20230720 DEF Programma vitale vakantieparken Hoogeveen

Uitgangspunt is dat maatschappelijke vraagstukken weliswaar voorkomen op vakantieparken, maar dat ze hier niet opgelost moeten worden. We zoeken daarom actief afstemming met collega’s die op deze aanpalende beleidsvelden actief zijn en proberen in onderling overleg tot oplossingen te komen. 4.4.1 Permanente bewoning Op permanente bewoning, waar dit niet wenselijk is en in strijd is met het (toekomstige) bestemmingsplan, zal worden toegezien. Als een bewoner zich inschrijft in een recreatiewoning, wordt direct gecommuniceerd dat dit in strijd is met het bestemmingsplan met als doel de bewoner te ontmoedigen zich in te schrijven op een recreatiepark. In uitzonderlijke gevallen (echtscheiding, verbouw woning en andere te beoordelen situaties) kan een gedoogbeschikking van maximaal 6 maanden worden verleend. Hiertoe is in 2022 een Tijdelijke Beleidsregel vastgesteld. Als deze niet verleend wordt of bijna afloopt, informeert de toezichthouder bij de bewoner de stand van zaken, hieruit kunnen eventuele andere beleidsvelden aanhaken als er een problematiek blijkt te zijn.

5. Financieel kader 5.1 Budget samenwerkingsorganisatie (SWO) De Wolden Hoogeveen Voor het uitvoeren van de ambitie binnen de uitgangspunten, is voor Hoogeveen volgend budget nodig: 1. Voor 2023 is een bedrag van € 291.708 nodig voor het programma Vitale Vakantieparken; 2. Voor de navolgende jaren is dat respectievelijk €253.856 (2024), € 205.896 (2025), € 138.804 (2026) en € 80.468 (2027) voor het programma vitale vakantieparken; 3. Hoogeveen en De Wolden hebben voor 2023 afgesproken de kosten van ambtelijke inzet en inhuur te verdelen volgens de verdeelsleutel 50%- 50%. Het aantal onderhanden zijnde transformatieparken is voor beide gemeenten 3 en het betreft ongeveer eenzelfde aantal woningen die hierbij betrokken zijn (219 om 230). In het najaar van elk jaar wordt de opgave gemonitord en voor het volgende kalenderjaar gekeken of deze verdeelsleutel aangepast moet worden.

5.2 Inzet middelen en budget VVP Drenthe De Taskforce Vitale Vakantieparken Drenthe zet capaciteit en budget in ter ondersteuning aan SWO De Wolden Hoogeveen, als het gaat om vitale vakantieparken vitaliseren of transformeren. Dat heeft eind 2022 ook geresulteerd in inzet van een projectleider transformatie vanuit de Taskforce waarbij Hoogeveen een deel van de kosten vergoed krijgt uit het programma VVP Drenthe. Ook gebruiken we eenzelfde constructie voor inschakeling van een jurist en toezichthouder. Bijkomend voordeel van deze methode is de uitwisseling van ervaringen in onze collega-gemeenten in Drenthe.

6. Prioritering en planning De capaciteit en middelen in de gemeente Hoogeveen zijn beperkt, dit komt mede doordat het programmateam vitale vakantieparken, werkt voor de gemeente Hoogeveen en gemeente De Wolden. In gemeente Hoogeveen zijn 3 vakantieparken die streven naar een permanente woonbestemming, daarnaast zijn er diverse vakantieparken waar vitaliseren op de agenda staat. We zien een trend van toenemende investeringen in vitale parken om nog beter aan te sluiten bij de wens van de consument. Tevens is inzet op handhaving en toezicht noodzakelijk. Het in beeld brengen van de informatiepositie van parken is een intensief traject. Ook speelt een aantal handhavingskwesties op vakantieparken.

6.1 Keuze maken en eigen initiatief Drie vakantieparken in de gemeente Hoogeveen hebben de wens uitgesproken te willen transformeren. Het vakantiepark wordt gevraagd om initiatief te nemen in het bepalen van hun streefbeeld en mee te denken in oplossingen. Nuilerveld en Schoonhoven lopen hierin voor op Martensplek, zoals al eerder te lezen was in hoofdstuk 3.6.

6.2 Planning We gaan er nu van uit dat we met betrekking tot het onderzoeken van de haalbaarheid van de transformaties van Schoonhoven, Nuilerveld en Martensplek de komende jaren nog nodig hebben. We verwachten wel dat de benodigde inzet van ambtelijke capaciteit de komende jaren gaat afnemen en steeds meer werkzaamheden binnen de reguliere werkzaamheden zullen vallen. De komende jaren gaan we globale planning van een transformatieproces per park houden we nu op ruim 3 jaar per park. De proceduretijd voor het vaststellen van een Omgevingsplan (ter vervanging van het Bestemmingsplan vanaf 2024) neemt 8 – 10 maanden in beslag, nog los van mogelijke zienswijzen. Enige mate van flexibiliteit is nodig in dit proces. Transformatie is een proces van kleine stapjes vooruit en af en toe een stapje terug. We hebben het ook wel vergeleken met “ganzenborden”.

Figuur 11 Ganzenbord

7. Monitoring Jaarlijks wordt de voortgang op de doelstellingen gemonitord. De Raad wordt geïnformeerd over de resultaten.

Verwijzingen Drenthe, R. (2017, juli 12). Vooraankondiging bijeenkomst presentatie onderzoeksresultaten vitale vakantieparken Drenthe. Hoogeveen, G. (2018). Beleid Recreatie & Toerisme. Hoogeveen: Gemeente Hoogeveen. hoogeveen, G. (2018). Bijlagendocument Recreatie & Toerisme beleid - 2018 - 2022. Hoogeveen. Lisa. (2021). Het werkgelegenheidsregister van Nederland. Opgehaald van https://www.lisa.nl/data/gratisdata/overzicht-lisa-data-per-gemeente Overheid. Lokale wet- en regelgeving. (2022, 11 08). Afwegingskader en voorwaarden transformeren van vakantieparken. Opgehaald van overheid.nl: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR683228/1 Regionaal Informatie en Expertise Centrum Noord Nederland. (2019). Gebiedsscan Vakantieparken Drenthe 2019. Een onderzoek naar de veiligheid en leefbaarheid op Drentse vakantieparken. Assen: Regionaal Informatie en Expertisecentrum Noord-Nederland. RIEC. (2019). Gebiedsscan Vakantieparken. Gemeente Hoogeveen. Assen: Regionaal Informatie en Expertisecentrum Noord-Nederland. RIEC. (2019). Gemeentelijke Rapportage Hoogeveen. Strategie, Z. (2018, juli). Actieprogramma Vitale vakantieparken. Waalwijk. Vitale vakantieparken Drenthe. (sd). Over ons. Vitale vakantieparken Drenthe. Opgehaald van www.vitalevakantieparkendrenthe.nl: https://www.vitalevakantieparkendrenthe.nl/over-ons/vitalevakantieparken-drenthe ZKA . (2017).

Vitaliteit Verblijfssector Drenthe. Fractsheets gemeente Hoogeveen.

Bijlage 1

Bijlage 2 ZKA-analyse ZKA Martensplek Kwaliteit: De uitstraling, toegankelijkheid en algemene staat van de bungalows is goed. Daarnaast scoort de privacy tussen de bungalows voldoende. Voor het parkconcept of voor een centrale bedrijfsmatige exploitatie zijn onvoldoende kwalitatief goede voorzieningen aanwezig. De nabijheid van toeristische bezienswaardigheden of voorzieningen is ook onvoldoende. Perspectief: De schaal van het park is klein. Recreatieve verblijfsvormen (bv. toeristisch kamperen of accommodatieverhuur, seizoens-of jaarplaatsen) hebben een aandeel van ca. 40% van de totale capaciteit. Alternatieve verblijfsvormen (bv. permanent of deeltijd wonen of arbeidsmigranten) hebben een aandeel van ca. 60% van de totale capaciteit. De toeristische bezetting is matig. Het lijkt niet mogelijk om buiten het park fysieke uitbreidingen te plegen. Advies ZKA: Martensplek wordt in de oranje zone van het vitaliteitsmodel geplaatst. Het advies van het ZKA is om een transformatieplan te realiseren zodat het park getransformeerd kan worden naar een permanente woonbestemming. Als dit niet lukt, zal vanuit de gemeente ingezet moeten worden op handhaving (ZKA , 2017).

ZKA Villaparc Schoonhovenseland Kwaliteit: De uitstraling van het park is verzorgd, bij de tijd en schoon. Het park heeft een toegankelijke en welkome uitstraling. De route naar het park is onduidelijk aangegeven. De algemene staat van de bungalows/ vakantiewoningen is goed. De privacy per plaats is voldoende. Voor het parkconcept of voor een centrale bedrijfsmatige exploitatie zijn er onvoldoende kwalitatief goede voorzieningen. De nabijheid van toeristische bezienswaardigheden of voorzieningen is onvoldoende. Perspectief: De schaal van het park is klein. Recreatieve verblijfsvormen hebben een aandeel van ca. 100% van de totale capaciteit. De toeristische bezetting is onder gemiddeld. Het lijkt mogelijk om buiten het park fysieke uitbreidingen te plegen. Het park is nog in ontwikkeling. Advies ZKA: Villaparc Schoonhovenseland wordt in de rode zone van het vitaliteitsmodel geplaatst, omdat permanente bewoning plaatsvindt en doordat geen actief ondernemerschap is. Het advies van ZKA is om voortdurend in gesprek te blijven met de beheerder en de VvE. Door structureel overleg en toezicht op (oneigenlijk) gebruik wordt afglijden naar permanente bewoning in de toekomst voorkomen (ZKA , 2017).

ZKA Tussen de Wieken Kwaliteit: De uitstraling van het park is verzorgd, wat verouderd en schoon. Het park heeft een toegankelijke uitstraling. De route naar het park is duidelijk aangegeven. De algemene staat van de kampeerplaatsen is gemiddeld; die van de stacaravans is goed. De privacy per plaats is matig. Voor het parkconcept of voor een centrale bedrijfsmatige exploitatie zijn er voldoende kwalitatief goede voorzieningen. De nabijheid van toeristische bezienswaardigheden of voorzieningen is onvoldoende. Perspectief: De schaal van het park is klein. Recreatieve verblijfsvormen (bv. toeristisch kamperen of accommodatieverhuur, seizoens-of jaarplaatsen) hebben een aandeel van ca. 75% van de totale capaciteit. Alternatieve verblijfsvormen (bv. permanent of deeltijd wonen of arbeidsmigranten) hebben een aandeel van ca. 25% van de totale capaciteit. De toeristische bezetting is redelijk. Het lijkt niet mogelijk om buiten het park fysieke uitbreidingen te plegen. Advies ZKA: De camping is geplaatst in het rode vlak van het vitaliteitsmodel, inhoudende dat het een zwakke toeristisch-recreatieve locatie is met weinig ontwikkelingsruimte. Daarnaast is er sprake van slecht recreatief ondernemerschap (ZKA , 2017).

ZKA Nuilerveld Kwaliteit: De uitstraling van het park is verzorgd en schoon, maar ook verouderd. Het park heeft geen toegankelijke/welkome uitstraling. Toelichting: het park is niet herkenbaar en geeft een gesloten indruk. De route naar het park is duidelijk aangegeven. De algemene staat van de bungalows is goed. De privacy per plaats is voldoende. Voor het parkconcept of voor een centrale bedrijfsmatige exploitatie zijn er onvoldoende kwalitatief goede voorzieningen. Toelichting: het park heeft zeer beperkte recreatieve voorzieningen. Er is een receptie met een beheerder die de verhuur voor een gering aantal bungalows in handen van één eigenaar verzorgt. De nabijheid van toeristische bezienswaardigheden of voorzieningen is onvoldoende. Perspectief: De schaal van het park is groot. Recreatieve verblijfsvormen (bv. toeristisch kamperen of accommodatieverhuur, seizoens-of jaarplaatsen) hebben een aandeel van ca. 15% van de totale capaciteit. Alternatieve verblijfsvormen (bv. permanent of deeltijd wonen of arbeidsmigranten) hebben een aandeel van ca. 85% van de totale capaciteit. Onze verwachting is dat op lange termijn het aandeel permanente bewoning zal toenemen tot uiteindelijk 100%. De toeristische bezetting is matig. Het lijkt niet mogelijk om buiten het park fysieke uitbreidingen te plegen. Advies ZKA:

Het park heeft geen recreatieve voorzieningen en heeft het karakter van een woonwijk. Op termijn zal het park volledig permanent bewoond zijn. Het advies is om het park te transformeren naar permanente bewoning (ZKA , 2017).

ZKA Schoonhoven Kwaliteit De uitstraling van het park is verzorgd en schoon, maar ook verouderd. Het park heeft geen toegankelijke/welkome uitstraling. Toelichting: het park ligt wat verscholen en oogt als een woonwijk. De route naar het park is onduidelijk aangegeven. De algemene staat van de bungalows is gemiddeld. De privacy per plaats is voldoende. Voor het parkconcept of voor een centrale bedrijfsmatige exploitatie zijn er onvoldoende kwalitatief goede voorzieningen. Toelichting: het park heeft geen recreatieve voorzieningen. Dit sluit aan bij het niet-recreatieve gebruik van het park. De naastgelegen camping heeft wel recreatieve voorzieningen, al staat er een hoog hek tussen beide terreinen. De nabijheid van toeristische bezienswaardigheden of voorzieningen is onvoldoende. Perspectief De schaal van het park is groot. Recreatieve verblijfsvormen (bv. toeristisch kamperen of accommodatieverhuur, seizoens-of jaarplaatsen) hebben een aandeel van ca. 0% van de totale capaciteit. Alternatieve verblijfsvormen (bv. permanent of deeltijd wonen of arbeidsmigranten) hebben een aandeel van ca. 100% van de totale capaciteit. De toeristische bezetting is onder gemiddeld. Het lijkt niet mogelijk om buiten het park fysieke uitbreidingen te plegen. Advies ZKA Het park heeft geen recreatieve voorzieningen en heeft het karakter van een woonwijk. Het park is volledig permanent bewoond.

We adviseren de gemeente om de eigena(a)r(en)/VVE-bestuur aan te sporen om de transformatieladder te doorlopen en om vervolgens een transformatieplan op te stellen.

Bijlage 3 Transformatieproces uitgelegd In de eerste fase wordt gekeken naar belangstelling, haalbaarheid, slagingskans en wordt aan het einde van deze fase de vraag gesteld: ‘’Leent dit park zich ervoor, om te transformeren naar een permanente woonbestemming’’. Bij een Go, wordt het proces vervolgt en bij een No Go, wordt gekeken, wat nodig is om alsnog een Go te krijgen of het proces wordt afgebroken. Stap 1: Bepalen kandidaten

Parken konden zich in 2018 aanmelden voor vitaliseren, excelleren of transformeren. Hier hebben enkele parken gebruik van gemaakt. Bungalowpark Schoonhoven, Nuilerveld en Martensplek hebben de intentie uitgesproken om te transformeren naar een permanente woonbestemming. Stap 2: Quick scan en haalbaarheidsstudie

De parken worden zo volledig mogelijk in kaart gebracht, daarvoor worden meerdere bronnen geraadpleegd en worden de parken bezocht. Het projectteam brengt meerdere keren per jaar een bezoek aan een recreatiepark, om een goed beeld te krijgen van het type vastgoed, onderhoud op het park, veiligheid en om signalen op te pikken wat er speelt op een park. Ook worden gegevens opgevraagd en gebundeld zoals: - Gesprekspartner van park; - BRP-gegevens; - Oppervlakte kavel en bebouwing; - Vergunningen; - Handhavingsverzoeken.

Figuur 12 Impressie informatiebundeling Schoonhoven

Verschillende ketenpartners hebben in het verleden al rapporten overhandigd voor betreffende parken zoals het Regionaal Informatie en Expertise Centrum Noord-Nederland (RIEC), Taskforce Vitale vakantieparken en de Vereniging van Eigenaren (VvE) van een park.

In 2019 heeft Regionaal Informatie en Expertise Centrum Noord-Nederland (RIEC) een gebiedsscan uitgevoerd voor enkele recreatieparken in de gemeente Hoogeveen. Dit is uitgevoerd door een integrale projectgroep, waarin vertegenwoordigers zitten van onder andere de Provincie Drenthe, Belastingdienst, Openbaar Ministerie en Politie. Het stoplichtmodel is toegepast op enkele recreatieparken om aan te geven of een recreatiepark vitaal of nietvitaal is met eventuele problematieken Figuur 13 Stoplichtmodel (RIEC, 2019). Daarnaast biedt de Taskforce Vitale Vakantieparken Drenthe kennis en expertise aan en hebben ze voor de betreffende parken een Quick Scan uitgevoerd. Ook wordt nauw contact onderhouden met parkeigenaren en VvE om te inventariseren welke zaken spelen op een vakantieparken, welke visie het park heeft en hoe eigenaren tegen vitaliseren of transformeren aankijken. Vanuit bovenstaande informatie en rapporten wordt een inschatting gemaakt of de transformatie naar permanente woonbestemming kansrijk is met daarbij een lijst van aandachts- en uit te werken punten. Stap 3: Slagingskans bepalen

Een aantal aandachtspunten zijn bepalend voor de vraag of transformatie naar een permanente woonbestemming kans van slagen heeft. Stap 4: Tussenbesluit 1 (Go of No Go)

Twee uitkomsten zijn denkbaar: - ‘Go’: het transformatieproces kan verder en er wordt een uitgangspuntenbrief opgesteld. Hierin staan de stappen die genomen moeten worden, met daarbij de taakverdeling tussen de partijen (park en gemeente), een beschrijving van de inspanningsverplichtingen, de financiële aspecten, enzovoorts. Doel is duidelijke afspraken te maken, verwachtingen op elkaar af te stemmen en partijen te binden aan het proces. De provincie wordt uiteindelijk geïnformeerd over het voornemen om het park te transformeren. - ‘No go‘ of ‘uitstel’: het transformatieproces kan (nog) niet verder. Het kan zijn dat nader onderzoek nodig is, er inhoudelijke barrières weggenomen moeten worden, dat er eenheid en/of draagvlak gevonden moet worden.

Bepalen streefbeeld Deze stappen gaan over de uitvoering van de uitgangspunten zoals die beschreven staan in de uitgangspuntenbrief. Stap 5: Bepalen streefbeeld

De gemeente en het park schetsen samen een beeld over waar het park over een aantal jaar wil/moet staan. De kwaliteiten en verbeterpunten worden in kaart gebracht. Het park neemt hiertoe zelf het initiatief eventueel met externe advisering/ondersteuning. De gemeente stelt randvoorwaarden en stimuleert. Tevens wordt een ruimtelijk kader opgesteld, waarbinnen (park)specifieke keuzes moeten worden gemaakt.

Figuur 14 Huidige bestemmingsplanregels

Stap 6: Financiële scan

Transformeren kost geld. De plan- en proceskosten en eventuele waardestijging wordt in beeld gebracht. Er is een methode bedacht om dat te doen, met ondersteuning van adviseurs die de kosten berekenen en de waardestijging kunnen taxeren. Omdat nog niet alle kosten bekend zijn, zal dit op hoofdlijnen gebeuren. Stap 7: Bepalen verevening

Als de waardestijging groter is, dan de kosten die bij stap 6 gemaakt worden, kan ervoor gekozen worden om te verevenen. Verevening is niet te verwarren met het verhalen van kosten, zoals ook bij reguliere initiatieven gebeurt. Verevening wordt gedaan omdat door de bestemmingswijziging recreatieve bestemmingen verloren gaan in de gemeente Hoogeveen en woonbestemming, welke een hogere waarde heeft, wordt toegevoegd. Verevening is compensatie voor dit verlies. De opbrengst van verevening wordt besteed aan investeringen in de recreatieve sector van onze gemeente. Dit wordt vooraf vastgelegd in een beleids- of visiedocument. Stap 8: Tussenbesluit 2 (realisatie-overeenkomst)

In deze stap worden het streefbeeld beschreven en de financiële consequenties (kosten, baten, de eventuele vereveningsbijdrage en de wijze van betaling daarvan) vastgelegd in een realisatieovereenkomst. In deze overeenkomst wordt ook opgenomen dat park en gemeente gezamenlijk willen komen tot een Transformatieplan. Park en gemeente stellen in gezamenlijkheid een overeenkomst op en tekenen deze. Dit is een voorwaarde voor fase 3.

Opstellen transformatieplan Het streefbeeld wordt onderbouwd en geconcretiseerd tot een transformatieplan. Stap 9: Van streefbeeld tot transformatieplan

In deze stap worden de volgende werkzaamheden uitgevoerd: - Streefbeeld wordt onderbouwd, de toetsing aan beleid (rijks, provinciaal, gemeentelijk), het uitvoeren van de (verplichte) onderzoeken e.d. - Het bepalen van de acties die nodig zijn om het streefbeeld te bereiken en de wijze van uitvoering. - Vastlegging van wie de acties uitvoert. - Het bepalen van de juiste volgorde en het maken van een planning voor de uitvoering. - Het uitwerken van de financiële paragraaf: In stap 6 zijn de kosten en de waardestijging globaal berekend, in deze stap kunnen ze meer exact worden bepaald. Deze stap omvat de vaststelling van de exacte kosten, het opmaken van overeenkomsten over het kostenverhaal (wie betaalt wat), indien van toepassing het berekenen van de definitieve vereveningsbijdrage en het uitwerken van het moment/de methode van daadwerkelijke betaling. Voor stap 9 is het park (grotendeels) aan zet en schakelt zij zo nodig professionele advisering en/of ondersteuning in. De gemeente neemt deel en stimuleert. De Provincie Drenthe en de Taskforce VVP beoordelen het plan. Stap 10: Tussenbesluit 3

In deze stap gaat het om het instemmen met het Transformatieplan. Bij de gemeente stemmen burgemeester en wethouders en/of de raad ermee in, bij het park hangt dat af van de situatie (bestuur VvE, ledenvergadering VvE of anders). Het Transformatieplan wordt als een juridisch bindende bijlage aan de samenwerkingsovereenkomst (zie stap 8.) toegevoegd. Bestemmingsplan en uitvoering Onderstaande stappenplan is opgesteld vanuit de huidige wetgeving. Per 1 januari 2024 heeft de overheid het voornemen om de Omgevingswet van kracht te laten worden, dit zal betekenen dat het bestemmingsplan wordt vervangen voor een omgevingsplan. Stap 11: Opstellen bestemmingsplan

Het transformatieplan is de leidraad voor het opstellen van het bestemmingsplan. De juridische en planologische onderdelen waaraan het park zich dient te houden wordt hierin opgesteld. Stap 12: Strategie bestemmingsplanprocedure

De gemeente houdt zich aan de bestemmingsplanprocedure en de provincie zal dit plan toetsen. De gemeenteraad is het besluitvormend orgaan in deze. Om tot een praktische en vlotte afstemming tussen de verschillende onderdelen in de procedure te komen, zet de gemeente een strategie (volgorde en planning) op, in afstemming met het park en de provincie.

Stap 13: Doorlopen bestemmingsplanprocedure

De procedure wordt doorlopen zoals wettelijk is vastgelegd in de Wet ruimtelijke ordening. Stap 14: Uitvoering transformatieplan

In het bestemmingsplan wordt vastgelegd wat wel en niet kan. In het transformatieplan zijn bindende afspraken gemaakt over de uitvoering van de maatregelen.