Bijlage Brief College - Reactie stuurgroep Rekenkamerrapport Samen verder smeden - Reactie stuurgroep Smederijen - AVG

Aan de leden van de Gemeenteraad

Datum: Onderwerp: Ons kenmerk:

5 december 2025 Reactie van de Stuurgroep Smederijen van Hoogeveen op rekenkameronderzoek Smederijen

Geachte rekenkamer, Op 4 november 2025 hebben wij van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Hoogeveen het concept onderzoeksrapport over de Smederijen van Hoogeveen ontvangen. Het college heeft eerder aan u aangegeven dat zij geen inhoudelijke reactie als college willen geven omdat de Smederijen van Hoogeveen een samenwerkingsverband is en wij als partijen een gezamenlijke verantwoording hebben voor de werkwijze van de Smederijen. Wij vinden het dan ook vanzelfsprekend dat we een gezamenlijke reactie geven en die geven wij in deze brief. Waardering voor uw onderzoek Allereerst spreken wij onze waardering uit voor de wijze waarop u het onderzoek heeft uitgevoerd en de input die het onderzoek ons biedt. Het wijkgericht werken, waaraan we via de Smederijen van Hoogeveen vormgeven, is een essentieel onderdeel van onze gemeente. Participatie van inwoners is van wezenlijk belang als het gaat om de leefbaarheid en daarom hechten wij er grote waarde aan dat onze inwoners betrokken zijn bij keuzes en besluitvorming die hen aangaat. Het samenwerkingsverband tussen de Smederijenpartners is voor ons hierbij een voorwaarde. Niemand kan uiteindelijk de uitdagingen in de wijken en dorpen alleen oplossen en goede samenwerking is hierbij essentieel.

Wijkgericht werken is nooit af In deze brief zetten wij uiteen hoe wij aankijken tegen de bevindingen en aanbevelingen uit het onderzoek. Wijkgericht werken is nooit af. We werken dus met alle partners voortdurend aan verbeteringen. De aanbevelingen van het rekenkameronderzoek kunnen we meenemen in de stappen die we al zetten in onze ontwikkeling. Kanttekening Voordat we ingaan op de verschillende conclusies en aanbevelingen, vinden we het als stuurgroep belangrijk om een kanttekening mee te geven. Het is begrijpelijk dat het onderzoek, en de behandeling hiervan, vooral vanuit het perspectief van de gemeente gebeurt. Echter, de Smederijen zijn niet van de gemeente. Het is een samenwerkingsverband, waarin de gemeente één van de deelnemers is. Hoewel wij als samenwerkingspartners wel betrokken zijn geweest bij het onderzoek, hebben wij in eerste instantie geen gelegenheid gekregen om een reactie te geven op de nota van bevindingen. Wij steunen het college om als stuurgroep te willen reageren en zien dit ook als bevestiging van onze intensieve samenwerking. Als stuurgroep willen we aangeven dat we de trots en het unieke van onze samenwerking in het rapport missen, terwijl wij dit wel aan het onderzoeksbureau hebben aangegeven. Ook hebben we signalen ontvangen dat bewoners en professionals hebben ervaren dat er onvoldoende moeite is gedaan om in gesprek te komen.

Dit vinden we jammer, omdat

Pagina 1 van 4

hierdoor niet duidelijk is in hoeverre de uitkomsten van dit onderzoek worden gedragen door de bewoners en onze partners. We vinden dit juist erg belangrijk omdat we, vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid, samen willen werken aan de door u gegeven conclusies en aanbevelingen. Conclusies uit het rapport In het onderzoeksrapport wordt een aantal conclusies geformuleerd. We vinden het belangrijk om hierop te reageren. Conclusie 1: Sturen op effectiviteit van wijkgericht werken op lange termijn gebeurt niet We kunnen ons vinden in de conclusie dat er verbeteringen mogelijk zijn als het gaat om het sturen op de lange termijn doelen van het wijkgericht werken. Echter, we zijn ook van mening dat het wijkgericht werken zich vaak niet leent om te sturen op operationele doelen en meetbare indicatoren. Bij het wijkgericht werken draait het juist om het werken vanuit de wijk, waarbij we samenwerken met inwoners en samen bepalen wat er nodig is. Wat de samenleving zelf kan doen, laten we bij de samenleving. Waar ondersteuning nodig is, ondersteunen we. Zaken waarvoor wij verantwoordelijk zijn, pakken we op. De opbrengst van deze aanpak laat zich vaak niet vangen in indicatoren en KPI’s, maar komt juist tot uiting in de verhalen en de initiatieven die ontstaan. Uiteindelijk is het belangrijk dat het impact heeft op de Hoogeveense samenleving.

Tenslotte is niet alles wat niet meetbaar is waardeloos. In het jaarboek Smederijen is te lezen wat de impact van een aantal initiatieven is. Hoe de impact in de samenleving van de werkwijze van de Smederijen meer zichtbaar kan worden gaan we verder ontwikkelen Conclusie 2: Splitsing tussen De Smederijen en de Sociale Teams geeft heldere taakverdeling We zijn blij dat de rekenkamer dit ook ziet. Dit was de bedoeling van de scheiding van taken. Sociale teams achter de voordeur en de Smederijenteams tot voor de voordeur. Conclusie 3: ‘Korte klap’-initiatieven zijn in de praktijk vooral waarderingssubsidies In deze conclusie kunnen wij ons niet vinden. De korte klap is meer dan dat. Het gaat over verantwoordelijkheid en eigenaarschap van bewoners over de eigen leefomgeving. Bewoners nemen initiatief om bijvoorbeeld contact, ontmoeting en verbinding te realiseren en de korte klap is hiervoor een goed middel. Daarnaast blijven door de korte klap initiatieven bestaan die anders zouden verdwijnen. Als ze verdwijnen, zal de cohesie en samenhang in de wijken en dorpen achteruitgaan. Daarbij is niet altijd voor de gemeente concreet zichtbaar wat de korte klap initiatieven in de samenleving opleveren, maar dat wil niet zeggen dat ze niet van waarde zijn. Juist op buurtniveau zijn deze initiatieven van waarde.

Conclusie 4: Beperkte koppeling tussen ‘Korte klap’-initiatieven en leefbaarheidsdoelen (‘Lange klap’) In de periode dat er lange klap trajecten werden uitgevoerd was dat inderdaad meer zichtbaar. Wij verwachten dat dit nu, met de wijk-, buurt- en dorpsagenda’s (wbd agenda’s), weer zo zal zijn omdat de bewoners intensief worden betrokken bij de totstandkoming en uitvoering van de wbd-agenda’s en hierdoor ook duidelijker zien wat hier op de korte termijn aan bij kan dragen. In 2025 hebben we samen met inwoners de kaders van de korte klap bepaald. Inwoners hebben ook aangegeven dat de korte klap grote waarde heeft voor de leefbaarheid in de verschillende gebieden.

Pagina 2 van 4

Ook heeft de korte klap een grote waarde voor de totstandkoming van de lange klap (nu agenda). Met de korte klap initiatieven worden zaadjes geplant en mensen geactiveerd voor de wijk-, buurt- en dorpsagenda (wbd agenda). Bijvoorbeeld in het proces van de wijkagenda Wolfsbos denken 30 bewoners mee en hebben bijna 300 huishoudens de enquête van en voor de wijk ingevuld. Conclusie 5: ‘Lange klap’-aanpak blijft uit In 2025 zijn we gestart met de trajecten die gaan leiden tot een wbd agenda. Dit is de vervanging voor de lange klap. Als college hebben we de ambitie om bewoners ook bij de lange termijnplannen te betrekken. Hier hebben we capaciteit aan gekoppeld in de vorm van gebiedsregie. Conclusie 6: Goede informele samenwerking tussen De Smederijen en Sociale Teams, maar geen structurele aanpak Deze gekozen aanpak is een duidelijke naleving van taken en verantwoordelijkheden. Individuele casuïstiek is niet automatisch de basis voor collectieve vraagstukken, maar kan daar wel aan bijdragen. Daarom wisselen de voorzitters van beide teams, waar nodig en mogelijk, noodzakelijke informatie uit. Daarnaast zijn er medewerkers die in beide teams werken en ook deze kunnen informatie uitwisselen. Conclusie 7: Raad stuurt niet op doelbereik van het wijkgericht werken We herkennen deze conclusie. Zie antwoord conclusie 1.

Aanbevelingen uit het rapport In uw rapport geeft u meerdere aanbevelingen. Hieronder gaan wij daar op in. Aanbeveling 1: Operationaliseer de doelen van het wijkgericht werken Deze aanbeveling is gericht op sturen en monitoren. Wij vinden juist de waarden van de samenleving en het samenwerken van belang. Wij zijn ervan overtuigd dat de kracht in de samenleving komt uit samen ontwikkelen en vormgeven en niet uit sturing en KPI’s. Wij hebben vertrouwen in de Hoogeveense samenleving en durven hierin ook los te laten. Tegelijkertijd vinden we het belangrijk om te weten welke impact de werkwijze van de Smederijen heeft. Dit geven we deels aan in het jaarboek Smederijen. We gaan onderzoeken hoe we dit gaan verbeteren. Aanbeveling 2: Richt de samenwerking op de doelen van het wijkgericht werken Deze aanbeveling ondersteunt de stappen die we aan het maken zijn. Ook wij zijn van mening dat we bewoners meer kunnen en moeten betrekken. We werken hier al aan, door middel van de wbd-agenda's en het komt bijvoorbeeld ook terug in de participatieverordening die we de komende periode ontwikkelen. Er is een goede samenwerking tussen de partners in de Smederijen. Zo hebben we de teams in de wijken en dorpen, het afstemmingsteam op tactisch niveau (waarover we niet lezen in uw nota van bevindingen) en de stuurgroep. Uw aanbevelingen nemen we uiteraard mee om te komen tot verdere verbetering.

We merken dat er voor onze samenwerking met inwoners en partners belangstelling is uit hele land. Regelmatig krijgen we verzoeken van andere gemeenten die hier inspiratie willen halen (en krijgen). Aanbeveling 3: Intensiveer opbouwwerk in wijken met leefbaarheidsproblematiek

Pagina 3 van 4

De korte klap is er voor alle gebieden in de gemeente Hoogeveen en opbouwwerk is dat ook. Daarbij willen we benadrukken dat de korte klap van de bewoners is en niet van de organisaties. Waar nodig ondersteunen we en geven we advies. Waar de samenleving dat zelf kan, is dat niet nodig. We beseffen dat wijken en dorpen van elkaar verschillen en dat sommige gebieden meer aandacht nodig hebben. We willen ook voorkomen dat focus in een aantal gebieden als gevolg krijgt dat andere gebieden, die dan geen aandacht krijgen, afglijden. Op basis daarvan bekijken we waar we de capaciteit van het opbouwwerk het beste kunnen inzetten. We nemen deze aanbeveling dan ook graag mee in de gesprekken die we met SWW voeren over hun opdracht voor de komende jaren. Aanbeveling 4: Maak een duidelijke keuze over de verantwoordelijkheid voor de sturing op wijkgericht werken In scenario 2 wordt gesuggereerd dat het wijkgericht werken kan worden teruggebracht tot opbouwwerk en een waarderingssubsidie. In onze ogen is het wijkgericht werken veel meer dan dat. Met de partners in de wijk werken we aan de leefbaarheid op zowel de korte als de lange termijn. Daarnaast werken we gevraagd en ongevraagd vanuit het team samen met collega’s op verschillende domeinen. In het traject van de wbd-agenda trekken we met partners en beleidscollega’s op om gezamenlijk tot een agenda te komen met breed draagvlak.

Hierin werken we al stevig samen met het opbouwwerk van SWW maar ook zeker met de andere partners. In de wijken en dorpen werken we samen met bewoners, betrekken we bewoners op kwaliteiten en energie in bijvoorbeeld de ABCDmethode in de Helios1, die we in 2026 gaan uitbreiden naar andere gebieden. Ook hier zien we dat wat we hier bereiken uniek is in Nederland. Het LSA heeft deze aanpak opgenomen in de tool box. De keuze voor nieuwe gebieden doen we in samenwerking met de partners en met name SWW en hun opbouwwerkers. Met een keuze voor scenario 2 doen we voor ons gevoel daarom een stap terug. We willen daarbij nogmaals benadrukken dat de korte klap budgetten van de bewoners en de gebieden zijn en dat we hier grote waarde in zien. Hier willen we dan ook niet aan tornen, omdat dit het vertrouwen in de Smederijen en de Smederijenpartners zal laten afnemen. Dit onderzoek biedt volgens ons input om verder te werken aan de ontwikkeling van de Smederijen en gaan hierover graag met de gemeenteraad in gesprek. Wij gaan ervan uit dat wij u hiermee voldoende hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, De Stuurgroep Smederijen van Hoogeveen, Niek Wind (Gemeente), [...] (Woonconcept), [...] (Domesta), [...] (Actium), [...] (SWW), [...] (Politie), [...] (Bewoner stuurgroep), [...] (Bewoner stuurgroep) en [...] (Bewoner stuurgroep).

1

https://www.lsabewoners.nl/buurtbewoners-verbinden/toolbox-abcd/buurtverbinders-in-helios-maken-het-bruisend/

Pagina 4 van 4