Bijlage 8. Bijlage_bij_raadsbrief_GKB 17 januari 2024

Bijlage bij brief Op maandag 30 oktober 2023 is een deel van uw gemeenteraad bijgepraat over de ontwikkeling bij de GKB door uw wethouders Reneman en Westendorp bijgestaan door de heer Jansen vanuit de ambtelijke organisatie. In dit overleg bent u nader geïnformeerd over de ontwikkelingen bij de GKB en stand van zaken van de uitwerking van de scenario’s (zoals benoemd in de brief). Afdronk van dat overleg was de wens van uw raad om nog eens wat specifieker in te gaan op waarom de scenario’s 1 en 2, te weten: Uitvoeren in eigen beheer en Overdragen aan een derde partij, niet verder zijn uitgewerkt door het bestuur van de GKB. Bij de beoordeling van de scenario’s is gekeken naar de volgende aspecten: a. b. c. d. e. f. g. h. i. j.

Juridische rechtmatigheid Kwaliteit en continuïteit Positie personeel Bestuurbaarheid Financiële stabilisatie Financiële aansprakelijkheid GR gemeenten Doorlooptijd Uitvoerbaarheid Risico’s Draagvlak

Scenario 1 Eigen beheer Beschrijving scenario Hierbij zou sprake zijn van het beëindigen van de Gemeenschappelijke regeling GKB en uitvoering van de taken door de individuele gemeenten (de gemeenten Assen, Meppel en Hoogeveen). Beoordeling scenario Dit scenario scoort met name op de aspecten kwaliteit en continuïteit negatief. Hierbij is het van belang om te weten dat de dienstverlening door de GKB bestaat uit drie grote onderdelen: Bewindvoering, Budgetbeheer en Schuldsanering (inclusief kredietverlening). Het onderdeel bewindvoering is op dit moment niet uitvoerbaar door uw gemeente. Dit heeft te maken met de Wet Markt en overheid. In de door uw raad op 2 oktober 2014 vastgestelde lijst van activiteiten van algemeen belang in het kader van de Wet markt en overheid (als bedoeld in artikel 25, h, vijfde lid van de Mededingswet) is bewindvoering niet opgenomen. Een aantal jaren geleden hebben we als GKB de haalbaarheid van een aanpassing van dit besluit juridisch laten toetsen. De conclusie van dit onderzoek was dat een aanpassing nu, onmiddellijk een procedure zou opleveren bij de Autoriteit Consument & Markt. De kans dat u als gemeente die procedure zou winnen werd helaas door advocatenkantoor Nijzing als beperkt ingeschat. Dit maakt dat de overdracht van het onderdeel bewindvoering naar uw gemeente is gekenschetst als onuitvoerbaar.

Dat staat natuurlijk los van wens om deze taak meer onder invloed van u als gemeente te brengen. In een behoorlijk aantal gevallen bent u als gemeente wel degene die de kosten van

commerciële bewindvoering moet betalen via de bijzondere bijstand. De overdracht van de taak budgetbeheer zou in de praktijk gerealiseerd kunnen worden. Het uitvoeringsplan schuldhulpverlening zal u binnenkort ontvangen. Daarin wordt ook ingegaan op de gedachte om budgetbeheer dichter bij huis te organiseren. Schuldsanering (inclusief kredietverlening) vormt de kern van de dienstverlening door de GKB en nauw gekoppeld aan de bankvergunning die de GKB heeft. Het gaat hierbij om het meest specialiste deel van de dienstverlening. Gelet op het specialistische karakter en de noodzakelijkheid van een bankvergunning is de uitvoering van dit onderdeel door uw gemeentelijke organisatie als niet uitvoerbaar gekenschetst.

Scenario 2 Overdragen aan een derde partij

Beschrijving scenario In dit scenario treedt de gemeente in overleg met een derde partij met als doel het overdragen van de gehele organisatie met activiteiten, personeel, passiva en activa aan deze partij. Beoordeling scenario Het scenario Overgang naar een derde partij wordt op het onderdeel juridische rechtmatigheid als minder beoordeeld omdat de aanbestedingsregels het verhinderen dat rechtstreeks met een of meer derde partijen wordt onderhandeld. Hier kan omheen worden gewerkt met een vooraankondiging en/of een markconsultatie. Indien hieruit belangstelling van andere aanbieders blijkt, moet alsnog worden aanbesteed. Aan de overgang naar een derde partij is een duidelijk risico verbonden op het aspect kwaliteit en continuïteit omdat het scenario mogelijk niet uitvoerbaar is een aanleiding kan geven tot een (langere) periode van onduidelijkheid en onzekerheid. De positie van het personeel is in dit scenario ongunstiger omdat het veel moeilijker is om voorwaarden vast te leggen die de positie van het personeel garanderen. De gemeenten zijn immers afhankelijk van de medewerking van de gesprekspartner. De voorwaarden gaan o.a. over de arbeidsvoorwaarden, pensioenvoorziening en behoud van werkgelegenheid. Voor wat betreft de bestuurbaarheid moet de aansturingsrol van de gemeenten worden vastgelegd in een civielrechtelijke overeenkomst.

De derde partij werkt in opdracht van de gemeente, maar wordt niet dagelijks aangestuurd. Dit wordt als meer risicovol gewaardeerd. Dit scenario neemt qua doorlooptijd meer tijd in beslag omdat eerst een marktconsultatie moet worden uitgevoerd, dat brengt het totaal op 12 maanden. Het kost daarbij meer tijd dan de andere scenario’s. Qua uitvoerbaarheid van dit scenario speelt mee dat deze alleen mogelijk is na een marktconsultatie. Als hieruit blijkt dat er wel belangstelling bestaat bij meerdere partijen in de markt dan komt het toch weer uit op een aanbesteding. Hiermee is dan echter schaarse tijd verloren gegaan.

Er bestaat geen scenario dat geheel gevrijwaard is van risico’s. Ieder scenario moet worden geplaatst in een complexe juridische en bestuurlijke omgeving. Het gaat niet “vanzelf goed” na de keuze van het scenario. In alle gevallen is een goed georganiseerde en zorgvuldige uitvoering van het scenario van groot belang. In het scenario Overgang derde partij is de rechtmatigheid het grote risico. De gemeenten zijn reeds eerder in rechtstreeks in gesprek gegaan met mogelijke derde partijen. Dit proces is wegens twijfel aan de rechtmatigheid stopgezet. Om de rechtmatigheid te garanderen is een formele marktconsultatie nodig, die het in zich heeft om alsnog te leiden tot de noodzaak van een aanbesteding. De route neemt kostbare tijd in beslag, om mogelijk toch op aanbesteden uit te komen. Voor het scenario overgang naar een derde partij is uiteindelijk bij de eigenaren geen draagvlak aanwezig. Bepalend is daarbij dat de verplichte marktconsultatie een grote kans meebrengt dat alsnog een aanbesteding moet worden uitgevoerd.