Memo septembercirculaire 2024 Raad - definitief na aanpassing

Memo Onderwerp

Datum

Septembercirculaire gemeentefonds 2024 Aan

15 oktober 2024 Van

Gemeenteraad

College/M.J. Versluis

Doel

Informeren

Beste leden van de raad, De septembercirculaire 2024 is beschikbaar en de effecten voor de gemeente zijn berekend. Met de septembercirculaire geeft het Rijk inzicht in de laatste wijzigingen van het gemeentefonds voor het lopende boekjaar 2024 en de jaren 2025 tot en met 2028. Hollands Kroon ontvangt voor het lopende boekjaar 2024 € 243.000 meer ten opzichte van de meicirculaire 2024 (de laatst bekende stand). Deze toename komt met name door de gewijzigde (stelpost) raming btw compensatiefonds (BCF) en twee nieuwe beschikbaar gestelde decentralisatie-uitkeringen. De toename van € 243.000 is (wordt) opgenomen in de 2e bestuursrapportage 2024 (bijstelling lopende begroting). N.B. op 4 oktober 2024 bereikte ons het bericht dat de berekening van het gemeentefonds is gebaseerd op verouderde gegevens van het CBS in combinatie met enkele software technische onvolkomenheden bij enkele maatstaven. De uiteindelijke bedragen zullen dus iets hoger uitvallen dan nu geraamd. Wij hebben de correctie van deze fout inmiddels ontvangen en het resultaat hiervan hebben wij bij de tabellen opgenomen onder de noemer ‘Stelpost revisie CBS indexering Bbp’. In de decembercirculaire wordt deze correctie opgenomen maar we wilden u hiervan nu alvast in kennis stellen. Voor de begroting 2025 en meerjarenraming stelt het kabinet ten opzichte van de meicirculaire 2024 ook meer middelen beschikbaar.

Voor het komende begrotingsjaar 2025 is de toename € 478.000. Voor de jaren 2026 tot en met 2028 is de mutatie ten opzichte van de meicirculaire respectievelijk € 2.182.000, € 1.919.000 en € 1.890.000. De toenames voor de jaren 2025 tot en met 2028 vloeien voort uit geactualiseerde volumecijfers, koppeling aan het Bruto binnenlands product, extra middelen voor de Wmo zorgkosten en het vanaf 2026 vervallen van het besparingsverlies op de jeugdkosten. Wij hebben op grond van deze circulaire

Pagina

1/7

geconstateerd dat wij bepaalde posten per abuis verkeerd hadden verwerkt en deze omissie hebben we in deze memo gecorrigeerd. De wijzigingen ten opzichte van de meicirculaire worden meegenomen in de in de 1e Berap 2025 en vervolgens verwerkt in de begroting 2025 en de meerjarenraming voor 2026-2028. Het kabinet heeft de korting op het gemeentefonds vanaf 2026 (ravijnjaar) niet opgeheven. Het enige lichtpuntje is het beschikbaar stellen van extra middelen voor de Wmo zorgkosten op grond van de demografische prognoses. In de bijlage vindt u een uitgebreide toelichting van de mutaties in de septembercirculaire ten opzichte van de meicirculaire. Op bladzijde 4 en 5 van de bijlage is uitleg gegeven over hoe het gemeentefonds zich de komende jaren ontwikkelt.

Pagina

2/7

Bijlage septembercirculaire De septembercirculaire en het gemeentefonds Jaarlijks verschijnen drie circulaires. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, september de vertaling van de Miljoenennota en december is op basis van de Najaarsnota en rondt het uitkeringsjaar af. Deze circulaire bevat informatie over de actualisatie van het accres op basis van de Miljoenennota. De septembercirculaire nader gespecificeerd Hieronder is een tabel opgenomen, waarin de toename van de uitkering gemeentefonds meerjarig is gespecificeerd. Na de tabel worden de taakmutaties in de algemene uitkering, de mutaties in de decentralisatie-uitkeringen en de mutatie in de integratie-uitkering toegelicht. Na de toelichting zijn nog enkele inhoudelijke onderwerpen opgenomen. Algemene uitkering Hieronder lichten wij de voornaamste verschillen in de algemene uitkering toe: Algemene uitkering, Decentralisatie-uitkeringen en Integratie-uitkering Sociaal Domein (x € 1.000) 2024

2025

2026

2027

2028

Algemene uitkering Septembercirc. 2024

93.328

97.505

92.977

92.969

93.327

Algemene uitkering Meicirc. 2024

93.147

97.241

91.005

91.101

91.485

181

264

1.972

1.868

1.841

Decentralisatie-uitkeringen Septembercirc. 2024

1.317

1.060

1.056

860

859

Decentralisatie-uitkeringen Meicirc. 2024

1.256

881

882

845

846

62

179

174

15

12

Integratie-uitkering Soc. Domein Septembercirc. 2024

3.267

3.167

3.101

3.082

3.083

Integratie-uitkering Soc. Domein Meicirc. 2024

3.267

3.132

3.065

3.047

3.046

-

35

35

36

37

97.912 97.669 243

101.732 101.254 478

97.134 94.952 2.182

243

478

2.182

96.912 94.993 1.919 1.710 209

97.268 95.378 1.890 1.710 180

Toename (+), afname (-)

Toename (+), afname (-)

Toename (+), afname (-) Totale uitkering gemeentefonds Septembercirc. 2024 Totale uitkering gemeentefonds Meicirc. 2024 Toename (+), afname (-) Al verwerkt in begroting Te verwerken begrotingswijziging

Pagina

3/7

Begrotingssaldo in begroting 2024 (na 2e Berap). 2025 e.v. obv begroting 2025 Te verwerken begrotingswijziging (2024 in slotnota 2025 e.v. in 1e Berap 2025) Begrotingssaldo na verwerken begrotingswijziging sept. Circulaire (2024 obv 2e berap en 2025 e.v. obv begroting 2025)

3.513

0

0

0

0

243

478

2.182

209

180

3.756

478

2.182

209

180

128

224

Stelpost revisie CBS indexering Bbp*

346

493

*Wordt verwerkt in decembercirculaire

Analyse verschillen ten opzichte van de Meicirculaire 2024 (bedragen x € 1.000) 2024

2025

2026

2027

2028

-25

-114

67

-198

-411

404

373

318

150

-26

-24

-24

-24

1.380

1.410

1.410

Mutatie stelpost jeugdzorg

-8

-6

164

Indexatie Wmo demografie

184

368

552

264

1.972

1.868

1.841

33

28

15

12

146

146

179

174

15

12

Algemene uitkering Niet nader geanalyseerde verschillen Accressen voor Loon- en prijsontwikkeling o.b.v. Bbp Gewijzigde (stelpost) raming ruimte onder plafond BCF

206

Vervallen besparingsverlies Jeugd

Totaal mutaties Algemene uitkering

181

Decentralisatie-uitkeringen Alleenverdieners (nieuw)

29

Wet betaalbare huur (nieuw)

26

Openbare bibliotheken (nieuw) Overige mutaties decentralisatie-uitkeringen

7

Totaal mutaties Decentralisatie-uitkeringen

62

Integratie-uitkering Sociaal Domein Participatie (inclusief onderdeel WSW)

-

35

36

36

37

Totaal mutaties Integratie-uitkering Sociaal Domein

-

35

36

36

37

243

478

2.182

1.919

1.890

Totaal toename uitkering gemeentefonds

Pagina

4/7

Accressen voor loon- en prijsontwikkeling en overige verschillen De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van het accres. Met ingang van dit jaar is het Rijk overgegaan op de nieuwe financieringssystematiek, waarbij het accres is gebaseerd op het gemiddelde van het Bbp (bruto binnenlands product) over de afgelopen 8 jaar. De verwachting van het Rijk en de gemeenten is dat op deze manier de totale omvang van het gemeentefonds minder schommelt. Voor de jaren 2025 en verder zijn de accressen vooral bijgesteld op basis van de volumeontwikkeling en in geringe mate op basis van de loon en prijsontwikkeling. Vanaf 2026 is nog steeds een substantiële daling zichtbaar van de algemene uitkering. De structurele daling (trendbreuk) ten opzichte van 2025 is nog altijd fors te noemen. BTW-Compensatie Fonds (BCF) Het BCF-plafond bedraagt voor gemeenten € 4,258 miljard in 2024. Als de gezamenlijke declaraties onder het plafond blijven wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij overschrijding van het plafond volgt een uitname. In het systeem is opgenomen dat jaarlijks bij de septembercirculaire een voorschot wordt verstrekt op basis van de verwachte onderschrijding van dat kalenderjaar. In de meicirculaire volgend op het kalenderjaar volgt dan de afrekening.

In de septembercirculaire 2024 is een voorschot voor het jaar 2024 van € 447 miljoen opgenomen. Voor onze gemeente betekent dit een voorschot van € 1.104.000, dit is € 206.000 hoger dan wij bij de meicirculaire hadden berekend. Vervallen besparingsverlies kosten Jeugdzorg In de Memo over de meicirculaire 2024 vermeldden wij dat In het coalitieakkoord Rutte IV een aanvullende besparing in het kader van Jeugdzorg (wat zowel jeugdhulp als jeugdbescherming en jeugdreclassering omvat) oplopend naar structureel € 511 miljoen vanaf 2027 was opgenomen. De geraamde besparing van € 500 miljoen in 2025 wordt niet gerealiseerd, omdat de maatregelen die tot besparing zouden moeten leiden nog niet zijn gerealiseerd. Om die reden werd in 2025 incidenteel € 500 miljoen toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. Voor onze gemeente betekent dit een toename van € 1.361.000 voor het jaar 2025. In deze circulaire heeft het kabinet Schoof besloten om deze besparing definitief te laten vervallen. Dat betekent dat de in mindering gebrachte besparing op de middelen voor Jeugdzorg vanaf 2026 structureel worden toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. We hadden deze besparingen in onze ramingen nog niet volledig doorgevoerd en corrigeren dat met deze circulaire.

Pagina

5/7

Mutatie stelpost jeugdzorg Omdat er voor de jaren 2026 tot en met 2028 nog geen aanvullende middelen aan het gemeentefonds zijn toegevoegd, blijft de stelpost jeugdzorg voor deze jaren gehandhaafd. Ten opzichte van de meicirculaire 2024 zijn de bedragen aangepast als gevolg van wijzigingen in de hervormingsagenda Jeugdzorg. Indexatie Wmo demografie Het Rijk en gemeenten werken aan de beheersbaarheid van de uitgaven van gemeenten voor de wettelijke zorgtaken Wmo. De verwachting is dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het gemeentefonds gaat, maar via een aparte financiering die beter aansluit bij de demografische ontwikkeling (vergrijzing). Vooruitlopend op de te ontwikkelen bekostigingsvorm is in de septembercirculaire 2024 vanaf 2026 alvast een jaarlijks bedrag van € 75 miljoen oplopend tot € 300 miljoen in 2029 opgenomen. Decentralisatie-uitkeringen Deze uitkeringen zijn op meerdere onderdelen aangepast. De belangrijkste componenten betreffen: Alleenverdieners, Wet betaalbare huur en openbare bibliotheken Overige inhoudelijke onderwerpen Verlaging aantal specifieke uitkeringen Het Kabinet Schoof heeft aangekondigd het aantal specifieke uitkeringen te verlagen om de administratieve lasten te beperken. In deze circulaire is geen informatie over het verlagen van het aantal specifieke uitkeringen opgenomen.

In de bijlage van de Miljoenennota 2025 is wel ingegaan op de specifieke uitkeringen. Het kabinet vermeldt dat alle specifieke uitkeringen (exclusief de gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie) over worden geheveld naar het Gemeentefonds. Te lage berekening inflatiecompensatie Uit onderzoek van gemeentefondsspecialist en Binnenlands Bestuur-columnist Jan Verhagen blijkt dat gemeenten en provincies er door een te voorzichtige inschatting van de inflatie (prijsstijging van het bruto

Pagina

6/7

binnenlands product) elk jaar flink bij in gaan schieten. Het Centraal Planbureau (CPB) schatte dit voorjaar de inflatie op 4,0 procent. De nieuwe augustusraming blijkt meer dan een procent hoger: 5,1 procent. Met het nieuwe accressysteem dat vanaf 2024 geldt, krijgen de gemeenten aparte inflatiecompensatie in het gemeentefonds. Door de te lage raming krijgen gemeenten dit jaar € 450 miljoen te weinig inflatiecompensatie. Want die compensatie wordt berekend in mei en wordt door het Rijk daarna niet meer aangepast, ook niet als de inflatie uiteindelijk hoger uitvalt – wat elk jaar het geval blijkt. Concreet betekent de te lage inflatiecompensatie over 2024 van € 450 miljoen voor onze gemeente het mislopen van € 1.112.000. Als dat oploopt tot € 700 miljoen is het bedrag gestegen naar € 1.729.000.

Tot slot vermelden wij de link die toegang geeft tot de septembercirculaire zelf: Septembercirculaire gemeentefonds 2024 | Circulaire | Rijksoverheid.nl

Pagina

7/7