Brief College - Aanvullende informatie m.b.t. afval(inzamel)beleidsplan 29-11-2024

Aan de leden van de Gemeenteraad

Datum: Onderwerp: Ons kenmerk:

29 november 2024 Aanvullende informatie m.b.t. afval(inzamel)beleidsplan

Geachte mevrouw, heer, In deze brief geven we als college een nadere toelichting op de inhoudelijke vragen, voortkomend uit de informerende behandeling van het afval(inzamel)beleidsplan in de raadsvergadering van 14 november jl. enerzijds en het werkbezoek van uw raad aan de milieustraat in Hoogeveen van 15 november jl. anderzijds. 1. Vrijwilligersvergoeding oud papier en karton (OPK) Allereerst willen we benadrukken dat we op weg naar de informerende raadsvergadering tot de conclusie zijn gekomen dat we de vrijwilligersorganisaties, als belangrijke partners in dit proces, niet voldoende betrokken hebben. Daarom hebben we in een brief (bijlage 1) onze excuses aangeboden en onze waardering uitgesproken voor hun grote inzet voor de gemeente Hoogeveen. Inhoudelijk is door leden van uw raad verzocht om aanvullende informatie ten aanzien van de opbouw van zowel de kosten alsook de vergoedingen in het huidige systeem. Verder is gevraagd om een vergelijking met de vergoedingen die in andere (Drentse) gemeenten wordt gehanteerd. Een reactie op beide verzoeken is onderstaand weergeven.

1.1 Opbouw kosten en vergoedingen huidig systeem De vergoeding die vrijwilligersorganisaties in het huidige systeem ontvangen bestaat in de basis uit de verkoopprijs van het oud papier en karton minus de inzamelkosten en administratiekosten, al dan niet aangevuld met een bijdrage van de gemeente om de minimumgarantievergoeding van € 50 per ton te realiseren. In bijgevoegd overzicht (bijlage 2) worden de gegevens met betrekking tot bovenstaande over de afgelopen jaren weergegeven. 1.2 Vergelijking vergoedingen andere (Drentse) gemeenten De manier van OPK-inzamelen (in Drenthe) verschilt sterk evenals de hoogte van de vergoeding in andere (Drentse) gemeenten. De ‘Drentse inventarisatie OPK-vergoedingen’ is bijgevoegd (bijlage 3) bij deze brief. Daarnaast hebben we brancheorganisatie Koninklijke Nederlandse vereniging voor afval- en reinigingsdiensten (NVRD) gevraagd om inzicht in het type en de hoogte van de vergoeding per ton ingezameld OPK in andere gemeenten (buiten Drenthe). Uit de verkregen terugkoppeling komt naar voren dat: -

Er diverse manieren zijn om de vergoeding voor OPK-inzameling vast te stellen, waaronder een vast bedrag per ton, een vast bedrag per wijk (per jaar), of een variabel bedrag dat afhankelijk is van de kosten en opbrengsten van de inzameling.

-

Een vergoeding van € 50 per ton kan worden beschouwd als een gangbaar tarief, waarbij dit bedrag zich aan de hoge kant van de gebruikelijke bandbreedte bevindt. De meeste vaste vergoedingen per ton ingezameld OPK die bij de NVRD bekend zijn, liggen tussen € 30 en € 50 per ton.

Met betrekking tot het eerste punt is ook op basis van resultaten van de benchmark huishoudelijk afval van de NVRD de conclusie getrokken dat 50% van de aan de benchmark deelnemende gemeenten in dezelfde stedelijkheidsklasse als Hoogeveen (32 gemeenten), een vaste vergoeding per ton of huishouden hanteert, en dat dit landelijk geldt voor zo’n 52% van alle (aan de benchmark deelnemende) gemeenten. 2. Aanslagoplegging variabele deel afvalstoffenheffing Bij de voorgestelde nieuwe calculatiemethodiek voor de afvalstoffenheffing, ongeacht of er betaling vooraf plaatsvindt of achteraf wordt verrekend op basis van het aantal aanbiedingen van restafval, dient vooraf het tarief per lediging te worden vastgesteld. Onderstaand wordt het verschil tussen beide opties (verrekening van het variabele deel voor-/achteraf) toegelicht aan de hand van een fictief cijfermatig voorbeeld voor een laagbouw aansluiting. Uitgangspunten: •

• •

Ledigingen per jaar: o Maximaal: 13 ledigingen. o Huidig scheidingsgedrag: 8 ledigingen. o Beter scheidingsgedrag: 5 ledigingen. o Slechter scheidingsgedrag: 11 ledigingen. Huidige calculatiemethodiek: o € 250/jaar vast tarief voor de afvalstoffenheffing (maximaal 13 ledigingen). Nieuwe calculatiemethodiek (vanaf 2026): o € 170/jaar vast tarief + € 10 per lediging.

Voorbeeldberekeningen (nieuwe calculatiemethodiek): 1. Huidig scheidingsgedrag (8 ledigingen): o Jaarlijkse kosten: € 170 + (8 x € 10) = € 250/jaar. 2. Beter scheidingsgedrag (5 ledigingen): o Jaarlijkse kosten: € 170 + (5 x € 10) = € 220/jaar. 3. Slechter scheidingsgedrag (11 ledigingen): o Jaarlijkse kosten: € 170 + (11 x € 10) = € 280/jaar. Opties voor verrekening: 1. Vooraf maximaal aantal ledigingen in rekening brengen (betaling vooraf): o Vanaf 2026 wordt € 300/jaar in rekening gebracht (13 x € 10 variabel deel + € 170 vast deel). o Vanaf 2027 vindt verrekening plaats met het aantal niet-benutte ledigingen: ▪ Bij huidig scheidingsgedrag (8 ledigingen): € 300/- (5 x € 10) = € 250/jaar. 2. Achteraf verrekenen op basis van werkelijke ledigingen:

o o

Vanaf 2026 wordt alleen het vaste tarief (€ 170/jaar) in rekening gebracht. Vanaf 2027 worden de werkelijke kosten op basis van ledigingen berekend: ▪ Bij huidig scheidingsgedrag (8 ledigingen): € 170 + (8 x € 10) = € 250/jaar.

Belangrijkste verschillen: •

•

Bij betaling vooraf (optie 1) kan een huishouden in 2026 meer betalen dan nodig, afhankelijk van scheidingsgedrag: o Huidig scheidingsgedrag: € 50 te veel. o Beter scheidingsgedrag: € 80 te veel. o Slechter scheidingsgedrag: € 20 te veel. Bij achteraf verrekenen (optie 2) betaalt men uitsluitend voor het daadwerkelijke aantal ledigingen.

Vanuit de uitvoering zijn er wel overwegingen om te kiezen voor de in het Afval(inzamel)beleidsplan beschreven methodiek: 1. Binnen de ambtelijke organisatie van de SWO wordt voor gemeente De Wolden voor heffing van het variabele deel achteraf gekozen en hiervoor is het proces reeds ingeregeld; 2. Bij het gebruik van minicontainers is de maximale variabele heffing te berekenen o.b.v. het aantal inzamelrondes, maar stortingen in verzamelcontainers kunnen ongelimiteerd plaatsvinden zodat voor inwoners die daarvan gebruik maken de maximale variabele heffing niet vooraf te bepalen is; 3. Ongeacht de wijze van verrekening moet vooraf een schatting van het aantal aanbiedingen van restafval plaatsvinden, daar de tarieven immers voorafgaand aan het jaar waarop de heffing van toepassing is moeten worden vastgesteld en de totale verwachte opbrengst van de heffing niet meer dan kostendekkend mag zijn; 4. De beoogde teruggave van vooraf te veel betaalde heffing vindt niet fysiek plaats, maar wordt verrekend met de heffing van het volgende jaar; 5. Het verschil in de hoogte van de heffing tussen beide verrekenmethodes doet zich uitsluitend voor in het eerste jaar dat sprake is van een variabele heffing en werkt in het voorgestelde scenario in dat jaar kostenverhogend. 3.

Inzet NFC-functie mobiele telefoon bij verzamelcontainers Bij het werkbezoek aan de milieustraat van Area kwam de vraag naar voren of er de mogelijkheden zijn voor het inzetten van de NFC-functie van mobiele telefoons bij verzamelcontainers is uitgezet bij Area. In eerste instantie is bevestigd dat de technische mogelijkheid om de NFC-functie van een telefoon in te zetten bestaat, maar ook dat dit slechts een deel van het verhaal is. Het invoeren van deze functionaliteit brengt namelijk meerdere organisatorische, financiële en technische vraagstukken met zich mee. Er is momenteel een aanvullende vraag uitgezet bij de leverancier met betrekking tot de kosten en de impact op de bestaande systemen. Dit betreft niet alleen de hardware van de paslezers, maar ook de registratiesystemen binnen Area. Specifieke aandachtspunten hierbij zijn:

-

Hoe toegang via mobiele telefoons of smartwatches wordt geregistreerd en gekoppeld aan de huidige pasgebaseerde autorisatie; Hoe de registratie AVG-proof wordt ingericht; De wijze waarop ledigingen correct worden geregistreerd in het nieuwe systeem.

Daarnaast is het belangrijk te benadrukken dat de implementatie van een dergelijk systeem niet alleen impact heeft op Hoogeveen, maar ook op de andere Area-gemeenten, zoals Emmen en Coevorden. Area geeft daarom aan dat eventuele wijzigingen in software of hardware in het meest gunstige geval gezamenlijk worden afgestemd en geïmplementeerd. Bij andere (niet Area-)gemeenten zijn al enkele pilots uitgevoerd met vergelijkbare technologie. Zo heeft bijvoorbeeld Rova in delen van Zwolle en Raalte geëxperimenteerd met NFC-toegang via mobiele telefoons. De exacte resultaten van deze proef zijn niet bekend. Wel geeft Area aan dat de gemeente Noordoostpolder dergelijke technologie inmiddels in gebruik heeft genomen. Om deze optie verder te onderzoeken, is een breed intern onderzoek nodig, inclusief overleg met Area en de andere Area-gemeenten. Dit vraagt niet alleen tijd, maar brengt ook kosten met zich mee, zowel voor de verkenningsfase als voor eventuele implementatie. Een gezamenlijke aanpak vanuit de drie gemeenten lijkt het meest logisch, gezien de gedeelde afhankelijkheid van systemen en leveranciers. Als u wenst dat wij dit verder uitdiepen, vernemen wij dit graag van u, zodat wij intern tijd en middelen kunnen reserveren voor een meer uitgebreide verkenning. 4.

Egalisatievoorziening reiniging Tijdens de ontwikkeling van het afval(inzamel)beleidsplan is eveneens gekeken naar de egalisatievoorziening en hoe deze zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld. Bij de ontwikkeling van nieuw afval(inzamel)beleid hoort volgens het college ook een gedegen financiële strategie, waar de egalisatievoorziening onderdeel van uitmaakt. De afgelopen jaren heeft o.a. de behoudende manier van begroten ervoor gezorgd dat de egalisatievoorziening Reiniging is toegenomen tot een stand ca. € 1,8 miljoen per ultimo 2023. Ingeschat wordt dat een niveau van 10% van de operationele kosten voor de inzameling en verwerking van afval (i.c. ca. € 600K) een verantwoord niveau is voor de egalisatievoorziening. Rekening houdend met het primaire doel van de egalisatievoorziening Reiniging, namelijk het bevorderen van een stabiele afvalstoffenheffing door overschotten als gevolg van onvoorziene meevallers te reserveren en tekorten door onverwachte tegenvallers aan te vullen, wordt voorgesteld het huidige surplus in de voorziening aan te wenden conform deze doelstelling. In het afval(inzamel)beleidsplan is daarom voorgesteld om zowel de eenmalige projectkosten als de extra operationele kosten (PO-kosten) gedurende de eerste twee jaar te financieren uit deze voorziening.

Deze aanpak voorkomt dat de afvalstoffenheffing in de eerste jaren als gevolg van aanvangsinvesteringen moet worden verhoogd, om vervolgens door de verwachte effecten van het maatregelenpakket weer te dalen. Door deze

strategie te hanteren wordt een stabiele afvalstoffenheffing gerealiseerd, geheel in lijn met het primaire doel van de egalisatievoorziening. Wij gaan ervan uit dat wij u hiermee voldoende hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders,

Jelmer Mulder gemeentesecretaris

Martijn Breukelman burgemeester