jaarstukken 2024 met getekende controleverklaring

Behoud religieus erfgoed

Wat hebben we bereikt? We geven uitvoering aan de Kerkenvisie Hollands Kroon (2022). Het doel was om kerkeigenaren met elkaar te verbinden. Dit doel is behaald. In mei 2024 hebben we een bijeenkomst georganiseerd voor kerkeigenaren. Dit draagt bij aan het vormen van een netwerk. Er is een eerste podcastaflevering gemaakt om het bredere gebruik van een kerk onder de aandacht te brengen en het belang voor de dorpsgemeenschap. Een ander doel was om mee te denken bij herbestemming van kerkgebouwen. Er zijn gesprekken gevoerd met onder andere de verkoopmakelaar van het Bisdom. Voor het behoud van het kerkgebouw als icoon voor een dorp is het belangrijk om in een vroeg stadium mee te denken over de mogelijkheden.

Uitvoering stimulerend erfgoedbeleid

Het doel van het stimulerend erfgoedbeleid was het ondersteunen van eigenaren. Dit doel is behaald. Monumenteneigenaren kunnen in een vroeg stadium advies opvragen bij de gemeente of de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit. We hebben acht subsidies verleend aan eigenaren van gemeentelijke monumenten. Er is een subsidieregeling voor het behoud van gevels in de historische dorpen Den Oever en Hippolytushoef vastgesteld. Er zijn nu al vier gevelgesprekken aangevraagd om eigenaren te ondersteunen in gevelverbetering.

80

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Voornemen

Wat hebben we bereikt? Een ander doel was om de aanwezigen erfgoedwaarden te beschermen. Dit doel is gedeeltelijk behaald. Dit jaar is door Archeologie West-Friesland gewerkt aan een beleidskaart archeologie voor de waterbodem en aan een cultuurhistorische elementenkaart. Het is niet gelukt om deze ter vaststelling aan te bieden aan de raad in 2024. In 2024 is ook een start gemaakt met beschermingsregels voor het behoud van de stolp. We gaan hier in 2025 mee verder. Het laatste doel van het stimulerend erfgoedbeleid is het beter herkenbaar en zichtbaar maken van ons erfgoed. Dit doel is behaald. Onder andere door het faciliteren van Open Monumentendag in Hollands Kroon en het plaatsen van informatieborden. Dit draagt bij aan draagvlak om erfgoed te beschermen en behouden. De pilot erfgoededucatie is in 2024 op drie scholen positief afgerond.

Indicatoren Indicatoren Aantal gemeentelijke monumenten in HK

Was 37

Percentage “goed” dat de gemeente in de tweejaarlijkse monitor erfgoedinspectie toont op onderwerpen over archeologie en monumentenzorg in relatie tot andere Nederlandse gemeenten Bezoekersaantallen Open Monumentendag

Doel 24 ▲

=

2.022

=

Realisatie Stoplicht Toelichting bij oranje/rood  37 In de afgelopen jaren zijn er veel monumenten bijgekomen. In 2024 zijn er geen gemeentelijke monumenten meer aangewezen. De gemeente pakt geen actieve rol op. 80% ---

4.589



81

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Financiën Baten / Lasten Baten Lasten

Totaal begroot 2024 Werkelijk 2024 Restant 2024 221.088 285.140 64.052 2.482.612

2.375.154

107.458

Toelichting De hogere baten worden veroorzaakt doordat de subsidie-inkomsten voor de uitvoering van groot onderhoud aan de molens niet zijn begroot (€ 62.000). De lagere lasten voor Samen Doen vallen onder dienstverlening maar het budget staat vanuit historie begroot in programma Vitaliteit - Cluster Kunst & Cultuur (€ 60.000). Dit is per abuis niet gecorrigeerd.

Cluster Sport en Educatie We hebben gewerkt aan een sociaal en veilig (sport)klimaat bij stichtingen en verenigingen zodat inwoners met plezier kunnen sporten en bewegen. Met steun van Team Sportservice zijn (sport)verenigingen geholpen bij diverse vraagstukken. Daarbij hebben we ook deels vooruitgelopen op het nieuwe accommodatie- en sport- en beweegbeleid dat in 2025 ter vaststelling wordt aangeboden. Het afgelopen jaar hebben we het jongerenwerk op één kindcentrum in de bovenbouwgroepen voortgezet vanwege de mooie resultaten die hiermee bereikt worden. Ook zijn we aan de slag gegaan met de voorbereidingen voor de implementatie van de jeugdondersteuning op 2 Kindcentra in 2025, waaronder het inrichten van een interprofessionele samenwerking binnen het kindcentrum. We hebben ingezet op het versterken van kansen voor jong en oud. Dit hebben we gedaan door in te zetten op verzuim, ontwikkeling van Integrale Kind Centra en het versterken van taalvaardigheden. We vinden het belangrijk dat ieder kind zo dicht mogelijk bij huis naar school kan gaan en hier onderwijs, en waar nodig zorg, op maat krijgt. Dit hebben wij gedaan door regionaal samen te werken aan de onderwijs-zorgagenda.

De regionale Onderwijs - en Zorg Agenda bevat de gezamenlijke ambities van bestuurders van gemeenten, onderwijs en zorg om kansen voor inwoners van 0 tot 27 jaar in de Kop van Noord-Holland te maximaliseren. De agenda ondersteunt de beweging naar steeds inclusiever onderwijs en geeft invulling aan de opgaven uit de Hervormingsagenda wat betreft de aansluiting op onderwijs. We hebben aan de hand van het gemeentelijke onderwijsachterstandenbeleid (GOAB) opgesteld voor 2023-2027. Hiermee hebben we ook in 2024 gewerkt aan betere onderwijs- en ontwikkelingskansen voor de kinderen in onze gemeente. Het onderwijsachterstandenbeleid heeft als doel onderwijsachterstanden van kinderen, met name taalachterstanden, vroegtijdig te signaleren en te bestrijden. Het GOAB richt zich in eerste instantie op kinderen van 0-12 jaar. 82

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

In samenwerking met Kopgroep Bibliotheken is in januari 2024 het eerste Taalhuis geopend in Wieringerwerf. Inwoners kunnen bij het Taalhuis terecht voor alle vragen en lessen rondom taal-, reken- en computervaardigheden. Het tweede Taalhuis is geopend in bibliotheekvestiging Anna Paulowna. De gemeente heeft de wettelijke zorgplicht voor de huisvesting van scholen in het primair- en voortgezet onderwijs. Hollands Kroon heeft 23 basisscholen en 1 school voor voortgezet onderwijs. Voor het basisonderwijs is vanaf 2022 een integraal huisvestingsplan primair onderwijs van kracht voor toekomstbestendige onderwijsvoorzieningen. De basisscholen zijn gevestigd in 15 schoolgebouwen. We hebben ook voor ouderen gewerkt aan een het versterken van hun kansen, zodat iedereen de kans krijgt om actief te blijven en mee te doen in de samenleving. Via Team Sportservice en lokale initiatieven hebben we sport- en beweegactiviteiten voor ouderen gestimuleerd. Dit draagt bij aan zowel de fysieke als mentale gezondheid en versterkt de sociale samenhang binnen de gemeente. Daarnaast hebben we ingezet op valpreventieprogramma’s en aangepaste sportmogelijkheden, zodat bewegen voor iedereen toegankelijk blijft. Om een inclusieve samenleving te bevorderen, hebben we ons ingezet voor het versterken van de sociale netwerken van ouderen.

Dit deden we door activiteiten te ondersteunen die eenzaamheid tegengaan, zoals ontmoetingsgroepen en welzijnsprogramma’s in samenwerking met partners, zoals Wonen Plus Welzijn. Op het gebied van educatie en digitale vaardigheden hebben we extra stappen gezet. Naast de opening van de Taalhuizen voor taal-, reken- en computervaardigheden, hebben we specifiek voor ouderen computercursussen en digitale inloopspreekuren georganiseerd. Dit helpt inwoners om zelfstandig zaken te regelen en beter mee te kunnen doen in een steeds digitalere samenleving. Daarnaast zijn wij aangesloten bij het programma Van Vergrijzing naar Vernieuwing. In dit regionale programma werken wij aan het stimuleren en faciliteren van het langer thuis blijven wonen van ouderen. Vanuit VVNV nemen we oa deel aan de pilot Logeerzorg. Dit project heeft als doel om het aanbieden van respijtzorg zo eenvoudig mogelijk te maken voor mantelzorgers. Dit doen wij door regionaal een uniforme werkwijze aan te bieden en de tarieven te harmoniseren. Ook heeft er een uitbreiding plaatsgevonden in de ontmoetingsplekken voor mensen met geheugenproblematiek. Zo is er in Lutjewinkel een nieuw ontmoetingscentrum gestart en is het ontmoetingscentrum bij museum Jan Lont uitgebreid naar twee dagen, waarvan een dag de deelnemers actief meehelpen in het museum.

Met deze inspanningen blijven we werken aan een gemeente waarin jong én oud kunnen meedoen, zich kunnen ontwikkelen en prettig kunnen wonen.

Sport Voornemen

Wat hebben we bereikt?

Sport- en beweegbeleid

Bij de herijking van het accommodatiebeleid is ook gedeeltelijk input opgehaald voor sport- en beweegbeleid. Vooruitlopend op de vaststelling van het onderdeel topsport in dit beleid, is in 2024 weer het Sportgala georganiseerd. 83

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Voornemen

Wat hebben we bereikt?

Herijking accommodatiebeleid

We hebben vier bijeenkomsten georganiseerd. Ook hebben we doorlopend besturen van stichtingen en verenigingen gesproken om op te halen hoe zij de toekomst van het (accommodatie)beleid voor zich zien. Op basis van de opgehaalde input zien we dat besturen de eigen regie belangrijk vinden en graag behouden. Besturen hebben behoefte aan ondersteuning en een faciliterende rol van de gemeente. De eerste stap daarin is gezet door het opstarten van het platform Verenigd Hollands Kroon.

Herijking subsidiebeleid

Op 31 oktober 2024 heeft de raad het nieuwe subsidiebeleid 'Raamwerk Subsidies 2025-2028' en de 'Algemene subsidieverordening Hollands Kroon 2024' vastgesteld. Het nieuwe beleid geeft de gemeente een stevige en actuele basis voor de komende jaren voor het aanvragen en verlenen subsidies. Met de Stichting Toekomstig en duurzaam Sportcomplex Niedorp-Winkel zijn de besprekingen over de ontwikkeling van een nieuw sportcomplex geïntensiveerd en is toestemming verleend voor onderzoek naar haalbaarheid. Met zwembad De Rijd hebben we voor de periode 2024-2026 een nieuwe exploitatieovereenkomst afgesloten en zijn middelen beschikbaar gesteld voor verdere verduurzaming van het complex.

Toekomstbestendige sportinfrastructuur

Voor de beoogde verplaatsing van sportpark Kleine Sluis in Anna Paulowna is met de gebruikers een inventarisatie van eisen en wensen opgesteld. Aan het eind van 2024 is opdracht gegeven voor een haalbaarheidsonderzoek. De exploitatie en instandhouding van de binnenzwembaden in Hollands Kroon is in 2024 geëvalueerd. U heeft besloten de baden tot en met 2030 te blijven faciliteren en het college opdracht gegeven op korte termijn een toekomstvisie voor de baden te ontwikkelen.

Educatie Voornemen

Wat hebben we bereikt?

Integrale Kind Centra

Op dit moment zijn 18 van de 23 scholen in het primair onderwijs actief met de vorming van een kindcentrum. Planvorming komt vanuit de samenwerkingspartners. Negen scholen zijn aan de slag met de initiatieffase, het ontdekken en verbinden van de ontwikkeling van een kindcentrum onder begeleiding van een adviesbureau. Vijf scholen hebben grote stappen gemaakt in de samenwerking en zijn toe aan verdieping en verbreden van het beleid in de consolidatiefase.

84

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Voornemen

Wat hebben we bereikt?

Taalcafés

Op 14 oktober 2024 is het eerste Taalcafé in de Bibliotheek in Anna Paulowna geopend. Elke maandagochtend van 10.00 uur tot 10.30 uur zijn er gemiddeld 14 deelnemers aanwezig. Het streven is om 20 deelnemers per week te ontvangen. Er zijn 11 vrijwilligers verbonden aan het Taalcafé, waarvan 5 tot 6 vrijwilligers per week aanwezig zijn. In verband met de verschillende taalniveaus is er gekozen voor een kleinschalige opzet. • • •

Uitvoering integraal onderwijshuisvestingsplan

• • •

De permanente uitbreiding van openbare basisschool De Snip in Nieuwe Niedorp is met ingang van schooljaar 20242025 in gebruik genomen. Kindcentrum De Terp is met ingang van schooljaar 2024-2025 in gebruik genomen en voorziet in de nieuwe huisvesting van de basisscholen Het Baken, Don Bosco en de Triangel. Voor de levensduurverlengende renovatie van het Creilerwoud in Kreileroord (gepland in 2026) heeft overleg plaatsgevonden met het schoolbestuur. Omdat deze school gevestigd is in een multifunctioneel centrum, waarvan de gemeente eigenaar is, hebben we opdracht verleend een ruimte-analyse en vlekkenplan op te stellen om te komen tot een duurzaam toekomstperspectief voor alle gebruikers van dit multifunctionele centrum. Het binnenklimaat van de brede school in Middenmeer is verbeterd en er zijn energiebesparende maatregelen uitgevoerd. Hiervoor is gebruik gemaakt van de toegekende specifieke uitkering ventilatie in scholen. Met Stichting Sport en Welzijn Wieringermeer zijn afspraken gemaakt over het bieden van ruimte voor het bewegingsonderwijs voor het basisonderwijs. Er vindt nog overleg plaats over de afspraken met betrekking tot het bieden van ruimte voor het bewegingsonderwijs voor het voortgezet onderwijs. Ter uitvoering van het accommodatiebeleid zijn inmiddels 9 van de 15 gemeentelijke gymzalen voor het bewegingsonderwijs in beheer en exploitatie overgedragen aan derden.

Indicatoren Indicatoren % niet sporters (BBV-verplicht)

Was -

Doel 24 =

% inwoners (zeer) tevreden over het aanbod van sportvoorzieningen

65%

=

Realisatie Stoplicht Toelichting bij oranje/rood --Cijfers zijn nog niet beschikbaar ten tijde van het opstellen van deze jaarstukken.  71%

85

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Indicatoren Absoluut verzuim (aantal per 1.000 leerlingen) (BBVVerplicht)

Was 5,1

Doel 24 ▼

Percentage voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (VSV-ers) (BBV-verplicht)

2,3

▼

Relatief verzuim (per 1.000 leerlingen (BBV-Verplicht)

24

▼

Realisatie Stoplicht Toelichting bij oranje/rood --Cijfers in deze vorm zijn nog niet beschikbaar ten tijde van het opstellen van deze jaarstukken. Het jaarverslag van de leerplicht en doorstroompunt (Regio Kop van NH) geeft aan dat het absoluut verzuim lager ligt dan in 2023. Namelijk op 37 ten opzichte van 48 een jaar eerder. --Cijfers zijn nog niet beschikbaar ten tijde van het opstellen van deze jaarstukken. ---

Cijfers in deze vorm zijn nog niet beschikbaar ten tijde van het opstellen van deze jaarstukken. Het jaarverslag van de leerplicht en doorstroompunt (Regio Kop van NH) geeft aan dat er in 2024 453 verzuimmeldingen waren. Dit waren er meer dan in 2023, namelijk 366.

Financiën Baten / Lasten Baten Lasten

Totaal begroot 2024 Werkelijk 2024 Restant 2024 1.529.907 1.282.008 247.899 10.583.913

10.248.353

335.560

Toelichting De lagere baten worden veroorzaakt door lagere baten bij de zwembaden (€ 150.000). Voor zwembadpersoneel in dienst bij de gemeente ontvangen wij een vergoeding van de zwembaden. Door natuurlijk verloop vindt uitstroom van personeel plaats. Hier is de begroting niet op aangepast. Daarnaast zijn er lagere baten vanuit de specifieke uitkering (SPUK) sport (€ 80.000). Door vertraging in de onderhoudswerkzaamheden aan sporthal Veerburg is de dekking vanuit SPUK sport niet nodig in 2024. De SPUK wordt meegenomen naar 2025. De vertraging in de onderhoudswerkzaamheden zorgt ook vaar lagere lasten (€ 280.000). In afwachting van het ontwerp en de aanleg van een nieuw sport- en cultuurcomplex in Anna Paulowna, is voor sporthal Veerburg veiligheidstechnisch onderhoud nodig, om de tijd die voor deze ontwikkeling nodig is te overbruggen. Het is niet gelukt om dit onderhoud in 2024 volledig uit te voeren, de afronding zal in 2025 plaatsvinden. Het nog beschikbare budget is in 2025 nodig om het onderhoud af te ronden.

86

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

De lagere lasten worden daarnaast veroorzaakt door een niet nodig gebleken reservering (€ 50.000) voor meerkosten van de WEB middelen (Wet Educatie en Beroepsonderwijs). Financiering hiervoor loopt via de centrumgemeenten. Het centrumbudget was in 2024 toereikend.

Paragrafen Paragraaf 1: Bedrijfsvoering Organisatie Gemeentelijke visie en implementatie De gemeentelijke visie ‘Met open houding midden in de samenleving’ is begin 2023 gelanceerd en gedurende 2023 en 2024 geïmplementeerd. Om de medewerkers te betrekken bij de zes speerpunten van deze visie, zijn diverse initiatieven ondernomen. In 2024 zijn er twee organisatiebijeenkomsten georganiseerd voor alle medewerkers, waarbij telkens een visiespeerpunt centraal stond. Daarnaast is er maandelijks een Lunch & Learn sessie gehouden, waarin gezamenlijk wordt besproken wat de visiespeerpunten in en voor het dagelijkse werk betekenen. Om de visie verder te ondersteunen, is het gemeentelijke gebouw aangepast. Er is een receptie & balie gecreëerd in het Kroondomein waar inwoners op afspraak terecht kunnen wat de toegankelijkheid en betrokkenheid van de gemeente bij de samenleving vergroot. Ontwikkeling en ondersteuning In 2024 is de Groeilat ontwikkeld, een set van afspraken en richtlijnen voor zowel individuele medewerkers als teams, met betrekking tot onderwerpen zoals bereikbaarheid, samenwerking en persoonlijke ontwikkeling. Diverse medewerkers zijn opgeleid om teams te ondersteunen bij het werken met de Groeilat, waardoor de implementatie hiervan soepel verloopt.

ICT en digitale veiligheid Voor de applicatie koppelingen (API’s) is onderzocht of alle koppelingen bij één leverancier konden worden ondergebracht. Er is geconstateerd dat dit technisch niet mogelijk is. Daarom behouden we zowel een Cloud koppelvlak als een intern koppelvlak. Er zijn geen extra kosten gemaakt. In 2024 moesten de geo-applicaties worden aanbesteed. Door een personeelstekort in 2024 op het gebied van inkoop heeft dit vertraging opgelopen. Momenteel wordt de juiste aanbestedingsvorm bepaald voor de oplossingen die het beste passen en voldoen aan de kwaliteitseisen van Hollands Kroon. De organisatie heeft meegedaan met de door de VNG geïnitieerde aanbesteding voor de vervanging van het Security Incident Event Management (SIEM) en Security Operation Center (SOC). Tussen een drietal inschrijvers heeft een minicompetitie plaatsgevonden. Op basis van prijs/ kwaliteit heeft er een selectie plaatsgevonden. Hieruit is een partij gegund.

87

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Het onlangs aanbestede leerplatform (My Learning Factory) kan faciliteren aan het verhogen van het bewustzijn van medewerkers. De mogelijkheden die het nieuwe platform biedt zijn in lijn met de wensen en eisen die er liggen voor een individueel security en privacy trainingsprogramma. Om die reden is er afgezien voor het apart aanbesteden hiervan. Er zal verder ingezet gaan worden op de My Learning Factory om de bewustwording naar een hoger niveau te tillen. Ontwikkelingen in de Cloud blijven een aandachtspunt, het verkrijgen van extra kennis blijft gewenst. Er zijn verschillende mogelijkheden om hier invulling aan te geven, zoals het aantrekken van een allround kennispartner of afname van supportcontracten bij leveranciers. Op dit moment is de kennis geborgd binnen de ICTorganisatie en huidige partners waardoor de prioriteit voor deze initiatieven laag is. In 2025 blijft dit een aandachtspunt welke in de gaten wordt gehouden. Volgens de laatste meting is een compliancy van 90% behaald op het BIO (baseline informatiebeveiliging) normenkader. Hollands Kroon blijft met dit resultaat ‘in control’ op de maatregelen die gepaard gaan met dit normenkader. Vooruitlopend dient er rekening gehouden te worden met de aangepaste versie van de BIO die in 2025 van kracht gaat, namelijk de BIO 2.0. Deze versie gaat gepaard met een aantal wijzigingen op de controls.

Dit kan een impact hebben op de al reeds behaalde score. Het streven naar een 100% compliancy blijft de ambitie. De NIS2 wordt geïmplementeerd in de cyberbeveiligingswet. Het ingaan van deze wet is uitgesteld naar Q2 van 2025. De vertraging heeft te maken doordat de omzetting naar nationale wetgeving een omvangrijk en complex traject is. De impact voor Nederlandse organisaties is aanzienlijk en er zijn ten opzichte van bestaande wetgeving meer sectoren en meer organisaties die moeten voldoen aan de nieuwe wetgeving. Om te kunnen voldoen aan de cyberbeveiligingsweg heeft Hollands Kroon een hernieuwde strategie ontwikkeld op de deelgebieden die hieraan onderhevig zijn, namelijk. Risicobeheer en bedrijf continuïteitbeheer. In 2024 is er gericht op het onderzoeken van de vereisten voor het starten met Kunstmatige Intelligentie (AI). Er zijn geen uitgaven gedaan, aangezien de focus lag op het verzamelen van informatie en het opstellen van een beleid voor het gebruik van AI. Dit beleid wordt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2025 vastgesteld. Het project Kunstmatige Intelligentie heeft in 2024 geen financiële impact gehad, maar vormt een belangrijke basis voor toekomstige ontwikkelingen. Personeel De (sub)doelen zijn gedeeltelijk behaald, zie de onderdelen in het hoofdstuk Programma Dienstverlening, onderdeel gemeentelijke organisatie.

Ziekteverzuim Doel was om het ziekteverzuim naar beneden te brengen. Dit doel is behaald. Er is ingezet op casemanagement. Ook zijn de interne werkprocessen aangepast en verbeterd.

88

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Onder weerstandsvermogen wordt verstaan het vermogen van de gemeente om niet-structurele risico's te kunnen opvangen, zonder dat dit ten koste gaat van de continuïteit in het afgesproken gemeentelijke takenpakket. Hierdoor hoeft bij een incidentele financiële tegenvaller niet direct bezuinigd te worden om de begroting weer sluitend te krijgen. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de gemeente voor het begrotingsjaar, maar ook voor de meerjarenraming. Op grond van het BBV bestaat het weerstandsvermogen uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit, dat wil zeggen de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken en alle risico's waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. In deze paragraaf wordt eerst een risico-inventarisatie gegeven, daarna volgt een inventarisatie van de weerstandscapaciteit. Risico-inventarisatie & ontwikkelingen Onderstaand worden de diverse actualiteiten benoemd die een risico kunnen zijn. Afsluitend worden deze samengevat in een tabel, en indien mogelijk, vertaald naar een risicobedrag. Ieder onderwerp krijgt een uniek nummer mee.

Gemeentefonds (1) De ontwikkelingen rond de Algemene uitkering zijn niet altijd goed in te schatten. Dit betreft de reguliere groei van het gemeentefonds (BBP-systematiek indexatie en volume en taakmutaties) en de verwachte ontwikkelingen van het Rijk. De inkomsten van het Rijk zijn vanaf het jaar 2028 (voorjaarsnota ’25) veel lager dan de voorgaande jaren. Hierdoor hebben we minder financiële ruimte om structurele uitgaven te dekken in de begroting. Loon- en prijsontwikkelingen - Inflatie (2) We onderzoeken altijd eerst of prijsstijgingen binnen een activiteit of project opgevangen kunnen worden. Als dit leidt tot een fundamentele bijstelling op de ambities of de uitvoering, dan houden we rekening met de prijsstijging en volgt aanvullende dekking. Als prijsstijgingen zich onverminderd doorzetten, dan vraagt dat mogelijk om een heroverweging in de uitvoering van projecten en activiteiten, zowel in ambitie, als ook in fasering. Capaciteit en personele lasten (3) Het uitwerken van alle ambities is ambitieus. De krapte op de huidige arbeidsmarkt zorgt ervoor dat het moeilijk blijft om bepaalde vacatures vervuld te krijgen en inhuur is op verschillende specialismen schaars. Momenteel drukt dit het tempo waarin we zaken kunnen realiseren.

Als deze trend zicht voortzet in 2025 en verder, dan beperkt dit de organisatie ook in die jaren in het realiseren van de wensen en ambities van de coalitie. Duurzaamheid & ontwikkeling energiekosten (4) In de hele gemeente zien wij dat de kosten van projecten nog stijgen. Dit heeft een direct effect op de kosten bij de verduurzaming van de gemeentelijke gebouwen en projecten. De energiemarkt lijkt te stabiliseren maar is nog steeds zeer onvoorspelbaar waardoor risico's moeilijk in te schatten zijn. Deze onzekerheid speelt ook een rol bij maatschappelijke instellingen, verenigingen en clubs waarmee wij een subsidierelatie hebben. Hierdoor komt de exploitatie nog steeds onder druk te staan en worden de duurzaamheidsinvesteringen een lastig financieel vraagstuk. Ons klimaat lijkt te veranderen. Extreme weersomstandigheden zorgen ervoor dat

89

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

vastgoed kan worden beschadigd. We hebben in het verleden al stormen gehad die daken er af rukken, maar ook natheid, droogte en hitte kunnen bijvoorbeeld impact hebben op fundering, schilderwerk, etc. Op de langere termijn van 10 jaar wordt dit risico naar verwachting groter. Sociaal Domein (5) De ontwikkelingen binnen de Jeugdhulp en Wmo zijn blijven van invloed op de financiële positie van de gemeente. De kosten in het sociaal domein nemen nog steeds toe door een toename in zorgzwaarte, zorgduur en door de groei van het aantal mensen dat zorg nodig heeft. Daarnaast kunnen besluiten die door het Rijk worden doorgevoerd van grote invloed zijn op de ontwikkeling van de kosten. Het risico dat de bestaanszekerheid van inwoners en maatschappelijke accommodaties onder druk blijft staan door onzekere inkomsten, stijgende vaste lasten en te weinig financiële buffers blijft onverminderd aanwezig. Ook is er nog steeds een risico dat de effecten van de coronacrisis op onder andere de mentale gezondheid van jeugd ook in 2025 nog een impact hebben. Ondanks de vele onzekerheden is toch een kader geschetst voor de kostenontwikkeling die de komende jaren te wachten staat binnen het sociaal domein. Voor de Wmo wordt hierbij het Wmo-voorspelmodel gebruikt. In dit model wordt nog steeds een toename van de vraag naar voorzieningen verwacht.

Het verleden heeft aangetoond dat deze groeiverwachting reëel is. De verwachting was dat met ingang van 2026 voor alle Wmo-voorzieningen waar nu het abonnementstarief voor geldt een inkomensafhankelijke eigen bijdrage zou worden ingevoerd, maar dit is opnieuw uitgesteld. Voor Jeugdhulp zie we een stabilisatie van de kosten en verwachten we geen groei. De getoonde cijfers schetsen een zo reëel mogelijk beeld van de ontwikkelingen in het sociaal domein, maar door de vele onzekerheden die spelen voor Jeugdhulp en Wmo (denk aan de Hervormingsagenda Jeugd, de inkomensafhankelijke eigen bijdrage bij de Wmo) en het open-einde karakter van de regelingen, blijft de kans op een afwijking op de gestelde kaders groot. Met het doorvoeren van de groeicijfers in het meerjarenperspectief is de verwachting dat er steeds beter voorspeld wordt wat de vraag- en kostenontwikkeling is. In navolging van de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet, is het ook de bedoeling dat Beschermd Wonen wordt gedecentraliseerd. Deze decentralisatie is (opnieuw) uitgesteld. Er is nog geen nieuwe datum bekend. In plaats van de 43 centrumgemeenten, gaan nu alle 352 gemeenten die zich volledig gaan inzetten voor inwoners die in aanmerking komen voor Beschermd Wonen en daarvoor regionale samenwerkingsafspraken hebben gemaakt.

Daarmee wordt geregeld dat gemeenten voortaan verantwoordelijk zijn voor Beschermd Wonen voor de eigen inwoners. Dit heeft als gevolg dat er een nieuwe financiële verdeling tussen gemeenten komt. Net als de bij de eerdere decentralisaties bestaat het risico dat de middelen die worden ontvangen uit het rijk niet voldoende zijn om de kosten te dekken. Dit risico telt niet mee voor de bepaling van het weersvermogen omdat het wordt afgedekt door de bestemmingsreserve sociaal domein.

90

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Grondexploitaties (6) Er lopen momenteel 6 actieve grondexploitaties. De risico's die wij zien binnen deze grondexploitaties zijn gedekt middels voorzieningen die wij jaarlijks beoordelen en bijstellen waar nodig. Het grondbeleid is gewijzigd naar een actievere houding. Deze wijze van handelen zou financiële impact kunnen hebben maar zal per casus beoordeeld worden. Verbonden partijen (7) De gemeente heeft de nodige taken ondergebracht (al dan niet verplicht) bij zogenaamde Verbonden Partijen (Gemeenschappelijke Regelingen). De complexiteit van deze taken, verwachte schaalvoordelen bij een gezamenlijke uitvoering ervan maar ook de gemeentegrens overstijgende taakuitoefening is hier aanleiding voor. Het gevolg van deze beweging is dat de directe invloed van het gemeentebestuur op deze taken afneemt. De gemeente blijft niettemin wel verantwoordelijk voor het resultaat en er zullen andere wegen moeten worden bewandeld om invloed uit te blijven oefenen op de besluitvorming. Omdat de gemeente hier niet alleen in staat maar met andere gemeenten/overheidslichamen samenwerkt is er een risico dat de besluitvorming niet loopt zoals verwacht. Daarbij is er ook de kans dat aanvullend financiële middelen worden gevraagd die hoger zijn dan de reguliere indexering.

Projecten (8) Voor aanbestedingstrajecten voor nieuwe en of vervangingsprojecten blijft er een risico ontstaan, waarbij de geraamde kosten uit de pas lopen ten opzichte van de werkelijke kosten. Binnen de projecten zijn het vooral de autonome ontwikkelingen (prijzen van grondstoffen en schaarste op de arbeidsmarkt) die doorwerken. Met deze ontwikkeling lopen we het risico van vertraging bij investeringen en of overschrijdingen van kredieten waardoor de financiële ruimte van de gemeente onder druk kan komen. Wanneer investeringen getemporiseerd moeten worden kan in het ergste geval het voorzieningenniveau onder druk komen (de kwaliteit). Borgstellingen (9) Het kan dat maatschappelijke organisaties zich melden voor garantstellingen (woningbouw / sportverenigingen). Ofschoon wij hieraan nadere eisen stellen die directe blootstelling van schulden / leningen aan ons adres minimaliseren is er altijd een kans (hoe klein ook) dat wij worden aangesproken. De grootste borgstellingen zijn voor Campus de Terp in Wieringerwerf en voor het Hospice in Westerland. Pensioen Wethouders (10) Van voormalig wethouders wordt de pensioenverplichting jaarlijks via de begroting voldaan. Wanneer er wordt overgestapt naar een pensioenfonds moeten de toekomstige lasten in één keer worden voldaan. Regionale Ontwikkeling Maatschappij (ROM) (11) Het transitiefonds beoogt nominaal revolverend te zijn.

Dit betekent dat de gemeenten hun inleg ter hoogte van 1% van de gemeentelijke begroting in principe aan het eind van de fondsperiode terugontvangen. De fondsperiode is maximaal 25 jaar. Er zijn scenario’s waarin het fonds een positief rendement oplevert maar er bestaat ook een kans dat een deel van het geld niet terugvloeit. In een aanvankelijke risicoberekening voor Invest MRA is door KPMG is aan de hand van botsproeven bepaald dat dit tot een maximaal waardeverlies van 15% van de inleg zal leiden.

91

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Claims (12) De kans bestaat de samenleving claims tegen de gemeente indient. Waarbij de burger of bedrijven niet akkoord gaat met de geleverde dienst of product van Hollands Kroon. ICT en Cyber onveiligheid (13) In 2023 is er een onderzoek uitgevoerd naar de ICT en informatiehuishouding van de gemeente. Op een aantal moeten verbeteringen worden doorgevoerd. Hiervoor wordt momenteel een meerjarig plan (roadmap) opgesteld voor de te volgen koers voor de interne ICT-dienstverlening, vereiste processen en systemen, benodigde organisatiestructuur, governance en control en cultuur. Ontwikkeling Den Oever – Het Visserij Ontwikkel Plan (VOP) (14) Voor het behoud van de visserij en functieverbreding van Haven Den Oever is subsidie verkregen. Het Ministerie van Landbouw Natuur en Visserij (LNV) heeft € 30 miljoen voor 5 visserij regio's beschikbaar gesteld. Hollands Kroon, Texel en Den Helder komen samen in aanmerking. De regeling kwam tot stand via cofinanciering. Voor onze gemeente betekent dat € 2 miljoen (1/3 van € 6 miljoen) beschikbaar is. Dit vereist dat vanuit HK ook € 2 miljoen is gereserveerd voor de periode tot 2030. Aanvullende middelen vanuit de provincie zijn ook beschikbaar gesteld. Het risico dat de cofinanciering van externe partijen niet los komt en de gemeente dat ook zelf moet financieren is hiermee wel kleiner geworden.

Haven De Oude Zeug (15) De haven De Oude Zeug wordt niet verzelfstandigd, maar blijft eigendom van de gemeente, hier is incidenteel geld beschikbaar voor gesteld om de haven te updaten. Er is nog geen inzicht wat de gevolgen zijn voor het onderhoud, na die update, van de haven waarvoor structureel extra geld moet worden gereserveerd. Startersleningen (16) Het beschikbaar stellen van financiële middelen door de gemeente ten behoeve van (hypothecaire) leningen voor haar inwoners draagt een (beperkt) risico met zich mee. Binnen de toets op het Weerstandsvermogen wordt beoordeeld in hoeverre het mogelijk is risico's op te vangen zonder dat de uitvoering van de plannen in de begroting in gevaar komen. De afhandeling van de startersleningen gebeurt via de rekening-courant. Dit is voor rekening en risico van de gemeente. Vooraf voert SVn een uitgebreide krediettoets uit, enkel bij een positieve uitkomst komt er een lening tot stand. Deze krediettoets beschermt aanvragers om niet een lening aan te gaan die ze eigenlijk niet kunnen dragen. Daarnaast geeft dit de gemeente meer zekerheid over de mogelijkheid tot terugbetalen van de lening. Uit ervaring blijkt dat slechts een heel laag aantal mensen niet (kunnen) voldoen aan de (rente en) aflossing.

En ook dan zijn er nog waarborgen via NHG en de woning als onderpand Uitdagingen kadernota 2025 - ombuigingen (17) De kadernota bevat uitdagingen, waarvan de haalbaarheid de komende begrotingsjaren nog moet blijken. Bijvoorbeeld de ombuiging ‘Lucht uit de begroting’. Deze lucht is gebaseerd op historie. Inschatting is dat 1/3 deel daarvan onzeker is op haalbaarheid en daarom als risico genoteerd. Versnelling woningbouw (18)

92

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

De woningmarkt in Nederland staat onder druk, ook in Hollands Kroon. De behoefte aan nieuwe woningen is groter dan ooit. De afgelopen jaren is de woningnood in onze gemeente aanzienlijk toegenomen. Dit heeft geleid tot lange wachtlijsten voor huur, steeds hogere prijzen voor koop en een groeiende groep inwoners die dringend op zoek is naar (betaalbare) huisvesting. Om de acute woonbehoefte voor alle groepen op korte termijn te kunnen vervullen, is besloten om 500 flexwoningen te realiseren. Voor de uitvoering van het project gelden risico`s. We hebben het bijvoorbeeld over planologische en juridische risico`s, financiële risico`s, risico`s ten aanzien van de projectuitvoering en logistiek, risico`s in de omgevingsfactoren en marktrisico`s. Snelheid is essentieel om te komen tot realisatie van de flexwoningen. Daarom is ook specifiek ingezoomd op mogelijke vertragingsrisico`s die kunnen ontstaan bij het uitvoeren van de verschillende activiteiten. Door het aan de voorkant in kaart brengen van beheersmaatregelen wordt geprobeerd zo effectief mogelijk in te spelen op eventuele vertragingen.

Tabel risicotabel naar bedragen voor benodigde weerstandscapaciteit Omschrijving 1 Gemeentefonds (ravijnjaar & SPUK’s) 2 Loon en prijs 3 Capaciteit en personele lasten 4 Duurzaamheid en energie 5 Sociaal Domein 6 Grondexploitatie 7 verbonden partij 8 Projecten 9 Borgstellingen 10 Pensioen wethouders

beslag op Weerstands- vermogen 1.933 1.000 50

100 481 337 25

11 ROM 12 Claims 13 ICT 14 Ontwikkeling Den Oever Het Visserij Ontwikkel Plan (VOP) 15 Haven De Oude Zeug 16 Startersleningen 17 Risico Kadernota ‘25 18 Versnelling Woningbouw

1 100 100 1.000

Eindtotaal

6.716

75 514 1.000

93

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Weerstandscapaciteit Hollands Kroon rekent de volgende componenten tot de beschikbare weerstandscapaciteit: • Algemene Reserve • Reserve Risico Grondexploitaties • Reserve vastgoed • Post onvoorzien / begrotingsbuffer • Onbenutte belastingcapaciteit Algemene reserve De algemene reserve kan worden ingezet voor incidentele onvoorziene, onvermijdelijke en onoverkomelijke uitgaven en om risico’s te kunnen afdekken. Vooralsnog leiden de onzekerheden rondom het gemeentefonds tot een inherent risico welke voor een belangrijk deel uit de reserves wordt gedekt. Het inzetten van reserves kan alleen tijdelijk plaatsvinden omdat deze uitgeput raken terwijl structurele lasten blijven terugkomen. Daarmee is het inzetten van reserves dus een tijdelijke oplossing. Wij merken op dat bepaalde ombuigingen qua aard moeilijk haalbaar kunnen zijn. Dit geldt vooral voor ombuigingen waarbij wij sterk afhankelijk zijn van derden. Dat kan effect hebben op de fasering en omvang van de ombuigingen. Gevolg kan zijn dat langer en meer gebruik gemaakt moet worden van inzet reserves of andersoortige ombuigingen gevonden moeten worden. Vanuit het rijk wordt de mogelijkheid geboden om een deel van het weerstandvermogen in te zetten om een structureel tekort in de begroting af te dekken.

In het Bestuurlijk Overleg Financiële verhoudingen (BOFv) van 21 november 2023 is de Notitie incidenteel/structureel vastgesteld waarin afspraken zijn vastgelegd en verduidelijkingen zijn opgenomen over de verschillende vraagstukken die onder de noemer incidenteel/structureel worden geschaard. Hiermee wordt tevens tegemoet gekomen aan het verzoek vanuit de Tweede Kamer en de koepels om afspraken hierover te maken. Zo staan met ingang van 2024 de provinciale financieel toezichthouders onder voorwaarden een verruimde inzet toe bij gemeenten van het surplus in de algemene reserve. De bestaande mogelijkheden om reserves in te zetten om de lasten van investeringen te bekostigen of om toe te groeien naar een structureel sluitende begroting worden daarnaast in de notitie onder de aandacht gebracht. Reserve Risico Grondexploitaties In deze reserve wordt een bedrag gereserveerd voor een eventueel toekomstige tegenvallers bij grondexploitaties. Reserve vastgoed Als gevolg van de vaststelling van het accommodatiebeleid is een reserve vastgoed gevormd om incidentele onvoorziene, onvermijdelijke en onoverkomelijke uitgaven en om risico’s te kunnen afdekken. Onvoorziene uitgaven/ begrotingsbuffer Vanaf 2024 en verder is deze komen te vervallen en ingezet om de begroting ‘sluitend’ te krijgen.

94

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Onbenutte / Vrije ruimte in de belastingcapaciteit Mocht de gemeente in slecht financieel weer terecht komen en een beroep willen doen op artikel 12 van de Financiële verhoudingswet (Fvw), dan moet worden voldaan aan het redelijk peil van het belastingpakket. De onbenutte belastingcapaciteit bij de OZB is zo groot als het verschil tussen het door de gemeente gehanteerde tarief en het tarief om tot een “artikel 12-status” toegelaten te worden. Het percentage van de WOZ-waarde voor toelating tot artikel 12 is vastgesteld op 0,16% (meicirculaire 2024.) De totale verwachte OZB-opbrengst in 2025 is € 13,251 miljoen; deze wordt verminderd met de opbrengst op grond van de artikel 12-norm ad € 18,539 miljoen en het resterende bedrag is de onbenutte belastingcapaciteit van € 5,28 miljoen. Overzicht van de weerstandscapaciteit van de Gemeente Hollands Kroon De weerstandscapaciteit (x € 1.000) in de exploitatie

in het vermogen

Algemene reserve (vrije deel)

35.476

Reserve risico grondexploitaties

3.639

Onbenutte belastingcapaciteit

5.288

Stelpost onvoorziene uitgaven/begrotingsbuffer Reserve vastgoed

1.500

Totaal

45.903

Ratio weerstandsvermogen Het is mogelijk om de risico’s af te zetten tegen de buffers van de gemeente Hollands Kroon. Door de weerstandscapaciteit af te zetten tegen het verwachte financiële gevolg van alle risico’s samen kan een conclusie worden getrokken over het weerstandsvermogen van de gemeente. Het weerstandsvermogen wordt door middel van een berekening omgezet in een ratio weerstandsvermogen. Dit wordt als volgt berekend: de beschikbare weerstandscapaciteit wordt gedeeld op de benodigde weerstandscapaciteit. Een ratio weerstandsvermogen tussen de 1,0 en 1,4 is op dit moment acceptabel en valt onder de kwalificatie ‘voldoende’. De ratio kan worden afgelezen in onderstaande tabel: Waarderingscijfer

Ratio weerstandsvermogen

Betekenis

A

2,0 < x

Uitstekend

B

1,4 < x < 2,0

Ruim voldoende

C

1,0 < x < 1,4

Voldoende

95

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Ratio

20,0 18,0 16,0 14,0 12,0 10,0 8,0 6,0 4,0 2,0 0,0

D

0,8 < x < 1,0

Matig

E

0,6 < x < 0,8

Onvoldoende

F

x < 0,6

Ruim onvoldoende

Ratio Weerstandsvermogen

2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 1,8 1,9 1,6 1,9 1,8 1,3 4,3 5,5 5,2 13,6 10,8 4,1 5,9 Begroot 2,1 3,9 2,8 1,2 6,0 6,3 6,1 8,5 12,5 18,3 6,8 Werkelijk 1,9

Beoordeling ratio De beschikbare weerstandscapaciteit is € 46 mln. Dit is opgebouwd uit de omvang van de Algemene Reserve en de vrije begrotingsruimte. De benodigde weerstandscapaciteit bedraagt € 6,7 mln. Dit bedrag betreft het totaal aan geïdentificeerde risico’s in de begroting 2025 dat zich op enig moment kan voordoen. Dit leidt tot een weerstandsratio van 6,8. De ratio voor gemeente Hollands Kroon krijgt hiermee waarderingscijfer ‘A, Uitstekend’. De daling van het weerstandsvermogen ten opzichte van de begroting 2024 wordt vooral veroorzaakt door 3 ‘nieuwe’ risico’s die vanuit de kadernota zijn geformuleerd en ingeschat zijn op 2,3 mln, de geformuleerde post van het VOP ad 1 mln en Loon en Prijs ad 1 mln. Het risico op het sociaal domein is niet op een bedrag gezet omdat de reserve sociaal domein hiervoor kan worden aangesproken. Daarnaast is er een kwaliteitsslag gemaakt waardoor risico’s nader gekwantificeerd zijn, eerdere PM’s zijn daardoor vertaald naar een bedrag. Gemeente Hollands Kroon heeft tot en met de begroting 2025 het waarderingscijfer C vastgesteld als uitgangspunt.

96

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Kengetallen

Begroot 2025

Begroot 2026

Begroot 2027

Begroot 2028

Werkelijk 2022

Werkelijk 2023

Werkelijk 2024

Netto schuldquote

88,4 %

112,5%

124,6%

132,3%

46,8%

48,7%

59,8%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

84,3%

108,2%

120,4%

128,4%

43,1%

45,4%

56,5%

Solvabiliteitsratio

29,1%

25,2%

22,8%

21,0%

39,1%

38,8%

32,6%

Structurele exploitatieruimte

6,7%

4,8%

2,8%

3,5%

3%

3%

4,3%

Belastingcapaciteit

98%

98%

98%

98%

95%

93%

93%

Grondexploitatie

6%

4%

4%

5%

4%

2%

2%

Werkelijk 2024 (*X1000) De netto schuld per inwoner Saldo van de baten en lasten voor dotaties en onttrekkingen van reserves als percentage van de inkomsten De onbenutte belastingcapaciteit onroerendezaakbelastingen als percentage van de inkomsten

2,03 (100,5 netto schuld / 49,5 inwoners) 3,79% (6,8 saldo / 160,3 inkomsten) 3,29 % (5,28 onbenut BC / 160,3 inkomsten)

Toelichting De uitkomsten van de kengetallen uit de deze paragraaf afgezet tegen de normering geeft weer dat gemeente Hollands Kroon er financieel gezien voldoende voor staat. Onder de normering van de VNG is een korte toelichting van de kengetallen opgenomen. De meerjarige ontwikkelingen van de kengetallen staan in verband met de investeringsagenda. Deze agenda leidt tot toename van de materiele vaste activa en de leningenportefeuille als gevolg van de benodigde financiering. De doorkijk naar 2026 laat zien dat de marges in kengetallen, welke nog steeds per saldo voldoende gezond zijn, meer onder druk komen. In werkelijkheid zal dit ook afhangen van de mate waarin en in welk tempo investeringen worden uitgevoerd. Ook autonome ontwikkelingen en veranderingen in de systematiek van het gemeentefonds hebben invloed op werkelijke ontwikkelingen van de kengetallen. De weerstandsratio laat zien dat risico’s goed opgevangen kunnen worden op de korte termijn.

97

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Normering Toetsingskader Provincie

Minst risicovol

Neutraal

Meest risicovol

Netto schuldquote

<90

90 > X < 130

> 130

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

<90

90 > X < 130

> 130

Solvabiliteitsratio

> 50

20 < > 50

< 20

Structurele exploitatieruimte

>0

0

<0

Grondexploitatie

< 20

20 < > 35

>35

Belastingcapaciteit

< 95

95 > X < 105

> 105

Netto schuldquote & de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen

De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast tegenover de eigen middelen. Het geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken.

De solvabiliteitsratio

Geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om aan de financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het totale balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten.

Structurele exploitatieruimte

Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten.

Grondexploitatie

Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Voor de berekening van dit kengetal worden de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting en uitgedrukt in een percentage. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De accountant moet ieder jaar beoordelen of de gronden tegen een actuele waarde op de balans zijn opgenomen.

Belastingcapaciteit

De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeenten zich verhoudt tegenover het landelijke gemiddelde. De uitkomst van de berekening van dit kengetal is voor het jaarverslag hetzelfde als bij de begroting. Het kengetal hoeft dus voor het opnemen in het jaarverslag niet opnieuw worden berekend. Het toch opnieuw opnemen houdt verband met het feit dat de kengetallen gezamenlijk en in samenhang gezien inzicht geven in de financiële positie van een gemeente.

98

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Paragraaf 3: Financiering Inleiding In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geldstromenbeleid van de gemeente. Dit betreft met name het beheer van het gemeentelijke banksaldobeheer, inclusief Schatkistbankieren, en de financiering. In het verlengde daarvan komt ook de schuldontwikkeling aan bod alsmede het beheersen van de renterisico's die verbonden zijn aan kortlopende en langlopende schulden. Daarnaast wordt ingegaan op de verstrekte leningen en borgstellingen en de daaruit voortvloeiende kredietrisico's. Tenslotte wordt ook aandacht besteed aan deelnemingen, mede in het licht van dividendontvangsten. Wettelijk kader Voor de inrichting en uitvoering van de gemeentelijke financieringsfunctie (ook wel aangeduid met de term Treasury) zijn kaders gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) en de daaraan verbonden Ministeriële regelingen. Daarnaast is de Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet hof) relevant. In deze wet zijn onder andere bepalingen opgenomen met betrekking tot het EMU-saldo voor decentrale overheden, dit in het licht van Europese afspraken rond beheersing van begrotingstekorten. Bovendien is relevante regelgeving vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).

Voor de gemeentelijke financieringsfunctie zijn vooral relevant de BBV Notitie Rente, de Notitie Grondbeleid, de Notitie Geprognotiseerde Balans en EMU-saldo en de Notitie Meerjarig financieel inzicht voor de raad met o.a. voorschriften voor kengetallen. Uitgangspunten gemeentelijke Treasury Bij de uitvoering van deze taak hanteren wij de volgende uitgangspunten: • De uitvoering dient plaats te vinden binnen de kaders zoals gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) en de daarbij behorende ministeriële regelingen. In die regelingen zijn de volgende kwantitatieve normen bepaald: de kasgeldlimiet, de renterisiconorm en het drempelbedrag voor Schatkistbankieren. Wij streven ernaar om binnen deze normen te opereren. • De treasuryfunctie is gericht op een behoedzame en risicomijdende taakuitvoering ten behoeve van de publieke taak binnen gemeente Hollands Kroon. Daarmee draagt Treasury bij aan de financiële continuïteit van de gemeente op korte en lange termijn; • De gemeente financiert op totaalniveau. In dit systeem bestaat er geen direct verband tussen een bepaalde investering en het aantrekken van financieringsmiddelen. Alle rentebaten en rentelasten worden verzameld en daarna toegerekend aan de gemeentelijke producten op basis van de zogenoemde omslagrente. In de begroting 2024 was deze omslagrente bepaald op 1,642%.

Ontwikkelingen Rente -ontwikkelingen De ontwikkeling van de rente gedurende het afgelopen jaar kan als volgt grafisch worden weergegeven:

99

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden

Verloop rentetarieven gedurende 2024 4,5% 4,0%

Percentage

3,5% 3,0% 2,5% 2,0% 1,5%

3-maands rente

1,0%

10-jaars rente excl. opslag

0,5%

25 20

4

11-

12

-2

02

4 02 1-

-2 11 1-

-2

02

4

24

10 1-

91-

20

24 8-

1-

20

24 7-

1-

20

24 6-

1-

20

24 5-

1-

20

24 4-

1-

20

24 3-

1-

20

24 2-

1-

20

11-

20

24

0,0%

Datum In deze grafiek valt op dat gedurende geheel 2024 de korte rente hoger is geweest dan de lange rente. De korte rente gaf in 2024 een dalende trend te zien. Dit is veroorzaakt door de renteverlagingen die door de Europese Centrale Bank vanaf mei zijn doorgevoerd. Het tarief van de lange rente gaf tot medio 2024 een lichte stijging te zien om vervolgens in het tweede halfjaar licht te dalen. Deze daling betekende echter niet dat de leentarieven ook daalden. Dat komt omdat de door banken gehanteerde liquiditeitsopslagen, die bovenop het 10-jaars markttarief zoals weergegeven in bovenstaande grafiek komen gedurende 2024 zijn opgelopen. Per eind 2024 bedroeg deze opslag voor een 10-jaars lening circa 0,4 procentpunt. Indien de gemeente per eind 2024 een 10-jaars lening had opgenomen dan zou het rentetarief daarvoor dus circa 2,75% geweest zijn. Ontwikkelingen in regelgeving Externe ontwikkelingen In 2024 zijn op het vlak van de gemeentelijke financiering geen ontwikkelingen geweest in wet- en regelgeving. Ook de Commissie BBV heeft in 2024 geen nieuwe notities of verantwoordingsvereisten gepubliceerd. Interne ontwikkelingen

100

Gewaarmerkt voor verificatiedoeleinden