07-06 Motie Schuldhulpverlening starten zonder schulden

Gemeenteraad Motie Datum Fractie Onderwerp

: 6 juli 2023 : GroenLinks, SGP, SP, PvdA : Starten zonder schulden

De raad van de gemeente Hoogeveen in vergadering bijeen op 6 juli 2023, Constaterende dat:

• • • • • • •

Jongeren in Hoogeveen niet direct aanspraak maken op een bijstandsuitkering, maar aan de wettelijke vier weken zoektermijn moeten voldoen; Jongeren in Hoogeveen- eveneens volgens de huidige landelijke regels - niet mogen bijverdienen naast die uitkering; In de wijzigingen die op stapel staan voor de Participatiewet (P-wet in balans) de zoektermijn voor jongeren een 'kan-bepaling' wordt en de inkomensvrijlating ook voor hen gaat gelden; (verwachte ingangsdatum 2025) Gemeente Utrecht op deze wijzigingen vooruitloopt en dit nieuwe beleid al sinds december 2021 hanteert; Gemeente Utrecht deze aanpak positief geëvalueerd heeft en ermee doorgaat; De Utrechtse werkwijze geen aanzuigende werking heeft laten zien op jongeren met een relatief korte afstand tot de arbeidsmarkt. Gemeente Arnhem ook de zoektermijn voor jongeren nu geschrapt heeft.

Overwegende, dat: • Dat het hebben van (vermeerdering van) schulden als direct gevolg kan worden genoemd op grond van de zoekverplichting in de Participatiewet; • Deze zoektermijn er in de praktijk voor zorgt dat geldproblemen groter worden en jongeren uit beeld raken. (Eind 2022 waarschuwde de Nationale Ombudsman al voor de negatieve effecten van deze verplichte zoektermijn); • We in het Hoogeveense schuldhulpbeleid liever voorkomen dan genezen; • Er zich nu een goede gelegenheid voordoet gelet op de in de nota Schuldhulpverlening opgenomen expliciete aandacht voor jongeren met schuldenproblematiek; • De 'Utrechtse' aanpak een mooie aanvulling vormt op het hoofdstuk Preventie in ons Beleidsplan Schuldhulpverlening. • Jongeren een aandacht groep vormen binnen ons gemeentelijke schuld hulpbeleid; • We vooral kwetsbare jongeren willen ondersteunen een stabiele start te maken naar hun volwassen leven en het risico op schulden zoveel mogelijk willen verkleinen; Roept het college op:

1. Te onderzoeken of het mogelijk is om bij bijstandsaanvragen van jongeren tot 27 jaar de zoektermijn zo snel mogelijk af te schaffen. 2. Te onderzoeken of het voor mensen jonger dan 27 jaar eveneens mogelijk is de inkomensvrijlating te laten gelden.

3. Met betrekking tot de (financiële) gevolgen hierover zo mogelijk bij de begrotingsbehandeling 2024 of bij eerstvolgende gelegenheid in 2024, nader inzicht in te verstrekken. En gaat over tot de orde van de dag Naam fractie: GroenLinks SGP SP PvdA

Naam raadslid: Harrie van der Meer Brand van Rijn Harry Baalman Lisa Schonewille

Bijlage 1: Bron: website VNG Een Utrechtse proef, waarin wordt afgeweken van de Participatiewet om jongeren te beter te kunnen helpen, is een succes. De gemeente zet het beleid daarom voort. Jonge werkzoekenden kunnen in Utrecht al direct aanspraak maken op een bijstandsuitkering, terwijl ze volgens de wet eigenlijk vier weken moeten wachten voordat ze recht hebben op bijstand. De bedoeling is dat ze in die eerste vier weken eerst zelf proberen om werk te zoeken. Ook mogen de jongeren, tot 27 jaar, iets bijverdienen uit vrijwilligerswerk of deeltijdwerk. Het gaat om een bedrag van maximaal 246 euro per maand. Het Utrechtse beleid helpt om te voorkomen dat deze jongeren na de eerste maand zonder uitkering schulden maken of bij de gemeente uit beeld raken, constateert de gemeente nu. Daarnaast zorgt het afschaffen van de zogeheten zoektermijn voor minder stress bij jongeren en voor een duidelijker proces voor het aanvragen van bijstand. Het versoepelen van de bijstandseisen zorgt daarnaast niet voor een aanzuigende werking, constateert de gemeente. Het kabinet is al van plan om de zoektermijn en de inkomstenvrijlating in de Participatiewet te versoepelen. Minister Carola Schouten voor Armoedebeleid wil dit voorjaar komen met een wetsvoorstel daarvoor. De verwachting is dat de wijzigingen in 2025 ingevoerd kunnen worden.

Tot die tijd blijft Utrecht dus afwijken van de huidige regels.

Bijlage 2 Bron: https://www.nationaleombudsman.nl/nieuws/nieuwsbericht/2022/veel-jongeren-in-debijstand-langdurig-in-financieleproblemen#:~:text=De%20Nationale%20ombudsman%20concludeert%20dat,rapport%20ook%20 op%20praktische%20problemen. Jongeren tot 21 jaar vormen in de bijstand een bijzondere groep. Zij hebben een zeer lage uitkering, omdat hun ouders nog verantwoordelijk zijn voor de kosten van verzorging en opvoeding. Wanneer ouders dat niet doen, of niet kunnen, moeten gemeenten de bijstand aanvullen. Maar niet alle gemeenten doen dat voldoende. Jongeren in de bijstand komen hierdoor in de knel. Conclusies en aanbevelingen De Nationale ombudsman concludeert dat jongeren tegen diverse knelpunten aanlopen in wet- en regelgeving, zoals de verplichte zoektermijn. Daarnaast is (deeltijd) werken vanuit de bijstand onnodig ingewikkeld en niet altijd lonend. De ombudsman wijst in zijn rapport ook op praktische problemen. Zo is de (weg naar de) bijstandsprocedure te ingewikkeld en ontbreekt het aan snelle, eenvoudig te begrijpen informatie over de bijstand. De manier van informeren en de begeleiding vanuit gemeenten sluiten niet altijd aan op de behoeften van jongeren. Bovendien is het beleid er niet op gericht dat jongeren vanuit de bijstand een opleiding volgen. Al helemaal niet als ze in de schuldhulpverlening zitten. Dan gaat werken vóór studeren.

Terwijl juist een studie ervoor kan zorgen dat jongeren niet alleen uit de bijstand komen, maar er ook niet meer in terugvallen. Reinier van Zutphen: "Ik vind het onbegrijpelijk dat jongeren met een dringende behoefte aan financiële hulp, vier weken moeten wachten voor toelating tot de bijstand. Ik roep de betrokken partijen op om de verplichte zoektermijn niet meer toe te passen. En de bijstandsuitkering voor jongeren zonder ouderlijk vangnet áltijd aan te vullen tot het sociaal minimum." De ombudsman beveelt ook aan dat gemeenten meer inzetten op duurzame uitstroom uit de bijstand. En dat jongeren meer proactief en begrijpelijk worden geïnformeerd en goede (financiële) begeleiding krijgen.