20230627 Presentaties + uitkomsten Mentimeter-peiling themabijeenkomst bij Attero d.d. 24 maart 2023
Tekst van het document
Raadsbijeenkomst - afval & grondstoffen 24 maart, Attero
Agenda Opening en welkom (AM) Toelichting doelstelling (JW) Presentatie Attero en rondleiding Pauze Presentatie NVRD Toelichting prestatie Hoogeveen (JT) Interactief deel (AM) Afsluiting
27-3-2023
12:20 - 12:25 12:25 - 12:30 12:30 - 14:00 14:00 - 14:15 14:15 – 15:15 15:15 - 15:30 15:30 - 16:00 16:00
voettekst
2
Toelichting doelstelling
27-3-2023
3
Verwerking GFT, PMD en restafval
24-03-2023
Richard Broekhof Sander Dekker
Welke afvalstromen verwerken wij van gemeente Hoogeveen?
Kwaliteit GFT (+E) • Groente, Fruit, Tuinafval en Etensresten. • In het GFT mag maximaal 5% gewichtsvervuiling zitten. In de toekomst mogelijk strengere norm. • Wel niet lijst voor GFT is leidend. • Alleen maar organisch afval en helemaal geen biologisch afbreekbare producten. • Uitzondering is het inzamelzakje met kiemplantlogo of OK-compostlogo • Stoorstoffen zijn onder andere glas, steen, geïmpregneerd hout • Schone kwaliteit GFT is belangrijk om schone compost te maken. Zonder afzet compost geen GFT inzameling mogelijk!
• Prestatiecontract Drentse gemeenten. • Kwaliteit GFT staat onder druk in Nederland.
De kwaliteit in beeld
Verwerkingsproces GFT I
Verwerkingsproces GFT II
Verwerkingsproces GFT III
Restafval • Geen kwaliteitsverplichting. • Stoorstof categorie I niet toegestaan. • Groot probleem: gasflessen, accu’s en batterijen. • Restafval wordt nagescheiden. • Niet recyclebaar deel wordt verbrand. • Verbranding met energieterugwinning. • Laatste jaren focus op verminderen restafval (VANG doelstellingen). Verschuiving focus van kwantiteit naar kwaliteit.
Bunker
Nascheiding
Aanvoer restafval
Verbranding
Nagescheiden PD: Harde kunststoffen Folies Drankenkartons
IJzer
Organisch materiaal
Rookgasreiniging
3. Folie’s Grote fractie afzuigen
2. Zeven: - Op twee verschillende groottes - Aanklevend organisch materiaal afzeven
Kleine fractie
3. Folie’s afzuigen Kleine fractie Organisch materiaal
1. Verkleinen: - Doseren - Zakkenscheurder - Uit elkaar halen van hompen afval - Materiaal zelf wordt verkleind
4. Scanners (NIR)
4. Scanners (NIR)
Folie’s: - 92% kwaliteit - 70-80% rendement
Harde kunststoffen: - 85% kwaliteit - 75-80% rendement
Drankenkartons: - 94% kwaliteit - 70-80% rendement
Optioneel na te scheiden stromen
Bron- of nascheiding – de afweging Keuzeproces bron- of nascheiding
1. Degradeert een grondstof door het in te zamelen met ander afval?
2. Is er voldoende ruimte en zijn de middelen beschikbaar voor bronscheiding?
3. Kan ik voldoen aan de kwaliteitsnorm van bronscheiding? JA
JA
JA
NEE
NEE
4. Principiële/politieke keuzes! ?!?!?!?!
Bronscheiding (3 x JA)
Nascheiding (Bij 1 x NEE)
NEE
Kwaliteit PMD • Plastic, Metaal en Drankenkartons (geen koffiebekers) – 85%. • • • • •
(Verpakking) dient leeg te zijn. Niet langer dan 75 cm. Niet zwaarder dan 500 gram. Niet groter dan 5 liter. Geen mix van materialen (karton/aluminium/plastic)
• Onderscheid vervuiling in categorie I en II.
• Categorie I: Niet toegestaan vanwege wet- en regelgeving of gevaarlijk voor medewerkers. Voorbeelden: injectienaalden, chemisch afval, gevaarlijk afval, recipiënten van chemische producten, medicinaal- en specifiek ziekenhuisafval en dierlijk afval. (vergunning) • Categorie II: Schadelijk voor proces en/of negatieve invloed op kwaliteit outputstromen. Voorbeelden: organisch afval, kleding en overig restafval.
• Norm vervuiling Cat I: 0% - aantreffen is direct (gedeeltelijk) afkeur. • Norm vervuiling Cat II: 15% in gewicht. • Kwaliteit PMD staat onder druk in Nederland.
De kwaliteit in beeld – zo is het ingevoerd………
Worst case scenario……..
Verwerkingsproces PMD
Dat ga ik jullie nu laten zien!!
• Pacemaker of veel last van hoogtevrees? • Verplicht op het terrein: • Veiligheidsjas / hesje • Helm • Veiligheidsschoenen
• Verplicht in de fabriek: • • • • •
Mondkapje Oordopjes (headset) Bril Overall Handschoenen
• Trapleuningen vasthouden. • Blijf bij elkaar en let op elkaar.
Pauze
27-3-2023
24
Van Afval naar Grondstof (VANG)
Op weg naar een circulaire economie Gemeente Hoogeveen, 24 maart 2023 Samuel Stollman
Op weg naar een circulaire economie
Doelstellingen EU en VANG VANG-programma 2015-2020 •
Doelstelling van 100 kg restafval geïntroduceerd: door (bijna) alle gemeenten overgenomen
•
2015: 250 kg/inw/jaar
•
2019: 180 kg/inw/jaar
Verbrandingsbelasting in 2019 verhoogd van € 13 naar € 32 per ton restafval. 2023: € 35,70
→ In 2022 betekende dit voor Hoogeveen ruim € 300.000,- aan verbrandingsbelasting! VANG-programma 2022-2025: focus van hoeveelheid naar kwaliteit •
EU verlangt dat in 2025 55% van het afval daadwerkelijk gerecycled wordt
•
Doelstelling van 65% in 2035
•
Zo veel mogelijke recyclebare grondstoffen uit het restafval halen
•
Zo hoogwaardig mogelijk recyclen
Nederland Circulair in 2050: Rijksbrede programma Circulaire economie
Koplopers in Nederland Gemeente Reusel-De Mierden Horst aan de Maas Olst-Wijhe Zwartewaterland Druten Boekel Land van Cuijk Bronckhorst Oost Gelre Hoogeveen Fijn + grof restafval (CBS, 2021)
Restafval 20 43 45 50 47 48 48 48 53 186
Allemaal stedelijkheidsklasse 4/5 (!)
Koplopers stedelijkheidsklasse 2/3 Gemeente Heusden Gilze en Rijen Winterswijk Leusden Apeldoorn Deventer Hengelo Oosterhout Etten-Leur Hoogeveen Fijn + grof restafval (CBS, 2021)
Restafval 59 60 75 78 88 89 89 90 99 186
Waarom stijgt de ASH dan? …stijgende verwerkingskosten restafval: verbrandingsbelasting …vanaf 2025 een CO2-heffing …fluctuerende marktprijzen van grondstoffen …dalende vergoeding voor verpakkingen …dalende kwaliteit van ingezamelde deelstromen …nieuwe acceptatienormen …jaarlijkse indexering van de inzamelkosten
ASH omhoog?!
→ Restafval is en blijft de duurste afvalstroom! → Gescheiden grondstoffen zijn (bijna) altijd goedkoper of leveren zelfs iets op.
Afval scheiden loont ASH Geen beleidsveranderingen: Autonome kostenstijging zorgt voor onvermijdelijke stijging van ASH
300 250 200
.
Kleine reductie restafval, Betere kwaliteit grondstoffen Stevige reductie restafval Schone grondstoffen Afvalvrij…?
150 100 2022
2023
2024
2025
2026
Instrumentarium gemeentelijk afvalbeheer Communicatie
Financiële prikkels
Service instrumenten
Inzet instrumentarium koplopers
.
Intrinsieke motivatie, communicatie 200 kilo
220 Kilo Financiële stimulans (financieel sturen op goed scheidingsgedrag)
Inwoner moet de prikkel begrijpen!
Serviceprikkel (veel service voor grondstoffen, restafval ontmoedigen: freq/OI)
120 Kilo
Intensieve communicatie Intensieve service Participatie
70 Kilo
2000
2015
.
2020
30 Kilo
2025
2030
Financiële prikkel • Hoogte van de afvalstoffenheffing wordt bepaald door scheidingsgedrag • De vervuiler betaalt? • De scheider wordt beloond! • Verschillende vormen • Eerlijke afrekenmethode van de kosten van afvalbeheer • Vergelijkbaar met afrekening andere nutsfuncties (water, energie) • Resultaten: 100 kilo minder restafval, 30 euro lagere kosten
Hoe werkt het? Heffing Vaak lagere totale kosten door sterke afname verwerkingskosten restafval
300
250 250
240
200
Variabel tarief
Kosten inzameling en verwerking van restafval
Basis tarief
Vaste kosten inzameling en verwerking
150
Vast tarief
100
Huidige situatie
Alle kosten inzameling en verwerking afval
Diftar
Neveneffecten? Bijplaatsingen, dumpingen, zwerfafval • Samenhang tussen diftar en toenemende bijplaatsingen, dumpingen en zwerfafval blijkt er in de praktijk nauwelijks te zijn (onderzoek IPR Normag, 2021). • Gemeenten zonder diftar hebben dezelfde problematiek. • Gemeenten met nascheiding PMD hebben dezelfde problematiek.
• Toename bijplaatsingen na invoering diftar is gering en/of tijdelijk. • Wel vaak meer aandacht voor problematiek door beleidswijziging, en daarmee meer meldingen. • Aandeel bijplaatsingen + dumpingen van totale hoeveelheid HHA is 1% (!)
Kwaliteit • Onderzoek IPR Normag laat zien dat kwaliteit van grondstoffen in diftargemeenten niet minder is dan in gemeenten zonder diftar. Kwaliteit PMD zelfs iets beter. • Verband tussen inzamelmiddel/inzamelsysteem/diftar en kwaliteit?
→ Grote verschillen tussen gemeenten: Met name flankerend beleid, communicatie en gewoontegedrag zijn bepalend; in veel mindere mate het inzamelsysteem. • Veel beter uitleggen wat gevolgen zijn van vervuilde grondstoffen voor kosten én milieu. • Landelijke focus (NVRD, VANG) op verbetering kwaliteit, met name GFT, PMD en textiel.
Bron- of nascheiding PMD?
Algemeen: • Nascheiding is alléén een alternatief voor PMD. Dit is 10% van het huishoudelijk afval. • Bron- en nascheiding zijn beide geschikte instrumenten om tot gescheiden PMD te komen. • Álle gemeenten die PMD nascheiden, doen aan bronscheiding voor gft, papier, textiel, glas, etc. • Kostenniveau van bron- en nascheiding van PMD ontloopt elkaar niet veel: de hoeveelheid restafval en het serviceniveau bepalen voor het overgrote deel het kostenniveau van een gemeente.
Bron- of nascheiding PMD? Waarom kiezen gemeenten voor bronscheiding? • Communicatie: Aansluiten bij bestaande, ingeburgerde, bronscheidingssysteem en communicatie. • Financiële prikkel: Diftar werkt zeer effectief icm bronscheiding van PMD • Serviceprikkels: Frequentieverlaging restafval en Omgekeerd Inzamelen werken niet icm nascheiding van PMD ivm grote volume PMD
• Succesvolle bronscheiding van PMD heeft een positief effect op het scheidingsrendement van andere grondstoffen. • Alle gemeenten die de 100 kilo halen, doen aan bronscheiding voor PMD.
Waarom kiezen gemeenten voor nascheiding?
• Gemeenten met veel hoogbouw waar bronscheiding lastig van de grond komt: laag rendement en lage kwaliteit (Amsterdam, Rotterdam, Leiden, Schiedam, Utrecht). • Gemeenten in (met name) Friesland hebben vanaf dag 1 geïnvesteerd in nascheiding: nooit een ander verhaal verteld (máár: instrumentarium is beperkt).
→ Nascheiding is wel effectief te combineren met diftar-gewicht: Heerenveen, Ooststellingwerf, Leeuwarden (forse investering door weegsystemen, alleen mogelijk bij laagbouw ivm onmogelijkheid wegen in verzamelcontainers). • Gemak voor de burger, minder containers/zakken (voor sommige gemeenten is omgekeerd Inzamelen hiervoor een oplossing).
Succes per inzamelstrategie (Benchmark NVRD, RWS)
Gegarandeerd succes? Nee! Flankerend beleid is van doorslaggevend belang: ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓
Uitgebreide communicatie is cruciaal voor draagvlak Maatwerk voor belangrijke doelgroepen (minima, medische indicatie, buitengebied, etc.) Faciliteer luierinzameling Durf te differentiëren in je beleid als de situatie daarom vraagt (bv. laagbouw/hoogbouw) Laagdrempelige scheidingsfaciliteiten bieden voor alle grondstoffen (PMD en GFT bij hoogbouw!) Beleid op de milieustraat afstemmen Handhaving als sluitstuk op het beleid 0-meting zwerfafval/bijplaatsingen uitvoeren om daadwerkelijk effect te meten Accepteer weerstand tegen veranderingen (vaak relatief beperkt, en verdwijnt na 6 maanden) …etc
Gemeenten maken de afweging Milieu
Afvalbeleid
Service
Kosten
Meer weten over de Koninklijke NVRD?
www.nvrd.nl
Toelichting prestatie Hoogeveen Afval & grondstoffen
27-3-2023
voettekst
43
Prestatie vs. ambitie
O.b.v. voorlopige cijfers 2022 Houd rekening met het effect van corona in jaren 2020/2021. 27-3-2023
44
Prestatie vs. historie
O.b.v. voorlopige cijfers 2022 Houd rekening met het effect van corona in jaren 2020/2021. 27-3-2023
45
Analyse huidige prestatie
O.b.v. voorlopige cijfers 2022
Voorbeeld beleidswijziging milieustraat Effect beleidswijziging (financiële prikkel op milieustraat). Was
Is geworden
Vrij te brengen hoeveelheid
1300 kg. puin, 1600 kg. grond 450 kg. grof huishoudelijk en 600 kg. grof huishoudelijk afval (inclusief puin en afval (GHA) grond)
Tarief bij overschrijding vrij te brengen hoeveelheid
GHA € 0,216 per kg. Puin € 0,023 per kg. Grond € 0,025 per kg.
27-3-2023
GHA (inclusief puin en grond) € 0,18 per kg.
47
Voorbeeld beleidswijziging milieustraat Inzamelingsresultaat 2019
2020
2021
2022
Grof restafval
1.285
1.353
1.282
1.132
Puin
2.778
3225
3.082
999
Grond
401
412
417
85
Totale omvang grof huishoudelijk afval (GHA)
10.459
11.926
11.292
7.044
Houd rekening met het effect van corona in jaren 2020/2021. 27-3-2023
48
Voorbeeld beleidswijziging milieustraat Opbrengst milieustraat (door hogere leges) 2019
2020
2021
2022
€ 126.022
€ 172.580
€ 159.682
€ 192.529
Kosten milieustraat (exclusief verbrandingsbelasting) 2019
2020
2021
2022
€ 1.328.442
€ 1.414.891
€ 1.432.478
€ 1.158.748
Interactief deel
Ga naar: www.menti.com
Afsluiting
Bedankt!
Uitslag Mentimeter
Toelichting Mentimeter uitslag Mentimeter is tijdens de bijeenkomst op 24 maart puur indicatief ingezet om, samen met de aanwezige raadsleden, op een interactieve manier met de materie bezig te zijn.