Beantwoording technische vragen - Beleid huisvesting arbeidsmigranten.pdf

Aan de leden van de Gemeenteraad Datum: 20-12-2022 Onderwerp: beantwoording technische vragen mbt beleid huisvesting arbeidsmigranten Ons kenmerk: Geachte heer, mevrouw, Naar aanleiding van het beleid huisvesting arbeidsmigranten heeft u een aantal technische vragen gesteld. Hieronder vindt u de beantwoording van de vragen, opgedeeld per vragende partij. Vragen GroenLinks 1. In hoeverre zijn de acties voor 2022 zoals genoemd op blz. 19 in “tabel 2 uitvoeringsprogramma” gerealiseerd? Acties uit het uitvoeringsprogramma worden pas uitgevoerd na het vaststellen van het beleid huisvesting arbeidsmigranten. 2. In de nota wordt terecht aandacht gegeven aan inclusie/integratie. Tegelijkertijd zien we dat er veel gebieden worden uitgesloten voor huisvesting van arbeidsmigranten. Gelden deze beperkingen ook voor arbeidsmigranten die in aanmerking komen voor reguliere huisvesting? Nee, zie hoofdstuk 3.2 met betrekking tot permanente vestigers. 3. Wat is het risico voor de wijken in Hoogeveen (bijv. Krakeel en Wolfsbos) om verhoudingsgewijs zwaar belast worden met de huisvesting van arbeidsmigranten? Ook voor deze wijken gelden de genoemde maatregelen in hoofdstuk 3.2 uit het beleid huisvesting arbeidsmigranten. 4.

Wat is de (juridische) haalbaarheid van het vastgestelde percentage van 5% als maximum percentage van huisvesting van arbeidsmigranten in de dorpen? Wat zijn hiervoor de afwegingen geweest? Is bekend hoe hoog het percentage nu is? Dit percentage is gebaseerd op een advies van adviesbureau Companen. Dit percentage wordt op meerdere plekken in Nederland toegepast, waarbij telkens gekeken moet worden naar wat passend is op lokaal niveau. 5. Hoe verhouden zich de genoemde uitgangspunten en maatregelen tot bestaande verhuur(ders)? Vallen die onder dit nieuwe beleid? We gaan eerst aan de slag met het verruimen van het aantal gewenste huisvestingslocaties, zodat er voldoende goede plekken zijn voor arbeidsmigranten om te verblijven. Wanneer dit gerealiseerd is, gaan we pas actief aan de slag met het terugdringen van ongewenste woonplekken, zie hoofdstuk 3.3. 6. Hoe wordt de handhaving op de verplichte nachtregistratie gehandhaafd? Bij handhaven op woonplekken richten we ons op huisvestende partij.

Pagina 1 van 7

Wanneer er minder personen ingeschreven staan op het adres dan er verblijven is er aanleiding tot handhaven op de verplichte nachtregistratie. De huisvestende partijen uit de klankbordgroep kunnen zich hier goed vinden. 7. De initiatiefnemer heeft tijdens de planontwikkeling de verantwoordelijkheid over, en neemt de regie in het bepalen van het communicatietraject en de omgevingsdialoog op locatieniveau. Er is naast een plan van aanpak bij de realisatie ook een aanpak van communicatie gedurende de exploitatie. Wat is de rol van de gemeente als er te weinig draagvlak is voor de huisvestingsplannen en/of (grote) commotie/onrust ontstaat op de gecommuniceerde plannen? Werkgevers, uitzenders en huisvesters hebben de verantwoordelijkheid hun buitenlandse werknemers op een goede manier aan woonruimte te helpen. Wanneer omwonenden klachten hebben, of signalen opvangen dat huisvesting niet in orde is, kunnen zij contact opnemen met het meldpunt dat wij als gemeente in gaan stellen. De initiatiefnemer van nieuwe huisvestingslocaties is verplicht zorg te dragen voor duidelijke communicatie – ook gedurende de exploitatie. 8. Hoe wordt de opkoopbescherming gerealiseerd? Dit wordt nader uitgewerkt na vaststelling beleid huisvesting arbeidsmigranten. Vragen CDA 1.

In het raadsvoorstel staat het volgende Met betrekking tot regulering van de woningmarkt is aanpassing van bestemmingsplannen noodzakelijk. Bij analyse rondom dit beleidsproces is gebleken dat het wijzingen van deze bestemmingsplannen mogelijk kan leiden tot planschade. Er dient nog aanvullend onderzoek op de juridische en financiële gevolgen van de invulling te worden uitgevoerd. In dit onderzoek wordt ook betrokken hoe we dit risico juridisch kunnen inperken. Wanneer wordt dit onderzoek gedaan en wanneer kan de raad de uitkomsten verwachten? Bij het opstellen van een nieuw bestemmingsplan kan er voor gekozen worden om een planschade risico analyse uit te laten voeren. Deze geeft inzicht in de eventueel te verwachten planschade. Op basis van welke grond er sprake kan zijn van planschade? Een verandering in het bestemmingsplan kan een grondslag zijn voor planschade. Hoe verhoudt dit onderzoek zich tot het raadsvoorstel en het beleid? Kan dit tot wijzigingen leiden? Aan de gemeenteraad is het uiteindelijk de bevoegdheid om een bestemmingsplan vast te stellen.

2.

In het raadsvoorstel staat het volgende De uitvoering van het beleid is geborgd door de SWO. In de begroting 2023 is nog geen rekening gehouden met eventuele extra inkomsten via het gemeentefonds of de diverse belastingen. De uitvoering van dit beleid is daarmee budgettair neutraal begroot. Graag een uitleg wat dit financieel concreet betekent? Hoe kan de uitvoering van beleid budgettair neutraal zijn? In het Huisvestingsbeleid staat dat er een coördinerende projectleider (1fte aangesteld wordt) dus dat kost geld. En in het Huisvestingsbeleid staat dat er aanvullende personele inzet op Burgerzaken gevraagd wordt. Concreet betekent dit dat er voor alsnog geen extra uitvoeringsbudget is

Pagina 2 van 7

begroot, dit is afgestemd met de directie van de SWO. Dat geldt ook voor de extra inkomsten omdat die op dit moment nog niet goed te begroten zijn. 3.

Waar is het op gebaseerd dat er 1FTE nodig is voor de coördinerende projectleider? Waarom niet minder? Waarom niet meer? De fte is gebaseerd op een inschatting van de omvang van de werkzaamheden. De SWO zorgt voor een adequate invulling.

4.

De arbeidsmarkt is krap. Hoe denkt u de vacature van de coördinerende projectleider in te vullen en wanneer zal naar verwachting beginnen? De SWO pleegt extra inzet op de werving en we verwachten ondanks de krapte deze vacature te kunnen vervullen.

5.

In het raadsvoorstel staat het volgende De belangrijkste reden hiervan is dat we niet kunnen overzien hoe groot de groep arbeidsmigranten nu is, omdat we niet weten hoeveel arbeidsmigranten in deze gemeente werken en woonachtig zijn. Een belangrijke opgave binnen het beleid is om inzicht te krijgen in de verblijfsplaats van deze groep mensen. Daar is een belangrijk deel van het beleid op gericht. In het Huisvestingsbeleid blz. 4 staat het volgende Uit recent onderzoek dat de provincie Drenthe liet uitvoeren, blijkt dat er tussen de 1.075 en 1.470 arbeidsmigranten in Hoogeveen werken. Binnen Drenthe is Hoogeveen hiermee, na Emmen, de grootste werkgemeente voor arbeidsmigranten. Het huisvesten van arbeidsmigranten die tijdelijk (of permanent) in Hoogeveen werken, is een forse opgave. Het Drents onderzoek schat dat er op dit moment tussen de 930 en 1.400 arbeidsmigranten in Hoogeveen wonen. Een groot deel van hen is niet geregistreerd, en dus buiten beeld. Dit lijkt tegenstrijdig met elkaar? Kunt u dit daarom uitleggen? In het onderzoek is gebruik gemaakt van aannames waarmee een inschatting is gemaakt van de aantallen. Het kan zijn dat de daadwerkelijke situatie afwijkt van de aannames waardoor de daadwerkelijke aantallen kunnen afwijken van de aantallen uit het onderzoek. Uit landelijk onderzoek blijkt dat 70% short- (0-12 maand) en midstay (12-36 maand) is.

Zij zijn (veelal) niet geregistreerd door inschrijving bij gemeente. Wanneer er 400 arbeidsmigranten staan ingeschreven verblijven er in de praktijk naar verwachting 1200 tot 1400 arbeidsmigranten (afhankelijk van het seizoen).

6.

In het Huisvestingsbeleid blz. 13 staat het volgende De gemeente stelt voor iedere locatie een projectleider aan die verantwoordelijk is voor het proces en optreedt als intermediair tussen de betrokken partijen. Wordt hiermee de coördinerende projectleider bedoeld? Of is dit iemand anders? Nee, met deze projectleiders worden de reguliere projectleiders van de gemeente bedoeld die op locatieniveau verantwoordelijk zijn.

7.

In het Huisvestingsbeleid blz. 14 staat het onderstaande Het aantal personen, niet behorend tot een gezamenlijk huishouden, dat in één woning wordt gehuisvest, bedraagt maximaal vier. Dit is een generieke regel. Hij heeft niet alleen effect op het aantal arbeidsmigranten, maar ook op andere doelgroepen die met meerdere huishoudens in één reguliere woning wonen (denk aan studenten, woongroepen, etc). We waken ervoor dat er wel mogelijkheid tot afwijking van deze regel is, mocht dat in uitzonderingsgevallen wenselijk zijn. Dit vullen we in de nadere uitwerking van deze regels nader in. Waar is het maximale aantal van 4 personen op gebaseerd? Waarom niet minder? Waarom niet meer?

Pagina 3 van 7

We hebben maximaal 4 opgenomen, omdat het dan minder aantrekkelijk is voor beleggers om woningen op te kopen. Dit signaal kwam ook vanuit de huisvesters in de klankbordgroep. Momenteel zien we bijvoorbeeld dat gezinswoningen met 4 of meer slaapkamers in trek zijn bij beleggers voor de verhuur aan arbeidsmigranten. Tot een jaar geleden waren dit de woningen tot circa 200.000 euro maar de laatste tijd worden ook grotere (2-onder-1-kap) woningen aangekocht om hier arbeidsmigranten in te huisvesten. Er wordt gesteld dat het maximale aantal van 4 personen een generieke regel is en dus ook voor andere doelgroepen van toepassing is. Hoe is deze generieke regel voor alle doelgroepen vastgelegd? Dit is momenteel nog niet vastgelegd. Dit wordt nader uitgewerkt na vaststelling van het beleid door middel van het aanpassen van het bestemmingsplan/omgevingsplan. 8.

We hebben een kaart ontvangen waarop gebieden zijn aangegeven waar geen huisvesting van arbeidsmigranten kan plaatsvinden. Hierop wordt aangegeven dat er in Zoekgebieden nieuwe bospercelen geen huisvesting van arbeidsmigranten kan plaatsvinden. In het Huisvestingsbeleid blz. 10 staat het volgende Huisvesting in het buitengebied staan we toe, mits niet in de zoekgebieden nieuwe bospercelen ter versterking van het landschap: Graag een toelichting wat zoekgebieden nieuwe bospercelen ter versterking van het landschap precies zijn. Ik lees dat dit zoekgebieden zijn om het landschap te versterken maar wat betekent dit precies? En wanneer eindigt deze kwalificatie van een gebied? Wat is de reden dat er in zoekgebieden versterking van het landschap en Zoekgebieden nieuwe bospercelen geen huisvesting van arbeidsmigranten kan plaatsvinden? En hoe zit het in deze gebieden met reguliere woningbouw? In het huisvestingsbeleid arbeidsmigranten is een afweging opgenomen waar we de huisvesting van arbeidsmigranten toe willen staan. Er is een aantal voorwaarden waarbinnen we dit toestaan. Zie hiervoor bladzijde 10 en verder. Deze voorwaarden zijn verwerkt in die betreffende afbeelding. Voor wat betreft de nieuwe bospercelen komt dit uit de Structuurvisie Hoogeveen 2015 – 2030. Dit heeft geen betrekking op bestaande bebouwing.

9.

Op welke termijn verwacht u dat de eerste huisvestingslocatie ontwikkeld zal worden en vervolgens bewoond kan worden? Wij zijn met een aantal initiatiefnemers in gesprek over grootschalige huisvestingslocaties. Een daarvan is “de Graanfabriek”. Initiatiefnemers willen graag duidelijkheid van ons wat de regels/voorwaarden zijn zodat zij plannen daarop kunnen aanpassen.

10. In het Huisvestingsbeleid blz. 13 staat het volgende Alle huisvesters werken met een nachtregister waarin zij vastleggen hoeveel mensen zij iedere nacht huisvesten, en wie dit zijn. De reden hiervoor is ten eerste dat het voor veiligheidsdiensten duidelijk moet zijn hoeveel mensen er aanwezig zijn in het pand (bijvoorbeeld bij calamiteiten), maar ook dat we als gemeente grip willen op het aantal arbeidsmigranten dat in de gemeente Hoogeveen woont. Alleen dan kunnen we de opgave in beeld brengen en houden Hoe werkt een nachtregister in de praktijk? Wat wordt er praktisch gezien van een arbeidsmigrant verwacht? Pagina 4 van 7

Deze verantwoordelijkheid ligt bij de huisvester. Verdere uitwerking vindt plaats na vaststellen van het beleid. 11. In het Huisvestingsbeleid blz. 15 staat het volgende We gaan pas na 2024 actief het aantal beleidsmatig ongewenste woonplekken terugdringen. De aanpak van het tegengaan van bijvoorbeeld huisvesting in woonwijken is volgtijdelijk op het toevoegen van alternatieven. We zetten na 2024 ons ruimtelijk instrumentarium in middels bijvoorbeeld het creëren van voorzienbaarheid om (ongewenste) locaties op te heffen. We communiceren breed dat we over 3 jaar 650 plekken willen hebben gerealiseerd, en dat we daarna mogelijkheden zien om te handhaven. Dit geeft huisvesters voldoende tijd (en ruimte) om alternatieven te zoeken. Graag toelichten wat u precies bedoelt met het inzetten van het ruimtelijk instrumentarium. Waar bestaat dit instrumentarium uit. En graag toelichten wat u bedoelt met het creëren van voorzienbaarheid. Het gaat hier om het regelen van bewoning van woningen door één of meer huishoudens binnen het bestemmingsplan/omgevingsplan. Daarmee komt vast te liggen dat in een huis maximaal x aantal zelfstandige huishoudens mogen wonen, of dat in een straat/binnen een bepaalde cirkel maximaal x woningen verkamerd verhuurd mogen worden. Dit vraagt aanpassing van het bestemmingsplan/omgevingsplan eventueel door een koepelbestemmingsplan voor de hele bebouwde kom.

Vervolgens moet dit geïmplementeerd worden. Bij nieuwbouw geldt dan vaak dat eigenaren voordat de bestemming verandert nog gebruik moeten kunnen maken van hun huidige recht. Daartoe creëer je voorzienbaarheid. Daarna kan een gebouweigenaar niet meer een schadevergoeding claimen omdat zijn rechten zijn ingeperkt. Dat geldt hier ook. De gebouweigenaar kan nog verkamerd verhuren als hij daartoe een woning heeft aangekocht. De gemeente hoeft vervolgens niet schadeloos te stellen voor mensen die daarna claimen dat hun rechten ingeperkt zijn. Daarop kun je dan vanaf ingangsdatum nieuw bestemmingsplan/omgevingsplan kamergewijze verhuur gaan handhaven. 12. In het huisvestingsbeleid blz. 10 staat het volgende De komende drie jaar willen we 650 woonplekken toevoegen voor arbeidsmigranten in de short- en mid-stay. Kunt u aangeven wat er met shortstay bedoeld wordt (welke verblijvingstermijn) en wat er met mid-stay bedoeld wordt? Short-stay: 0-12 maanden Mid-stay: 12-36 maanden Long-stay: langer dan 36 maanden Welke initiatieven en op welke termijn worden er genomen om niet alleen tijdelijke huisvesting voor arbeidsmigranten te creëren maar ook voor andere doelgroepen tijdelijke huisvesting te creëren? Bijvoorbeeld voor starters en relaties die stuklopen. Het is immers zowel op de huurmarkt als de koopmarkt voor veel starters lastig/onmogelijk een zelfstandige woonruimte te betrekken.

Momenteel zijn we de mogelijkheden voor flexwoningen aan het onderzoeken voor bovengenoemde doelgroepen. Daarnaast zetten we in op uitbreiding van de sociale woningvoorraad in Hoogeveen om de wachttijden te verkorten. Tevens, door nieuwe huisvestingslocaties van arbeidsmigranten te realiseren maken we ruimte voor andere doelgroepen in de reguliere woningvoorraad.

Pagina 5 van 7

Vragen SP 1.

Waarom is het niet mogelijk om het strafbaar te maken voor een werkgever om arbeidsmigranten in dienst te hebben die zich niet hebben ingeschreven in de BRP? Kortom, geen werkvergunning af te geven. EU burgers hebben geen werkvergunning nodig; van buiten de EU vaak wel. Mensen moeten zich laten registreren bij een RNI-loket om een BSNnummer te krijgen waarmee ze in Nederland kunnen werken. Vanaf 4 maanden moet een arbeidsmigrant zich inschrijven in het BRP (dit mag ook direct bij aankomst). Dit is een verantwoordelijkheid van de migrant zelf. Doet hij dit niet dan kan hij geen aanspraak maken op bijstand of toeslagen.

2.

We lezen in het huisvestingsbeleid niets over handhaving van de afgesproken regels en eventuele boetes o.i.d. Is dit bewust of lezen we er overheen? Dit is uitvoering van het beleid en staat daarom niet in het beleidsdocument.

3.

Op basis waarvan is bepaald dat 80% van de bewoners van huisvestingslocaties ook in de gemeente dienen te werken? Uiteraard met het oog op aanzuigende effecten, maar waarom bijvoorbeeld niet 90%? 1. Er zijn ook arbeidsmigranten buiten de gemeente gehuisvest die in Hoogeveen werken. 2. Arbeidsmigranten worden soms flexibel ingezet bij verschillende bedrijven, waardoor ze soms ook tijdelijk buiten Hoogeveen werkzaam kunnen zijn. Het is dan niet wenselijk om de huisvesting aan te passen. 3. Dit hebben we nadrukkelijk opgenomen vanuit de klankbordgroep ondernemers en huisvesters. Juist om te voorkomen dat medewerker in Hoogeveen gehuisvest worden en werken in gebieden waar een tekort aan huisvesting is. Wij streven ernaar om de huisvesting in evenwicht met de vraag/aanbod van werknemers te realiseren. Wat belangrijk is om mee te geven is dat goede huisvesting een voorwaarde is van een medeweker om zich hier te vestigen en dus ook te gaan werken. Het is een arbeidsvoorwaarde. Onze bedrijven vragen om kwalitatief goede medewerkers en daar hoort goede huisvesting bij. Door hierin te voorzien (in ieder geval kaders te scheppen) zorgen we ervoor dat bedrijven ook medewerkers kunnen aantrekken.

Vragen ChristenUnie Ter voorbereiding op het debat van aanstaande donderdag over het beleid huisvesting arbeidsmigranten heb ik een paar vragen. In paragraaf 3.4 worden de plannen voor de verbetering van registraties uitgewerkt. Zijn de genoemde maatregelen echt alle opties? Of is hier al een afweging in gemaakt, voordat ze in het beleidsdocument terecht zijn gekomen? Zouden we hier niet meer kunnen vragen van werkgevers, huisvesters en uitzendbureaus? In de klankbordgroep die bestond uit werkgevers, huisvesters en uitzendbureaus zijn de genoemde maatregelen bediscussieerd waaruit genoemde maatregelen zijn voortgekomen. En hoe werkt de heffing van toeristenbelasting via de huisvester? Dit wordt nader uitgewerkt na vaststelling van het beleid, gezien het uitvoering betreft.

Vragen VVD Pagina 6 van 7

Figuur 1 (zie onder aan de mail maar bijv. ook maar niet uitsluitend het document ‘huisvestingsbeleid arbeidsmigranten’) geeft een overzicht weer waar het allemaal mogelijk is om arbeidsmigranten te huisvesten. Logischerwijs geeft figuur 1 dan ook weer waar dit niet mogelijk is. Wat mij opvalt is dat veel van het grondgebied in de gemeente Hoogeveen wordt ingekleurd met ‘Zoekgebieden nieuwe bospercelen’. De vragen die ik hierover heb zijn als volgt; Hoe is dit kaartje tot stand gekomen? Wat is de visie van Hoogeveen met betrekking tot nieuwe bospercelen? o Wanneer is dit voltooid? Het document ‘Structuurvisie 2015-2030’ is in 2004 opgesteld en geactualiseerd in 2012, klopt dit? In het huisvestingsbeleid arbeidsmigranten is een afweging opgenomen waar we de huisvesting van arbeidsmigranten toe willen staan. Er is een aantal voorwaarden waarbinnen we dit toestaan. Zie hiervoor bladzijde 10 en verder. Deze voorwaarden zijn verwerkt in die betreffende afbeelding. Voor wat betreft de nieuwe bospercelen komt dit uit de Structuurvisie Hoogeveen 2015 – 2030. Dit heeft geen betrekking op bestaande bebouwing. Wij gaan ervan uit dat wij u hiermee voldoende hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders,

Jelmer Mulder Gemeentesecretaris

Pagina 7 van 7

Karel Loohuis burgemeester