Afval(inzamel)beleidsplan 2025-2030

Jaarlijkse PO-kosten Area (x € 1.000, -) Investeringen Aanschaf/plaatsing inzamelmiddelen Plaatsen paslezers verzamelcontainers Subtotaal

345 29

Exploitatie Aanpassing inzameling Invoering winterregime GFT Inzameling luier-/incontinentiemateriaal Subtotaal

168 -69 24

Overig Inzet afvalcoach Diftarmodule afvalapp Subtotaal

76 7

374

123

83

Totaal

580

Figuur 8: Jaarlijkse PO-kosten Area

26

Eénmalige kosten (x € 1.000, -) Projectkosten Aanpassing afvalapp

199 14

Totaal

213

Figuur 9: Eenmalige kosten

Stelposten (x € 1.000, -) Handhaving Educatie Keukenemmertje Communicatie (invoering variabele heffing restafval) Totaal

Eenmalig/jaarlijks Jaarlijks Eenmalig

25 20 40

Eenmalig

25 110

Figuur 10: stelposten

8.2 Financiering De kosten gaan voor de baten uit, ook in dit geval. Toch is het zeker niet de bedoeling de afvalstoffenheffing voor de inwoners door uitvoering van dit plan te laten stijgen. Hoewel de tarieven voor afvalinzameling en verwerking de komende jaren naar verwachting substantieel stijgen, zoals beschreven in hoofdstuk 2, kan de afvalstoffenheffing (mede) door de implementatie van de maatregelen de komende jaren op het huidige niveau worden gehandhaafd door de volgende manier van financiering toe te passen. De financiële afvalboekhouding is een gesloten systeem en staat als zodanig los van de algemene gemeentelijke begroting. De kosten voor afvalinzameling en -verwerking worden volledig gedekt uit de opbrengst van de afvalstoffenheffing. Om tegenvallers op te vangen wordt een ‘egalisatievoorziening reiniging’ aangehouden, die wordt aangevuld als er sprake is van financiële meevallers. De huidige stand van deze voorziening is opgebouwd vanaf 2020 en bedraagt per ultimo 2023 ca. € 1,8 miljoen. Een voorzieningsbedrag ter hoogte van 10% van de operationele kosten voor afvalinzameling wordt, mede op basis van de ervaringen in de afgelopen jaren, verantwoord geacht. Het surplus van de voorziening kan dus worden gebruikt voor financiering van het maatregelenpakket.

Door de eenmalige projectkosten (€ 213K) en de eerste twee jaren de PO-kosten (€ 580K/jaar), zoals genoemd in paragraaf 8.1, te financieren uit de egalisatievoorziening is enerzijds geen stijging van de afvalstoffenheffing nodig en wordt anderzijds de egalisatievoorziening tot normale hoogte afgebouwd. Uiteraard moeten ook in de jaren daarna (vanaf 2027) de jaarlijkse PO-kosten worden voldaan. We zien dat de egalisatievoorziening in de afgelopen 4 jaren met gemiddeld € 450K per jaar is toegenomen. Als dezelfde (behoudende) manier van begroten wordt gecontinueerd, is vooralsnog niet aannemelijk dat dit de komende jaren ingrijpend gaat wijzigen en dus kunnen we een deel van de jaarlijkse PO-kosten hieruit financieren. Bovendien is de intentie en verwachting dat door uitvoering van het voorgestelde maatregelenpakket de kosten van afvalinzameling en -verwerking door de afname van de hoeveelheid restafval en de toename van herbruikbare c.q. recyclebare grondstoffen niet (substantieel) zullen stijgen en wellicht zelfs (enigszins) zullen dalen, ondanks de stijging van tarieven als gevolg van inflatie, belastingen, heffingen en contractvernieuwingen. Hoe dan ook zal een eventueel noodzakelijke verhoging van de afvalstoffenheffing vanaf 27

2027 door uitvoering van de voorgestelde maatregelen veel lager zijn dan het geval was geweest als dit totale pakket aan maatregelen niet tot uitvoering wordt gebracht. De taakstelling (€ 960K/jaar) naar aanleiding van het rapport “Schone lei”, waarmee een verlaging van de afvalstoffenheffing werd beoogd, wordt op deze manier via een tweetal lijnen ingevuld. Enerzijds worden collectief kosten bespaard door verlaging c.q. beperking van de verwerkingskosten, hetgeen al gedeeltelijk heeft plaatsgevonden door implementatie van de interventies begin 2022 te weten de beperking van de gratis aan te leveren hoeveelheden op de milieustraat incl. wijziging van de afrekenmethodiek en de beprijzing van het op afroep ophalen van grof huishoudelijk afval. Anderzijds kunnen de inwoners individueel kosten besparen door hun afval beter te scheiden en hierdoor een lagere afvalstoffenheffing te realiseren. Deze individuele besparing wordt mogelijk gemaakt door te investeren in het maatregelenpakket, waarvan de kosten worden gedempt door gebruik te maken van de egalisatievoorziening.

8.3 Afvalstoffenheffing Zoals bij de financiering van de maatregelen uiteengezet wordt hebben de inwoners van gemeente Hoogeveen door de invoering van een variabel tarief op het aanbieden van restafval rechtstreeks invloed op de hoogte van hun afvalstoffenheffing. Een eventuele gerealiseerde individuele besparing, als gevolg van het minder vaak aanbieden van restafval, kan zowel vooraf alsook achteraf worden verrekend. Omdat het niet de bedoeling is dat inwoners gemeentelijke kosten voorfinancieren is het voornemen de besparing vooraf te verrekenen. Dit komt erop neer dat via de gemeentelijke heffingsaanslag voor 2026 uitsluitend het vaste deel van de afvalstoffenheffing in rekening wordt gebracht. Aanbiedingen van restafval gedurende 2026 worden vervolgens via de heffingsaanslag van 2027 in rekening gebracht. Met andere woorden de maximaal realiseerbare besparing wordt vanaf de invoering van een variabel tarief voor restafval direct aan de inwoners teruggegeven. Bij verrekening achteraf zou voor 2026 sprake zijn van een hogere afvalstoffenheffing daar bij de aanslag voor 2026 in dat geval uitgegaan zou moeten worden van het maximale aantal ledigingen, waarvan (eventueel) een deel via de aanslag van 2027 wordt gecrediteerd.

Door laatstgenoemde werkwijze toe te passen is sprake van voorfinanciering van de gemeente door de inwoners, hetgeen niet de bedoeling is van de systeemwijziging. Bovendien is de werkwijze bij verrekening achteraf complexer en levert deze derhalve hogere (interne) kosten op. Bij gelijkblijvend scheidingsgedrag blijft de afvalstoffenheffing de komende jaren, zoals ook reeds het geval was in de afgelopen jaren, op hetzelfde niveau. Daar wel sprake is (geweest) van inflatie en kostenstijgingen is derhalve indirect sprake van een besparing voor de inwoners.

28

10. Planning De invoering van de maatregelen uit het afval(inzamel)beleid brengen ingrijpende veranderingen mee voor de inwoners voor Hoogeveen. Daarom is het van belang om voldoende tijd te reserveren om, na vaststelling van dit Afval(inzamel)beleidsplan, de inwoners goed te informeren. De gemeente zal daarom het eerste jaar (2025) gebruiken om inwoners regelmatig en via verschillende kanalen te informeren over het nieuwe beleid. In onderstaande planning staan alle maatregelen vanuit dit Afval(inzamel)beleidsplan opgenomen in een meerjarenplanning. Maatregel Communicatie nieuw afval(inzamel)beleid Communicatie bewustwording Communicatie (invoering) variabele heffing restafval Nulmeting zwerfafval/bijplaatsingen Plaatsen GFE-zuilen hoogbouw Verstrekken GFE-keukenemmertje alle hoogbouwaansluitingen Plaatsen verzamelcontainers luier/incontinentiemateriaal Plaatsen paslezers grondstoffen verzamelcontainers Gebieds-dekkende OPK-inzameling Vaste vergoeding OPK-inzameling vrijwilligersorganisaties Invoeren variabele heffing Uitbreiden afvalapp met Diftarmodule (Extra) inzet afvalcoach Gescheiden inzameling PMD, GFE bij (basis)scholen Eindevaluatie

2025 X

2026

2027

2028

2029

2030

X X

X X

X

X

X

X

X X

X X

X X

X X

X X

X X

X X

X X

X X

X X X X X

X X X X

X

X

Figuur 11: Meerjarenplanning implementatie maatregelen afval(inzamel)beleidsplan

29

11. Overig 11.1 Afvaldumping/bijplaatsing Wanneer over een (deels) variabele heffing wordt gesproken, komt ook vaak het onderwerp afvaldumping en/of bijplaatsing ter sprake. Deze bezorgdheid is begrijpelijk, maar de praktijk wijst uit dat de omvang van dit probleem vrijwel altijd kleiner is dan vooraf verwacht. Ervaringen uit andere gemeenten laten zien dat de toename van afvaldumping en bijplaatsing doorgaans beperkt blijft en meestal van tijdelijke aard is. Om deze ongewenste effecten zoveel mogelijk te voorkomen, zullen er vooraf verschillende maatregelen worden genomen. Voorafgaand aan de invoering van een variabel tarief op restafval wordt een nulmeting uitgevoerd om zicht te krijgen op de hoeveelheid afvaldumping en bijplaatsing. Op deze manier is er objectief vastgesteld wat de situatie is voordat de wijziging, de invoering van het variabele tarief, wordt ingevoerd. Daarnaast speelt goede communicatie met de inwoners speelt hierin een cruciale rol. Door hen tijdig en duidelijk te informeren over de veranderingen en de voordelen van afvalscheiding, kan ontwijkgedrag worden verminderd. Als laatste is extra handhaving in de eerste periode na invoering van de (deels) variabele heffing nodig om zo in te kunnen spelen op eventuele overtredingen.

11.2 Zwerfafval Los van de invoering van een variabele heffing op restafval kent de gemeente ook een rol in het voorkomen en opruimen van zwerfafval. Hiervoor kregen gemeenten tot eind 2022 een zogeheten zwerfafvalvergoeding om de kosten hiervoor (deels) te dekken. Deze vergoeding is (voor het onderdeel wegwerpplastics in het zwerfafval) per 1 januari 2023 overgegaan in de zogeheten SUP-zwerfafval-vergoeding. Deze vergoeding komt voort uit de Europese Single-Use Plastic richtlijn en zorgt ervoor dat producenten van wegwerpplastic vanaf voornoemde datum meebetalen aan het opruimen en de verwerking van dit wegwerpplastic. Gemeente Hoogeveen blijft deze middelen inzetten om de kosten die voortkomen uit het opruimen en verwerken van zwerfafval en activiteiten die georganiseerd worden m.b.t. preventie en bewustwording te dekken.

11.3 Ja/Ja-sticker De raad heeft het college via een motie verzocht de invoer van een nieuw stickersysteem, met daarin de “Ja/Ja-sticker” te onderzoeken en bij dit onderzoek ook mee te nemen, de gevolgen voor de organisaties en scholen die oud papier inzamelen. In het Nationaal Programma Circulaire Economie is het verkennen van de mogelijke invoering van een opt-in systeem voor reclamefolders als één van de maatregelen opgenomen op het gebied van scheiden en inzamelen van afval, met als doel om papierverspilling te voorkomen. Het doel van de verkenning is om te komen tot een advies aan het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat over de wenselijkheid en haalbaarheid van de landelijke invoering van het opt-in systeem. De in juni 2024 gepubliceerde conclusie van deze verkenning is onder andere dat een landelijk opt-in systeem positief lijkt bij te dragen aan vermindering van de hoeveelheid papierafval. Verder lijkt er voldoende draagvlak bij gemeenten voor landelijke invoering. Adverteerders zijn in principe geen tegenstander van het opt-in systeem. Op basis van consumentenonderzoek blijkt dat gepersonaliseerde en geadresseerde reclamefolders een goed alternatief zijn voor ongeadresseerd reclamedrukwerk. Juridisch gezien worden drie verschillende opties uitgelegd om het opt-in systeem landelijk in te voeren. De

ontwikkelingen op dit dossier worden nauwlettend gevolgd en de gemeente conformeert zich aan het landelijke beleid hieromtrent.

11.4 Maatschappelijk afval De raad heeft het college eveneens verzocht te onderzoeken in hoeverre het mogelijk is om de inzameling van PMD en GFT van maatschappelijke organisaties van algemeen belang te verklaren zoals dat in het verleden reeds heeft plaatsgevonden voor de gescheiden inzameling van deze afvalstromen bij (basis)scholen. Vanwege het educatieve karakter van deze werkwijze (jong geleerd is oud gedaan) wordt deze ‘scholenregeling’ voortgezet. Hoewel de gemeente niet verantwoordelijk is voor de inzameling van afval van maatschappelijke organisaties, wordt het belang van afvalscheiding bij deze organisaties onderkend. De Wet Markt en Overheid staat de gemeente echter normaliter niet toe te concurreren met commerciële inzamelaars van (bedrijfs)afval. Deze inzamelaars bieden bedrijven en maatschappelijke organisaties echter veelal geen mogelijkheid tegen acceptabele tarieven PMD gescheiden in te laten zamelen. Sinds enige tijd kunnen maatschappelijke organisaties via ‘Afval Goed Geregeld’ zich gratis ontdoen van verpakkingen van glas en plastic en drankenkartons. Bovendien zijn commerciële inzamelaars tegen vergelijkbare c.q. lagere tarieven dan gangbaar bij de inzameling van restafval bereid GFE-afval (etensresten) in te zamelen bij maatschappelijke organisaties met een horeca-faciliteit.

De gemeente neemt deze mogelijkheden mee in de communicatiestrategie bij het Afval(inzamel)beleidsplan.

31

Bijlage 1: Vastgestelde uitgangspuntennotitie; Kaderstelling nieuw afval(inzamel)beleid

32

Inleiding

Het college van burgemeester en wethouders beoogt door middel van deze uitgangspuntennotitie de raad de mogelijkheid te geven keuzes te maken inzake de nader uit te werken scenario’s voor het nieuwe afval(inzamel)beleidsplan. Deze notitie is zo vormgegeven dat per onderwerp een tweetal scenario’s worden voorgesteld. Het scenario dat uiteindelijk de voorkeur van (de meerderheid van) de gemeenteraad heeft, zal door het college nader worden uitgewerkt. Deze uitwerking, in de vorm van een concept-afval(inzamel)beleidsplan, zal vervolgens ter vaststelling wederom aan de gemeenteraad worden aangeboden.

Tijdens de raadsvergadering van 21 september jl. zijn de uitgangspunten met behulp van bijgaande presentatie mondeling toegelicht en zijn vragen van de raad hieromtrent zo veel mogelijk direct ambtelijk beantwoord. De antwoorden op vragen die enig uitzoekwerk vereisten zijn op een later moment door middel van bijgaand schrijven via de griffie aan alle fracties teruggekoppeld. Mede op basis van deze aanvullende informatie hebben de fracties in de raadsvergadering d.d. 2 november jl. hun voorkeursscenario’s toegelicht. In vervolg daarop stelt het college hierbij de in het afval(inzamel)beleidsplan nader uit te werken scenario’s voor. De voorgestelde keuzes inclusief argumentatie zijn in deze uitgangspuntennotitie verwerkt.

Uitgangspunten

1. Kostenverrekening; hoe worden de kosten van de afvalinzameling aan de inwoners doorberekend? A. Solidariteitsprincipe; iedereen betaalt evenveel ongeacht de aangeboden hoeveelheid (rest)afval. B. Gedifferentieerde tarieven; de hoogte van de afvalstoffenheffing is afhankelijk van de aangeboden hoeveelheid (rest)afval. Toelichting: Uit de inwonersraadpleging blijkt dat inwoners waarde hechten aan belonen. Een financiële prikkel kan inwoners motiveren bewuster afval te scheiden. Daarbij is het goed uitlegbaar dat inwoners die door goede afvalscheiding minder (rest)afval produceren (met als gevolg minder verwerkingskosten), daarvoor worden beloond door middel van een lagere afvalstoffenheffing. Informatie van de brancheorganisatie NVRD (Koninklijke Vereniging voor Afval- en Reinigingsmanagement) toont aan dat een financiële prikkel kan bijdragen aan het benaderen dan wel behalen van de VANGdoelstellingen. Bij de introductie van een financiële prikkel kan evenals in andere (Drentse) gemeenten rekening worden gehouden met kwijtscheldingsmogelijkheden zodat sociale minima er per saldo financieel niet op achteruit gaan.

33

De meerderheid van de gemeenteraad heeft te kennen gegeven een vorm van Diftar te willen invoeren. Hierbij wordt de voorkeur gegeven aan verrekening per aanbieding (volume) en niet gebaseerd op gewicht. Tevens wordt opgemerkt dat sprake moet zijn van een evenwichtig systeem met bij voorkeur een positieve prikkel bij de uitwerking van dit scenario. Het college besluit, rekening houdend met bovenstaande, scenario B ‘Gedifferentieerde tarieven’ als voorstel nader uit te werken in het afval(inzamel)beleidsplan.

2. Inzamelmethodiek; hoe worden de huishoudelijke afvalstoffen ingezameld? A. Bronscheiding in de huidige vorm; grondstoffen (GFT, PMD & OPK) worden evenals restafval aan huis ingezameld. B. Bronscheiding nader uitwerken; e.g. omgekeerd inzamelen, waarbij grondstoffen aan huis worden ingezameld maar restafval naar een verzamelcontainer moet worden gebracht. In navolging van de keuze die wordt gemaakt bij punt 1 is het belangrijk om de samenhang te onderzoeken tussen enerzijds de wijze van doorberekening van de kosten (middels de afvalstoffenheffing) en anderzijds het service- en voorzieningenniveau. Hiervoor wordt binnen het vakgebied gebruik gemaakt van de afvaldriehoek waarvan service, kosten en milieu de componenten vormen. Elke keuze op één van deze componenten heeft invloed op minimaal 1 van de andere componenten. De meerderheid van de gemeenteraad heeft te kennen gegeven omgekeerd inzamelen (vooralsnog) niet als optie te overwegen en restafval evenals grondstoffen conform de huidige situatie aan huis te willen blijven inzamelen. Aan het scenario waarin restafval naar een verzamelcontainer in de (nabije) omgeving moet worden gebracht behoeft in het afval(inzamel)beleidsplan dan ook geen aandacht. Het college besluit scenario A ‘Bronscheiding in de huidige vorm’ als voorstel nader uit te werken in het afval(inzamel)beleidsplan.

3. Inzameling van OPK; hoe wordt oud papier en karton ingezameld? A. Inzet van vrijwilligersorganisaties (scholen, kerken & verenigingen) bij de inzameling van OPK; inzet van een zgn. achterlader met ‘vrijwillige’ beladers. B. Inzameling van OPK door een professionele inzamelaar; inzet van een zijlader voor de lediging van minicontainers. De landelijke tendens volgend moet worden geconstateerd dat steeds meer gemeenten en uitvoeringsorganisaties ervoor kiezen om het huishoudelijk vrijgekomen oud papier en karton niet meer met behulp van vrijwilligersorganisaties in te zamelen. Daar komt bij dat ook steeds meer inzamelaars niet meer buiten reguliere werktijden met vrijwillige beladers OPK willen inzamelen. Uit de enquête komt echter naar voren dat een deel van de inwoners deze werkwijze graag wil behouden. Volgens het college is het daarom belangrijk om v.w.b. dit onderwerp breed naar de ontwikkelingen te

34

kijken om vervolgens een voorkeursscenario voor nadere uitwerking vast te stellen.

De meerderheid van de gemeenteraad heeft te kennen gegeven dat vrijwilligersorganisaties betrokken moeten blijven bij de inzameling van OPK. Wel moet hierbij aandacht zijn voor (buiten)gebieden waar momenteel geen huis-aan-huis inzameling plaatsvindt. In combinatie met professionele inzameling kan eventueel een gebieds-dekkende inzameling worden gerealiseerd. Tevens zijn door enkele fracties opmerkingen gemaakt over de hoogte van de garantieprijs die nadere uitwerking behoeven.

Het college besluit, rekening houdend met bovenstaande, scenario A ‘Inzet van vrijwilligersorganisaties (scholen, kerken & verenigingen) bij de inzameling van OPK’ als voorstel nader uit te werken in het afval(inzamel)beleidsplan.

4. Inzamelfrequentie; hoe vaak worden grondstoffen (GFT, PMD & OPK) aan huis ingezameld? A. Huidige frequentie handhaven; GFT & PMD 2-wekelijks, OPK & restafval 4wekelijks/maandelijks. B. Frequentie aanpassen naar gemiddelde behoefte; e.g. lagere frequentie GFT tijdens wintermaanden. Uit de enquête komt naar voren dat inwoners graag, vanwege bijvoorbeeld een groei-/snoeiseizoen, een verhoogde dan wel verlaagde inzamelfrequentie zouden willen zien. O.b.v. aanbiedpercentages en de hoeveelheid aangeboden afval zou een dergelijk voorstel tot de mogelijkheden behoren, immers kan op deze manier worden ingespeeld op de behoeften van de inwoners dan wel op de hoeveelheid huishoudelijk afval die vrijkomt. De meerderheid van de gemeenteraad heeft te kennen gegeven voorstander te zijn van handhaving van de huidige inzamelfrequenties. Daarnaast zijn door enkele fracties voorgestellen gedaan met betrekking tot de inzamelfrequentie van GFT tijdens het winterseizoen. Het college besluit, rekening houdend met bovenstaande, zowel scenario A ‘Huidige frequentie handhaven’ als scenario B ‘Frequentie aanpassen naar gemiddelde behoefte’ als voorstel nader uit te werken in het afval(inzamel)beleidsplan, waarbij de uitwerking van scenario B enkel betrekking zal hebben op de GFT-inzameling.

5. Aantal minicontainers; hoeveel minicontainers heeft ieder huishouden? A. Huidige aantal (3) handhaven; voor GFT, PMD & restafval. B. Maximaal 4; ook voor de inzameling van OPK een container invoeren. De enquête laat een wisselend beeld zien v.w.b. het invoeren van een extra minicontainer voor OPK. De keuze voor een voorkeursscenario bij dit onderwerp hangt mede af van de keuzes bij onderwerp 2 en 3. Immers kunnen deze keuzes van invloed zijn op de hoeveelheid minicontainers per 35

huishouden. Wanneer bijvoorbeeld wordt gekozen voor uitwerking van omgekeerd inzamelen als voorkeursscenario bij 2, of uitwerking van professionele inzameling van OPK als voorkeursscenario bij 3, ligt de invoering van een OPK-container voor de hand. De meerderheid van de gemeenteraad heeft te kennen gegeven geen voorstander te zijn van (verplichte) invoering van een 4e minicontainer voor OPK. Optionele introductie, in combinatie met de betrokkenheid van vrijwilligersorganisaties bij de OPK-inzameling, zal naar verwachting uitsluitend een kostenverhogend effect hebben. Het college besluit dan ook te kiezen voor scenario A ‘Huidige aantal (3) handhaven’ en derhalve geen voorstel nader uit te werken in het afval(inzamel)beleidsplan.

6. Afvalscheiding bij hoogbouw; moet bronscheiding bij hoogbouwaansluitingen worden ingevoerd? A. Huidige situatie handhaven; alle huishoudelijk afval in dezelfde (rest)afvalcontainer; grondstoffen kunnen in wijkverzamelcontainers, bijvoorbeeld bij winkelcentra, worden gedeponeerd. B. Scheidingsfaciliteiten conform laagbouw; separate verzamelcontainers voor PMD & GFT (en eventueel OPK) realiseren bij hoogbouwcomplexen. Uit de inwonersraadpleging blijkt dat een groot deel van de inwoners uit de hoogbouw ook graag thuis afval wil scheiden. Bronscheiding bij hoogbouw is weliswaar realiseerbaar, maar ervaringen uit andere gemeenten laten zien dat de kwaliteit van de grondstofstromen onder druk kan komen te staan. Bij dit uitgangspunt is geen sprake van een duidelijke meerderheid voor één van beide scenario’s. Hoewel de fracties het belang van afvalscheiding bij hoogbouwaansluitingen onderschrijven wordt eveneens onderkend dat de kwaliteit van separaat ingezamelde grondstoffen, zeker bij de introductie van Diftar, mogelijk onder druk kan komen te staan. Het college besluit, rekening houdend met bovenstaande, zowel scenario A ‘Huidige frequentie handhaven’ als scenario B ‘Scheidingsfaciliteiten conform laagbouw’ als voorstel nader uit te werken in het afval(inzamel)beleidsplan zodat de gemeenteraad hier in een later stadium haar eigen afweging kan maken.

7. Extra (inzamel)faciliteiten; moeten er extra (gratis) inzamelmogelijkheden komen voor grof tuinafval en grof huishoudelijk afval (GHA)? A. Huidige situatie handhaven; het hanteren van een kostendekkend tarief voor GHA (incl. herbruikbare huisraad). Dit is eerder door de gemeenteraad besloten om invulling te geven aan de taakstelling o.b.v. het rapport ‘Op weg naar een schone lei voor Hoogeveen’ en is geeffectueerd per 1 januari 2023. B. Extra (gratis) inzamelingsmogelijkheden voor grof tuinafval en GHA; onderzoeken n.a.v. de door de inwoners gedane suggesties welke mogelijkheden er zijn om het serviceniveau te verhogen en welke (financiële) gevolgen dit heeft (voor de afvalstoffenheffing).

36

Uit de reactie van de inwoners op de enquête komt naar voren dat inwoners graag extra mogelijkheden zouden zien voor het ontdoen van grof huishoudelijk afval (GHA) en grof tuinafval. Bij het kiezen van een voorkeursscenario is het van belang dat tevens het eerder door de raad genomen besluit om het aantal vrije kg’s op de milieustraat te reduceren tot 450 kg GHA (inclusief grond en puin) om invulling te geven aan de taakstelling vanuit het rapport ‘Op weg naar een schone lei voor Hoogeveen’ in de overwegingen wordt meegenomen. Wanneer service verhogende maatregelen worden gekozen zal dit binnen de afvaldriehoek impact hebben op de componenten kosten en/of milieu.

De meerderheid van de gemeenteraad heeft te kennen gegeven voorstander te zijn van voortzetting van het huidige beleid. Daarbij zijn echter door diverse fracties opmerkingen over eventuele verruiming van de mogelijkheden voor aanbieding van de afvalstromen grof tuinafval, puin en grond.

Het college besluit, rekening houdend met bovenstaande, scenario B ‘Extra (gratis) inzamelingsmogelijkheden voor grof tuinafval en GHA’ als voorstel nader uit te werken in het afval(inzamel)beleidsplan. Hoewel een meerderheid van de gemeenteraad voorstander is van voorzetting van het huidige beleid komt uit de inwonersraadpleging naar voren dat inwoners graag uitbreiding van inzamelmogelijkheden onderzocht zien. Door dit scenario nader ook als voorstel uit te werken in het afval(inzamel)beleidsplan kan de gemeenteraad hier in een later stadium haar eigen afweging maken.

Suggesties

In aanvulling op bovenstaande uitgangspunten zijn tijdens de raadsvergadering door diverse fracties enkele suggesties gedaan met het verzoek aan het college deze mee te nemen in het vervolgproces. Het betreft aandacht voor preventie en voorlichting, de inzet van (een) afvalcoach(es) en separate inzameling en indien mogelijk verwerking van luier- en incontinentiemateriaal.

• Preventie / voorlichting / afvalcoach(es) In incidentele gevallen wordt momenteel reeds gebruik gemaakt van de diensten van een afvalcoach van Area. Het gaat dan bijvoorbeeld om de beoordeling of een huishouden in verband met bijzondere omstandigheden in aanmerking komt voor een extra container. Tevens wordt het door college overwogen om in 2024 op projectbasis (een) afvalcoach(es) te gaan inzetten bij de bewustwordingscampagne teneinde de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen te verbeteren. Uit de feedback van de gemeenteraad maakt het college echter op dat er wellicht behoefte bestaat aan structurele inzet van (een) afvalcoach(es). Naast voornoemde werkzaamheden kan/kunnen deze zich dan tevens bezighouden met activiteiten inzake preventie en voorlichting.

37

Het college besluit, rekening houdend met bovenstaande, de suggestie ‘Preventie / voorlichting / afvalcoach(es)’ als voorstel nader uit te werken in het afval(inzamel)beleidsplan.

• Separate inzameling / verwerking van luier- / incontinentiemateriaal Voor een succesvolle introductie van Diftar (zie uitgangspunt 1) is flankerend beleid van doorslaggevend belang. Naast de inzet van (een) afvalcoach(es) zijn voldoende mogelijkheden voor afvalscheiding en maatwerk voor doelgroepen twee factoren die hierbij een belangrijke rol spelen. Naast speciale voorzieningen voor medisch afval kan in dit verband tevens worden gedacht aan separate inzameling (c.q. verwerking) van luier- en incontinentiemateriaal (geen stoma-zakjes). Behalve dat dit afval een fors volume heeft en daardoor zorgt voor een snel vol rakende restafvalcontainer, is het, weliswaar momenteel nog op zeer beperkte schaal, te recyclen.

Het college besluit, rekening houdend met bovenstaande, de suggestie ‘Separate inzameling / verwerking van luier- / incontinentiemateriaal’ als voorstel nader uit te werken in het afval(inzamel)beleidsplan, waarbij de focus zal liggen op inzameling daar hoogwaardige verwerking dan wel recycling van deze afval- c.q. grondstofstroom (op dit moment) nog niet op grote schaal mogelijk is.

Bijlagen: Presentatie afval(inzamelbeleid) d.d. 21 september jl. Beantwoording vragen n.a.v. informerende ronde kaderstelling afval(inzamel)beleid

38

Bijlage 2: Rapportage enquête - Afvalbeleid gemeente Hoogeveen

Enquête Afvalbeleid gemeente Hoogeveen

In wat voor type woning woont u?

39

10% 22% Appartement

31%

Rijtjeswoning Hoekwoning of 2-onder-1 kap Vrijstaande woning

37%

Uit hoeveel personen bestaat uw huishouden?

15%

1 persoon

44%

2 personen 3 of meer personen

40%

In welke leeftijdscategorie valt u?

40

2%

23% 32%

tot 25 jaar 25 jaar tot 44 jaar 45 jaar tot 64 jaar 65 jaar en ouder

43%

Heeft u thuiswonende kinderen?

10%

Ja, (een) kind(eren) in de leeftijd t/m 5 jaar

53%

Ja, (een) kind(eren) in de leeftijd ouder dan 5 jaar

37%

Hoe vindt u het momenteel gaan met de afvalinzameling?

41

Nee

6%

32%

22%

Goed Voldoende Matig Slecht

39%

Welk rapportcijfer geeft u de gemeente voor de inzameling van afval?

7,2

Gemiddelde

1,0

2,0

3,0

4,0

5,0

6,0

42

7,0

Gemiddelde

8,0

9,0

10,0

Hoe belangrijk vindt u het om afval te scheiden en te hergebruiken?

7% 8% 29% Heel onbelangrijk Onbelangrijk Belangrijk Heel erg belangrijk

57%

Hoe goed scheidt u uw afval?

3%

5%

Ik scheid mijn afval nooit Ik scheid mijn afval soms

52%

40%

Wanneer bent u bereid meer te doen aan afvalscheiding?

43

Ik scheid mijn afval meestal Ik scheid mijn afval altijd

7%

Ik ben al bereid om daar veel moeite voor doen

3%

Ik wil wel (meer) afval scheiden, als de gemeente het gemakkelijk(er) maakt

31%

Ik wil wel (meer) afval scheiden, als de kosten daardoor (voor mij) lager worden

29%

Afval scheiden vind ik niet zo belangrijk, maar ik doe wel mee Ik kan wel afval scheiden, maar ik doe het niet

31%

Wanneer zou u beter afval scheiden en minder restafval hebben?

Als ik mijn afval vooraf beter kan scheiden. Wanneer bijvoorbeeld papier, textiel, en grofvuil (vaker) aan huis wordt opgehaald of in de buurt kan ...

59%

36%

Anders, namelijk:….

Als ik per keer moet betalen dat ik de container voor restafval aan de weg zet

11%

Als ik (door voorlichting) beter zou weten hoe het moet

10%

antwoorden

5%

Wanneer minder vaak restafval wordt opgehaald

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70%

Als u het voor het zeggen had, op welke manier zouden we dan het restafval en de grondstoffen gaan inzamelen?

44

Houden zoals het nu is Extra container bij huis of in de buurt (bijvoorbeeld voor papier)

16%

19%

(Gratis) grofvuil aan huis inzamelen

1%

Frequentie inzameling restafval verlagen

4% 22%

Frequentie inzameling restafval verhogen

15%

Frequentie inzameling grondstoffen (bijvoorbeeld PMD en GFT) verhogen Frequentie inzameling grondstoffen (bijvoorbeeld PMD en GFT) verlagen

5% 20%

Anders, namelijk: …..

Wat moet er volgens u veranderen?

Aantal keer per jaar gratis grofvuil en grof tuinafval inzamelen aan huis Geen diftar invoeren, alle huishoudens betalen evenveel onafhankelijk van de hoeveelheid... Diftar invoeren: een systeem waarbij ieder huishouden betaalt op basis van de hoeveelheid aangeboden...

48% 32% 19%

Anders, namelijk: …..

15%

Zwerfafval aanpakken door ….. (geef nadere toelichting)

15%

Niets

9%

Kosten omlaag door ….. (geef nadere toelichting)

7%

Frequentie inzameling PMD omhoog

7%

Meer voorlichting geven door ….. (geef nadere toelichting)

5%

antwoorden

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60%

Zou u er financieel iets extra’s voor over hebben als de gemeente het serviceniveau verhoogt (bijvoorbeeld door meer (verzamel)containers voor de gescheiden inzameling van grondstoffen), waardoor het voor u gemakkelijker wordt om het afval te scheiden? 45

16%

5%

1%

Ja, maximaal 5% verhoging van de afvalstoffenheffing Ja, maximaal 10% verhoging van de afvalstoffenheffing Ja, maximaal 15% verhoging van de afvalstoffenheffing Nee, ik ben hier niet toe bereid

78%

Heeft u voor restafval, GFT en/of PMD afvalcontainers aan huis?

8%

Ja, ik heb containers aan huis Nee, ik breng mijn afval naar een (verzamel)container in de buurt

92%

Onderstaande vragen zijn beantwoord door inwoners die gebruik maken van minicontainers (laagbouw): Hoe vol zit de container voor restafval als u hem aan de weg zet? 46

11% Halfvol

30%

Driekwartvol Helemaal vol

35%

Ik heb nog afval over als ik de container aan de weg zet

24%

Hoe vol zit de GFT-container als u hem aan de weg zet?

1%

25%

Halfvol Driekwartvol

48% Helemaal vol Ik heb nog afval over als ik de container aan de weg zet

25%

Hoe vol zit de PMD-container als u hem aan de weg zet?

47

3% 24%

Halfvol Driekwartvol

43%

Helemaal vol Ik heb nog afval over als ik de container aan de weg zet

30%

48

Wat vindt u van het aantal keren dat de onderstaande afvalsoorten worden opgehaald?

45%

1 x per 4 weken restafval

1 x per 2 weken PMD

49%

8%

5% 0%

75%

15%

2%

1 x per 2 weken GFT- afval

17%

68%

13% 2%

1 x per 4 weken GFT- afval (wintermaanden)

16%

70%

10% 3%

22%

63%

1 x per 4 weken/maand oud papier en karton 0%

3% 12%

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

Geef hieronder per soort afval aan hoe vaak u dit scheidt van het restafval.

1% 6% 3% 0%

90%

Tuinafval

60%

Keukenafval (groente/ fruit)

26%

8% 5% 0%

Papier en karton

82%

13% 2% 1%

Plastic en andere verpakkingen

77%

20%

Glas

74% 54%

Textiel

2%

14% 27%

9%

0% 2%

5% 6% 0% 7%

3%

Klein chemisch afval (bijvoorbeeld batterijen of verf)

73%

17%

7% 3% 0%

Elektrische apparaten

71%

19%

6% 1% 2%

80%

100%

0% Altijd

Meestal

Soms

20% Nooit

49

40%

60%

Weet niet/geen mening

Wat is de belangrijkste reden om het afval niet (altijd) te scheiden of apart in te leveren?

79% 73% 86% 89% 80% 66% 78% 74%

Tuinafval Keukenafval (groente/ fruit) Papier en karton Plastic en andere verpakkingen Glas Textiel Klein chemisch afval (bijvoorbeeld batterijen of verf) Elektrische apparaten

1%

1% 6% 5% 6% 2%

7% 4%

9% 1%6%

1%3%2% 3%0% 4% 4%0% 2% 2% 3% 4% 4% 7% 1%3% 7% 2% 10% 4% 5% 6% 7% 2%5% 3%1% 4% 8% 1% 7% 3%3%4%

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Anders, namelijk: ….. Ik weet niet hoe en waar dit moet worden ingeleverd Wordt niet (vaak genoeg) opgehaald Gaat met restafval mee als dit eerder wordt opgehaald Geen ruimte thuis Kost teveel moeite Dit scheid ik altijd goed

50

Hoe kunt u uw afval beter scheiden?

Tuinafval

12% 2%6% 5%

antwoorden

0%

20%

78%

40%

60%

4%

80%

100%

Een verzamelcontainer of brengpunt in de buurt

Extra hulpmiddel zoals een bakje voor in huis

Extra afvalcontainer hiervoor aan huis

Betere informatie over wat waarin hoort

Doe ik al goed

Anders, namelijk: …..

120%

Keukenafval (groente/ fruit)

antwoorden

7%

13% 3%6%

0%

20%

73%

40%

60%

6%

80%

100%

Een verzamelcontainer of brengpunt in de buurt

Extra hulpmiddel zoals een bakje voor in huis

Extra afvalcontainer hiervoor aan huis

Betere informatie over wat waarin hoort

Doe ik al goed

Anders, namelijk: …..

51

120%

Papier en karton

16%

antwoorden

0%

2%

20%

18%

1%

64%

40%

60%

8%

80%

100%

Een verzamelcontainer of brengpunt in de buurt

Extra hulpmiddel zoals een bakje voor in huis

Extra afvalcontainer hiervoor aan huis

Betere informatie over wat waarin hoort

Doe ik al goed

Anders, namelijk: …..

120%

Plastic en andere verpakkingen

9% 2% 2% 7%

antwoorden

0%

20%

82%

40%

60%

3%

80%

100%

Een verzamelcontainer of brengpunt in de buurt

Extra hulpmiddel zoals een bakje voor in huis

Extra afvalcontainer hiervoor aan huis

Betere informatie over wat waarin hoort

Doe ik al goed

Anders, namelijk: …..

52

120%

Glas

15%

antwoorden

3%5%2%

0%

20%

76%

40%

60%

4%

80%

100%

Een verzamelcontainer of brengpunt in de buurt

Extra hulpmiddel zoals een bakje voor in huis

Extra afvalcontainer hiervoor aan huis

Betere informatie over wat waarin hoort

Doe ik al goed

Anders, namelijk: …..

120%

Textiel

2% 8% 1%

25%

antwoorden

0%

20%

64%

40%

60%

4%

80%

100%

Een verzamelcontainer of brengpunt in de buurt

Extra hulpmiddel zoals een bakje voor in huis

Extra afvalcontainer hiervoor aan huis

Betere informatie over wat waarin hoort

Doe ik al goed

Anders, namelijk: …..

53

120%

Klein chemisch afval (bijvoorbeeld batterijen of verf)

2% 6% 5%

27%

antwoorden

0%

20%

62%

40%

60%

4%

80%

100%

Een verzamelcontainer of brengpunt in de buurt

Extra hulpmiddel zoals een bakje voor in huis

Extra afvalcontainer hiervoor aan huis

Betere informatie over wat waarin hoort

Doe ik al goed

Anders, namelijk: …..

120%

Elektrische apparaten

30%

antwoorden

0%

20%

1% 2%4%

65%

40%

60%

3%

80%

100%

Een verzamelcontainer of brengpunt in de buurt

Extra hulpmiddel zoals een bakje voor in huis

Extra afvalcontainer hiervoor aan huis

Betere informatie over wat waarin hoort

Doe ik al goed

Anders, namelijk: …..

54

120%

Onderstaande vragen zijn beantwoord door inwoners met die gebruik maken van verzamelcontainers (hoogbouw): Hoeveel vuilniszakken met restafval heeft u gemiddeld per week?

14% 28% Minder dan één zak Eén zak

22%

Eén of twee zakken Twee of meer zakken

36%

Geef hieronder per soort afval aan hoe vaak u dit scheidt van het restafval.

69%

Tuinafval 6% 3% 6%

17% 81%

Keukenafval (groente/ fruit) 6% 6% 8% 78%

Papier en karton 31%

Plastic en andere verpakkingen

8%

3%6%

53%

8%

67%

Glas

58%

Textiel

14% 3%

72%

Elektrische apparaten

19%

6% 8%

67%

Klein chemisch afval (bijvoorbeeld batterijen of verf)

14%

8%

22% 11%

3%

14%

8% 3% 14% 3%

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Altijd

Meestal

Soms

Nooit

55

Weet niet/geen mening

Wat is de belangrijkste reden om het afval niet (altijd) te scheiden of apart in te leveren?

31% 3%3% Tuinafval 6% 39% Keukenafval (groente/ fruit) 3%11% 72% Papier en karton 34% 9% Plastic andere verpakkingen 61% Glas 69% Textiel 72% Klein chemisch afval (bijvoorbeeld batterijen of verf) 72% Elektrische apparaten

57% 11% 6%

31%

3% 14% 3%3% 6%

37%

6%3% 6% 6%

8%

22%

3%3% 3%

6% 14%

6%3%3%

8% 6%3% 8% 3%

3% 11%3%3%6% 3%

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Anders, namelijk: ... Ik weet niet hoe en waar dit moet worden ingeleverd Wordt niet (vaak genoeg) opgehaald Gaat met restafval mee als dit eerder wordt opgehaald Geen ruimte thuis Kost teveel moeite Dit scheid ik altijd goed

Hoe kunt u uw afval beter scheiden?

Tuinafval

3% 11% 3% 8%

53%

antwoorden

0%

20%

40%

60%

31%

80%

100%

Een verzamelcontainer of brengpunt in de buurt

Extra hulpmiddel zoals een bakje voor in huis

Extra afvalcontainer hiervoor aan huis

Betere informatie over wat waarin hoort

Doe ik al goed

Anders, namelijk: ...

56

120%

Keukenafval (groente/ fruit)

69%

antwoorden

0%

20%

11%

40%

60%

80%

11% 6%3% 8%

100%

120%

Een verzamelcontainer of brengpunt in de buurt

Extra hulpmiddel zoals een bakje voor in huis

Extra afvalcontainer hiervoor aan huis

Betere informatie over wat waarin hoort

Doe ik al goed

Anders, namelijk: ...

Papier en karton

28%

antwoorden

0%

8%

20%

8% 6%

53%

40%

60%

80%

8%

100%

Een verzamelcontainer of brengpunt in de buurt

Extra hulpmiddel zoals een bakje voor in huis

Extra afvalcontainer hiervoor aan huis

Betere informatie over wat waarin hoort

Doe ik al goed

Anders, namelijk: ...

57

120%

Plastic andere verpakkingen

44%

antwoorden

0%

20%

11%

40%

19%

60%

3%

22%

80%

11%

100%

Een verzamelcontainer of brengpunt in de buurt

Extra hulpmiddel zoals een bakje voor in huis

Extra afvalcontainer hiervoor aan huis

Betere informatie over wat waarin hoort

Doe ik al goed

Anders, namelijk: ...

120%

Glas

33%

antwoorden

0%

20%

6% 11%

11%

40%

60%

47%

80%

100%

Een verzamelcontainer of brengpunt in de buurt

Extra hulpmiddel zoals een bakje voor in huis

Extra afvalcontainer hiervoor aan huis

Betere informatie over wat waarin hoort

Doe ik al goed

Anders, namelijk: ...

58

120%

Textiel

6% 8% 6%

28%

antwoorden

0%

20%

56%

40%

60%

80%

6%

100%

Een verzamelcontainer of brengpunt in de buurt

Extra hulpmiddel zoals een bakje voor in huis

Extra afvalcontainer hiervoor aan huis

Betere informatie over wat waarin hoort

Doe ik al goed

Anders, namelijk: ...

120%

Klein chemisch afval (bijvoorbeeld batterijen of verf)

6% 11% 3%

28%

antwoorden

0%

20%

53%

40%

60%

6%

80%

100%

Een verzamelcontainer of brengpunt in de buurt

Extra hulpmiddel zoals een bakje voor in huis

Extra afvalcontainer hiervoor aan huis

Betere informatie over wat waarin hoort

Doe ik al goed

Anders, namelijk: ...

59

120%

Elektrische apparaten

22%

antwoorden

0%

6% 11% 6%

20%

56%

40%

60%

6%

80%

100%

Een verzamelcontainer of brengpunt in de buurt

Extra hulpmiddel zoals een bakje voor in huis

Extra afvalcontainer hiervoor aan huis

Betere informatie over wat waarin hoort

Doe ik al goed

Anders, namelijk: ...

120%

Onderstaande vragen zijn beantwoord door inwoners die gebruik maken van minicontainers en verzamelcontainers (laagbouw en hoogbouw):

Wat vindt u het belangrijkst?

Een hoger serviceniveau. Bijvoorbeeld: vaker inzamelen aan huis, gratis ophalen van grofvuil en tuinafval en meer brengpunten. Dit kan ook leiden t...

30%

Een lager serviceniveau. Bijvoorbeeld: minder vaak inzamelen aan huis, betaald ophalen van grofvuil en tuinafval en minder brengpunten. Dit kan ook...

70%

60

Welke stelling past het beste bij u?

19% Een afvalinzameling waarbij zoveel mogelijk grondstoffen opnieuw gebruikt worden waardoor kosten zo laag mogelijk gehouden kunnen worden. Ik wil zonder moeite al mijn afval kwijt kunnen. De kosten en/of het milieuaspect vind ik minder/niet belangrijk.

81%

Welke stelling past het beste bij u?

15%

Ik doe graag wat extra moeite om mijn afval beter te scheiden voor een beter milieu. Ik wil zo min mogelijk moeite voor mijn afval doen. Het kan dan minder goed opnieuw gebruikt worden.

85%

61

Welke stelling past het beste bij u?

Ik vind een extra container voor papier bij huis goed.

43%

Geen extra container. Ik loop liever af en toe naar een verzamelcontainer in de buurt.

57%

Hoe kunnen wij ervoor zorgen dat we veel minder restafval overhouden?

Een vorm van belonen invoeren als je weinig restafval hebt

41%

Inwoners meer voorlichten, stimuleren, informeren met acties

34% 31%

Meer gescheiden soorten afval aan huis ophalen

antwoorden Anders, namelijk: …..

21%

Inwoners betalen voor de hoeveelheid restafval die ze aanleveren zodat ze zelf invloed hebben op de hoogte van de kosten

19%

Inwoners brengen zelf hun restafval weg, geen container meer voor restafval

3% 0% 5% 10%15%20%25%30%35%40%45%

62

Bijlage 3: Grondstoffenmonitor MarkeRein 2023

63

64

65