Document · PDF

2.5b. Quickscan nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen DEF.pdf

Raadsavond 20 januari 2022, gemeente HoogeveenBij agendapunt: Herontwerp sociaal domein - Programmaplan11.542 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen OKTOBER 2021

TRENDBUREAU DRENTHE IS ONDERDEEL VAN CMO STAMM

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Colofon Titel Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen Datum 28 oktober 2021 Opdrachtgever Gemeente Hoogeveen Postbus 20.000 7900 PA Hoogeveen 14 0528 Hilda Teijema Projectleider h.teijema@dewoldenhoogeveen.nl 06 185 274 29 Trendbureau Drenthe, onderdeel van CMO STAMM Weiersstraat 1e 9401 ET ASSEN www.trendbureaudrenthe.nl Auteurs Martin Bakker Jelmer Bouter Roos Jelier

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen Copyright •

Je mag citeren uit Trendbureau Drenthe-rapporten. Vermeld altijd de bron.

•

Je mag bestanden van Trendbureau Drenthe op een server plaatsen, onder de voorwaarde dat: o het digitale bestand (rapport) intact blijft; o je de bron vermeldt; o je de meest actuele versie van het bestand beschikbaar stelt, bijvoorbeeld na verwerking van een erratum.

Over Trendbureau Drenthe Het Trendbureau Drenthe volgt trends en ontwikkelingen in het sociale domein. Met als doel het ondersteunen van het beleid en de praktijk bij de Drentse gemeenten, provincie en maatschappelijke organisaties. Samen met hen werken wij aan een krachtige samenleving. Een samenleving waarin iedereen meedoet. Zo blijf je op de hoogte Via de website van Trendbureau Drenthe kun je je gratis aanmelden voor de maandelijkse digitale nieuwsbrief van Trendbureau Drenthe. Zo ben je altijd op de hoogte van het verschijnen van nieuwe publicaties of interessante feiten en cijfers. www.trendbureaudrenthe.nl.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Inhoud Colofon .................................................................................................................................... 1 Inleiding ....................................................................................................................................... 5 Aanleiding ........................................................................................................................................ 5 Opdracht aan Trendbureau Drenthe............................................................................................... 5 Reikwijdte van de opdracht............................................................................................................. 5 Aanpak ............................................................................................................................................. 6 Leeswijzer .................................................................................................................................... 7 1.

Integraal beeld...................................................................................................................... 8 Inleiding ........................................................................................................................................... 8 Trends 2018-2020............................................................................................................................ 8 Reflecties op Integraal werken ...................................................................................................... 11 2.

Jeugdwet ........................................................................................................................ 12 Inleiding ......................................................................................................................................... 12 Trends 2018 -2020......................................................................................................................... 13 Verwijzers ...................................................................................................................................... 14 Interventieniveau’s........................................................................................................................ 15 Aanbieders..................................................................................................................................... 16 Sturing en toezicht ........................................................................................................................ 17

Wmo............................................................................................................................... 20 Inleiding ......................................................................................................................................... 20 Trends 2018 -2020......................................................................................................................... 21 Voorzieningen................................................................................................................................ 22 Aanbieders (begeleiding en huishoudelijke hulp) ......................................................................... 23 Sturing en toezicht ........................................................................................................................ 24

Participatiewet ................................................................................................................... 27 Inleiding ......................................................................................................................................... 27 Trends 2018 -2020......................................................................................................................... 28 Vangnetregelingen ........................................................................................................................ 32 Sturing en toezicht ........................................................................................................................ 34 5.

Trends en ontwikkelingen................................................................................................ 35 Inleiding ......................................................................................................................................... 35

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen Inhoudelijke benchmark ................................................................................................................ 35 Jeugdwet ....................................................................................................................................... 36 Wmo .............................................................................................................................................. 38 Participatiewet .............................................................................................................................. 38 Veiligheid ....................................................................................................................................... 41 Prognoses en opgaven gericht op de toekomst ............................................................................ 41 Bijlage 1: Bezuinigingsmaatregelen ......................................................................................... 44 Inleiding ......................................................................................................................................... 44 Jeugdwet .......................................................................................................................................

45 Wmo .............................................................................................................................................. 46 Participatiewet .............................................................................................................................. 47 Bijlage 2: Verantwoordingsdocument data .............................................................................. 48 Bijlage 3: Verantwoordingsdocument interviews ..................................................................... 50

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Inleiding Aanleiding Het sociaal domein is een belangrijk taakveld voor de gemeente Hoogeveen en haar inwoners. Het grootste deel van de begroting wordt besteed aan het sociaal domein. De tekorten op de beschikbare rijksbudgetten stijgen jaarlijks en dit moet worden gekeerd. Hiervoor is een transformatieprogramma nodig waarbij de omslag wordt gemaakt naar een aanpak en werkwijze die erin voorziet zo snel als mogelijk, maar uiterlijk in 2025, de uitgaven in het sociaal domein niet boven de rijksbudgetten te laten uitkomen. (Op weg naar een schone lei voor Hoogeveen, 2020)

Opdracht aan Trendbureau Drenthe Voor het herontwerp van het sociaal domein wil de gemeente inzicht krijgen in de huidige stand van zaken van het sociaal domein in Hoogeveen. Dit betreft een nulmeting waarbij een inventarisatie wordt gedaan van de huidige situatie. Daarnaast is het belangrijk om inzicht te krijgen in de trends en ontwikkelingen waar de gemeente de komende jaren rekening mee moet houden. De gemeente Hoogeveen heeft aan Trendbureau Drenthe gevraagd om deze 0-situatie in kaart te brengen.

Reikwijdte van de opdracht De kosten in het sociaal domein die de gemeente maakt zijn breder dan waar de opdracht aan Trendbureau Drenthe zich op richt. In tabel 1 staat een overzicht van de totale kosten voor het brede sociale domein. Tabel 1. Jaarrekeningen brede Sociale Domein (hoofdtaakveld 6) Jaar

Rekening

2018 93.351.685 2019 76.404.728 2020 77.637.321 *exclusief gemeentefondsbijdragen

In deze quickscan zoomen we in op de Jeugdhulp, de Wmo en de Participatiewet. Het doel van een quickscan is een globale beschrijvende analyse, waarbij de resultaten aanleiding kunnen geven tot een uitgebreidere (verklarende) analyse. In de rapportage brengen we het aantal klanten en de kosten op voorzieningenniveau in beeld (voor zowel Zorg in Natura (ZIN) als PGB). Bij de Jeugdhulp en de Wmo gaat het om de kosten voor zorg of ondersteuning die geleverd is in het betreffende kalenderjaar. Bij de Participatiewet gaat het om de gemeentelijke inkomensvoorzieningen, inkomensregelingen en re-integratietrajecten. Deze nulmeting gaat over de periode 2018-2020.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Aanpak Trendbureau Drenthe heeft de quickscan uitgevoerd vanuit ‘tellen en vertellen’. Gezien de korte looptijd van de opdracht hebben we hierbij een praktische aanpak gehanteerd. We hebben in eerste instantie gebruik gemaakt van de beschikbare data en beleidsdocumenten per domein die door de gemeente Hoogeveen beschikbaar zijn gesteld. Dit vormt de basis van deze rapportage. We zijn hierbij waar nodig op zoek gegaan naar andere beschikbare data en informatie. We hebben ook een interview gevoerd met direct betrokkenen per beleidsveld om duiding en toelichting op te halen over de drie thema’s van de quickscan.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Leeswijzer In hoofdstuk 1 wordt een integraal beeld van de drie domeinen in het sociaal domein (Jeugdwet, Wmo en Participatiewet) gegeven. Vervolgens zal in de hoofdstukken 2 t/m 4 verder ingezoomd worden op de individuele wetten. In hoofdstuk 5 zal tot slot aandacht worden besteed aan de trends en ontwikkelingen waar de gemeente Hoogeveen de komende jaren rekening mee dient te houden. In bijlage 1 worden de bezuinigingsmaatregelen per domein beschreven. In bijlage 2 en 3 staat de verantwoording van de twee onderzoeksfasen, de data analyse en de interviews. In het gehele document zal worden gesproken over ‘klanten’. Hiermee worden ook cliënten of kinderen bedoelt.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

1. Integraal beeld Inleiding Onder de term 'sociaal domein' verstaan we alle inspanningen die de gemeente verricht op voorzieningenniveau vanuit de Jeugdwet, Wmo en de Participatiewet. In dit hoofdstuk wordt een integraal beeld geschetst van de inzet van 2018 t/m 2020 (kosten en aantal klanten) en de reflectie uit de interviews over integraal werken. Bij de Jeugdhulp en de Wmo gaat het om de kosten voor zorg of ondersteuning die geleverd is in het betreffende kalenderjaar. Bij de Participatiewet gaat het om de gemeentelijke inkomensvoorzieningen, inkomensregelingen en re-integratietrajecten. De meerkostenregeling valt in de (financiële) administratie van Hoogeveen ook onder Wmo, maar is in alle grafieken van de Wmo in overleg met de opdrachtgever buiten beschouwing gelaten. Waar dit van toepassing is, staat dit benoemd.

Trends 2018-2020 In de periode 2018-2020 zijn de kosten van het sociaal domein opgelopen (figuur 1.1). In 2018 gaat het om €55.793.412 euro en in 2020 is er sprake van een kostenpost van €61.680.814 euro. Deze oplopende trend is niet op alle domeinen even sterk. Bij de Wmo is er zelfs sprake van een daling tussen 2019 en 2020. Bij de Jeugdwet is er met name een sterke stijging zichtbaar tussen 2018 en 2019. Bij Participatie is er sprake van een stijging in de kosten in 2020. Dit heeft ook te maken met de ondersteuningsmaatregelen door de coronacrisis.

Figuur 1.1

Kosten per domein per jaar, exclusief meerkosten Wmo

In figuur 1.2. wordt inzichtelijk dat het aantal klanten in het sociaal domein in de periode 2018-2020 licht is gestegen. Van 8.070 klanten in 2018 naar 8.732 klanten in 2020. Bij de Jeugdwet was er in 2019 een toename van het aantal klanten, in 2020 daalde dit weer, zelfs tot onder het aantal van 2018. Bij de Wmo en Participatiewet wordt er een stijging gezien in het aantal klanten in 2020 ten opzichte van de vorige jaren.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Figuur 1.2

Aantal klanten per domein, per jaar, exclusief meerkosten Wmo

De gemiddelde kosten per jaar laten zien dat de kosten in het sociaal domein per klant redelijk op gelijke hoogte blijven. Van 6.914 euro in 2018 naar 7.064 in 2020. Een opwaartse trend wordt wel gezien bij de Jeugdwet. In 2018 waren de gemiddelde kosten per klant 9.666 euro en in 2020 is er sprake van 11.040 euro (figuur 1.3).

Figuur 1.3

Gemiddelde kosten per klant, per domein, per jaar, exclusief meerkosten Wmo

In het samenvattende kostenoverzicht van de periode 2018-2020 wordt inzichtelijk dat de kosten voor het hele sociale domein van 2018 tot 2020 oplopen. De Participatiewet is de grootste kostenpost is in het sociaal domein (figuur 1.4).

Figuur 1.4

Samenvattend kostenoverzicht per domein, per jaar, exclusief meerkosten Wmo

In figuur 1.5. wordt een beeld gegeven van de kostenvolumes voor elke wet per leeftijd. Bij de Jeugdwet zijn er een aantal ‘kostenpieken’ in de basisschoolleeftijd, met een uitschieter in de 9

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen leeftijdsgroep van 15-17 jarigen. We constateren daarbij dat de pieken door de jaren heen groter worden. In 2018 ligt de piek op € 1.7 miljoen euro (111 klanten), in 2019 € 2.2 miljoen euro (117 klanten) en in 2020 op € 2.4 miljoen (134 klanten).

Figuur 1.5

Kosten per domein per leeftijd, exclusief meerkosten Wmo

Uit figuur 1.6 blijkt dat over de gehele periode 2018-2020 het percentage klanten dat van voorzieningen uit twee wetten gebruik maakt tussen de 14,2% (2018) en de 13,0% (2020) ligt. Slechts een paar klanten maken in de gemeente Hoogeveen gebruik van voorzieningen uit alle drie de wetten, namelijk niet meer dan 8 klanten per jaar. Dit overzicht beperkt zich tot de 3 wetten.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Figuur 1.6

Integrale stapeling, per jaar

Reflecties op Integraal werken • •

•

In de afgelopen jaren zijn er kortere lijnen ontstaan tussen medewerkers van de verschillende domeinen (de teams) waardoor er sprake is van onderlinge kennisvergroting. Uit de interviews blijkt dat het integraal werken beter kan. De collega’s van de andere beleidsvelden worden wel gevonden, maar het beeld is vaak niet compleet; er is onderling weinig zicht op welke gemeentelijke collega’s bij een gezin/klant betrokken zijn. De AVG (privacywet) wordt vaak als reden genoemd waarom er weinig informatie gedeeld kan worden. Op dit moment wordt er binnen de gemeentelijke organisatie gewerkt aan een traject m.b.t. de AVG om voldoende expertise beschikbaar te hebben en de randvoorwaarden te kunnen scheppen om integraal te werken binnen de kaders van de AVG. De drie domeinen werken (nog) niet in hetzelfde systeem. Het domein Jeugd werkt in iSamenleving. En de domeinen Wmo en Participatie werken in CivisionSamenleving. Voor een goede datahuishouding tussen de domeinen zijn nog geen sluitende processen ingericht. In de registratiesystemen is niet inzichtelijk welke voorzieningen vanuit de andere domeinen per gezin ingezet worden. Daarbij lijkt de AVG soms ook niet mee te werken. Er kunnen signalen worden gedeeld, maar omdat gesprekken een andere doelbinding hebben kan daar niet altijd iets mee gedaan worden.

Doordat collega’s van de verschillende teams niet altijd op de hoogte zijn van elkaars betrokkenheid bij een gezin, bestaat het risico dat interventies onvoldoende op elkaar afgestemd zijn (één gezin, één plan). Op uitvoeringsniveau is het domeinoverstijgend samenwerken al redelijk goed geborgd in de gemeente. Er is een bewuste keuze gemaakt om dit nu in te zetten bij multiproblematiek. Er zijn al meerdere samenwerkingsverbanden actief in de gemeente op ‘casusniveau’: kernteams bij huisartsenpraktijken, wijkteams met verbinders en Optimaal Leven teams voor mensen met GGZ-problematiek. Daarnaast zijn er ook positieve ervaringen met het team van thuiscoaches, die breder kijken dan één domein. Dit team bestaat uit medewerkers van de gemeente en de welzijnsinstelling. Vanuit dit team is er soms ook sprake van domeinoverstijgende uitvoeringscoördinatie. Sinds 2020 geeft de gemeente uitvoering aan de Pilot integraal werken 16-27 jaar. En er is een pilot multidisciplinair en gebiedsgericht werken in ontwikkeling.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

2. Jeugdwet Inleiding In hoofdstuk 1 is het integrale beeld voor de drie wetten in het sociale domein weergegeven. In dit hoofdstuk zal dieper op de Jeugdwet worden ingezoomd. Daarbij brengen we het aantal klanten en de kosten op voorzieningenniveau in beeld (voor zowel ZIN als PGB). Het gaat om de kosten voor zorg of ondersteuning die geleverd is in het betreffende kalenderjaar. Het hoofdstuk eindigt met een reflectie op de sturingsmogelijkheden vanuit het beleidsveld. Anders dan bij de andere wetten heeft de gemeente voor de inzet van Jeugdhulp te maken met meerdere verwijzers. Naast de gemeentelijke toegang kunnen ook huisartsen, Gecertificeerde Instellingen (GI’s), rechters, medisch specialisten (waaronder Jeugdartsen) en de Raad voor de Kinderbescherming Jeugdhulp inzetten. De gemeente is financieel verantwoordelijk voor de kosten die uit al deze verwijzingen voortkomen. De inkoop en contractmanagement van de Jeugdhulp wordt vanuit de inkoopregio Zuid-Drenthe gedaan.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Trends 2018 -2020 In de periode 2018-2020 zijn er in de gemeente Hoogeveen in totaal 2.766. klanten geholpen, dit heeft 54.1 miljoen euro gekost. De kosten van de jeugdhulp zijn per jaar opgelopen (figuur 2.1). In 2018 ging het om 16.9 miljoen euro en in 2020 is er sprake van een kostenpost van 18.7 miljoen euro. Tussen 2018 en 2019 is een forse stijging zichtbaar in de kosten. Wat verder opvalt is dat de oplopende kosten in 2020 gepaard gaan met een daling in het aantal klanten in vergelijking met de vorige jaren.

Figuur 2.1

Klanten en kosten per jaar

In figuur 2.2 zijn de twee leveringsvormen in de jeugdhulp zichtbaar gemaakt. Het gaat hierbij om zorg in natura (ZIN) en PGB’s. Uit de cijfers komt naar voren dat het aantal klanten en de bijbehorende kosten van PGB-zorg afneemt per jaar. De kosten van ZIN nemen jaarlijks toe.

Figuur 2.2

Klanten en kosten per leveringsvorm, per jaar

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Verwijzers In de periode 2018-2020 werden de meeste klanten verwezen naar jeugdhulp via de huisarts (figuur 2.3). De kosten die hiermee gepaard zijn gegaan liggen tussen de 2.6 miljoen euro (2018) en 3.3 miljoen euro (2020). De meeste kosten worden gemaakt vanuit de gemeentelijke verwijzing. Deze kostenpost staat in 2020 op 7,8 miljoen euro. De Gecertificeerde Instellingen (GI’s) hebben relatief gezien een lager klantenvolume in het verwijzingsbestand, zij zijn echter wat betreft de kosten verantwoordelijk voor 5.1 miljoen euro in 2020. Dit is een forse stijging ten opzichte van 2018.

Figuur 2.3

Klanten en kosten per verwijzer, per jaar

In figuur 2.4 staan de gemiddelde kosten per klant van de verwijzers per jaar. Dit overzicht laat zien dat de GI’s verantwoordelijk zijn voor de hoogste gemiddelde kosten per kind (figuur 2.4), gevolgd door de gemeente. De gemiddelde kosten per klant zijn het laagst bij de verwijzingen door de huisarts.

Figuur 2.4

Gemiddelde kosten per klant, per verwijzer, per jaar

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Interventieniveau’s De inkoop van de Jeugdhulp gebeurt op basis van interventieniveau ’s. Interventieniveau 4, 5 en 6 betreffen (van lichte naar intensieve) ambulante ondersteuning, onder niveau 7 valt daghulp en niveau 8 is verblijf. Sinds januari 2020 is er sprake van een nieuwe inkoop en is het ook mogelijk om ‘aspecifiek’ te verwijzen, dit geldt alleen voor aanbieders met een omzetbegrenzing. Hierbij wordt er door de verwijzer niet aangegeven op welk interventieniveau de aanbieder ondersteuning moet bieden, dit bepaalt de aanbieder (in overleg met de klant) zelf. Zodra er gefactureerd wordt weet de gemeente het interventieniveau. In de periode 2018-2020 hebben verreweg de meeste klanten hulp gekregen op interventieniveau 5 (figuur 2.5). In 2020 zien we wel een daling in het aantal klanten op interventieniveau 5. Deze hulp gaat gepaard met 2.6 miljoen euro aan kosten in 2020. Dit is een forste daling ten opzicht van 2019 toen er 4.8 miljoen euro aan kosten werden gemaakt. Tegelijkertijd zien we vanaf 2020 een stijging op ‘aspecifiek’, het is aannemelijk dat deze klanten in eerdere jaren met name op interventieniveau 5 en 6 geregistreerd werden. Op interventieniveau 8 worden de meeste kosten gemaakt. Dit gaat om 6.1 miljoen euro in 2020.

Figuur 2.5

Klanten en kosten per interventieniveau, per jaar

In onderstaande figuur is zichtbaar wat de gemiddelde kosten per klant, per jaar en per interventieniveau zijn. Zoals te verwachten lopen de gemiddelde kosten per interventieniveau op, dit is logisch aangezien ook de zwaarte van de problematiek per niveau oploopt. De gemiddelde kosten per klant, per jaar laten zien dat vooral op interventieniveau 6 en 8 de gemiddelde kosten oplopen in 2020 (figuur 2.6). Het is niet duidelijk wat hier de oorzaak van is. Er is sprake van een nieuwe inkoop vanaf januari 2020. 15

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Figuur 2.6

Gemiddelde voorzieningskosten, per interventieniveau, per jaar

Aanbieders In de periode 2018-2020 zijn 17 aanbieders (10%) verantwoordelijk voor 82% van de kosten van de Jeugdhulp in natura. Zij ontvingen samen € 41.915.437 van de € 51.041.140 euro die is uitgegeven aan Zorg in Natura. Over deze periode staan 2.002 unieke klanten bij deze aanbieders geregistreerd, wat gelijk staat aan 73% van de Zorg in Natura klanten. De resterende 158 aanbieders ontvingen gezamenlijk 10.5 miljoen euro (€9.125.704) voor 1165 unieke klanten. Dit overzicht is uitgezonderd PGB’s (€ 3.088.307 voor 182 klanten over 2018-2020).

Figuur 2.7

Top 10% aanbieders in de periode 2018-2020, Zorg in Natura (ZIN)

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Sturing en toezicht In deze paragraaf wordt aan de hand van een aantal relevante thema’s een reflectie gegeven op de stand van zaken rondom sturingsmogelijkheden. Deze reflecties zijn tot stand gekomen aan de hand van een interview met het beleidsveld en de bestudering van de aangeleverde documenten. Inkoop •

De inkoop en het contractmanagement van de Jeugdhulp wordt vanuit de inkoopregio ZuidDrenthe gedaan door het zogeheten PMT (Prestatiemanagementteam). Door deze samenwerking en de huidige inkoopconstructie hebben de individuele gemeenten minder invloed op het aantal aanbieders. Team Jeugd wil werken aan het organiseren van een goede balans van het aantal aanbieders ten aanzien van kwaliteit en diversiteit. Het team werkt nu op thema’s, bijvoorbeeld ten aanzien van 2-6 jarigen, aan partnerschap met betrokken aanbieders. Op deze wijze wordt er beter gewerkt aan transformatie en normalisatie.

•

Team Jeugd wil bij de aanbieders beter achterhalen wat de stand van zaken is van het realiseren van de gestelde doelstellingen ten aanzien van de inzet van de jeugdhulp. Team Jeugd wil dichter op de casussen zitten en meer sturen op de afgesproken doelen.

•

Team Jeugd wil dat de inkoop meer cyclisch wordt ingeregeld: waardoor er meer tussentijds geëvalueerd wordt en waar mogelijk wordt bijgesteld. Op deze manier worden er ook verbeterpunten verzameld voor een nieuwe inkoop.

•

Team Jeugd maakt jaarlijks een analyse van de kosten en het gebruik van jeugdhulp. Vanaf 2021 wordt dit door de PMT uitgevoerd. Dat heeft een meerwaarde, omdat het PMT op deze manier ook de ontwikkelingen ten aanzien van aanbieders zichtbaar krijgt. Daarnaast werkt team Jeugd met een dashboard waar op elk moment actuele informatie uitgehaald kan worden voor sturingsmogelijkheden.

•

Het Drenst Kwaliteitskader Sociaal Domein wordt als basis gebruikt voor kwaliteitsmanagement bij het maken van afspraken met aanbieders vanuit de Wmo en Jeugdwet. Het kwaliteitskader wordt gebruikt bij de start van de inkoop om te toetsen of een aanbieder aan de kwaliteitscriteria voldoet. Daarnaast is het kwaliteitskader opgenomen in de contracten en wordt dit getoetst bij aanbieders in gesprekken en/of door aanvullend onderzoek. Het kwaliteitskader bestaat voor beide wetten uit de volgende 5 thema’s: 1. Veiligheid 2. Doelmatigheid 3. Doeltreffendheid 4. Clientgerichtheid 5. Leefklimaat (bij verblijf)

Regiefunctie •

Team Jeugd wil de regiefunctie vanuit de gemeente versterken. De uitvoeringscoördinatie ligt op dit moment grotendeels bij aanbieders (Stichting Welzijnswerk Hoogeveen (SWW), GGD en thuiscoaches). Dit thema is onderdeel van de ontwikkelagenda en moet antwoord geven op de vraag hoe de regiefunctie versterkt kan worden.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen Toegang •

Vanaf 2019 is team Jeugd veel strakker gaan sturen, zowel door de medewerkers van de jeugdteams in de toegang als in de beleidsregels. De beleidsregels zijn fors aangescherpt. Bij de toegang is er sprake van een groter kostenbewustzijn. o Een zorg is wel dat hoe strakker de toegang wordt, hoe meer verwijzingen er mogelijk via de huisarts gaan lopen. De gemeente wil hier meer grip op krijgen door sterk te blijven inzetten op de POH-jeugd bij de huisartsenpraktijken (zie ook het kader ‘goed voorbeeld’). Maar de gemeente heeft geen invloed op de verwijsrol van de huisarts zelf. o Team Jeugd werkt aan een nieuwe verordening en beleidsregels, waarbij meer aandacht gegeven gaat worden aan het verkrijgen van meer regie ten aanzien van de verwijzingen en herindicaties via deze verwijsroute.

•

Sinds vorig jaar zijn er twee zorgmakelaars aangesteld om de samenwerking tussen de GI’s en gemeente te verbeteren. Zij hebben een samenwerkingsprotocol opgesteld ten aanzien van de bepalingen jeugdhulp die vanuit de GI’s afgegeven worden. Dit traject wordt als een positieve ontwikkeling gezien door team Jeugd en moet leiden tot kwalitatief betere verwijzingen.

•

Team Jeugd wil vanuit de toegang meer doorlopend kijken of doelen gerealiseerd worden en of afbouw, dan wel uitstroom, aan de orde is.

•

Door interne controle door middel van toetsing vanuit het 4-ogen principe wordt de kwaliteit van verwijzingen door de gemeentelijke toegang gewaarborgd.

Toezicht •

Sinds januari 2020 is er een toezichthouder jeugd. Deze is gepositioneerd bij de toezichthouders Wmo en worden nu als gecombineerde toezichthouders Wmo-jeugd ingezet. Er is een plan van aanpak opgesteld voor de uitvoering van het toezicht. Dit plan van aanpak wordt op dit moment uitgevoerd.

•

De toezichthouders hebben een rol ten aanzien van controle op de prestatielevering. Elk kwartaal worden cliënten gebeld t.a.v. controle op de prestatielevering. Toezichthouders doen elk kwartaal ook een steekproef onder aanbieders en acteren indien nodig op signalen.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Beleidskaders voor sturing en toezicht In deze paragraaf geven we een globaal overzicht van relevante documenten omtrent sturing en toezicht vanuit de Jeugdwet in de gemeente Hoogeveen. •

Drents kwaliteitskader Sociaal domein 2019

•

Verordening Jeugdhulp Hoogeveen, 1-1-2020 t/m heden

•

Algemeen materieel controleplan Jeugdwet Hoogeveen 2021

•

Plan van aanpak inrichting Toezicht gemeente De Wolden 2015 (dit is ook geldig voor Hoogeveen)

•

Project doorontwikkeling Jeugdhulp (2019)

•

Analyse kosten en gebruik Jeugdhulp 2017-2019

•

Actuele informatie: stand van zaken ontwikkelingen jeugdhulp 2021

Meer informatie over wetgeving en procedures zijn te vinden op: https://www.hoogeveen.nl/bekendmakingen

Innovatie: goed voorbeeld In 2016 moest het contact met huisartsen nog van de grond komen. Op dit moment is de samenwerking heel succesvol. Dit komt door de inzet van de POH-jeugd. •

Van de cliënten die bij de POH-jeugd komen wordt 70% daar afgehandeld en dus niet doorverwezen naar de 2e-lijns jeugdhulp. Gemiddeld gaat het om 3-5 gesprekken. De wachtlijsten zijn ook kort.

•

De POH-jeugd is SKJ geregistreerd en heeft HBO+ niveau (vooral ervaren).

•

De huisarts bepaald wie naar de POH jeugd gaat. De gemeente heeft geen grip op de verwijzingen die de huisarts zelf doet. En nog niet elke huisarts heeft een POH jeugd.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

3. Wmo Inleiding In hoofdstuk 1 is het integrale beeld voor de drie wetten in het sociale domein weergegeven. In dit hoofdstuk zal dieper op de Wmo worden ingezoomd. Daarbij brengen we het aantal klanten en de kosten op voorzieningenniveau in beeld (voor zowel ZIN als PGB). Het gaat om de kosten voor zorg of ondersteuning die geleverd is in het betreffende kalenderjaar. Het hoofdstuk wordt afgesloten met een reflectie op de sturingsmogelijkheden vanuit het beleidsveld. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is een wet in het kader van hulp en ondersteuning, met als doel burgers te helpen, zodat zij deel kunnen (blijven) nemen aan de maatschappij en zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor uitvoering van de Wmo. Onder de Wmo vallen begeleiding en dagbesteding, vervoersvoorzieningen (zoals een rolstoel of taxipas), hulpmiddelen (bijv. een traplift), hulp bij het huishouden, woningaanpassingen, Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen. De laatste twee worden in onderstaande analyses niet meegenomen, dit heeft te maken met het feit dat de betalingen niet via de gemeente Hoogeveen lopen maar via de centrumgemeente Assen. De inkoop van de Wmo gebeurt samen met andere gemeenten in Zuidwest Drenthe en NoordOverijssel.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Trends 2018 -2020 In de periode 2018-2020 zijn er met ondersteuning vanuit de Wmo in totaal 5.830 klanten geholpen (figuur 3.1). Dit heeft in totaal 53.9 miljoen euro gekost.

Figuur 3.1

Klanten en voorzieningskosten per jaar, exclusief meerkosten Wmo

In figuur 3.2. zijn de twee leveringsvormen van de Wmo zichtbaar gemaakt. Het gaat hierbij om zorg in natura (ZIN) en PGB. Uit de cijfers komt naar voren dat het aantal klanten en de bijbehorende kosten van PGB-zorg afneemt per jaar. De kosten van ZIN zijn vooral tussen 2018 en 2019 gestegen, van 14.8 miljoen euro in 2018 naar 16.6 miljoen euro in 2019. In 2020 ligt deze kostenpost op 16.4 miljoen euro. De categorie FT betreft voorzieningen waar een financiële tegemoetkoming voor is verstrekt.

Figuur 3.2

Klanten en kosten per leveringsvorm, per jaar, exclusief meerkosten Wmo

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Voorzieningen In figuur 3.3 wordt inzichtelijk dat over de periode 2018-2020 het aantal klanten voor begeleiding redelijk gelijkt blijft en de kosten licht afnemen. Het aantal klanten voor Hulp bij het Huishouden neemt vanaf 2018 wel toe. In 2018 waren er 2030 klanten en in 2020 is dit opgelopen naar 2383 klanten. Deze toename ging gepaard met stijging in de kosten van 1.5 miljoen euro.

Figuur 3.3

Klanten en voorzieningskosten per voorziening, per jaar, exclusief meerkosten Wmo

De gemiddelde kosten per klant bij de voorziening begeleiding zijn licht gedaald in de periode 20182020. De gemiddelde kosten per klant bij de voorziening Hulp bij het Huishouden is redelijk gelijk gebleven. (figuur 3.4).

Figuur 3.4

Gemiddelde kosten per klant, per voorziening, per jaar, exclusief meerkosten Wmo

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Aanbieders (begeleiding en huishoudelijke hulp) In de periode 2018-2020 zijn 10 aanbieders (10%) verantwoordelijk voor 67% van de kosten voor Begeleiding en Hulp bij het Huishouden (uitgezonderd PGB’s, € 5,7 miljoen over 448 klanten). Zij ontvingen samen € 26,9 miljoen van de € 40,1 miljoen die is uitgegeven aan Zorg in Natura crediteuren. Over deze periode staan 2.943 klanten bij deze aanbieders geregistreerd, wat gelijk staat aan 77% van de klanten. De resterende 89 aanbieders (90%) ontvingen gezamenlijk € 13,2 miljoen euro (33%) voor 1.254 klanten (33%).

Figuur 3.5

Top 10% aanbieders in de periode 2018-2020, Zorg in Natura (ZIN)

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

De inkoop van de Wmo wordt samen met andere gemeenten gedaan. Hoogeveen heeft de regievoering, maar werkt hierin samen met de gemeenten De Wolden, Meppel en Staphorst. Team Wmo geeft aan dat de gemeente door het huidige inkoopsysteem (vanuit een inkoopregio) minder lokaal maatwerk kan leveren dan gewenst.

Toegang •

Team Wmo heeft de verbinding met het voorliggend veld de afgelopen periode versterkt. Twee medewerkers van de welzijnsstichting draaien mee in het team van Wmo-consulenten bij telefonische diensten. Hierdoor is de samenwerking verbeterd en is er meer zicht op de mogelijke inzet van algemene voorzieningen.

•

Een optimale uitstroom naar de Wlz was een speerpunt in de bezuinigingsrondes. Sinds juli 2020 is hier volledig grip op gekregen doordat de klantenbestanden van de Wmo en de Wlz worden aangeleverd en naast elkaar worden gelegd. De toegang geeft bij twijfel een kortdurende indicatie af voor drie maanden. In de tussentijd wordt een medisch advies aangevraagd. Als uit het advies blijkt dat Wlz-zorg aan de orde is, dan gaat de gemeente in gesprek met de inwoner en wordt de Wmo in principe beëindigd.

•

De Wmo-consulenten zijn op grond van het mandaatbesluit bevoegd om indicaties te stellen en een besluit te nemen. Om de uniformiteit en kwaliteit van de gespreksverslagen, de te stellen indicaties en de toetsing te waarborgen is er een ‘kwaliteitsplan Wmo-consulenten’ opgesteld. Door middel van een systeem van toetsing en certificering wordt beoogd dat gemandateerde consulenten aan de in dit plan vastgestelde kwaliteitseisen (blijven) voldoen.

•

Er zijn geen tussentijdse evaluaties over de kwaliteit van zorg tussen zorgaanbieders en de Wmo-consulenten. Dit was wel de wens maar is niet gelukt door invoering van het abonnementstarief waar veel tijd in ging zitten. Consulenten nemen wel zelf contact op als een indicatie afloopt voor een herindicatie. Daarbij wordt ook stilgestaan bij de doelstellingen en het werkplan.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen Aanbieders •

Team Wmo geeft aan dat er in de Wmo (te) veel aanbieders zijn, vooral op het gebied van begeleiding. Voor thuiszorg gaat het ongeveer om 20 aanbieders. Team Wmo wil net als team Jeugd werken aan het organiseren van een goede balans van het aantal aanbieders ten aanzien van kwaliteit en diversiteit.

•

Er is op dit moment weinig grip op de winstmarges van zorgaanbieders De toezichthouders verdiepen zich hier wel in en bekijken jaarrekeningen voor rechtmatigheidscontroles.

•

Het Drenst Kwaliteitskader Sociaal Domein wordt als basis gebruikt voor kwaliteitsmanagement bij het maken van afspraken met aanbieders vanuit de Wmo en Jeugdwet. Het kwaliteitskader wordt gebruikt bij de start van de inkoop om te toetsen of een aanbieder aan de kwaliteitscriteria voldoet. Daarnaast is het kwaliteitskader opgenomen in de contracten en wordt dit getoetst bij aanbieders in gesprekken en/of door aanvullend onderzoek. Het kwaliteitskader bestaat voor beide wetten uit de volgende 5 thema’s: 6. Veiligheid 7. Doelmatigheid 8. Doeltreffendheid 9. Clientgerichtheid 10. Leefklimaat (bij verblijf)

•

Vanuit het ‘Drents kwaliteitskader sociaal domein’ zijn er weinig concrete handvatten over het toetsen van de kwaliteit van de zorgprofessional. Hierdoor is het volgens de geïnterviewden moeilijk om op dit aspect te sturen bij aanbieders.

•

Er is vanuit team Wmo behoefte om meer grip te krijgen op de kwaliteit van de geleverde zorg van aanbieders. Doordat er nu geen regie op casusniveau wordt uitgevoerd vanuit de Wmo-consulent kan hier niet of pas laat (bij het aflopen van een indicatie) op (bij)gestuurd worden.

Toezicht •

De gemeente heeft op dit moment vier toezichthouders Jeugd/Wmo. Hierdoor heeft de gemeente volgens team Wmo meer grip gekregen op de rechtmatigheid van de geleverde zorg. Door de grote hoeveelheid aanbieders is het niet mogelijk om alle aanbieders structureel en van te voren te toetsen op kwaliteit. Dit is wel een wens van team Wmo.

•

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Beleidskaders voor sturing en toezicht In deze paragraaf geven we een globaal overzicht van relevante documenten omtrent sturing en toezicht in het Wmo domein van de gemeente Hoogeveen. •

Drents kwaliteitskader Sociaal domein 2019

•

Kwaliteitsplan Wmo

•

Administratieprotocol Wmo

•

Verordening Maatschappelijke Ondersteuning 2020, 10 juli 2021 t/m heden

•

Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning 2020, 9 juli 2020 t/m heden

•

Besluit regeling meerkosten Wmo 2020, 1 januari 2020 t/m heden

•

Aanwijzingsbesluit tijdelijke toezichthouder Wmo, 23 juli 2015 t/m heden

•

Verordening burgerparticipatie Wmo, 1 april 2012 t/m heden

•

Bezuinigingsmaatregelen Wmo 2021

Meer informatie over wetgeving en procedures zijn te vinden op: https://www.hoogeveen.nl/bekendmakingen

Innovatie: goede voorbeelden •

Het voorliggend veld is de afgelopen jaren versterkt met algemene voorzieningen. De maatwerkvoorziening dagbesteding wordt zoveel mogelijk ‘vervangen’ door algemene voorzieningen ‘dagontmoeting’ en ‘dagontmoeting+’. Dagontmoeting wordt gerund door vrijwilligers. Bij dagontmoeting+ is de wijkverpleegkundige op de achtergrond beschikbaar. Deze algemene voorzieningen zijn in bijna in elk dorp/wijk ingericht. De coördinatie ligt bij de welzijnsstichting. o

•

Bij een aanvraag voor dagbesteding wordt eerst contact gezocht met de welzijnswerkers van de algemene voorziening. In het merendeel van de aanvragen is dit een passende voorziening.

De dorpsregisseur in Hollandscheveld is een mooi voorbeeld van domein overstijgend werken. In Hollandscheveld is een dorpscoöperatie opgericht. De gemeente levert hiervoor de dorpsregisseur. De dorpsregisseur werkt met een pool aan vrijwilligers. De regisseur kan ook snel schakelen over wat er nodig is in een situatie vanuit de Wmo, Zwv en Wlz. De regisseur zet onafhankelijk de voorzieningen in en dit wordt niet getoetst door de gemeente.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

4. Participatiewet Inleiding In hoofdstuk 1 is het integrale beeld voor de drie wetten in het sociale domein weergegeven. In dit hoofdstuk zal dieper op de Participatiewet worden ingezoomd. Specifiek richt dit hoofdstuk zich op om de gemeentelijke inkomensvoorzieningen, inkomensregelingen en re-integratietrajecten. Daarnaast beschrijven we de huidige vangnetregelingen die beschikbaar zijn in de gemeente Hoogeveen. Het hoofdstuk eindigt met een reflectie op de sturingsmogelijkheden vanuit het beleidsveld. Iedereen die kan werken maar het op de arbeidsmarkt zonder ondersteuning niet redt, valt onder de Participatiewet. De wet moet ervoor zorgen dat meer mensen werk vinden, ook mensen met een arbeidsbeperking. De Participatiewet heeft tot doel om mensen te activeren. En hen waar mogelijk te begeleiden naar betaald werk. Voor mensen die het (tijdelijk) niet redden op eigen kracht is er inkomensondersteuning (bijstandsuitkering). Dat deden gemeenten voor 2015 al, maar er is een nieuwe doelgroep bijgekomen: de jonggehandicapten.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Trends 2018 -2020 In de periode 2018-2020 hebben er in totaal 4.430 klanten vanuit de Participatiewet ondersteuning gehad (figuur 4.1). Dit heeft in totaal 68.5 miljoen euro gekost. We zien een oplopende trend in het aantal klanten per jaar. De kosten zijn vooral in 2020 toegenomen. In 2018 was de kostenpost 21.8 miljoen euro en in 2020 zijn de totale kosten 24.9 miljoen euro. Hierbij moet worden opgemerkt dat er in 2020 sprake was van extra steunmaatregelen in verband met de coronacrisis. Deze zijn opgenomen in onderstaande cijfers, hiervoor is de gemeente ook aanvullend gecompenseerd door het Rijk.

Figuur 4.1

Klanten en voorzieningskosten per jaar

Voorzieningen In figuur 4.2 wordt inzichtelijk gemaakt dat er in 2020 2.127 klanten waren met een uitkering. Dit betekent een stijging van de kosten van 2.1 miljoen euro ten opzichte van 2018 (in 2018: 18.8 miljoen, in 2020: 20.9 miljoen). Sinds 2018 is er een toename in het aantal klanten die ondersteuning krijgen bij re-integratie (Werk). In 2018 waren de kosten 0.8 miljoen euro (1.782 klanten). In 2020 is dit 1.7 miljoen euro (1.885 klanten). De kosten voor bijzondere bijstand stijgen licht in de jaren 20182020. Verder is het opvallend dat er in 2020 een forse afname is te zien in het aantal klanten die gebruik maken van de minima voorzieningen. Meerdere minima regelingen zijn per 1-1-2020 komen te vervallen.

Figuur 4.2

Klanten en voorzieningskosten per voorziening, per jaar

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen Uitkeringen In de periode 2018-2020 zijn op het gebied van uitkeringen de meeste kosten gemaakt op het gebied van bijstandsuitkeringen (WWB) (figuur 4.3). Dit komt jaarlijks neer op ongeveer 12,8 miljoen euro (ruim 1400 klanten per jaar).

Figuur 4.3

Klanten en kosten per uitkering, per jaar

Re-integratie Bij Re-integratie wordt er onderscheid gemaakt in twee verschillende vormen van doelinzet: reintegratie en participatie. In figuur 4.4 wordt inzichtelijk gemaakt dat over de periode 2018-2020 in totaal 2.441 klanten zijn geholpen met een re-integratie of participatie traject. Dit gaat gepaard met 3.9 miljoen euro aan kosten. Het aantal klanten met een re-integratie traject loopt op in de periode 2018-2020, van 550 klanten in 2018 naar 770 klanten in 2020. De kosten lopen ook op; van 0.5 miljoen euro in 2018 naar 1.1 miljoen euro in 2020. Het aantal klanten dat een participatietraject volgt ligt rond de 1.100-1.200 klanten. Deze doelgroep wordt vooral geholpen met een zinvolle dagbesteding. In 2020 zijn de kosten hiervoor 51.445 euro.

Figuur 4.4

Klanten en voorzieningskosten Werk per doelinzet, per jaar

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen Bij Re-integratie wordt er ook onderscheid gemaakt in klantengroepen op basis van de afstand tot de arbeidsmarkt. Het gaat hierbij om vier fasen: •

Fase 1 klanten: kunnen in principe direct aan het werk;

•

Fase 2 klanten: hebben een overbrugbare afstand naar regulier werk;

•

Fase 3 klanten: hebben een grote afstand naar regulier werk

•

Fase 4 klanten: hebben zeer weinig tot geen arbeidsvermogen.

In figuur 4.5 zien we dat er bij re-integratie trajecten vooral wordt ingezet op fase 1, 2 en 3 klanten. Deze klanten hebben de meeste kans op regulier werk. Dit zijn voor de fase 1, 2 en 3 samen in totaal 983 klanten in de periode 2018-2020. De kosten waren in totaal 2.4 miljoen euro. Bij participatie wordt de inzet vooral geleverd aan de fase 3 en 4 doelgroep. Dit waren 1.322 klanten in de periode 2018-2020. De bijhorende kosten in deze periode liggen op 115.097 euro.

Figuur 4.5

Klanten en voorzieningskosten Werk, per doelinzet, per fase

De meeste klanten die ondersteuning krijgen bij re-integratie of participatie hebben geen startkwalificatie (figuur 4.6). Het gaat hierbij om 1.232 klanten in 2018. In 2020 hebben 1.291 klanten geen startkwalificatie. De kosten van deze groep stijgen sinds 2018. Van 0.4 miljoen euro in 2018 naar 1.0 miljoen euro in 2020. Bij de klantengroep die wel een startkwalificatie heeft stijgen de kosten licht van 60.000 euro in 2018 tot 140.000 euro in 2020.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Figuur 4.6

Klanten en kosten Werk, met en zonder startkwalificatie, per jaar

Schuldhulpverlening In figuur 4.7 wordt inzichtelijk gemaakt dat totale kosten van schuldhulpverlening 1.93 miljoen euro waren in de periode 2018-2020. Sinds 2018 is er een toename in de kosten van de regelingen ‘Schuld regelen’ en ‘Beschermingsbewind’. De kosten voor ‘Budgetbeheer’ zijn gedaald.

Figuur 4.7

Kosten per schuldhulpverleningsregeling, per jaar

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Vangnetregelingen In deze paragraaf worden de huidige beschikbare vangnetregelingen voor minima vanuit de gemeente benoemd. Hieronder een overzicht: Gemeentelijke regelingen: •

Bijzondere bijstand Mensen met een laag inkomen kunnen bijzondere bijstand aanvragen voor kosten die zij niet kunnen betalen en nergens anders vergoed kunnen krijgen.

•

Individuele studietoeslag Mensen die 18 jaar of ouder zijn, een opleiding volgen en door een beperking niet in staat zijn om het minimumloon te verdienen, kunnen individuele studietoeslag krijgen van max. €2.500,-

•

Tegemoetkoming kosten kinderopvang Mensen die een opleiding of inburgeringstraject volgen of een bijstandsuitkering krijgen en tegelijkertijd een traject naar werk doen, kunnen een tegemoetkoming krijgen in de kosten voor kinderopvang. Deze tegemoetkoming komt bovenop de kinderopvangtoeslag van de Belastingdienst. De gemeente vergoedt de volledige eigen bijdrage.

•

Ouderbijdrage peuteropvang Mensen met kinderen van 2 jaar en 4 maanden tot 4 jaar kunnen voor maximaal 2 dagdelen per week de peuteropvang vergoed krijgen. Dit is het bedrag dat overblijft nadat de kinderopvangtoeslag of gemeentelijke subsidie van de peuteropvang is afgetrokken.

•

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen Minima kunnen in aanmerking komen voor kwijtschelding van de rioolheffing, afvalstoffenheffing en onroerendezaakbelastingen (in uitzonderlijke gevallen).

•

Individuele inkomenstoeslag Mensen die al drie jaar van een laag inkomen leven en ouder zijn dan 21 jaar kunnen individuele inkomenstoeslag aanvragen. Dit is een uitkering van €421,- tot €598,- (afhankelijk van de woonsituatie) per jaar.

•

Meerkostenregeling Mensen die chronisch ziek zijn of een beperking of handicap hebben kunnen een tegemoetkoming in de zorgkosten krijgen. Voorwaarde is dat er sprake is van een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm. De tegemoetkoming is maximaal €225,- per persoon per jaar.

•

Collectieve zorgverzekering Mensen met een laag inkomen, maar die goed verzekerd willen zijn, kunnen als zij verzekerd zijn bij Zilveren Kruis een collectieve verzekering aanvragen. Zij krijgen van de gemeente korting op de premie.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen Andere beschikbare regelingen: •

Stichting leergeld Hoogeveen Via ruim 100 lokale stichtingen biedt leergeld deze kinderen kansen om te kunnen deelnemen aan binnen- en buitenschoolse activiteiten. Stichting Leergeld Hoogeveen richt zich op kinderen tussen de 4 en 18 jaar, van wie de ouders een laag inkomen hebben en voor wie de kosten van school en buitenschoolse activiteiten nauwelijks op te brengen zijn. Het aantoonbaar inkomen moet beneden 120% van het bijstandsniveau liggen.

•

Jeugdfonds Sport & Cultuur Het Jeugdfonds Sport & Cultuur Drenthe betaalt de contributie / het lesgeld voor kinderen en jongeren uit gezinnen waar te weinig geld is voor een sportclub, muziek – of dansles, schilderen, theaterschool of een andere creatieve cursus.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Er wordt door het team Inkomen vooral strak gehandhaafd bij het aanvragen van uitkeringen of ondersteuning. Dit gaat dan vooral over de rechtmatigheid. Het uitgangspunt is om bij “de poort” zoveel mogelijk af te handelen. Dit wordt ook gedaan door goede afspraken te maken met UWV die de WW-aanvragen regelt.

•

Bij de handhaving wordt rekening gehouden met de maatschappelijke kosten en de menselijke maat.

Beleidskaders voor sturing en toezicht In deze paragraaf geven we een globaal overzicht van relevante documenten omtrent sturing en toezicht vanuit de Participatiewet in de gemeente Hoogeveen. •

Beleidsregels minimabeleid

•

Beleidsnota re-integratie en maatschappelijke participatie

Meer informatie over wetgeving en procedures zijn te vinden op: https://www.hoogeveen.nl/bekendmakingen

Innovatie: Goed voorbeeld •

Het Project “Kans op Toekomst”. Het doel van dit project is om leerlingen die uitvallen op school met ondersteuning terug te leiden naar school of werk. “Bij de start werd 30% van de leerlingen teruggeleid naar school of werk, op dit moment staat het op 85%”. Ook is het monitoren van wat er goed gaat en wat bijgestuurd moet worden integraal onderdeel van de werkwijze.

•

Vanuit het team werk & re-integratie worden zzp-ers ingehuurd die mensen begeleiden. Dit gaat vooral om ervaringsdeskundigen. De ervaringsdeskundigen worden ingezet om maatwerk te leveren voor klanten met psychische problemen en/of verslavingsproblematiek: “Ons type klant is niet het gemiddelde”. De begeleiding gaat vooral over het voorbereiden om te komen tot een vervolgstap (maatwerk).

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

5. Trends en ontwikkelingen Inleiding In dit hoofdstuk wordt een doorkijk gegeven in een aantal trends die er op dit moment zijn in het sociaal domein in Drenthe en de ontwikkelingen richting de toekomst, vanuit de verschillende domeinen (Jeugdwet, Wmo en Participatiewet).

Inhoudelijke benchmark In deze paragraaf wordt de gemeente Hoogeveen vergeleken met de andere gemeenten in Drenthe op een aantal relevante sociaal-maatschappelijke kenmerken per domein. Daarnaast wordt er verwezen naar relevante landelijke dashboards.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Jeugdwet Hoogeveen staat in de top-3 van gemeenten in Drenthe met het hoogste aandeel huishoudens met kinderen. Het gaat om 53% in 2019 (figuur 5.1)

Figuur 5.1

met en zonder kinderen in de provincie Drenthe, 2019

Hoogeveen staat in de top-3 gemeenten van Drenthe met het hoogste aandeel jongeren met jeugdzorg. Het gaat om 12% in 2019 (figuur 5.2).

Figuur 5.2

Jongeren met jeugdzorg in de provincie Drenthe, 2019

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen Hoogeveen heeft in Drenthe op basis van de schoolweging het hoogste aandeel van de complexe leerlingpopulatie (‘minst kansrijk’). Dit staat op 41% in 2021 (figuur 5.3).

Figuur 5.3

Schoolweging naar gemeente in de provincie Drenthe, 2021

Meer informatie is te vinden op: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/jeugden-jeugdhulpverlening/

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Wmo Hoogeveen staat in de top-3 gemeenten van Drenthe met het hoogste aantal Wmo-cliënten per 1.000 inwoners. Het gaat voor Hoogeveen om 87 personen per 1.000 inwoners in 2019 (figuur 5.4)

Figuur 5.4

Wmo cliënten per 1.000 inwoners in de provincie Drenthe, 2019

Meer informatie is te vinden op: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Gemeentelijke-Monitor-SociaalDomein/

Participatiewet Hoogeveen heeft het laagste gemiddelde inkomen per inwoner in de provincie Drenthe. Het gaat om 22.800 euro in 2019 (figuur 5.5)

Figuur 5.5

Gemiddeld inkomen per inwoner in de provincie Drenthe, 2019

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen Hoogeveen staat in de top-3 gemeenten van Drenthe van het aantal personen met een bijstandsuitkering. Dit staat op 2.5% in 2019 (figuur 5.6).

Figuur 5.6

Personen met een bijstandsuitkering in de provincie Drenthe, 2019

De Netto arbeidsparticipatie in Hoogeveen staat op 68% in 2019. Dit houdt in dat 68% van de bevolking tussen 15 tot 75 jaar in Hoogeveen werkzaam is. Hiermee staat Hoogeveen in de middenmoot van de gemeenten in de provincie Drenthe (figuur 5.7).

Figuur 5.7

Netto arbeidsparticipatie in de provincie Drenthe, 2019

Het werkloosheidscijfers in de gemeente Hoogeveen staat in 2020 op 3.7%. Drie gemeenten hebben een hoger werkloosheidscijfer. Emmen steekt hier bovenuit. (figuur 5.8)

Figuur 5.8

Werkloosheid in de provincie Drenthe, 2020

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

36% van de 15-75 jarigen in de gemeente Hoogeveen heeft een laag opleidingsniveau, en daarmee geen startkwalificatie. Dit is het hoogste percentage van alle Drentse gemeente. 47% van de 15-75 jarigen heeft een middelbaar opleidingsniveau en daarmee dus een startkwalificatie behaald. 17% van de 15-75 jarigen is hoog opgeleid (HBO of WO). Dit is het laagste percentage van alle Drentse gemeente in 2019 (figuur 5.9).

Figuur 5.9

Startkwalificaties in de provincie Drenthe, 2019

Hoogeveen staat in de top-3 gemeenten in Drenthe op het gebied geregistreerde problematische schulden. 6.9% van de huishoudens in Hoogeveen hebben problematische schulden in 2020 (figuur 5.10).

Figuur 5.10

Huishoudens met problematische schulden in de provincie Drenthe, 2020

Meer informatie is te vinden op: https://www.waarstaatjegemeente.nl/dashboard/dashboard/Gemeentelijke-Monitor-SociaalDomein/

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Veiligheid In de gemeente Hoogeveen zijn er 548 actieve casussen (per 100.000 inwoners) op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling in 2020 (figuur 5.11).

Figuur 5.11

Actieve casussen Veilig Thuis in de provincie Drenthe, 2020

Prognoses en opgaven gericht op de toekomst In deze paragraaf wordt een blik geworpen op de toekomst. De demografische ontwikkelingen van de gemeente Hoogeveen geven vooral een beeld van de te verwachten opgaven op het gebied van de vergrijzing. In Drenthe is ook een analyse gedaan naar de impact van corona voor de gemeenten. De resultaten hiervan geven ook een beeld van de te verwachten opgaven voor herstel en perspectief. Demografie Hoogeveen heeft de komende jaren te maken met een lichte afname in het aandeel 0-65-jarigen van de lokale bevolking. Het percentage 0-17 jarigen blijft tussen 2020 en 2040 gelijk op 20%. Het aandeel 18-54 jarigen zal met 5% dalen naar 40% in 2040. De 55-64 jarigen gaan ook dalen, maar met 2%. In 2040 is de verwachting dat het aandeel van deze doelgroep op 11% komt. Vanaf 65 jaar is de verwachting dat het aandeel stijgt met 5%. Van 22% in 2020 naar 27% in 2040. Het aandeel 75-84 jarigen stijgt het meest met 3% (van 7% naar 10% van de bevolking (figuur 5.12)). De algemene toename in het aandeel 75-plussers heeft naar verwachting gevolgen voor de zorg(kosten). Deze leeftijdsgroep heeft meer wijkverpleging en langdurige zorg nodig in de thuissituatie (NZA monitor ouderen, 2018).

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Figuur 5.12 Prognose opbouw bevolking naar leeftijdscategorieën in Hoogeveen, 2020-2040 Bron: ABF Research, Primos-prognose (2017)

De (dubbele) vergrijzing neemt toe in de gemeente Hoogeveen. De vergrijzingsgolf heeft de komende jaren vanuit het perspectief van de gemeente vooral gevolgen voor de Wmo. Op grond van de huidige situatie in en rond zorg en ondersteuning is te verwachten dat de demografische ontwikkelingen de volgende consequenties hebben. Dit is een landelijk beeld. •

Grotere vraag naar zorg en hogere zorgkosten. Cijfers over het huidig zorggebruik laten zien dat 85+’ers meer beroep doen op de langdurige zorg, de wijkverpleging, de huisarts, medicijnen en hulpmiddelen en op de bijbehorende zorgbudgetten dan jongere leeftijdsgroepen (Vektis 2018). De sterke vergrijzing zal dan ook zorgen voor een toename van Wmo-aanvragen. Langer thuis wonende ouderen betekent ook dat er meer financiële ondersteuning nodig kan zijn. Hiervoor kan meer aandacht nodig zijn op het gebied van communicatie en informatie (bijvoorbeeld ‘Langzultuwonen.nl’) of financiële regelingen, zoals de Blijversleningen e.d.

•

Minder informele zorgverleners beschikbaar. Informele zorg voor 80+’ers wordt nu vooral geleverd door mensen in de leeftijdsgroep 45 tot 65 jaar, veelal (schoon)kinderen. Dit dreigt spaak te gaan lopen: terwijl het aantal 80+’ers de komende decennia verdubbelt, neemt de leeftijdsgroep 45 tot 65 jaar in omvang af. Hierdoor is er meer inzet nodig vanuit de gemeente voor voorzieningen op het gebied van respijtzorg.

•

Minder aanbod van zorgprofessionals. De leeftijdsgroep waartoe vrijwel de gehele beroepsbevolking behoort (20 tot 65 jaar) wordt de komende jaren kleiner. Dat maakt het lastiger de huidige krapte op de arbeidsmarkt voor zorg en welzijn om te buigen. 42

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Impact van Corona Het is duidelijk dat sommige gevolgen van de coronacrisis ook in de komende jaren en op de langere termijn door zullen werken. Welke effecten zijn dat? Wat is er voor nodig om deze effecten op te vangen en in te spelen op kansen die een crisis ook kan bieden? Volstaat het bestaande beleid en de ingezette interventies of zijn extra inspanningen nodig? En zo ja, op welk (bestuurlijk) niveau? Om deze vragen te beantwoorden heeft het algemeen bestuur van de VDG - in samenspraak met de provincie Drenthe - opdracht gegeven tot een brede verkenning van een gezamenlijke strategie voor de Drentse overheden. De resultaten van de brede verkenning is samengevat in onderstaande overzicht (figuur 5.13). Met deze verkenning hebben de Drentse overheden de belangrijkste opgaven en bouwstenen voor bovengemeentelijk perspectief en herstel na corona in Drenthe met elkaar in beeld.

Figuur 5.13

Overzicht aandachtspunten herstel en perspectief na corona in Drenthe, 2021

De analyse en consequenties voor beleid zijn besproken met de verantwoordelijke bestuurders in de diverse VDG portefeuillehouders overleggen. Onlangs is de eindrapportage ook gedeeld met de Drentse gemeenten. Deze rapportage is te vinden via de onderstaande link. Meer informatie is te vinden op: Herstel en perspectief na corona in Drenthe

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Bijlage 1: Bezuinigingsmaatregelen Inleiding Het sociaal domein is een belangrijk taakveld voor de gemeente Hoogeveen en haar inwoners. Het grootste deel van de begroting wordt besteed aan het sociaal domein. De tekorten op de beschikbare rijksbudgetten stijgen jaarlijks en dit moet worden gestopt. De afgelopen jaren is er vanuit de verschillende teams gekeken op welke wijze er bezuinigd kan worden. Dit proces loopt nog steeds. Er is gevraagd om een overzicht te geven van de genomen bezuinigingsmaatregelen. Hieronder wordt per domein weergegeven welke maatregelen er genomen zijn. Daarnaast wordt per domein een globale reflectie gegeven op de bezuinigen vanuit de interviews.

Quickscan Nulmeting Sociaal Domein Hoogeveen

Jeugdwet Bezuinigingsmaatregel

Beoogde besparing

Terugdringen instroom

100.000

Doorstroom en uitstroom bespoedigen, behandel- en begeleidingsduur verkorten

150.000

Van Jeugdwet naar wet langdurige zorg (WLZ)

175.000

Methodiek opvoedondersteuning/ benaderingswijze

50.000

Extra inzet Schoolmaatschappelijk werk/ Jeugdconsulent onderwijs

250.000

Buurtgezinnen

150.000

Scherpere afbakening Jeugdwet/Wmo/Wlz

100.000

Scherper toezicht op rechtmatigheid

50.000

Aanpassen beleidsregels (w.o. doelgericht, afbakenen huiswerkbegeleiding, tegengaan oneigenlijk gebruik, afwijzingsgronden pgb)

310.000

10.

Inzet POH (praktijkondersteuner Huisarts) Jeugd

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11038314/2