2023 03 09 SWO de Wolden Hoogeveen Gemeenteraad Hoogeveen

TRANSCRIPT VAN DE RAADSAVOND VAN GEMEENTE HOOGEVEEN d.d. 9 maart 2023

1.

Plenaire besluitvormende vergadering (Raadzaal) 1.1 Opening De voorzitter: Dames en heren, ik open de raadsvergadering van 9 maart 2023 door u allen hier welkom te heten. Zeker ook de mensen die buiten dit huis meekijken en meeluisteren via diverse media, waaronder ook natuurlijk de radio Hoogeveen en andere mediastreams en die vanavond deze vergadering meemaken. Bijzonder woord van welkom alvast aan twee leerlingen die hebben meegedaan aan het model Europees parlement, die zullen er zijn of zullen er zo binnenkomen. En twee jongeren die met hun ouders hier ook zijn die hebben meegewerkt aan het filmpje wat vanavond wordt vertoond bij de motie jeugd en politiek. Die zijn vanavond als gast aanwezig. Zitten ook mooi vooraan, zie ik wel, helemaal gereserveerde plaatsen voor jullie. Ook van harte welkom bij deze raadsvergadering. Bij elke raadsvergadering beginnen we altijd met een moment van stilte ter overdenking en dat gaan we nu ook doen. Dus ik vraag u even een moment van stilte. Dank u wel. Dan deel ik mede dat met kennisgeving afwezig zijn de heer Klok, mevrouw Hooijer en de heer Otten, die zijn op dit moment afwezig. Pardon. Mevrouw Blenkers is wel … Ik zag haar net wel lopen, dus die zal, denk ik, zo wel aansluiten. Die komt eraan dus die is al ‘…’ in de vergadering, dus ik ga er maar vanuit dat ze er is.

1.2 Vaststelling agenda De voorzitter: We zijn bij het vaststellen van de agenda, agendapunt 1.2, het vaststellen van de agenda. Ik kijk even of daar woordmeldingen over zijn, dat is niet het geval. Dan moet u daarover stemmen, want we gaan over alles digitaal stemmen, dus ook over het vaststellen van de agenda. Dus als u daar even naar wil kijken, dan kunt u de stemming is nu open om daarover te stemmen. Dank u wel. Dan zien we dat de agenda vastgesteld is met achtentwintig voor en nul tegen en dan wordt de volgorde zoals die vastgesteld is in de agenda ook zo uitgevoerd. 1.3 Mondelinge vragen De voorzitter: Zijn we bij agendapunt 1.3, mondelinge vragen. Daar zijn mondelinge vragen aangekondigd over DAAT-Drenthe door de gezamenlijke … door de fracties van de SP en de Partij van de Arbeid en die geef ik natuurlijk ook graag eerst het woord om de mondelinge vragen te stellen geven. Ik geef als eerste woord aan de heer Baalman van de SP. De heer Baalman: Dank u wel, voorzitter. Op 8 december 2022 zijn er schriftelijke vragen gesteld over de gewijzigde situatie bij DAAT-Drenthe en mensen welke via DAAT bij Het Goed in Hoogeveen werken. Deze vragen zijn op 23 december naar voldoening beantwoord. Echter, er bereiken ons signalen dat de situatie voor deze kwetsbare groep mensen nog niet is veranderd en door onzekerheid een behoorlijke groep mensen ziek thuis zit.

Daar de wethouder in december al heeft aangegeven dat de gemeente een zorgplicht heeft naar deze groep mensen, vinden wij dat dit onderwerp vraagt om aanvullende vragen. Ziekte door deze situatie vraagt ook om ene urgentie. Vragen: bent u op de hoogte dat er mensen ziek thuis zijn door de ontstane situatie? Vraag twee: kunt u de raad meenemen in het proces vanaf eind december en vertellen of er werkplekken bij Het Goed voor deze kwetsbare groep verdwijnen? Vraag drie: op welke termijn verwacht het

college duidelijkheid aan of over de werknemers te kunnen geven over het verdwijnen van werkplekken en wat er gaat gebeuren met werknemers die eventueel hun plek verliezen bij de DAAT? Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk naar de fractie van de Partij van de Arbeid, de heer De Goede, of er nog aanvullingen zijn. De heer De Goede. De heer De Goede: Nee. De voorzitter: Nee, dan is dat namens u ook ingediend en ga ik voor de beantwoording van de kant van het college naar wethouder Tuit. Ik geef het woord aan wethouder Tuit. De heer Tuit: Ja, voorzitter, dank u wel. Nou, de eerste vraag van bent u op de hoogte dat er mensen ziek thuis zijn? Ja, we weten dat er grote onrust is, hè, dus dat wel, maar dat er mensen ziek thuis zijn, dat was voor ons nieuw en er wordt inderdaad door de partijen ook aangegeven dat er mensen afwezig zijn en nou, dus dat is de beantwoording op vraag één. Maar die onrust, die speelde eigenlijk al vanaf het moment dat het nieuws hierover naar buiten kwam. Dan uw tweede vraag van kunt u de raad meenemen in het proces vanaf eind december en vertellen of er werkplekken bij Het Goed voor deze kwetsbare groep verdwijnen. Nou, we zijn nog voor de kerstvakantie, dus inderdaad eind december op een avond ook naar Het Goed geweest en vanaf dat moment hebben wij bestuurlijk, maar ook ambtelijk veelvuldig overleg met zowel Het Goed als met de GGZ.

Dat zijn toch de twee partijen hier die voor ons als gemeente van belang zijn en dat contact is dusdanig dat er bijna wekelijks contact is met elkaar om tot een tot een oplossing te komen voor onze mensen. Op dit moment, en ik kan nog niet een naam noemen, maar op dit moment is het zover in het proces dat er een partij in beeld is om de zorg, die nu nog door DAAT GGZ wordt aangeboden, om die zorg ook over te nemen en die gesprekken lopen en die gesprekken lopen ook in een goede harmonie met elkaar. Dus dat is de status die voor Hoogeveen geldt. Wij hebben in Drenthe natuurlijk een aantal locaties ook bij verschillende gemeenten, dus wij praten hier in dit geval over de locatie Het Goed waar onze mensen een plek hebben. En dan uw derde vraag van op welke termijn verwacht het college duidelijkheid te kunnen geven? Nou, wat ik u al zei, die gesprekken lopen, die gesprekken lopen die lopen dus ook in een goede harmonie en dat zal vermoedelijk een kwestie van een aantal weken zijn. Dat kan snel gaan, dan is het eind deze maand. Het kan wat langer duren, dan praten we over begin april. Maar dat is de periode, zoals wij nu inschatten, dat we tot een oplossing kunnen komen.

Die oplossing, alles lijkt erop dat die oplossing plaatsvindt binnen de huidige context van Het Goed en dat is ook een grote wens van deze mensen om, ze hebben daar een fijne plek en dat is ook de volle insteek die wij hebben als gemeente. Ja, en wat als het dan niet lukt? Dan blijven wij een zorgplicht houden, maar onze strategie zit voor nu dus echt volop om de oplossing te vinden binnen de locatie Het Goed. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Kijk ik naar de heer Baalman of er aanvullende vragen zijn. De heer Baalman: Nee, wij hebben geen aanvullende vragen. Ik denk dat de mensen die nu bij Het Goed zitten, en die zouden meeluisteren vanavond, heel blij zijn met deze antwoorden. Dank u wel. De voorzitter: De heer De Goede. De heer De Goede: Ik heb niet zozeer een vraag, wel een opmerking. Het commentaar wat ik nu ga geven is niet richting een college en dat zeg ik er specifiek bij. Wat mij verbaast is de gang van zaken. We hebben het hier over een kwetsbare doelgroep en ik richt mij nou even tot de GGD …

De voorzitter: Ik wil u toch wel even opmerkzaam maken dat we met een vragenronde bezig zijn. Dus een kleine korte verklaring kan, maar meestal moet … De heer De Goede: Misschien dat de wethouder, dan doe ik het anders, misschien dat hij antwoord kan geven op de volgende vraag. De voorzitter: Heel goed, dank u. De heer De Goede: Kan de wethouder mij misschien uitleggen waarom de GGD ervoor kozen heeft om deze volgorde te hanteren en niet eerst te zorgen voor een oplossing, dan wel in samenspraak met de gemeente, en dan pas de doelgroep in te lichten. Weet u dat toevallig? De voorzitter: Ik kijk of er anderen zijn uit uw raad die vragen aan willen toevoegen. Dat is niet het geval. Dan geef ik het woord aan de heer Tuit voor beantwoording. De heer Tuit: Ja, u stelde het zelf, het is de GGZ, maar dat zei u ook. Ja, dat is ook wel wat ook in Drents verband, omdat het ook meerdere gemeenten, bijvoorbeeld Assen of Emmen, Midden Drenthe, die hebben dat ook en dat hebben we ook al in het eerste stadium ook aangegeven van dat er onrust is ontstaan en bestuurlijk hebben we daar ook aangegeven van nou, dat had inderdaad in een andere volgorde van ons als gemeente ook gemoeten. Dus de zorgen die u als Partij van de Arbeid daarin hebt, ja, die delen wij ook.

Dat is ook op het moment dat het ook in het nieuws kwam en toen de onrust ook ontstond, toen is dat ook gelijk bestuurlijk aan GGZ Drenthe ook meegegeven door de gemeenten. Dus dat. De heer De Goede: Dank u. 1.4 Herinrichting sportpark Elim De voorzitter: Dank u wel. Dan hebben wij de vragenronde afgerond en gaan we naar agendapunt 1.4, herinrichting sportpark Elim. De raad wordt gevraagd om een aantal besluiten daarover te nemen en dat ligt nu ter besluitvorming voor. De heer Van Rijn, SGP. De heer Van Rijn: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik wou graag even een stemverklaring afleggen. De voorzitter: Ga uw gang. De heer Van Rijn: Ja, de SGP is heel content met dat er een plan voor woningbouw daar gaat plaatsvinden. Altijd goed voor zo'n dorp dat daar een beetje meer levendigheid door ontstaat. Waar wij ook heel content mee zijn, dat is met de samenwerking tussen de sportverenigingen, de besturen, plaatselijk belang, de gemeente. Ja, dat vinden wij een heel mooie manier van samenwerken om zo tot een oplossing te komen. En hoewel wij graag de financiering van die herinrichting anders hadden gezien, gaan wij toch niet daarvoor tegen dit plan zijn. Dus wij zullen hier voor stemmen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog en dan ligt het er besluitvorming voor en is de stemming geopend over dit voorstel. De heer Van der Sleen, ja, dank u.

Daarmee is het voorstel met achtentwintig voor en nul tegen unaniem aangenomen.

1.5 Bestemmingsplan parapluherziening geluidscontour DOC Buitenvaart De voorzitter: Gaan we naar agendapunt 1.5, het bestemmingsplan parapluherziening geluidscontour DOC Buitenvaart. Dat ligt ook ter besluitvorming voor. We kunnen direct tot stemming overgaan, dat is het geval. Stemming is geopend. Dank u wel. Daarmee is ook dit voorstel met achtentwintig voor en nul tegen unaniem aangenomen. 1.6 Vaststelling verordening op de vertrouwenscommissie en benoeming leden De voorzitter: Komen we bij agendapunt 1.6, vaststelling verordening op de vertrouwenscommissie en benoeming leden in deze vertrouwenscommissie. De stemming is geopend, u kunt daarover stemmen. Dank u wel. Daarmee is deze verordening ook met achtentwintig voor en nul tegen unaniem vastgesteld. 1.7 Vaststelling besluitenlijsten 15 en 16 februari 2023 De voorzitter: Komen we bij agendapunt 1.7, bestaat uit twee besluitenlijsten. De eerste besluitenlijst is van 15 februari, ligt ter stemming voor. U kunt stemmen. Dank u wel. Daarmee is deze besluitenlijst met achtentwintig voor en nul tegen unaniem aangenomen en dat geldt ook straks bij de stemming die nog moet komen over het … Ik spreek … Ja, je mag verwachtingen uitspreken in het leven. De besluitenlijst van 16 februari. Ligt ter stemming voor nu. Dank u wel. Ik ben blij dat niet iemand een geintje uithaalde, dank u.

Daarmee is de besluitenlijst met achtentwintig voor en nul tegen ook unaniem aangekomen. 1.8 Moties vreemd aan de orde van de dag De voorzitter: Zijn we bij agendapunt 1.8, daar staan drie moties en dat heet vreemd aan de orde van de dag. Ik leg het toch altijd maar even uit, uw raad weet het natuurlijk, ik kan iedereen overhoren, u weet precies wat dat betekent, maar dat zijn altijd moties, uitspraken die de raad wil doen, die wil daar nog even over discussiëren, maar uiteindelijk moet er een uitspraak komen. Vaak wordt die gericht aan het college, maar soms ook aan de raad zelf, over punten die niet op de agenda staan. Dus dit zijn onderwerpen die niet op de agenda stonden en dan wordt die altijd onder deze categorie gebracht. En de eerste die is ingediend, is een motie over jeugd en politiek, ingediend door de fracties van de Partij van Arbeid, VVD, D66, de ChristenUnie, GroenLinks, Gemeentebelangen en SGP. Ik heb begrepen dat daar ook enige technische ondersteuning voor nodig is, want er moet eerst een filmpje. Ik maar even naar mevrouw Manusama om daar even een toelichting op te geven. Ga uw gang. Mevrouw Manusama: Ja, dank u wel, voorzitter. Nee, de technische ondersteuning komt zo. Ik zal hem eerst even inleiden.

Want we gaan samen sterk staan voor de jeugd in Hoogeveen en ik vind het echt supertof dat we al iets hebben kunnen triggeren bij de jeugd en dat we zowel basisschoolleerlingen als leerlingen van voortgezet onderwijs op de publiek tribune hebben zitten vanavond. De weg naar deze motie was een leerzame. Zo heb ik deze week geleerd dat mijn gevoel voor timing beter is op de filmset en in het theater dan in het proces voor het indienen van een motie. Gelukkig werkt het binnen onze raad ook zo dat wij daar in alle eerlijkheid feedback op kunnen geven en ontvangen en daar goede gesprekken over kunnen voeren, wat ik heel erg waardeer en ook een mooi voorbeeld vindt voor onze jeugd, dat als je het niet met elkaar eens bent of als je het ergens niet mee eens bent, dat je daar gewoon over in gesprek kunt gaan. Want politiek gaat juist ook over communicatie en dat willen we als werkgroep ook gaan doen, communiceren met de jeugd en met de jeugd en niet alleen over de jeugd en hoe zij de verbinding zien tussen henzelf en de politiek. En nu heb ik onlangs van een aantal leerlingen het advies gekregen dat als wij ze willen betrekken bij de politiek, dat we dat

vooral moeten doen door middel van filmpjes of vlogs. Dus ik wil deze motie dan ook heel graag op een andere manier indienen dan gebruikelijk en daar hebben we de technische ondersteuning voor nodig. Er hoort een muziekje onder. De voorzitter: Ja, normaal moet de voorzitter dan heel streng optreden, want applaus in de raadzaal dat mag bijna nooit ter ondersteuning, maar voor deze keer maken we daar een heel grote uitzondering op, omdat het ook weer eens een nieuwe manier is van het indienen van moties. Maar ja, er moet ook op papier, mevrouw Manusama, zult u begrijpen, dat heeft u ook zo gedaan, de tekst waar het om gaat is nu ook in beeld verschenen. En ik kijk ook even naar uw mede-indieners, want zo doen we dat altijd, dat we ... U heeft het verhaal … U bent het verhaal begonnen, maar er zijn een aantal mede indienende partijen die ik successievelijk even ga kijken of die nog … Tenzij u zegt van: ik was nog niet klaar met mijn verhaal, ik had nog een aanvulling, dan geef ik graag het woord aan u weer terug. Nee, dat is niet het geval. Kijk ik naar de VVD, mevrouw Blenkers. Mevrouw Blenkers: Ja, dank u wel, voorzitter. Wij worden hier gewoon ontzettend enthousiast van en ik hoop eigenlijk dat heel veel hier ontzettend enthousiast van worden en dat we met zijn allen de handen ineen kunnen slaan en een brug kunnen maken, samen met de jeugd. De voorzitter: Dank u wel.

Mevrouw Rutgers, D66. Mevrouw Rutgers: Dank u wel. Ja, het is jammer dat je pas op je achttiende mag stemmen in dit land, want volgens mij zijn er heel veel jongeren die al voor hun achttiende betrokken zijn bij hun omgeving of ideeën hebben over hun omgeving en die kenbaar willen maken. Het is zo jammer dat daar niet een plek voor is, waar dat gehoord wordt, waar er iets mee gedaan kan worden. En ja, wij zouden heel graag de brug willen slaan tussen bij wijze van spreken nul en achttien, om hen allemaal te betrekken bij de politiek, om het laagdrempeliger te maken, toegankelijker en om in verbinding te staan. Dus we zijn blij met het voorstel van de PvdA, we hadden het ook in ons programma staan voor de verkiezingen, maar we zijn blij dat de PvdA het voortouw heeft genomen om dit nu raadsbreed zo ongeveer op te zetten. Dus dank daarvoor en wij steunen dit zeker. De voorzitter: Dank u wel. Fractie van ChristenUnie, de heer Meesters. De heer Meesters: Dank u wel, voorzitter.

Ja, als gemeenteraad maken wij natuurlijk plannen en die plannen gaan ook over de toekomst en de jeugd heeft de toekomst, dus waarom zouden we ze er ook niet bij betrekken? Heel belangrijk om ook de jeugd daarin een stem te geven en wat dat betreft vinden we dit ook fantastisch dat dit nu op de agenda staat en ja, we moeten ook een goed voorbeeld geven als gemeenteraad en daarbij hoort ook dat we graag willen dat onze kinderen samenwerken, dat ze met elkaar eruit komen en ik hoop ook dat wij als gehele raad achter deze motie gaan staan, dat wij ook laten zien dat wij kunnen samenwerken en dat wij ook voor die jeugd staan. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De fractie van GroenLinks, de heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Voorzitter, dank u wel. Een motie waar we niet of nauwelijks over na hoefden te denken om die mee in te dienen en van harte te steunen. We hopen dan ook van harte dat met de gezamenlijke inzet samen met de collega fracties, we gaan komen tot heel mooie, maar vooral ook structurele resultaten. En hier zetten we heel graag de schouders onder. Juist in de maatschappij waarin polarisatie

hoogtij viert, is het beste meer van belang om verbinding te zoeken en te maken. Laten we dat dan ook vooral doen met onze jongeren. Met dank aan de initiatiefnemer, van harte en ja. De voorzitter: Dank u wel. Fractie van de SGP, de heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Ja, dank u wel, voorzitter. Wij zijn het met alle sprekers ook wel eens wat er gezegd is. Toch willen we één aspect nog even noemen, dat is niet genoemd. Kijk, ik spreek ook heel veel jongeren en dan zeg je: joh, waarom gaan jullie niet in de politiek of doe ook mee of ga organiseren en dan wordt er toch heel vaak gezegd: ja, nee, maar daar zeggen ze zoveel, maar ze doen het toch nooit. Kijk, dat stukje vertrouwen, dat vind ik, daar moeten we ook even aan gaan werken, dat dat wel hersteld gaat worden, want waarom zou anders de jeugd voor politiek gaan kiezen terwijl er eigenlijk een stukje wantrouwen is? Dus dat wil ik hier even benoemen en verder zijn we er heel content mee dat wij dit op poten gaan zetten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De fractie van Gemeentebelangen, de heer Özbilir. De heer Özbilir: Dank u wel, voorzitter. Ook wij vinden de verbinding met de jongeren erg belangrijk. We staan volledig ook achter deze motie en vandaar dat we ook mede-indiener zijn. De voorzitter: Dank u wel. Dan voor een reactie, want dat doen we altijd ook bij moties.

Dat we na de indieners even een reactie van het college krijgen over hoe zij tegenover deze motie staan. En daarvoor geef ik het woord aan de heer Westendorp. De heer Westendorp: Ja, dank u wel, voorzitter. Nou, de motie is vooral ook een oproep aan de raad zelf, dus het college zal ook kort even reageren op de motie. Volgens mij gaat de motie vooral over de verbinding met de samenleving. Dat past ook heel erg in de in de lijn zoals die ook is vastgelegd in het coalitieakkoord, zoals we nu ook werken aan het programma, in de verbinding. Dus wat dat betreft is dat ook breder dan de nota jeugd. Zo wil het college ook heel graag meewerken en mooi dat de raad dat ook wil gaan doen. Voorzitter, wij hebben een heel kleine suggestie over de motie om nu niet alvast een begrotingswijziging toe te passen, maar vooral eerste plan uit te werken en vooral punt twee uit te voeren, namelijk het college op te dragen om dekking te vinden voor het plan. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik eerst naar degenen die nog niet een reactie hebben gegeven. De heer Kleine van de fractie van Forum voor Democratie. De heer Kleine: Dank u wel, voorzitter. Op zich klinkt het natuurlijk wel ludiek, zo’n motie om de jeugd te betrekken bij politieke zaken.

Het gaat hier ook, dus dat de jeugd hoeft niet te wachten tot ze achttien zijn om hun stem te laten horen en dat soort zaken en als we dan kijken in de toelichting van wat wordt het dan bedoeld met kinderen? En jullie zijn weer zo druk met die kinderen op die basisscholen en dat met name kinderen van groep 6 tot en met 8, dus op de basisschool. Dus die ga je dan immigratie vraagstukken ga je dan bijvoorbeeld voorleggen, of zo, of je gaat vraagstukken neerleggen van ja, hoeveel miljoen moeten we dan investeren, jongens, in het klimaatneutraal maken van deze wereld? Dat zijn natuurlijk de vragen die jullie een beetje gaan voorleggen, denk ik, of niet? Dan is natuurlijk de vraag: in hoeverre is het dan, ben je in gesprek met een gelijkwaardige gesprekspartner, als ik hem dan iets serieuzer wil oppakken, of in hoeverre is dit dan daadwerkelijk de indoctrinatie waar velen van jullie over en weer voor waarschuwen, hè? Dus een kind vragen om een probleem op te lossen, impliceert al dat er een probleem is en juist dat is eigenlijk … Dat is waar we kinderen van weg moeten houden. Dat ze kinderen op die leeftijd met politieke kwesties gaan lastigvallen, jongens, dat is niet de bedoeling en daar zouden we allemaal achter moeten staan, dat de kinderen vrij

moeten zijn van politieke zaken. Van welke leeftijd dan? Ja, dat blijft arbitrair. We hebben wel een jongerenvereniging, de JFvD, zestien jaar en ouder kun je daar lid van worden, mocht je geïnteresseerd zijn in leuke politieke kwesties. Je bent van harte welkom. En daar wou ik het bij laten, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan ga ik naar de fractie van het CDA, mevrouw Koekoek. Mevrouw Koekoek: Ja, voorzitter, dank. Nou, wie de jeugd heeft, heeft de toekomst. Dat zei de ChristenUnie net ook en dat zeggen wij als CDA ook en daarom zijn wij ook enthousiast over jong Hoogeveen. Maar als het om de lokale democratie gaat, dan maak je leeftijd niet uit of je jong of oud bent. Het is voor iedereen van belang om te weten wat de raad doet, hoe de raad functioneert, hoe de werking van de lokale democratie is. Het is te belangrijk om dat enkel en alleen te beperken tot de jeugd. Wij als CDA willen daarom meer inzetten op het bereiken en betrekken van al onze inwoners. Met betrekking tot de motie die voorligt, hebben we nog wel een aantal vragen. Overigens wil ik wel complimenten geven aan mevrouw Manusama voor de wijze van introduceren en het filmpje. Dat is wat mij betreft ook wel eens af en toe voor herhaling vatbaar. Maar ik wil even wat nader ingaan op de motie. In de motie in punt één van het dictum wordt opgeroepen om een werkgroep in het leven te roepen.

Het is onduidelijk of de PvdA dit als een raadswerkgroep ziet, gezien de betrokkenheid van het college. In hetzelfde punt wordt ook gesproken over het werkveld. De vraag is: wat wordt er onder verstaan? Is dat het onderwijs? En is het ook de vraag: is daar afstemming mee geweest? Bovendien heeft het onderwijs al te kampen met heel veel taken. En als we echt willen dat kennis over de democratie in onze rechtstaat verbeterd wordt, moeten we ons afvragen of we lokaal pleisters moeten gaan plakken of dat we juist landelijk moeten gaan investeren in vakken voor geschiedenis en maatschappijleer. In punt twee van het dictum wordt gesproken over politiek. De vraag is hoe breed of hoe smal de PvdA dit definieert. Wij als CDA gaan ervan uit dat hiermee de raad wordt bedoeld en niet raad en college. Omdat het ook een raadsaangelegenheid is, is voor ons de verbinding met de nota jeugd ook niet van belang. Wat ons ook opvalt in de punten vier en vijf is dat er gesproken wordt over een plan op te stellen door de raad en ter besluitvorming voor te leggen aan de raad. Nou, daar zit ons probleem in bezwaar ook niet. Maar waar we wel wat vragen bij hebben, is dat tijdens de planfase al activiteiten worden uitgevoerd. Dat lijkt wat ons betreft tegenstrijdig en ook niet wenselijk. Dan de oproep aan het college om hier een bedrag voor in de begroting op te nemen.

Dat is wat ons betreft wat merkwaardig, als je ervan uitgaat dat dit een raadsaangelegenheid is, dus wat ons betreft zou het beter zijn en passender om de griffier de opdracht te geven om hier budget voor vrij te maken in de begroting onder het raadsbudget. Nou, dan de hoogte van het bedrag 1500 euro. Als je heel eerlijk bent, daar kun je eigenlijk werkelijk niks mee. Als we het dan zo belangrijk vinden, moeten we ook een groter bedrag hiervoor uittrekken. Wat in de motie ook ontbreekt, is de inzet van de griffie en wat de uitvoering van deze motie voor de griffie betekent. Die integrale afweging kunnen we ook niet maken. Voorzitter, de vraag aan de PvdA is of zij bereid zijn om de motie op onderdelen aan te passen, oftewel of wij als CDA deze motie kunnen amenderen. We horen daar graag de reactie van de Partij van de Arbeid. De voorzitter: Reactie van de SP, de heer Pomper. De heer Pomper: Ja, dank u, voorzitter. Inhoudelijk gezien is het echt een super toffe motie. We zouden er ook graag mee ingestemd hebben, maar ja, naast inhoud hebben we ook het proces en dat is niet echt bepaald cool verlopen. Dat heeft mevrouw Manusama zelf ook al verteld. Niet echt een goed voorbeeld. Dat is ook al wel politiek.

Want wat communicatie betreft, we hebben in het fractievoorzittersoverleg dus afgestemd dat wij de memo verbinding zoeken met jongeren zouden gaan bespreken, eerst binnen de fracties en nu en later binnen het fractievoorzittersoverleg. Dat wordt eigenlijk een beetje weggekaapt ook … Er zijn natuurlijk verkiezingen die er aankomen. Is ook niet erg, want je mag jezelf profileren, maar procesmatig gezien is dat

natuurlijk niet helemaal soepel verlopen. En ook wat elkaar betrekken betreft, kijk, de SP had al aangegeven: wij willen ons heel graag opstellen als mede-indiener en een uurtje later kijk ik even op RTV Drenthe en dan staat het hele persbericht er al bij, maar de SP staat er niet tussen. Nou verwijt ik dat mevrouw Manusama niet, want in haar enthousiasme kan dat natuurlijk ook gebeuren dat het vergeten wordt, maar ze heeft wel een vijfkoppige fractie waar ze onderdeel van uitmaakt met een aantal zeer ervaren raadsleden en ik zou ook even tegen die raadsleden willen zeggen van goh, met jullie ervaring, zorg ervoor dat dit soort zaken niet weer gaan gebeuren. De SP gaat verder wel instemmen met deze motie en dat is natuurlijk vanzelfsprekend, want in ons verkiezingsprogramma staat ook dat wij jongeren willen betrekken. Ik kan me ook voorstellen dat we bij jeugdigen in de bovenbouw van de basisschool nog wel wat uit moeten kijken, want je kunt ook heel sturend zijn. Maar vooral de jongeren voortgezet onderwijs, die moeten we eigenlijk ook onderbrengen in een soort jongerenraad. En ik kan dan CDA volgen, 1500 euro is al een heel wat een karig bedrag. Ik zou echt wel een hoger bedrag willen inzetten die de jongeren zelf ook kunnen besteden, want dan geef je de jongeren nog echt iets hun handen waarmee zij ook iets in Hoogeveen kunnen gaan verbeteren. De voorzitter: Dank u wel.

Dan ga ik weer terug naar de naar de indieners, de reactie van het college maar ook een aantal vragen die vanuit de raad zijn gesteld. Mevrouw Manusama. Mevrouw Manusama: Ja, dank u wel, voorzitter. Wat ik vooral wil zeggen is: laten we gewoon van start gaan met die werkgroep en dan kijken hoe we het gaan inrichten en wat we op poten gaan zetten. Want ik bedoel, ik had ook geen bedrag kunnen noemen en dan was het ook niet goed geweest. Dus 1500 euro is gewoon een startbedrag om iets te kunnen doen en of dat nodig is of niet en of er meer geld nodig is, ik kan het niet zeggen, want we gaan eerst samen met de jeugd in gesprek om tot plannen te komen en we kunnen wel op allerlei zaken vooruitlopen, maar daar zitten we nu voor. We zitten om te kijken of we die werkgroep kunnen gaan vormen, dus ik ga niet niks aanpassen en ik zou zeggen: kom lekker in die werkgroep en dan gaan we daar dan over praten en er vorm aan geven. De voorzitter: Dank u wel. Dan loop ik even de indieners ook weer even langs, misschien nog even in de andere volgorde. Kijk ik even aan de heer Özbilir of die vanuit de kant van Gemeentebelangen daar nog een aanvulling op heeft, is niet het geval. De heer Van Rijn, SGP. De heer Van Rijn: Ja, ik wil even een kleine verheldering voor de vrienden van Forum voor Democratie. Ze zeggen, we gaan de jeugd mee opzadelen met problemen. Dat is juist het doel niet.

Het is juist de vraag om die kinderen te zeggen van kijk, wij speelden vroeger ook soldaatje, wij zaten ook schoolmeester te spelen. Nou, zo kunnen kinderen ook raadslid gaan spelen, ze kunnen burgemeester gaan spelen. Nou, op zo'n speelse manier breng je ze in aanraking en dat vinden wij een heel goede manier om die kinderen daar van jongs af aan bij te betrekken. Dus even een andere insteek als dat jullie net aangaven. Dank u wel. De voorzitter: De heer Van der Meer, GroenLinks voorzitter. De heer Van der Meer: Voorzitter, dank u wel. Een korte reactie nog. Volgens mij geven we hier het schoolvoorbeeld van hoe het niet moet. In plaats van drempels te slechten, werpen we allerlei drempels op om vooral niet te doen en ik zou toch echt op willen roepen om die drempels weg te halen en vooral het avontuur met elkaar aan te gaan om onze jongeren in onze mooie woonplaats steeds meer te betrekken. Dank u wel. De voorzitter: De heer Meesters, ChristenUnie.

De heer Meesters: Dan u wel, voorzitter. Er is een opmerking van CDA waar ik nog even op wil reageren. Zij stelde de vraag: hoe moeten we die raadswerkgroep zien, aangezien het college er ook bij zit? Nou, wat ons betreft is de raadswerkgroep van de gehele raad, want het college is ook van de gehele raad. Dank u wel. De voorzitter: Dan mevrouw Rutgers nog, D66. Mevrouw Rutgers: Dank u wel, voorzitter. Ja, zoals net al gezegd: volgens mij laten we nu precies zien wat er soms ook wel eens niet leuk is aan de politiek en waarom we juist aanwas nodig hebben uit de hele bevolking, hoe jong ook, om later een ander voorbeeld neer te zetten en om samen met goede plannen te komen om Hoogeveen mooier en beter en gezelliger te maken. Dus laat je niet afschrikken door wat je vanavond ziet. We komen met betere plannen, we komen naar jullie toe en het kan ook anders. Dank je wel. De voorzitter: Mevrouw Blenkers nog, VVD. Mevrouw Blenkers: Ja, ik vind het mooi dat we nog niet eens begonnen zijn en er moet al geld bij. Ik ben het met mevrouw Manusama eens, laten we gewoon eens beginnen. Ik denk dat er heel veel enthousiaste mensen zijn met heel veel enthousiaste ideeën. Ik denk dat er ook heel veel jeugd is die daar net zo enthousiast in is en in kan zijn.

En ik vind het zo jammer om al bij voorbaat te zeggen dat iets gedoemd is te mislukken, of dat het toch niet werkt, of dat het te moeilijk is voor sommige kinderen om zich hiermee bezig te houden. Helemaal niet, gewoon doen. De voorzitter: De fractie van de SP, mijnheer Pomper. De heer Pomper: Ja, laten we inderdaad beginnen. Kijk, en natuurlijk laten we ook de jongeren niet afschrikken. Het is natuurlijk ook goed om te horen van hoe processen ook soms een beetje wat scheef kunnen lopen, maar uiteindelijk gaan we die kar ook gewoon rechttrekken met zijn allen. De voorzitter: Mevrouw Koekoek, het CDA. Mevrouw Koekoek: Ja, voorzitter, volgens mij mogen in deze raad afwijkende standpunten hebben. Dat hoort, dus dat is volgens mij juist een kenmerk van politiek. Maar ik zou toch de Partij van de Arbeid willen uitdagen om toch inhoudelijk nog even te reageren op ons. Met name het vraagstuk wat wij hebben op tafel hebben gelegd van: is de Partij van de Arbeid genegen om de doelgroep te verbreden? De voorzitter: Dank u wel. Komen we zo nog even terug. Kijk nog even naar de fractie van Forum, mijnheer Kleine. De heer Kleine: Dank u, voorzitter. Ja. Nog een korte reactie op de heer Van Rijn die inderdaad goed constateert dat wij voorzien dat als je kinderen daar op te jonge leeftijd mee belast, dat dat probleem oplevert.

Kijk, de aanname die dan vaak gedaan wordt, is dat politiek een soort objectief fenomeen is waar je dan met kinderen over kunt praten en over kunt spreken en dat je zegt: nou ja, weet je, zo zit de wereld dan in elkaar en hoe zou jij dat het beste oplossen. Dus dan krijg je de situatie dat Harry van de GroenLinks, die gaat dan naar een basisschool toe en die zegt: over vier, vijf jaar, als we op deze manier doorgaan dan is de aarde die spat uit elkaar, er komt een grote bak ellende aan. Nou, dan ken ik er genoeg in deze raadzaal die dan wat, die daar genuanceerder in zijn of zoals wij, die daar afstand van nemen van zulke uitspraken. Maar de vraag is: wat heb je er in hemelsnaam aan dat Harry van de GroenLinks naar groep zes gaat en daar die kinderen zo’n angst aanpraat. Dat is wat hier op tafel ligt.

De voorzitter: Ik wou toch even naar mevrouw Manusama gaan die gevraagd is door de fractie van het CDA rechtstreeks om … Mevrouw Manusama: Dank u wel, voorzitter. Volgens mij is de doelgroep duidelijk, dat is de jeugd en als er verbreed moet worden, dan kan dat altijd nog. Dus we gaan gewoon aan de slag met wat er in de motie staat. De voorzitter: Dan constateer ik dat dat het antwoord is. Ik zag nog wel even wat beroeringen. Overigens, laten we, hoewel dat wel heel erg formeel is, voor kinderen zeker, als je dat moet doen, maar ik begrijp wel de instelling van de heer Kleine om het even wat scherper neer te zetten of in ieder geval duidelijk neer te zetten. Maar Harry is wel de heer Van der Meer. De heer Van der Meer. De heer Van der Meer: Voorzitter, dank u wel. Toch maar een korte reactie dan. Die Harry is gewoon een leuke kerel, die kun je er best bij hebben op een school. Dus weet je, nodig hem uit en het wordt best een gezellige les. De voorzitter: Goed. Dan geef ik nog een korte reactie voor de woorden aan mevrouw Koekoek van het CDA. Mevrouw Koekoek: Ja, voorzitter, wij zouden als fractie nog even willen schorsen. De voorzitter: Dat is goed. Ik kijk even naar u, want u vraagt erom. We kijken dat u een inschatting kunt maken van hoe lang u daarvoor nodig heeft. .

Mevrouw Koekoek: Nou, we zijn een grote fractie dus … Maar we kunnen het wel heel snel, hoor, dus een paar minuten. De voorzitter: Een paar minuten. Als ik u vijf minuten geef, bent u binnen die vijf minuten. Ik schors de vergadering voor vijf minuten. Schorsing De voorzitter: Dan heropen ik de vergadering en geef ik het woord aan mevrouw Koekoek van het CDA. Mevrouw Koekoek: Ja, voorzitter, betekent dat dat we een stemverklaring af kunnen leggen? De voorzitter: Sorry? Mevrouw Koekoek: Dat we een stemverklaring af kunnen leggen of hoe, wat wilt u horen van ons? De voorzitter: Nou ja, u wilde nog een … We zijn heel benieuwd van wat uw fractie als lijn heeft, dus dan ja, dan kunnen andere partijen daar even naar luisteren. Mevrouw Koekoek: Nou, dan begin ik maar gewoon bij onze stemverklaring. Deze behandeling in de raadszaal over deze motie verdient, wat CDA betreft, geen schoonheidsprijs, vooral omdat er geen ruimte is voor afwijkende standpunten. Dat is in onze optiek toch echt een kenmerk van democratie en ook dat er geen ruimte is om een inhoudelijk debat te voeren op de inbreng die onder andere vanuit de CDA is gekomen. Desondanks zullen wij voor deze motie stemmen.

De voorzitter: Dank u wel. Anderen die nog aanvullingen hebben? Dat is niet het geval, dan komt de motie in stemming. Dank u wel. Daarmee is de motie met zesentwintig voor en twee tegen aangenomen. Ja, dat was net al, er was net al voor de jongelui gevraagd, mogen we dan toch nog applaudisseren? En ik zeg nee, maar dat moet je gewoon doen. Nou ja, dus dat hebben ze dan ook bij dezen gedaan. Dus daarmee is de motie aangenomen. Nou, toch belangrijk. Dank jullie wel. Dan gaan we naar de tweede motie vreemd aan de orde van de dag, de motie grondwet, noem ik het gemakshalve maar even, ingediend door de fracties van de Partij van de Arbeid, SP, GroenLinks, ChristenUnie en D66 en daarvoor geef ik voor een toelichting het woord aan de heer Van Eck. De heer Van Eck: Dank u wel, voorzitter. Ruim een kwart, zevenentwintig procent maar liefst, van de Nederlandse inwoners die ervaart discriminatie. De gevolgen daarvan, de gevolgen van die discriminatie, die kunnen heel groot zijn en eigenlijk is het heel gek dat we zoveel discriminatie kennen in Nederland. We hebben immers de grondwet, de hoogste nationale wet, die verbiedt discriminatie. Het belangrijkste artikel van die grondwet is artikel 1 en dat stelt: alle die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld.

Een grondwet is een levend iets, dat zagen we twee weken geleden, toen werd artikel 1 uitgebreid en dit jaar bestaat de grondwet 175 jaar. Dat is dus alle reden om hier in het huis, waar wij samen onze democratische besluiten nemen, we hebben zojuist daar nog weer een voorbeeld van gezien, alle reden om de nieuwe tekst van artikel 1 van de grondwet op een permanente plek in dit raadhuis permanent te tonen, dus een prominente plek. In de motie roept de Partij van de Arbeid samen met SP, GroenLinks, ChristenUnie en D66 het college op zorg te dragen voor het tonen van de tekst van artikel 1. Dat is even heel in het kort. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik naar de mede-indieners, de heer Pomper van de SP. De heer Pomper: Dank u, voorzitter. Ja, eigenlijk weinig op aan te vullen. Kijk, discriminatie is natuurlijk heel belangrijk dat niemand zich gediscrimineerd mag voelen. En natuurlijk hè, er moet altijd ruimte zijn voor het debat naar elkaar toe en we mogen verschillende standpunten hebben. We mogen ook flink schuren naar elkaar toe, maar er moet altijd een basis zijn voor respect en artikel 1 die waarborgt ook dat onderlinge respect uiteindelijk en hoe mooi zou het inderdaad ook zijn dat artikel 1 hier een prominente plek in het huis van de democratie kan krijgen? De voorzitter: Dank u wel.

De heer Van der Meer, nog aanvullingen? De heer Van der Meer, GroenLinks. De heer Van der Meer: Dank u wel, voorzitter. Een korte aanvulling. Ook deze motie dienen we met volle overtuiging mee in, vanuit de gedachte dat het goed is om artikel 1 van de grondwet een permanente plaats te geven in ons eigen hart van de democratie. Het is goed om er telkens als we hier als raad vergaderen bij stil te staan dat artikel 1 van de grondwet, het fundament onder ons spreken en handelen is, dus ook hier een van harte ja. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Rutgers, D66. Sorry, ik moet de goede volgorde even aanhouden, excuus. Mevrouw Pullen, ChristenUnie. Mevrouw Pullen-Muis: Dank u wel, voorzitter. Nou, een prachtig initiatief van de Partij van de Arbeid. Wat ons betreft en onze fractie van de ChristenUnie, vinden we het gewoon heel goed dat we dit signaal afgeven aan onze burgers in Hoogeveen. Dus wat ons betreft, de grondwet is de basis van onze democratie en werkt volgens ons ook mee aan de bewustwording dat we in een vrij en democratisch land leven en mogen leven, nog steeds, en daarom steunen we deze motie van harte.

De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw Rutgers, D66. Mevrouw Rutgers: Er zijn inmiddels al zoveel mooie woorden gezegd. Daar kan ik niks meer aan toevoegen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan voor een reactie van het college zal ondergetekende het woord voeren. Even weer de pet afzetten en de pet van het collegelid weer op. Er is inderdaad natuurlijk gekeken deze week, ook door de Zwiers als de plaatsvervanger, omdat ik tijdelijk op vakantie was. Heeft hij ook, is hij ook betrokken geweest bij deze motie, is er ook overlegd en ook gekeken naar de uitvoerbaarheid. Want het was voor het college natuurlijk belangrijk: kunnen we dat op deze manier uitvoeren? Waarbij we de ruimte hebben gehouden van, hoe gaan we het dan doen en op welke manier? Nou, die zit in deze motie in, dus in die zin is die uitvoerbaar. En de overige elementen die een beoordeling vergen, vinden wij ook dat u raad dat in eerste instantie moet doen. Dat heeft u voor een deel gedaan, we zullen zo de tweede ronde horen, maar wat ons betreft staat die dan nog niks in de weg om dan tot uitvoering of te gaan. Maar de afweging is natuurlijk voor u als gemeenteraad om dat te maken. Dan kijk ik naar de fracties die niet direct tot de indieners behoren, mevrouw Koekoek, CDA. Mevrouw Koekoek: Ja, voorzitter, dank. Het CDA draagt de naam christen democraten vol trots, we zijn democraat in hart en nieren.

Dat hebben we eerder hier in de raadszaal gezegd. We zijn dankbaar dat we in een democratische rechtstaat mogen leven waar de rechten en plichten van zowel de overheid als de inwoners zijn vastgelegd. Onze constitutie, de grondwet, is de uiting daarvan, en hoe mooi zou het zijn als we de grondwet ook gaan doorleven en beleven? En artikel 1 is een betekenisvol artikel. Overigens staan er nog zeer wezenlijke andere artikelen in de grondwet, zoals de sociale grondrechten met betrekking tot het garanderen van bestaanszekerheid voor onze inwoners. Dat zou de Partij van de Arbeid moeten aanspreken De motie van de Partij van de Arbeid ondersteunen wij en nog mooier zou het zijn dat we niet één artikel uitlichten, maar dat we alle grondrechten voor onze inwoners laten zien. We zijn wel benieuwd hoe de PvdA hier tegenover staat. Natuurlijk, als je het gemeentehuis binnenkomt, is artikel 1 betekenisvol om te zien. Het geldt als een reminder voor alle ambtenaren, wethouders en politici over hoe om te gaan met onze inwoners. Voor onze inwoners is het de bevestiging dat ze hier op mogen rekenen, namelijk in gelijke gevallen gelijkelijk worden behandeld. Toch zou ik de oproep willen doen dat we artikel 1 niet enkel en alleen voor de bühne etaleren, maar dat we de grondwet en andere wetten ook doorleven en naar handelen.

Naar de letter van de wet, maar ook naar de geest van de wet, ter bescherming van onze inwoners. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk of anderen … De heer Van Rijn van de SGP. De heer Van Rijn: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, de grondwet die geeft duidelijk aan discriminatie kan niet, discriminatie mag niet. En dat is in dat artikel 1 vastgelegd, maar om daar nu van een artikel 1 een uitlichting van de hele grondwet te halen, dat vinden wij een beetje vreemd, want wat betekent en wat is nou de letterlijke betekenis van discriminatie? Dat is gewoon het maken van onderscheid. Dus als wij artikel 1 hier gaan ophangen, maken wij onderscheid. Zijn we aan het … Nou ja, vul zelf even in, ten opzichte van die anderen. Het is gewoon het maken van onderscheid en dat willen we juist niet. Dus of we hangen die hele grondwet erin met alle artikelen en niet alleen artikel 1, of we hangen niks op. Dus als het alleen bij artikel 1 blijft, ik hoorde de CDA ook zoiets zo van, het is beter misschien om de hele grondwet daar op te hangen. Nou, dan zullen wij daar zeker voor zijn, maar alleen artikel 1, dat vinden wij dus weer uitzondering maken en dat heeft weer alles met discriminatie te maken. Dus zo dacht ik even dit voorstel hier in ons midden te leggen, voorzitter. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel, de heer Van Rijn. De heer Vos, Forum voor Democratie. De heer Vos: Dank u, voorzitter. Symboolpolitiek, zo herkennen we eigenlijk al deze partijen die deze motie hebben ingediend. Die doen alleen maar aan symboolpolitiek en sterker nog, ze houden zich er zelf niet aan. We hebben de afgelopen jaren in de coronacrisis hebben we gezien dat er constant discriminatie plaatsvond, dat er niet geleefd werd naar de grondwet, door al deze partijen met al hun maatregelen die ze hebben genomen. Wanneer we dit nu hier zo prominent in het gemeentehuis een plaats geven, is het een klap in het gezicht van iedereen die gediscrimineerd is geweest. Het is eigenlijk, je lacht ze bijna uit. Ik vind het een misselijk voorstel. Wij zullen daarom tegenstemmen. De voorzitter: Dank u wel. Kijk ik nog naar andere fracties die nog niet aan het woord geweest zijn, die hoeven niet te reageren op dit moment. Ja, ik kijk toch maar even. Dat is niet het geval. Dan ga ik weer terug naar de heer Van Eck. De heer Van Eck: Dank u, voorzitter. Ik moet iets bekennen. Ik ken niet alle 142 artikelen van de grondwet uit mijn hoofd. Dan zou je kunnen zeggen: hang ze dan maar op, maar ik vrees dat ons raadhuis daar niet groot genoeg voor is. En het belangrijkste artikel heet niet voor niets artikel nummer 1, dus artikel 1 etaleren, daar gaat het om.

Artikel 1, daar moeten we ons voortdurend bewust van zijn. En natuurlijk handelen wij als democratisch gekozen volksvertegenwoordigers geheel naar de letter, naar de hele letter van de grondwet, maar het artikel 1, dat is wel de basis en daarom willen we de basis tonen. De voorzitter: Ik kijk of andere indieners nog daar aanvulling op hebben of willen reageren. De heer Pomper, SP. De heer Pomper: Dank u, voorzitter. Ja, inderdaad, als we alle grondrechten hier aan de muur gaan hangen, worden ze ook niet eens allemaal gelezen, want daar heeft niemand de tijd voor. Kijk, discriminatie gaat over uitsluiting en willen niemand uitsluiten of buitensluiten, ook Forum voor Democratie niet. Kijk, we kunnen het niet eens zijn met het gedachtegoed, maar als wij artikel 1 niet hadden, dan was het ook mogelijk geweest dat bepaalde stromingen niet eens toegestaan waren hier in Nederland. Wees blij dat we artikel 1 hebben, want dat is echt de basis van ook de rest van de grondrechten. De voorzitter: Anderen, dan kijk ik naar mevrouw Koekoek van het CDA. Mevrouw Koekoek: Nou, voorzitter, natuurlijk ga ik niet de heer Pomper overhoren over de grondwet, maar de grondwet in artikel 21 tot 23 gaat over vrijheid van meningsuiting en vrijheid van vereniging en vrijheid van politieke partijen. Daar gaat artikel 1 niet over. De voorzitter: Anderen nog? Zo niet, dan komt deze motie in stemming.

Sorry, ‘…’. De heer Sieders: Een stemverklaring, voorzitter. De voorzitter: Ja, ga uw gang. De heer Sieders: Ja, een persoonlijke stemverklaring. Een ceremonie is leuk, maar het draait om de tekst uit de grondwet en ik wil benadrukken dat er staat over discriminatie: uitsluiting op welke grond dan ook is niet toegestaan en ik wil benadrukken dat de afgelopen periode, deze jaren een hele grote groep mensen

uitsluiting hebben ervaren. Daarnaast wil ik politieke partijen oproepen om niet op voorhand ook anderen uit te sluiten. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Sleen. De heer Van der Sleen: Ik sluit mij volledig bij mijn buurman aan en ik wil er nog wel wat op zeggen. Maar ik zeg nou verder, daar laat ik het bij. De voorzitter: Anderen nog? Dit was van de heer Sieders en de heer Van der Sleen een stemverklaring. Dat is niet het geval. Dan breng ik de motie in stemming. Daarmee is deze motie met vijfentwintig voor en drie tegen aangenomen. De voorzitter: Komen we bij het derde punt onder deze agenda, de motie bestaande aangepaste financiële verplichtingen inzichtelijk maken, het klinkt heel ingewikkeld, maar de heer Van Rijn gaat dat absoluut toelichten. De heer Van Rijn, ga uw gang. De heer Van Rijn: Ik was hem al zowat vergeten, dank u wel, voorzitter. Nou, dit is helemaal niet zo'n heel ingewikkelde motie. Ik zou zeggen, het spreekt voor zich. Wij willen gewoon eventjes als er weer zo'n situatie voordoet als dat we hadden bij de herinrichting van de sportaccommodaties, dat wij gewoon ook de bestaande schulden met daarbij horende kapitaallasten gewoon even als een bijlage toegevoegd krijgen bij het raadsbesluit, zodat we gewoon beter zicht hebben op wat uiteindelijk het hele totaal van het plan zal zijn. Dat is wat wij aan het college vragen.

Maak daar nou even staand beleid van zodat, als het weer een keer zou voorkomen, dat het gewoon automatisch in een bijlage toegevoegd is. Dat is de oproep, voorzitter, niks meer en niks minder. De voorzitter: Dank u wel. Voor een reactie van de kant van het college geef ik het woord aan de heer Reneman. De heer Reneman: Dank u wel, voorzitter. Wij gaan deze motie de raad ontraden. Wij zien niet in waarom je alleen de bestaande financiële lasten, als het gaat om de kapitaallasten zou opnemen, dan zou je alle bestaande financiële lasten moeten opnemen en daar zit geen grens aan, daar komt geen einde aan. Dus als je de Elim neemt als voorbeeld, dan zouden de bestaande uitgaven die we gedaan hebben voor de parkeeronkosten zouden we mee moeten nemen en het schoonhouden van die parkeerplaatsen en het groenonderhoud zouden we mee moeten nemen. Daarom rapporteren we aan u alleen maar de mutaties, het verschil ten opzichte van de bestaande begroting, en daar willen we het ook gewoon bij houden, omdat we in een soort onuitvoerbare grenzeloze werkelijkheid komen. We hebben overigens ook al een brief gestuurd aan de raad daarover, waarin we dat nog een keertje geprobeerd hebben toe te lichten, naar aanleiding van het gesprek dat we erover gehad hebben en het college blijft daarbij, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan kijk ik of anderen daarop willen reageren.

Dat is … Ja, de heer Sieders, Gemeentebelangen. De heer Sieders: Ja, we hebben inderdaad ook een brief van het college gelezen en we kunnen ons vinden in de woorden van de wethouder, dus wij zullen dit niet steunen. De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog? Ja, de heer Bauer.

De heer Bauer: Ja, dank u wel, voorzitter. In eerste instantie leek de motie een heel simpele en duidelijke vraag, waarvan wij echt wel zoiets hadden van, dit kan ons heel goed helpen. Later hebben we de brief ontvangen van het college en die was wat ons betreft gewoon heel duidelijk en ook logisch. Dus daar namen we ook genoegen mee en daarom zullen we tegen stellen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Anderen nog? De heer Kreuze, CDA. De heer Kreuze: Voorzitter, ja, ik zou toch collega Van Rijn nog willen vragen, hij stelt op zich een vrij simpele vraag en hij heeft schijnbaar die brief van het college niet zoals andere collega's hier ontvangen, dus ik ben wel benieuwd hoe hij op die brief terugblikt. De voorzitter: Ik kijk even of er nog anderen zijn. Dan ga ik door naar de heer Van Rijn. De heer Van Rijn: Voorzitter, ja, zeker heb ik die brief ontvangen en zeker heb ik hem even gelezen. Ik ontdek daarin dat het college ja, maar het is te moeilijk en dat is soms heel lastig maar ja, goed, moeilijke dingen en lastige dingen die kan je niet zeggen van ja, omdat ze moeilijk zijn en lastig gaan we ze maar niet doen. Dat is een beetje een vreemde situatie.

Mijn oogmerk was gewoon: als wij zo'n raadsbesluit voor hebben, dat we gewoon even helder hebben, oké, ik had dus die vragen vooraf, voordat het ook wist dat de debat zo had ik die vragen al gesteld van nou, ik wil graag even weten. Nou, waarom is dat moeilijk om te zeggen van nou ja, misschien kunnen we niet alles helemaal tot op de cijfertjes achter de komma, maar toch globaal kunnen we wel even zeggen zoiets van nou, let op, jongens, dit is nog bestaande schulden. Daar zitten die kapitaallasten bij, we gaan een nieuwe investering doen. Dat is dat. Dan heb je gewoon een totaal, dat is gewoon, ik zie niet helemaal het ingewikkelde. Maar dat geeft niet, voorzitter, ik hoor de raad. Ik trek de motie nu in. Het enige wat ik wel bij dezen aangeef, als we dit voor … Dan zal ik de eerste zijn die vragen gaat stellen over de bestaande schulden. Dank u wel. De voorzitter: Uiteraard staat vragen u vrij. De motie is ingetrokken, daarmee zijn we het eind gekomen aan het besluitvormende deel. Stelt u voor even weer een kopje koffie en een kopje te gaan halen. Ik schors de vergadering voor vijftien minuten. 2.

Debatronde (Raadzaal) De voorzitter: Hallo, allemaal. Ik zou iedereen graag willen vragen om op hun plek weer terug te gaan zitten. Dan kunnen we doorgaan met het debatblokje. 2.1 Opening debatronde De voorzitter: Ik zal voor het eerst, het is de eerste keer dat ik dit doe, dus ik zal mij even voorstellen. Ik ben Vincent Vos, ik zit ook in het presidium, dit is mijn eerste debat dat ik zal gaan leiden. En ja, het is gelijk natuurlijk op een onderwerp waar heel veel discussie mogelijk over kan gaan ontstaan. Wat we hier bespreken, is het beleidskader participatie de Drentse Zonneroute van de A37. Ook voor de mensen thuis, het is al een heel lang traject wat al is ingegaan, eigenlijk vanaf 2019-2020 al. Dat loopt nu door en dat wordt gezamenlijk gedaan met verschillende gemeentes en de provincie. En er zijn nog een aantal andere partners. Dat ligt hier ook nu in de bespreking.

2.2 Spreekrecht De voorzitter: Ik heb gehoord dat er één iemand is die graag gebruik wil maken van zijn spreekrecht. Ik denk, ook voor de mensen thuis is het even belangrijk om aan te geven dat eigenlijk bij elke debatronde is het mogelijk om in te komen spreken. Dus ik zou dat vanuit hier ook aanraden om dat een keer te gaan doen, zeker als het over een onderwerp gaat waar u belang bij heeft. Ja. Ik zou dan graag de heer Kraaij naar voren willen roepen, de heer Kraaij is voorzitter van de werkgroep participatie van de A37 en komt nu langzamerhand naar voren gelopen. U heeft drie minuten de tijd en dan wil ik u graag het woord geven. De heer Kraaij: Ja, dank u wel, voorzitter. Goedenavond allemaal. Een unieke kans, daar ga ik het met u over hebben. Beste burgemeester, wethouders en raadsleden, ik wil u graag meenemen in mijn ervaring met burgerparticipatie. Dit in het kader van, zoals net al gezegd, Zonneroute A37. Ik zal me eerst even voorstellen, ik ben Ewoud Kraaij, ik ben onbezoldigd bestuurder van de energiecoöperatie De Groene Wieken. De coöperatie is opgericht 7 december 2021 vanuit de dorpen Elim, Hollandscheveld en Nieuwelande. In die hoedanigheid ben ik betrokken geraakt bij het participatieproces A37.

Begin 2022 schoof ik aan in een overleg waarbij aanwezig waren vertegenwoordigers van Stichting, want toen was het nog een stichting, Klavertje Vier Holsloot en de energiecoöperatie ‘…’, Coevorden en Emmen. Al snel bleek dat, ondanks verschillen, we grote overeenkomsten hadden. Het streven naar vijftig procent lokaal eigendom, burgerparticipatie. Met als doel maximale duurzaamheid voor de omgeving rondom de A37. Anders gezegd: opbrengsten rechtstreeks ten goede te laten komen aan de omwonenden van de A37. Het geld als middel om te komen tot maximale duurzaamheid, waarbij aandacht is voor een goede verdeling van de lusten en de lasten. Er volgden zes sessies met vertegenwoordigers van onder andere provincie, gemeente, Rijkswaterstaat, rijkvastgoedbeheer, onder leiding van een extern bureau. Dit met als doel om te komen tot een beleidskader, het beleidskader A37 wat nu voor u ligt. Het was ingewikkeld, een intensief en ambitieus proces, waarbij partijen vanuit de verschillende achtergrond tot elkaar moesten komen. De overheid, meer gericht op regelgeving, procedures en hiërarchisch georganiseerd, de burger, veelal kleinschalig georganiseerd, met een informeel karakter, met diverse kennisachtergronden en op basis van vrijwilligheid.

De drie gemeenten werkten, en werken nog steeds, op lijstniveau nauw samen en streven naar een eenduidige beleidsvorming en schoven geregeld aan in het participatieoverleg van de drie corporaties. Zoals u kunt lezen in het beleidskader, moet het een en ander georganiseerd worden. Het oprichten van een zogenaamde koepelorganisatie, een hoofdkoepel, drie koepels op gemeenteniveau en verder vertegenwoordigingen, het derde niveau, zoals we dat noemen, vanuit dorpen en wijken. Dit alles om te komen tot maximale burgerparticipatie. Het participatie overleg heeft niet stilgezeten en is al druk bezig met het voorbereiden van onder andere statuten, eerste en tweede niveau. Daarnaast is er overleg met verschillende partijen om te komen tot maximale participatie op het genoemde derde niveau, he, dus die wijken en die dorpen. Graag nodigen wij ook raadsleden uit die duurzaamheid of energietransitie in hun portefeuille, om met ons hierover in gesprek te gaan. U gaat straks een oordeel vormen over de verdere voortgang en uitvoering van Zonneroute A37. Er ligt voor u een kans op verschillende niveaus. Het is een groots energieproject in het kader van het klimaatakkoord. Zeventig procent van de elektriciteit moet in 2030 komen uit duurzame bronnen.

Het past in de energietransitie agenda van de provincie, het gebruikmaken van minder fossiele brandstoffen en wil mede daarom investeren in de ontwikkeling van wind- en zonne-energie, uiterlijk 2050 energieneutraal. De voorzitter: Mijnheer Kraaij, ik zou u graag willen vragen om naar de afronding te gaan langzamerhand. De heer Kraaij: Ik ben bijna zover. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het ontwikkelen van een effectief duurzaamheidsbeleid. Het opstellen van het afwegingskader zonne-energie, het faciliteren van

duurzaamheidsinitiatieven is een quote uit het plan Groenemorgen Hoogeveen van juni 2020. De ontwikkelingen sluiten daar perfect op aan. We werken als drie coöperaties met de drie gemeentes intensief samen in dit project. U heeft nu een unieke kans om dit proces van energietransitie samen voort te zetten. Er ligt dus niet alleen een grote kans in energietransitie, maar ook in samenwerking met de bewoners in het kader van duurzaamheid op een overstijgend niveau. In alle drie de gemeentes houden wij een gelijkluidend verhaal. Afgelopen dinsdag was het Coevorden, aanstaande dinsdag in Emmen. Dus mijn, ons advies aan u is: grijp die kans en geef burgers die duurzaamheidsstem. Ik dank u voor uw aandacht. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Kraaij. Ik zie dat er wel wat vragen zijn vanuit de partijen hier. Ik wil graag eerst de heer Van Rijn de mogelijkheid geven om zijn vraag te stellen. De heer Van Rijn: Ja, dank u wel, voorzitter. Mijnheer Kraaij, u had het over die participatie. U zegt ook dat u van De Groene Wieken bent. Als we zo even gauw een rekensommetje doen, he, die 50 procent participatie voor het Hoogeveense deel, dat zal rond de twee miljoen uitkomen. Hoe denkt u dat te kunnen gaan financieren? Hoe denkt u dat op poten te krijgen? De voorzitter: De heer Kraaij. De heer Kraaij: Ja, dat is een interessante vraag, natuurlijk. Als Groene Wieken kunnen wij dat niet zelf.

Dat is natuurlijk duidelijk, de Drentse Kei, ik weet niet of bij iedereen bekend, de Drentse Kei gaat ons daar in helpen. Er worden straks kwartiermakers aangesteld en die gaan voor ons kijken hoe het investeringsproces ook moet gaan lopen. We hebben nog even, maar het gaat om veel geld, ja, dat klopt. De voorzitter: Is uw vraag hiermee beantwoord? De heer Kreuze. De heer Kreuze: Ja, voorzitter, dank u wel. En ik dank De Groene Wieken ook voor de informatie in het vooroverleg wat we hadden. Zeer fijn dat ze zo meedoen en participeren is toch allemaal vrijwilligerswerk, dus daar hebben we veel waardering voor. Aansluitend op de discussie die net even min of meer plaatsvond, als u nou raadslid was, mijnheer Kraaij, zeg maar, zou u nou op basis van dit document dan ook een besluit kunnen nemen over dit afwegingskader? Ik gebruik het woord heel bewust, want we hebben wat moeite met afwegingskaders in het verleden hier. Dat is mijn eerste vraag. Tweede vraag is: er zijn drie coöperaties nu betrokken in de werkgroep participatie. Ik geloof wel dat die in het document genoemd wordt, maar misschien weer niet net zo, want daar is wel eens wat verwarring over. Is dat nu in dit stadium goed dat daar maar drie, want ik tel sowieso al in de vier plaatsen drie of vier keer zoveel coöperaties.

Waarom is alleen De Groene Wieken dan betrokken? En mijn derde vraag is: vindt u deze regeling die nu voorligt ook, zeg maar, voldoende eenvoudig uitlegbaar? De heer Kraaij: Ja, u stelt een aantal vraag die u wellicht ook niet bij mij moet stellen, maar ik zal proberen toch te antwoorden. Nee, het is ingewikkeld en waarom is het ingewikkeld? Omdat er zoveel verschillende partijen met zoveel achtergronden hieraan meedoen. Maar het is wel uniek en dat wil ik hè, dat wil ik met name meegeven, ik denk zelfs dat het een baanbrekend proces is. En gaande het proces zullen we nog heel veel vragen tegenkomen. Daarvoor hebben we ook intensief overleg. Vanmiddag hebben we nog als ‘…’ samen met de gemeenteambtenaren gezeten om het ook te spreken over het beleidskader. Dus ja, het is lastig en het is soms moeilijk uitlegbaar. Dat klopt. De voorzitter: En de volgende.

De heer Kraaij: Maar uw eerste vraag als raadslid, ja, weet je, die vraag moet u niet aan mij stellen. Ik ben geen raadslid, ik zit vanaf wat ik net zei, van begin verleden jaar ben ik in dit proces betrokken. Ik heb het geadopteerd als persoon van De Groene Wieken, dus mijn antwoord is: ik zou natuurlijk ja zeggen. De voorzitter: Zijn uw vragen … De heer Kraaij: Alles beantwoord? De voorzitter: ‘…’ zou u die nog een keer kunnen herhalen? De heer Kreuze. De heer Kreuze: De korte versie van mijn vraag was: waarom doen we nu maar drie coöperaties mee, terwijl er meer zijn? De heer Kraaij: Meer, alleen maar beter. Kijk, deze coöperaties die zijn naar aanleiding van de berichtgeving over de A37 tot elkaar gekomen en andere coöperaties, laat ze alsjeblieft aansluiten, graag zelfs. Maar wij hebben de stap vooruit genomen. Ik denk dat het daardoor komt. De voorzitter: Zijn uw vragen zo voldoende beantwoord? Wil ik graag naar de heer Walda gaan van Gemeentebelangen. De heer Walda: Dank u wel, voorzitter. Mijnheer Kraaij, u heeft al enige expertise, hè, op dit op dit gebied? U zit al in een coöperatie al een aantal tijd en u heeft zelf al de ervaring met hoe het is met participeren. Nou worden er in dit document twee getallen genoemd, hè. Er is een optimaal percentage voor participatie, vijftig, en er is een minimaal percentage voor participatie, twintig.