pakken wij als gemeente op. Via een op te stellen Opkoopbescherming voorkomen we dat nieuwe woningen worden opgekocht om door te verhuren (onder andere aan arbeidsmigranten).

7.

Het aantal personen in 1 reguliere woning bedraagt maximaal 4 personen. Hoe wordt dit in beleid gestalte gegeven en ingevuld in verband met toezicht? Wij passen de bestemmingsplannen aan. Vanuit de Basisregistratie Personen kunnen wij controleren hoeveel mensen in een woning wonen. Ook signalen vanuit omwonenden kunnen aanleiding geven voor controle. Indien nodig, handhaven wij wanneer de regels in de bestemmingsplannen worden overtreden.

8.

Wat wordt precies verstaan onder ´huishoudens´ binnen het bestemmingsplan? Dit begrip kan op meerdere manieren worden gedefinieerd naar ons idee. Het definiëren van ‘huishoudens’ binnen bestemmingsplannen is één van de acties in ons uitvoeringsprogramma (zie Hoofdstuk 4 – Uitvoeringsprogramma). Deze definitie heeft namelijk invloed op álle huishoudens. Wij willen een zorgvuldige definitie formuleren, in samenspraak met verschillende afdelingen binnen de gemeente Hoogeveen.

Reactie 3 1.

Cliënten ondervinden op dit moment de negatieve gevolgen van het feit dat er de afgelopen jaren geen beleid is gevoerd op het gebied van huisvestiging van arbeidsmigranten. Nog problematischer is het feit dat het vigerende bestemmingsplan volledige vrijstelling biedt arbeidsmigranten te huisvesten in reguliere (zelfstandige) woningen. De belangen van cliënten worden met dit beleid, als ook in de vigerende planregels nog altijd onvoldoende beschermd. Namens cliënten hebben wij uw college door middel van een zienswijze d.d. 25 oktober 2021 gewezen op de -inmiddels gerealiseerde - verhuur van een reguliere (zelfstandige) woning aan arbeidsmigranten op de locatie […]. [….] Wij hebben het concept gelezen en zien daarin knelpunten en tegenstrijdigheden ten aanzien van het voorkomen van huisvesting in reguliere woningen. Hoewel de problemen ten aanzien van huisvesten van arbeidsmigranten in reguliere woningen wel worden benoemd en erkend, als ook de motivatie wordt uitgesproken dit in de toekomst te voorkomen. Voornoemd beleid biedt echter juist de mogelijkheid arbeidsmigranten te huisvesten in regulieren woningen, in plaats van dit te verbieden. Er wordt in het beleid namelijk uitgegaan van het “Ja, mits-principe”. Wij verbieden deze vorm van huisvesting inderdaad niet.

We komen vanuit een 0-situatie, waarin geen specifieke locaties voor huisvesting van arbeidsmigranten aanwezig zijn in de gemeente Hoogeveen. Door de grote opgave om huisvesting te realiseren hebben wij deze vorm van huisvesting nog nodig. Over drie jaar kijken wij of deze vorm nog steeds nodig is. Door regels te stellen aan (verkamerde) huisvesting in reguliere woningen willen we deze huisvestingvorm wel al reguleren – en de negatieve effecten inperken.

2.

Ten aanzien van huisvesting in reguliere woningen, zoals o.a. […], zouden wij graag zien dat dit wordt gewijzigd in het “Nee, tenzij-principe”. In paragraaf 3.2. van het concept beleidsstuk zijn de regels ten aanzien van huisvesting voor woonwijken uiteengezet. Deze regels zijn veel te ruim opgezet. Er wordt immers de mogelijkheid geboden om het aantal personen, niet behorend tot een gezamenlijk huishouden, dat in één woning wordt gehuisvest, maximaal vier personen mag bedragen. Terwijl daarvoor nog wordt aangegeven dat het uiteindelijke doel is om huisvesting in (zelfstandige) woningen van arbeidsmigranten te ontmoedigen, maar niet onmogelijk te maken. Het begrip “huishoudens”, “wonen” of “woningen” dient in de planregels beperkter te worden gedefinieerd, namelijk dat geregeld wordt dat panden in beginsel maar door één huishouden worden bewoond en dat het bewonen van een pand door meer dan één huishouden kan worden toegestaan met een omgevingsvergunning. Wij wijzen u hiertoe op de uitspraak van de Raad van State van 26 mei 2021, waarin het beleid van de gemeente Altena ter sprake komt en ons inziens in lijn is met hetgeen getracht wordt te bereiken met onderhavig beleid […]. Het definiëren van ‘huishoudens’ binnen bestemmingsplannen is één van de acties in ons uitvoeringsprogramma (zie Hoofdstuk 4 – Uitvoeringsprogramma).

Deze definitie heeft namelijk invloed op álle huishoudens. Wij willen een zorgvuldige definitie formuleren, in samenspraak met verschillende afdelingen binnen de gemeente Hoogeveen. In het vastleggen van de regels in de

bestemmingsplannen, nemen wij ook de definities van “wonen” en “woningen mee. Zoals gezegd, is het in de komende jaren nog noodzakelijk om huisvesting in reguliere woningen plaats te laten vinden. Wij hopen dat deze noodzaak door het toevoegen van nieuwe (grootschalige) locaties vermindert. Na evaluatie kijken wij of in de toekomst strengere regels komen om de huisvesting in reguliere woningen in te perken. 3.

Wij denken dat het, gelet op het doel, effectiever is om zoals in de gemeente Altena is doorgevoerd, een Paraplubestemmingsplan Arbeidsmigranten vast te stellen, waarmee in beginsel een verbod voor de huisvesting van arbeidsmigranten wordt vastgesteld en hier bij omgevingsvergunning van kan worden afgeweken. Oftewel, een “Nee, tenzij-principe” in te voeren. Dit betekent een vergunningplicht ten aanzien van de huisvesting van arbeidsmigranten in reguliere woningen. Daarmee worden de problemen omtrent huisvesting van arbeidsmigranten ondervangen, doordat in ieder geval toetsing van uw bevoegd gezag plaatsvindt. Hiermee kunnen ongewenste huisvestingssituaties worden voorkomen, ontstaat er zicht in de woonomstandigheden van arbeidsmigranten en worden de belangen van omwonenden actief beschermd i.v.m. overlast en het verdringen van andere woningzoekenden op de arbeidsmarkt. Hiertoe zou ter overbrugging eerst een voorbereidingsbesluit kunnen worden genomen door uw gemeenteraad, zoals ook in de gemeente Rheden is gedaan. De uitwerking van dit beleid vindt plaats in bestemmingsplannen. Die uitwerking vindt volgens planning in 2023 plaats. Het vastleggen van dit beleid in bestemmingsplannen geeft ons handvatten om te handhaven bij ongewenste locaties, die niet aan de regels voldoen. Wij onderzoeken of ter overbrugging een voorbereidingsbesluit kan worden genomen.

Dit jaar willen wij al een Opkoopbescherming invoeren, waarmee het opkopen en verhuren van woningen wordt tegengegaan.

4.

Gelet op het bovenstaande verzoeken wij u derhalve het Concept huisvestingsbeleid arbeidsmigranten gewijzigd vast te stellen, in die zin dat uitgegaan wordt van het “Nee, tenzijprincipe” ten aanzien van de huisvesting van arbeidsmigranten in reguliere woningen, door op te nemen en zo spoedig mogelijk vast te stellen, een voorbereidingsbesluit en aansluitend een Paraplubestemmingsplan Arbeidsmigranten vast te stellen, waarin deze vorm van huisvesting van arbeidsmigranten wordt verboden en een omgevingsvergunningplicht wordt ingesteld. Wij gaan uit van het ja mits-principe, mede omdat dit de gangbare lijn wordt onder de Omgevingswet. Door vooraf onze eisen kenbaar te maken, kunnen ontwikkelende partijen sneller aan de slag met het realiseren van locaties. De concrete uitwerking van dit beleid in bestemmingsplannen is een stap in het uitvoeringsprogramma.