CDA beschouwingen kadernota juni 2021

Beste Hoogeveners, Hierbij de reactie van de CDA fractie op de kadernota 2021 van de gemeente Hoogeveen. Samenvatting In Hoogeveen is de laatste jaren zeker ook goed verdiend, gespaard en vervolgens geïnvesteerd. Tegelijkertijd hebben we echter ook te maken gehad met drie crisissen: een financiële crisis, de crisis van decentralisatie en de coronacrisis. De financiële gevolgen van de coronacrisis zijn nog niet duidelijk. Hoewel reeds stevig bezuinigd wordt (we zitten voor dit jaar op 85%), moet de gemeente Hoogeveen de komende jaren nog miljoenen extra bezuinigen. CDA vind het goed dat het college zich nu richt op het in stand houden van de goede voorzieningen en daarnaast de interne organisatie anders gaat inrichten. CDA vind dat de enige verstandige optie. Wij roepen op de komende jaren vooral aandacht te geven aan: aantrekkelijk wonen, werken aan werk, nieuw sociaal Hoogeveen en grip op financiën. Bij de investeringsplanning is het plafond inmiddels gedefinieerd op 6,5 miljoen Euro. Bij de investeringen vraagt het CDA aandacht voor (sparen voor) het zwembad, de lange termijn toezeggingen aan het onderwijs voor onderwijshuisvesting en het pragmatisch afronden van enkele, al jaren lopende projecten. Denk daarbij aan voorzieningen voor hockey en korfbal of HoofdstraatZuid. Wij sluiten af met een stevige waarschuwing.

Het beeld zou kunnen ontstaan dat Hoogeveen de financiële problemen opgelost heeft? Niets is minder waar, de gemeente Hoogeveen staat aan het begin van ombouwen van de kosten in meerdere domeinen, vooral het sociaal domein. Mening van CDA over de kadernota voorjaar 2021 De afgelopen 15 jaar zijn flinke stappen gezet in het realiseren van de ambities uit de structuurvisie van 2004. Dat is een visie die is vastgesteld na een gedegen samenspraak tussen inwoners, organisaties, bedrijven, gemeenteraad en het college en gebaseerd op het advies van architect Ashok Balothra. ‘Er gebeurde wat in Hoogeveen’ en Hoogeveen ging aan de slag. Geld wat we overhielden op onze jaarrekeningen, was gespaard voor het thema in de structuurvisie: ‘werken aan duurzame kwaliteit.’

Dus als we vandaag rondrijden in onze mooie dorpen, over rondwegen, langs de sportvelden, buurthuizen, nieuwe wijken en/of nieuwe industrieterreinen, dan zien we die verbeteringen nog iedere dag. Voorbeelden van woningbouw in de dorpen, revitalisering in wijken, vernieuwing van het stadscentrum, herstructurering van de Wieken, Bentinckspark en de ontwikkeling van het stationsgebied. Maar ook twee nieuwe gebouwen voor het Roelof van Echten College, Kindcentrum Wolfsbos en de verbetering van het Zwarte Dijkje in Noordscheschut. Bij de start van het huidige zakencollege spraken zij (net als andere bezoekers) over een mooie gemeente met actuele voorzieningen. Onze gemeente biedt vele mogelijkheden van cultuur, sport en recreatie. Daarnaast hebben we een mooi stadscentrum en goede faciliteiten voor bedrijven. Hoogeveen heeft wat te bieden. Het spaargeld van de afgelopen jaren is goed besteed. Terwijl wij aan de slag waren met de duurzame kwaliteit van Hoogeveen, moesten enkele crisissen overwonnen worden. •

De financiële crisis

In 2007-2012 deed zich de wereldwijde financiële crisis voor. Ook in de gemeente Hoogeveen moesten ambities worden bijgesteld. In 2012 besloot het toenmalige college daarop de investeringen te halveren (van 150 naar 70 miljoen in de komende jaren) en toen al 13,5 miljoen te bezuinigen op de exploitatie van Hoogeveen. Ook dat college moest ingrijpen. Ander gevolg van de financiële crisis was in 2016 de afboeking van 11 miljoen op Riegmeer. Weer een hap uit het vermogen van de gemeente Hoogeveen. •

De decentralisatie crisis

Daarna kwam de crisis van de decentralisaties. Vanaf 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor de Participatiewet, de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdzorg. In de jaren 2017 tot 2020 kwam naar voren dat gemeente maar geen grip krijgt op de deze uitgaven, ook wel ‘kosten sociaal domein’ genoemd. Deze kosten zijn steeds groter en zwaarder op de begroting gaan drukken. Net als bij grotendeels alle gemeenten in Nederland. Nog een hap (van 16 miljoen) uit het vermogen. •

Coronacrisis

En dan zit ook de gemeente Hoogeveen nog in crisis door ingrijpende maatregelen om besmettingen met Covid-19 tegen te gaan. We lezen in de financiële monitor van april 2021 over veel onzekerheden.

Hoogeveense financiën ombuigen is opgave Op 26 juni 2020 komt de CDA fractie dan ook tot de conclusie dat de ontstane situatie door het toenmalige zittende college niet kan worden opgelost. Het gevolg is bekend en een ‘zakencollege’ wordt aangesteld. Het sociaal domein, de programmasturing, financieel beheer en de verhoudingen in de SWO-gemeente wordt door het zakencollege onder handen genomen. Waarbij ook nog de coronacrisis overwonnen moet worden. Vooruitblik Naast dat het huidige college in huis orde op zaken stelt, gaat zij voor het in stand houden van de duurzame kwaliteit van Hoogeveen. De keuze om in standhouding prioriteit te geven tot de gemeente Hoogeveen financieel weer een stevig fundament heeft, lijkt ons de enige verstandige keuze. Het CDA vindt het tegelijkertijd correct dat het college zich richt op het in stand houden van het huidige voorzieningenniveau. We hebben immers veel geïnvesteerd in deze voorzieningen. Zorgvuldig opgebouwde voorzieningen die onderhoud vragen en die we over tien jaar nog willen hebben in goede, veilige staat. Niet omdat we daar financieel toe gedwongen worden, maar omdat dat gewoon verstandig besturen is. We willen een prachtige gemeente met actuele voorzieningen blijven. Overigens zien wij ook nog ruimte om zaken aan te pakken.

We hebben nog steeds een begroting van bijna € 170 miljoen, met de SWO 700 collega’s en ook nog een flink bedrag om te investeren. Natuurlijk begonnen we vanaf 2004 met investeringen van (omgerekend) gemiddeld 20 miljoen per jaar. College bracht dat terug tot 16 miljoen, vanaf 2017 10 miljoen en inmiddels is dit maximaal 6,5 miljoen. Het kon minder. We zijn dus niet somber, eerder uitgedaagd. Die uitdagingen zien we ten aanzien van investeringen op de volgende 3 aandachtspunten: I. Zwembad Het CDA stelt voor om de huidige functionaliteiten voor sport, bewegen en zwemles in stand te houden. En dat kost geld. Vooralsnog is puur recreatief gebruik voor ons geen speerpunt of kerntaak. Voor het overige moet gespaard en gelobbyd worden. II. Onderwijs Wij zijn blij dat van het investeringsbudget de komende 5 jaar 50% naar onderwijshuisvestiging gaat. CDA is van mening dat in de wijken en dorpen onderwijs, binnensport, welzijn, cultuur, gemeentelijke diensten en eventueel peuterspeelzalen zoveel mogelijk gecombineerd kunnen worden. Bestaande gebouwen vernieuwbouwen tot collectieve faciliteiten. Dichtbij de inwoners en het liefst beheert door of zeker met de inwoners zelf. Ook vinden wij dat het college uitgedaagd moet worden om een lange termijn oplossing voor onderwijshuisvesting te vinden.

Naar onze mening zijn het de schoolbestuurders die het beste schoolgebouwen kunnen (laten) bouwen. Laat dit aansluiten bij de opdracht om integraal te kijken naar alle gebouwen. Zet hier een lange termijn beleid voor uit! III. Afronding projecten Hoewel er geen middelen voor begroot zijn, roepen wij het college op om bijna afgeronde projecten toch op een pragmatische wijze af te wikkelen. Wij denken dan aan de voorzieningen voor hockey en

korfbal en aan de hoofdstraat, het zuidelijke deel. Neem de oplossing met de Peddelaars als voorbeeld. Met enige creativiteit, eigen inzet en lobby voor gelden van derden, bijvoorbeeld in Assen, Den Haag of Brussel, moeten ook die projecten afgerond kunnen worden.

In stand houden moet, maar denk ook aan wonen, werken, sociaal en financiën Op basis van de gevolgen van de diverse crisissen als genoemd, vind het CDA het logisch dat het zakencollege kiest voor het instandhoudingsprincipe. Om de gemeente Hoogeveen aantrekkelijk te houden, moeten de bestaande voorzieningen onderhouden blijven. Daarnaast moet ook gewerkt worden aan de volgende vier punten: A. Aantrekkelijk wonen Om midden in de regio Groningen-Zwolle-Twente een aantrekkelijk woongebied te blijven, moet de gemeente werken aan beleid dat verder gaat dan inbreiding. Het CDA is dan ook blij dat er op 18 mei 2021 namens de gemeenten in Zuidwest Drenthe en de grootste woningcorporaties een opdracht is gegeven voor een regionaal woningmarktonderzoek. En het CDA is eveneens blij dat het zakencollege aan de slag is gegaan met het actualiseren van de woonvisie. B. Werken aan werk Inmiddels is er steeds meer perspectief op een einde van de coronacrisis. Daarom moet de gemeente Hoogeveen zich blijven inzetten op bedrijvigheid en werkgelegenheid voor haar inwoners. Cruciaal voor het vestigingsklimaat is het opleidingsniveau van de mogelijke werknemers. De IT-hub laat zien dat we verder buiten de gemeentegrenzen moeten kijken. Kunnen we de Hub een voorbeeld laten zijn voor de aanpakkersmentaliteit van Hoogeveen? C.

Nieuw sociaal In 2020 riepen wij op te werken aan ‘een nieuw sociaal’ als standaard in de gemeente Hoogeveen. Inmiddels is landelijk ook sprake van ‘werken aan een nieuw sociaal’. Liefst een nieuw sociaal contract. We zijn blij dat dit voortvarend ter hand genomen wordt. Als partij met solidariteit en rechtvaardigheid in haar kernwaarden, dragen wij daar graag aan bij. Wij roepen op om doelgericht te transformeren en de financiële resultaten tijdig te rapporteren. D. Grip op financiën De gemeente Hoogeveen is er nog niet als het gaat om het hebben van grip op de financiën. Het zakencollege is goed gestart met het actualiseren en aanscherpen van de financiële richtlijnen en financiële functie. Ook de processen om de financiën goed te bewaken en te rapporteren (P&Ccyclus) worden opnieuw geformuleerd. College en gemeenteraad werken daarin constructief samen. Vanuit de strategische positie van de raad, willen veel partijen graag kritisch nadenken over zaken die mogelijk geen kerntaak voor de gemeente zijn. CDA roept op deze kerntakendiscussie niet op de lange baan te schuiven.

Let op nieuwe financiële risico’s komen er aan

Tenslotte een waarschuwende oproep: 1. De jaarcijfers 2020 laat een verlies zien en de controle is nog niet afgerond. Daarbij spreekt de kadernota van diverse onzekerheden. 2. Op basis van de begroting 2021 van 3 december 2020, moeten we in het sociaal domein in de komende drie jaar tijd nog eens 4,5 miljoen extra bezuinigingen realiseren. 3. De kadernota 2022 e.v. geeft aan dat de 2,5 miljoen van het sociaal domein, slechts voor 1 miljoen gerealiseerd kan worden. 4. Ook de bezuiniging op de organisatie SWO van 1 miljoen nu (948.400 gerealiseerd) tot 1,75 miljoen in 2024, is in de huidige situatie een behoorlijke opgave. Hoewel de marap van april 2021 aangeeft dat we 5,7 van 6,7 miljoen (85%) gerealiseerd hebben, komt er een flinke opgave na 2022 aan. CDA roept op daar vol op te blijven inzetten en te onderzoeken wat de alternatieve scenario’s zijn. En wat ons betreft draagt het programma ‘lokale heffingen’ evenredig met andere programma’s, bij aan het financieel gezond blijven. Daarmee bedoelen we dat OZB-stijgingen in lijn moeten zijn met ingrepen in andere programma’s en paragrafen. CDA roept op om te blijven lobbyen in Assen, Den Haag en andere relevante plekken van invloed. Integreer lobby, economische zaken en marketing. Zet ons allen in als ambassadeurs! Zoals gezegd: we moeten keuzes maken.

Wat doen we niet of niet meer? Zet door met een grondige kerntakendiscussie, ook om redenen van meer grip krijgen op de financiën. De oplossing ligt volgens CDA namelijk grotendeels in en bij de gemeente Hoogeveen zelf. We sluiten af De inwoners van de gemeente Hoogeveen zijn energieke mensen. In de dorpen en wijken afzonderlijk, maar ook als geheel. Als het nodig is, zetten zij samen de schouders eronder. Zo krijgen ze veel voor elkaar. Dat hebben we met elkaar in het verleden gedaan en blijven we nu ook doen. De keuze om instandhouding van mooie voorzieningen prioriteit te geven tot de gemeente Hoogeveen financieel weer een stevig fundament heeft, lijkt ons de enige verstandige keuze. Onze gemeente heeft veel om trots op te zijn, laten we zorgen dat dit zo blijft!