Groenstructuurplan Hollands Kroon april 2021.pdf
Tekst van het document
weel voorkomt aan de rand van een bos, noemt men dit een mantel.
7
BIJLAGE 3 Assortimentslijst bomen en heesterbeplanting In het groenstructuurplan wordt op basis van een ruimtelijke analyse aangegeven waar bomen gewenst zijn. Dit gebeurt per deelgebied met elk haar eigen landschappelijke kwaliteiten. Dit moet leiden tot een dooraderd landschap, waarbij het groene karakter van de organische en rechtlijnige landschappen versterkt wordt. De assortimentslijst biedt boomsoorten voor de deelgebieden zoals benoemd in het groenstructuurplan en een handreiking voor geschikte inheemse soorten heesterbeplanting. Dit is geen statische lijst met vooraf bestempelde locaties. Bomen groeien, klimaat verandert. De assortimentslijst biedt ruimte voor nieuwe aanvullingen en mogelijkheid tot experimenteren om zo tot een diverser en robuuster bomenbestand te komen.
Overzichtskaart deelgebieden
8
Anna Paulownapolder, Wieringerwaard en Waardpolder
Regio Niedorp en Groetpolder Soort
Categorie
Hoogte
Wind
Zeewind
15-20
weinig gevoelig
gevoelig
25
weinig gevoelig
gevoelig
20
weinig gevoelig
gevoelig
1
20-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Acer pseudoplatanus 'Bruchem'
1
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Acer pseudoplatanus 'Rotterdam'
1
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Acer rubrum
1
14-18
weinig gevoelig
gevoelig
Aesculus carnea
1
15-20
gevoelig
bruine randen blad
Aesculus hippocastanum
1
20-25
gevoelig
bruine randen blad
Alnus cordata
1
12-18
Alnus glutinosa
2
weinig gevoelig weinig gevoelig
Alnus incana
2
10-15 10-15
weinig gevoelig weinig gevoelig weinig gevoelig
gevoelig
Alnus subcordata
1
15-20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Alnus x spaethii 'Spaeth'
1
15-20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Betula papyrifera
1
20-25
weinig gevoelig
gevoelig
Betula pendula
1
15-20
weinig gevoelig
gevoelig
Betula pendula 'Zwiters Glorie'
1
15-20
weinig gevoelig
gevoelig
Betula pubescens
1
15-20
weinig gevoelig
gevoelig
Castanea sativa
1
20
weinig gevoelig
gevoelig
Corylus colurna
2
15
enigszins gevoelig
enigszins gevoelig
Gleditsia triacanthos
1
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Gleditsia triacanthos 'Skyline'
2
15
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Fagus sylvatica
1
30
gevoelig
gevoelig
Fraxinus americana
2
15
gevoelig
gevoelig
Fraxinus americana var. Microcarpa
2
15
gevoelig
gevoelig
Fraxinus excelsior ‘Altena’
1
15-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Fraxinus excelsior 'Eldik'
1
15-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Fraxinus pennsylvanica
1
14-18
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Platanus x hispanica
1
20-30
weinig gevoelig
gevoelig
Populus alba
1
15-20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Populus x canescens
1
20-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Quercus petraea
1
20-30
weinig gevoelig
gevoelig
Quercus robur
1
20-30
weinig gevoelig
gevoelig
Salix alba (eventueel knotwilg)
1
25
weinig gevoelig
enigszins gevoelig
Salix alba 'Liempde'
1
15-25
weinig gevoelig
enigszins gevoelig
Salix alba 'Lievelde'
1
15-25
weinig gevoelig
enigszins gevoelig
Salix alba 'Serricea'
2
15
weinig gevoelig
enigszins gevoelig
Tilia americana
1
20
weinig gevoelig
gevoelig
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
15
weinig gevoelig
weinig gevoelig
25
weinig gevoelig
gevoelig
12-15
weinig gevoelig
gevoelig
20
weinig gevoelig
gevoelig
>20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
>20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
>20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Acer platanoides
1
Acer platanoides 'Autumn Blaze'
1
Acer platanoides 'Fairview'
1
Acer pseudoplatanus
Tilia cordata
1
Tilia cordata 'Böhlje'
2
Tilia platyphyllos
1
Tilia platyphyllos 'Delft'
2
Tilia x europaea
1
Ulmus 'Dodoens'
1
Ulmus 'New Horizon'
1
Ulmus 'Rebona'
1
Soort
Categorie
Hoogte
Wind
Zeewind
12
weinig gevoelig
weinig gevoelig
15-20
weinig gevoelig
gevoelig
25
weinig gevoelig
gevoelig
1
8-12 20-25
weinig gevoelig weinig gevoelig
gevoelig weinig gevoelig
Acer pseudoplatanus 'Bruchem'
1
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Acer pseudoplatanus 'Rotterdam'
1
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Alnus cordata
1
12-18
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Alnus glutinosa
2
10-15
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Alnus incana
2
10-15
weinig gevoelig
gevoelig
Alnus subcordata
1
15-20
Alnus x spaethii 'Spaeth'
1
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Betula papyrifera
1
15-20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Betula pendula
1
20-25
weinig gevoelig
gevoelig
Betula pendula 'Fastigiata'
1
15-20
weinig gevoelig
gevoelig
Betula pendula 'Laciniata'
1
15-20
weinig gevoelig
gevoelig
Betula pubescens
1
15-18
weinig gevoelig
gevoelig
Fraxinus excelsior ‘Altena’
1
15-20
weinig gevoelig
gevoelig
Fraxinus excelsior 'Eldik'
1
15-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Fraxinus pennsylvanica
1
15-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Gleditsia triacanthos
1
14-18
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Gleditsia triacanthos 'Skyline'
2
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Populus alba
1
15
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Populus tremula
1
15-20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Populus x canescens
1
10-18
niet gevoelig
nauwelijks gevoelig
Populus nigra
1
20-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Quercus cerris
1
25-30
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Salix alba (eventueel knotwilg)
1
20-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Salix alba 'Liempde'
1
25
weinig gevoelig
enigszins gevoelig
15-25
weinig gevoelig
enigszins gevoelig
15-25
weinig gevoelig
enigszins gevoelig
15
weinig gevoelig
enigszins gevoelig
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
>20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
>20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
>20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Acer campestre
2
Acer platanoides
1
Acer platanoides 'Autumn Blaze'
1
Acer platanoides 'Columnare'
2
Acer pseudoplatanus
Salix alba 'Lievelde'
1
Salix alba 'Serricea'
2
Tilia cordata
1
Tilia cordata 'Greenspire'
1
Tilia tomentosa
1
Ulmus 'Dodoens'
1
Ulmus 'New Horizon'
1
Ulmus 'Rebona'
1
9
Wieringen en polder Waard Nieuwland Soort
Categorie
Wieringermeer
Hoogte
Wind
Zeewind
Soort
12
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Acer campestre
15-20
weinig gevoelig
gevoelig
25
weinig gevoelig
gevoelig
1
8-12 20-25
weinig gevoelig weinig gevoelig
gevoelig weinig gevoelig
Acer pseudoplatanus 'Bruchem'
1
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Acer pseudoplatanus 'Rotterdam'
1
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Acer campestre
2
Acer platanoides
1
Acer platanoides 'Autumn Blaze'
1
Acer platanoides 'Columnare'
2
Acer pseudoplatanus
Categorie 2
Acer pseudoplatanus
1
Acer pseudoplatanus 'Bruchem'
1
Acer pseudoplatanus 'Rotterdam'
1
Alnus cordata
1
Hoogte
Wind
Zeewind
12
weinig gevoelig
weinig gevoelig
20-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
20 12-18
weinig gevoelig weinig gevoelig
weinig gevoelig weinig gevoelig
Alnus glutinosa
2
10-15
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Alnus glutinosa 'Laciniata'
2
10-15
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Alnus glutinosa 'Rubrinervia'
2
10-15
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Alnus subcordata
1
15-20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Alnus cordata
1
12-18
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Alnus glutinosa
2
10-15
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Alnus incana
2
10-15
weinig gevoelig
gevoelig
Alnus subcordata
1
15-20
Alnus x spaethii 'Spaeth'
1
15-20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Alnus x spaethii 'Spaeth'
1
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Betula pendula
1
15-20
1
weinig gevoelig
weinig gevoelig
gevoelig
Betula papyrifera
15-20
weinig gevoelig
Betula pendula
1
20-25
weinig gevoelig
gevoelig
Betula pendula 'Fastigiata'
1
15-20
weinig gevoelig
gevoelig
Betula pendula 'Laciniata'
1
15-20
weinig gevoelig
gevoelig
Betula pubescens
1
15-18
weinig gevoelig
gevoelig
Fraxinus excelsior ‘Altena’
1
15-20
weinig gevoelig
gevoelig
Fraxinus excelsior 'Eldik'
1
15-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Fraxinus pennsylvanica
1
15-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Gleditsia triacanthos
1
14-18
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Gleditsia triacanthos 'Skyline'
2
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Populus alba
1
15
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Populus tremula
1
15-20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Populus x canescens
1
10-18
niet gevoelig
nauwelijks gevoelig
Populus nigra
1
20-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Quercus cerris
1
25-30
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Salix alba (eventueel knotwilg)
1
20-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Salix alba 'Liempde'
1
25
weinig gevoelig
enigszins gevoelig
15-25
weinig gevoelig
enigszins gevoelig
Salix alba 'Lievelde'
1
Salix alba 'Serricea'
2
Tilia cordata
1
Tilia cordata 'Greenspire'
1
Tilia tomentosa
1
Ulmus 'Dodoens'
1
Ulmus 'New Horizon'
1
Ulmus 'Rebona'
1
10
15-25
weinig gevoelig
enigszins gevoelig
15
weinig gevoelig
enigszins gevoelig
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
>20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
>20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
>20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Betula pubescens
1
Corylus colurna
2
Fraxinus excelsior ‘Altena’
1
Fraxinus excelsior ‘Atlas’
1
Fraxinus pennsylvanica
1
Gleditsia triacanthos
1
Gleditsia triacanthos 'Skyline'
2
Platanus x hispanica
1
Populus alba
1
Populus tremula
1
Populus x canescens
1
Populus nigra
1
Quercus cerris
1
Tilia cordata
1
Tilia cordata 'Böhlje'
2
Tilia cordata 'Greenspire'
1
Tilia tomentosa
1
Ulmus 'Dodoens'
1
Ulmus 'New Horizon'
1
Ulmus 'Rebona'
1
15-20
weinig gevoelig
gevoelig
15
enigszins gevoelig
enigszins gevoelig
15-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
15-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
14-18
weinig gevoelig
weinig gevoelig
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
15
weinig gevoelig
weinig gevoelig
20-30
weinig gevoelig
gevoelig
15-20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
10-18
niet gevoelig
nauwelijks gevoelig
20-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
25-30
weinig gevoelig
weinig gevoelig
20-25
weinig gevoelig
weinig gevoelig
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
15
weinig gevoelig
weinig gevoelig
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
>20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
>20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
>20
weinig gevoelig
weinig gevoelig
Heesterbeplanting voor struweelvorming-bosplantsoen-onderbeplanting bomen In onderstaande lijst zijn een aantal soorten opgenomen die inheems zijn. Deze soorten zijn goed toe te passen in de gemeente Hollands Kroon. De soorten kunnen goed gesnoeid worden en zelfs teruggezet worden tot het maaiveld. Er is een goede mix van bloeiend, besdragend en wintergroene heesters. Acer campestre Amelanchier lamarckii Cornus mas Cornus sanguinea Corylus avellana Euonymus europaeus Crataegus monogyna Crataegus laevigata Hedera helix ‘Arborescens’
Hippophae rhamnoides Ilex aquifolium Ligustrum vulgare Rhamnus cartharctica Ribes nigrum Ribes rubrum Sambucus nigra Sambucus racemosa Taxus baccata
Boomsoorten geschikt voor hakhout struwelen Acer campestre Salix alba Alnus glutinosa Salix caprea Alnus incana Salix purpurea Fraxinus excelsior Tilia x europaea
11
BIJLAGE 4 Overzichtskaart nieuw te planten bomen en tabel De overzichtskaart nieuw te planten bomen is de concrete vertaalslag van het groenstructuurplan. De wegen met wens voor nieuwe bomenrijen en sterkere ecologische verbindingen zijn genummerd in kaart gebracht en met een tabel nader toegelicht. Er is een ordening per gebiedsdeel en per locatie is aangegeven welk berm vrije ruimte biedt voor bomen. Soms is dit maatwerk. Ook is er een passende keuze gemaakt in principe van aanplant zoals beschreven in de leidraad in bijlage 5 van dit groenstructuurplan. In de kaart zijn globaal de minimale aantallen gegeven bij een standaard plantafstand van 10 meter hart op hart. Dit levert een richtgetal op van ruim 4700 bomen. De leidraad biedt echter ruimte om bij boomgroepen en bomenrijen willekeurige afwisseling in soorten en plantafstanden aan te houden. Ook kan er in de beheerfase van struweel voor gekozen worden boomvormers te laten uitgroeien. Het werkelijke aantal bomen kan dus afwijken.
12
!
! ! ! 28
! !
! !! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! !!! ! 17A ! ! ! ! !! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! 18 ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !
! ! ! ! ! ! !
! ! !
! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! 23 ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! 25 ! ! 24 ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! 21 ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !22 ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !
! ! !
! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! 19A ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !
!
!! ! ! ! ! ! ! ! ! 33 ! ! ! ! ! ! ! ! !
! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! 29 ! ! ! ! ! ! ! ! !
! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! 16 ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !
! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! !! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! 20 ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !
! !! ! !
!
! ! ! ! ! ! ! !
! ! !
! !
!
! ! !
!! ! ! ! ! ! !
! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! 40 ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !
! ! ! ! ! ! 27B ! ! ! ! !
!
!
! ! !
! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! 2!!!!!!!!!!!!!
!! ! ! ! ! 4!!!!!!!!!!!!!!!!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !
! ! ! ! ! 6!!!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !
! ! ! 8
!
! ! ! ! 5A ! ! ! ! ! ! ! 7 !!
! ! ! ! ! ! ! ! ! 8A ! ! !
! !
! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! 1!!!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! 9A ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !
11B !!!!! ! ! ! 10B ! 9B ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! 10A ! ! ! ! ! ! 12 ! ! ! ! 11A !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! 13 ! ! ! ! ! ! ! ! ! !
!
! ! ! !
! !
! !
!
!!
! ! !
! !! 39
!!
! !
!
!!!
! ! ! !
! !
!
! ! !
!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! 14 ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! !
! ! !! ! ! ! ! ! ! ! 15 ! ! ! ! ! ! ! ! ! !
! ! ! ! ! ! !
! 34A ! ! ! !
! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !
! !
!
! ! !! ! ! ! ! 37 ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! 36
!! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! 26 ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! 27A
! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! 3!!!!!!!!!!!!!!!! ! ! ! ! !
!! !
! ! ! !!
! !
!! !!
! ! ! !
! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! 35A ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !
!!
! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! 38 ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !
! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! 34B ! ! !
!
Struweel
!
Ja (wens nieuwe bomen) (3060)
!
Ja (tevens ecologische hoofdverbinding) (519)
!
Huidige bomenrijen aanvullen (1163)
13
Esri Nederland, Jan Willem van Aalst - www.imergis.nl
Deelgebieden met elk eigen sortiment (zie assortimentslijst)
Wegen en wegvakken (zie kaart nieuw te planten bomen buitengebied Hollands Kroon Locatie optimale groeiplaats: bermen zonder kabels/leidingen of 2021) minimaal 1.20 meter afstand van de bestaande kabels/leidingen
Ambitie, geformuleerd in het groenstructuurplan 2021
Keuze: hoe de bomen aangeplant worden enkele boomgroepen bomenrij
nr
gebieden
wegen
positie
nieuw aanvullen ecologie
1
Groetpolder
Groetpolderweg
berm zuidwestzijde (waterzijde)
x
Zeesluisweg
berm aan weerszijden
Regio Niedorp
Gouw
berm noordzijde
x
4 5A 6 7 8 8A 9A
Kolhornkade Moerbekerweg deel A Mientweg Wateringskant deel A gehele Doorbraakweg Doorbraakweg deel A Hartweg deel A
berm aan weerszijden berm oostzijde Mientweg tot eerste boerderij berm noordzijde, tegen slootrand berm zuidzijde tussen Oosterweg en huisnr2 berm oostzijde beide zijden tussen Raaksmaatweg - Hartweg beide zijden tussen dorp Winkel en Westfriesedijk
x x x x
9B
Hartweg -Valbrugweg incident Bdriehoek omvormen tot bomenweide
x
10A
Oosterweg deel A
berm zuidwestzijde tussen Zuiderkanaalweg - Oosterweg nr 1
x
10B 11A
Oosterweg incident B Westerweg deel A
11B
Westerweg deel B
12 13 14 15
Valbrugweg Koggeweg Paadje Winkelerweg
berm noordoostzijde in de bocht bij Oosterweg nr14 (waterzijde) x berm zuidwestzijde tussen Kanaalweg - Rijderstraat maatwerk: in de brede bermen waar mogelijk, bijv. berm oostzijde bij Hartweg berm oostzijde van Hartweg tot het dorp 'T Veld, dicht tegen slootrand x berm oostzijde, dicht tegen slootrand x berm noordwestzijde fietspad berm westzijde, dicht tegen slootrand
Zandvaart Balgweg deel A Middenweg
beide zijden langs het water berm zuidzijde tussen Middenweg-Lelyweg maatwerk: zuidoostzijde waar mogelijk aanvullen
x
Kleiweg deel A
berm zuidzijde vanaf nr15 t/m Ewijcksvaart dicht tegen slootrand
x
Kneesweg Veerweg Kruisweg Zwinweg
berm westzijde berm westzijde berm zuidzijde berm oostzijde, dicht tegen slootrand
2 3
16 17A 18
Anna-Paulowna west
19A 20 21 22 23
Anna-Paulowna oost
x
x
x x
x x x
x x x x
x
x x
x x x x x
x x x x
x x
x x x x
x x x x
berm oostzijde, dicht tegen slootrand
x
nabij brug
x
berm zuidzijde
x
x
berm oostzijde tussen Kruisweg - Westfriesedijk
x
x
27B
Barsingerweg deel B
maatwerk: oostelijke en westelijke midden om berm
x
Hofweg Molenakker Stroeërkoogweg Noordburendwarsweg Zuid-Gesterweg
berm westzijde, van nr 4 tot Stroeërweg, daarna struweel. Gehele weg aanvullen x berm zuidzijde, ook noordzijde met struweel zoals nu ook is x beide zijden berm beide zijden berm beide zijden berm
Wierringerrandweg noord Zuiderdijkweg deel A Zuiderdijkweg deel B Oomkeesweg deel A Ulkeweg
maatwerk berm oostzijde berm zuidzijde tussen Medemblikkerweg en gemaal berm zuidzijde tussen Oosterkwelweg - Dijkgatbos beide zijden berm
Zuidrak Wagenpad Westermiddenmeerweg Kooltuinenweg
berm zuidwestzijde, dicht tegen slootrand, tussen de lichtmasten maatwerk: berm zuidzijde waar mogelijk berm zuidzijde beide zijden berm
37 38 39 40
14
x
struweel gecombineerd met boomvormers enkele rand struweel gecombineerd met boomvormers enkele rand
x
struweel gecombineerd met boomvormers enkele rand
x
beheer in overleg met HHNK
bosje versterken
Barsingerweg deel A
x
x x
x
Kruisweg
Wieringermeer
struweel gecombineerd met boomvormers
x
27A
33 34A 34B 35A 36
x
x
Oosthoekweg
Wieringen
knotwilgen aanvullen in overleg met HHNK
x x x
Lotweg
28 29 30 31 32
inzaaien kruidenmengsel, enkele knotwilgen langs sloot
inzaaien kruidenmengsel, bomenweide
x
25
Wieringerwaard - Waardpolder
inzaaien kruidenmengsel
bijzonderheden regelmatige plantafstand! Uitsluitend de middenweg (zone Ringdijk open houden) dijk en ecologische hoofdverbinding: onderzoeken aanplant beschermingszone in overleg met Waterschap
x
24
26
laagblijvend struweel bomenl struweel met weidevogelg anders aan boomvormers ebied
x
x x
x x x x x
x x x x x x x x x x
x x x x
x
x x x x x x
in weidevogelgebied geen bomen-opgroeiende houtachtige gewassen max 5m.
x x
struweel gecombineerd met boomvormers enkele rand
x
struweel gecombineerd met boomvormers
BIJLAGE 5 Leidraad voor aanplant en vervanging bomen In het groenstructuurplan wordt op basis van een ruimtelijke analyse aangegeven waar bomen gewenst zijn. Dit gebeurt per deelgebied met elk haar eigen landschappelijke kwaliteiten. Dit moet leiden tot een dooraderd landschap. Het plan houdt daarbij rekening met de vele kabels en leidingen in de ondergrond. Om het huidige bomenbestand te behouden en uit te breiden is een lange termijn visie nodig voor het boombeheer. In de leidraad voor aanplant en vervanging bomen in het buitengebied van Hollands Kroon worden de beheerprincipes beschreven. Er worden bouwstenen aangedragen ten aanzien van het assortiment. Afhankelijk van de locatie en situatie kan een keuze in aanplant gemaakt worden, bijvoorbeeld boomsingels bij brede bermen of bomenrijen bij de rechtlijnige polderwegen. Deze bouwstenen volgen uit het groenstructuurplan. Ze versterken en verbinden de bestaande structuren. De leidraad biedt flexibiliteit en keuzevrijheid binnen de beheerprincipes: er is ruimte om te handelen naar de situatie ter plaatse en ervaring in tijd mee te nemen.
Gezond en passend bomenbestand voor het buitengebied
Bomen hebben een belangrijke functie en relatie met andere planten en dieren. Houtelementen leveren een belangrijke bijdrage aan de biodiversiteit en versterken de ecologische samenhang. Om dit voor nu en in de toekomst te behouden, moeten we antwoord geven op de volgende vraag: Wat is er nodig om het gemeentelijk bomenbestand in de buitengebieden van Hollands Kroon gezond en aantrekkelijk te maken en te houden voor nu en in de toekomst? Om het huidige bomenbestand te behouden en uit te breiden is een lange termijn visie nodig voor het boombeheer. Er zijn een aantal knelpunten die het bomenbestand direct of indirect in gevaar kunnen brengen. Deze knelpunten zijn: • Toename van boven- en ondergrondse functies van de openbare ruimte en ver breding van wegen. De groeiruimte voor bestaande bomen wordt steeds krapper. Voor nieuwe bomen wordt de groeiruimte in gevaar gebracht. • Verspreiding van ziekten en plagen. Door een éénzijdig soortenbestand en klimaat-
•
•
•
verandering rukken ziekten en plagen makkelijk op en wordt het bomenbestand kwetsbaar. Eenzijdige leeftijdsopbouw van het bomenbestand. Veel van de bomenrijen zijn aangeplant na de 2e wereldoorlog. Meestal is er ook gekozen voor een beperkt aantal soorten. Hierdoor komen de bomen tegelijk aan het einde van hun levensfase. Door de rechtlijnige opbouw van het landschap zijn er veelal lange wegen met bomen. Dit zijn nu migratieroutes voor vleermuizen en andere fauna. Hierdoor wordt het onmogelijk om totale wegen te vervangen en zal men rekening moeten houden met gefaseerde vervanging. Ook zal men zorg moeten dragen voor de aanwezige fauna. Door beperking van het beschikbare budget zal men keuzes moeten maken en prioriteiten moeten stellen.
Deze leidraad is een aanvulling op de uitgangspunten voor het landschap en ecologische houtverbindingen beschreven in het groenstructuurplan. Hierin wordt onderscheid gemaakt tussen organische landschappen en rechtlijnige landschappen waarbij er extra aandachtspunten voor de deelgebieden zijn. Voor de afzonderlijke deelgebieden gelden wel dezelfde beheervisie en beheerprincipes. Deze zijn als volgt: • Kwaliteit en omlooptijd van bomen maximaliseren; • Diversiteit in assortiment aanbrengen; • Gefaseerd vervangen van bomen; • Kansloze(conditie matig of slecht) bomen kappen en waar mogelijk vervangen; • Bomen planten op nieuwe locaties met goed ingerichte groeiruimtes en vol doende groeiruimte; • Keuze voor soorten die passen bij de beschikbare groeiruimte.
15
Maximaliseer de kwaliteit en omlooptijd van bomen
Diversiteit in assortiment
Voor een betere belevingswaarde van het groen is een vitaal bomenbestand essentieel. Een vitaal bomenbestand houdt in dat er meer diversiteit in leeftijdsopbouw, soorten en cultivars is. Dit zorgt voor meer kwaliteit en daardoor minder onderhoudskosten. De juiste boom op de juiste plaats betekent ook minder overlast en een langere levensduur. Een vitaal bomenbestand zorgt voor een langere levensduur waardoor de onderhoudskosten lager worden. Ook zal hierdoor uiteindelijk minder vervanging plaatsvinden. Een langere levensduur zorgt ook voor een langere belevingswaarde.
Monoculturen werken de verspreiding van ziekten en plagen in de hand. Dit kan worden tegengegaan door het gebruik van een breder assortiment en het gebruik van gemengde bomenrijen.
De juiste boom op de juiste plaats Dit betekent dat de boom bij de groeiomstandigheden moet passen om deze zo vitaal mogelijk te houden. Een optimale groeiplaats en de juiste keuze van boomsoort zorgt voor een vitaal bomenbestand. Met beheer van het omliggende groen, voornamelijk bermen, zal ook rekening gehouden moeten worden. Met de juiste keuzes hierin zal de omgeving aantrekkelijker worden voor verschillende plant- en diersoorten. Dit is ter ondersteuning van de biodiversiteit wat helpt om aantastingen in bomen tegen te gaan. Door bijvoorbeeld minder frequent te maaien van de bermen zal er een diversere vegetatie ontstaan. Minder frequent maaien zorgt ook voor minder druk op de groeiplaatsen en dus op de wortels.
16
Meer variatie in de soorten betekent meer diversiteit in de leefgebieden en migratieroutes voor flora en fauna. En daardoor meer weerstand tegen ziekten en plagen. Ook genetische variatie helpt hierbij. Zaailingen verschillen allemaal onderling en zijn resistenter tegen ziekten en plagen dan de zogenaamde klonen. De herkomst van het plantmateriaal is net zo belangrijk. Inheems, streekgebonden materiaal heeft de voorkeur. Maar op de juiste plaats kan de voorkeur uitgaan naar een exoot. Er zijn plantlijsten samengesteld. Deze dienen wel steeds weer kritisch bekeken te worden en gewijzigd. Er zullen nieuwe soorten komen of soorten die beter blijken te zijn. Dit zal elk jaar moeten worden beoordeeld.
Keuze in aanplant Keuze hoe de bomen worden aangeplant is afhankelijk van de breedte van de bermen. Soms zijn er meerdere bomenrijen mogelijk, of zelfs houtsingels met onderbeplanting in de vorm van heesters. Veelal is er vanwege beperkte groeiruimte een enkele bomenrij aan één zijde van de weg. Wanneer er direct langs de weg beperkte groeiruimte is, door bijvoorbeeld de aanwezigheid van kabels en leidingen, kan er ook gekozen worden voor aanplant dicht langs de wateroever. Wanneer beheer van de watergang het toelaat is ook een gesloten aanplant van hakhout mogelijk. Per locatie zal bekeken moeten worden wat een goede keuze is. In de eerder opgenomen leidraad zijn bouwstenen aangeboden voor het maken van een keuze in aanplant. Boomsingels of houtsingels • Groepsgewijze boombeplanting in rijen of groepen; • Vast of los plantverband; • Geen probleem als bomen/soorten uitvallen en vervangen moeten worden; • Bij brede bermen of overruimtes, bijvoorbeeld bij bochtige wegen of resthoeken. In de regio Niedorp komt dit vanwege het organische karakter regelmatig voor. Indien mogelijk onderbeplanting toepassen, zeker bij de ecologische houtverbindingen (houtsingel). Zeker bij de houtige elementen die behoren bij het lokale ecologische netwerk. Op punten waar om reden van verkeersveiligheid zicht nodig is, wordt geen onderbeplanting toegepast.
Brede berm met verschillende soorten en grootte van bomen, speels/los effect.
• •
• • •
Enkele bomenrij Veelal bij rechtlijnige wegen; Enkele soorten of een soort met meerdere cultivars vormen een harmonisch beeld; Vooral in organische landschappen willekeurige afwisseling in soorten en plant afstanden, geen vast patroon; Geen probleem als bomen/soorten uitvallen en vervangen moeten worden; Gevarieerd beeld;
Enkele bomenrij, willekeurig bepaald welke soort waar staat, ook plantafstand onderling en tot de weg is willekeurig.
Houtsingel: Bomen aan beide zijdes van de weg met struweel als onderbeplanting
17
Bomenlaan – beperkt mogelijk wegens ondergrondse infrastructuur • Vaste plantafstanden; • Eén of enkele soorten met afwisseling in cultivars; • Gelijke kroonvormen; • Weg opdelen in segmenten, variëteit in segmenten; • Beide zijdes van de weg zijn beplant, enkel of dubbel; • Traditioneel wegbeeld, vaak monocultuur. In deze leidraad wordt gekozen voor een duurzame inrichting door het toepassen van meerdere boomsoorten.
Bomenlaan, stakker stramien. Soorten herhalen, zelfde kroonvormen en aantallen
Struweel en hakhout Struweel en hakhout kan op diverse manieren toegepast worden. Het biedt een uitkomst om een weg toch van houtelementen voozien wanneer er te weinig ruimte is voor bomen. In brede bermen zal het struweel een overgang vormen tussen de bomenlaag en de kruidlaag. In de omgeving van weidevogelgebieden kan struweel toegepast worden en juist door periodiek terugsnoeien een lage hoogte behouden. Hakhout zal vooral meer op de smallere locaties worden toegepast. Struweel en hakhout is een verzameling van 1 tot 3 jarige (meestal inheemse) gemengde struikbeplanting die worden aangeplant. Bij hakhout is het doel om deze periodiek (periode van 3 tot 5) terug te snoeien tot het maaiveld. Na de snoei zullen de struiken en/ of boomvormers weer uitlopen en na een aantal jaar weer teruggesnoeid worden. Voor de aanwezigheid van fauna is het de bedoeling dat er gefaseerd gesnoeid wordt. Een gedeelte met hakhout zal nooit in één keer gesnoeid worden. Bij struweel hoeven de struikvormers niet teruggesnoeid te worden. In het struweel kunnen boomvormers behouden blijven. Dit is alleen mogelijk waarbij er genoeg ruimte is voor boomvormers, zowel bovengronds als ondergronds. Voordat er voor het eerst gesnoeid wordt, kijkt men ter plaatse of er enkele struiken behouden kunnen blijven die uit kunnen groeien tot volwaardige bomen. Hierbij rekening houdend met de omgeving.
In de smalle bermen zal het gaan om enkele boomvormers die goed gedijen aan de slootkant. Hierbij gaat het om populier, els, wilg en berk. Bij de bredere bermen is er geen voorkeur welke er doorgroeien als boomvormers. Men zal kijken welke van de struiken het beste groeien en welke al mooi is uitgegroeid tot een boom.
Dubbele bomenrijen aan beide zijdes van de weg, hier is nu nog wel een monocultuur.
18
Bomen met voldoende groeiruimte en goed ingerichte groeiplaats
In de onderstaande tabel staan leidraden met betrekking tot de groeiruimte, de werkelijke hoeveelheden kunnen afwijken. De grondsoort ter plaatse is van invloed op deze getallen. Er wordt uitgegaan van grond met een organische stof gehalte van 8-12%. Om de juiste doorwortelbare ruimte te bereiken kunnen de bomen onderling op grotere afstand worden geplaatst. Bomen langs de weg vergroten de verkeersveiligheid. Het zijn visuele snelheidsremmers (polderblindheid). Bij het toepassen van bomen in bermen is de minimale obstakelvrije zone 1,5 meter vanaf kant weg voor een 60 km/u weg. Bij ondergronds obstakelvrije ruimte wordt bedoeld de aanwezigheid van kabels en/of leidingen in de grond. Deze mogen niet in de betreffende straal aanwezig zijn. Voor aanleg van nieuwe kabels en/of leidingen is het een taak om deze in een bestaand kabeltracé te verwerken. Hierdoor zal er dan ruimte overblijven voor bomen. Ook zullen er geen bomen verwijderd worden voor de aanleg van kabels en/of leidingen. Als er wel een wens is om graafwerkzaamheden te laten plaatsvinden in de kroonprojectie + 1,5 meter daarbuiten is het raadzaam om een boom effect analyse (BEA) te laten uitvoeren. Hierin wordt bekeken wat de effecten zijn op de bestaande bomen. Ook wordt er gekeken naar alternatieven.
Tabel met benodigde groeiruimte (richtlijnen)
Keuze voor soorten die passen bij de beschikbare groeiruimte
In principe wordt er gekozen voor plantmateriaal met een stamomtrek van 18-20 en wortelkaal. Op locaties met een groeiplaats die aan de kleine kant is kan men hier van afwijken. Ook voor de aanplant in een talud is het raadzaam voor een kleinere maat (bv 14-16) te kiezen en wortelkaal plantmateriaal (soortkeuzen per deelgebied in bijlage 1). Op de meest lastige locaties kan men ook gaan voor de keuze van knotwilgen. Dit is landschappelijk zeer verantwoord en de knotwilgen zijn van grote ecologische waarde. Ook kan men de keuze maken voor een struweelbeplanting of hakhout (soortkeuze voor struweel en hakhout zijn te vinden in bijlage 3). Hakhout zal dan eens in de 3 tot 5 jaar worden teruggezet tot het maaiveld. De regelmatige kap zorgt voor een snelle afwisseling van stadia. De stobbes zijn zeer interessant voor mossen en insecten. Wel zal men moeten oppassen dat de keuze voor knotwilgen en hakhout niet een te makkelijke keuze wordt, er zit namelijk het nodige onderhoud aan deze keuzes. De keuze van de soort bomen is afhankelijk van de ruimte (breedte berm) en de beoogde opkroonhoogte.
Voorbeeld doorsnedes van wegen met een relatief smalle berm en schuin tallud waarbij in beide bermen geplant kan worden.
19
Vervang gefaseerd
Kansloze bomen kappen
Vervanging van bomen zal gefaseerd moeten plaatsvinden. Alles in één keer vervangen geeft snel resultaat maar zorgt ook voor een éénduidige leeftijdsopbouw. Hierdoor zal in de toekomst het probleem waarbij grote aantallen bomen tegelijkertijd aan vervanging toe zijn, zich herhalen. Met een diverse leeftijdsopbouw worden de bomen ook aantrekkelijk voor verschillende diersoorten. Ook houdt men dan de migratieroutes van bijvoorbeeld vleermuizen in stand. Met fasering wordt gekeken waar het nodig is om bomen te vervangen en kan men ook de investering over meerdere jaren verspreiden. Fasering betekent dat er ook ‘gezonde’ bomen kunnen verdwijnen om een divers bomenbestand te creëren. Voor een gefaseerd vervanging is het goed om te kijken naar de aanwezige voorbeelden aan de Noorderdijkweg ter hoogte van de Oosterterpweg en Zeugweg. Ook is de Oudelanderdijk een goed voorbeeld.
Bomen moet goed en voldoende kunnen groeien om duurzaam te kunnen worden behouden. Is er voor de boom geen verbetering en voldoet de groeiplaats op geen enkele manier dan is verbetering en groei dus uitgesloten en is de boom ten dode opgeschreven. Hierdoor zal de boom worden gekapt en waar het kan, als de groeiplaats het toelaat, worden vervangen. Dit kan ook betekenen dat de groeiplaats van de nieuwe boom opnieuw wordt ingericht. Een slechte boom eerder vervangen bespaart onderhoudskosten. De éénmalige investering in een nieuwe boom inclusief goede groeiplaats wordt terug verdiend.
Wanneer wordt een boom gekapt Het moment van kappen verschilt per boom en is afhankelijk van de soort en locatie. Bij een instandhoudend beleid wordt de omlooptijd verlengd, maar zullen de kosten voor onderhoud stijgen. Nu worden bomen voornamelijk gekapt vanwege veiligheidsredenen, maar er kan gekozen worden voor actief bomenbeleid waarbij kap en vervangen ingepland worden. Hierbij worden bomen met een slechte toekomstverwachting, die niet bijdragen aan de kwaliteitsuitstraling gekapt en vervangen. Ook is een nieuwe inrichting van de wegen een goed moment om pijnpunten uit het verleden aan te pakken. Er kan dan de keuze gemaakt worden om bomen te kappen en te vervangen. Bij aanplant van nieuwe bomen zijn de groeiomstandigheden beter en relatief goedkoper te bewerkstelligen dan bij bestaande bomen. Hierdoor zullen de bomen vitaler zijn en zal de levensduur worden verlengd. Bomen nemen in de loop der jaren in waarde toe waardoor dit een rendabele investering is. Een ontwerp waarbij men meelift op een reconstructie en rekening gehouden wordt met optimale groeiplaatsen is dan ook een pré en hoeft uiteindelijk niet veel extra te kosten.
Gefaseerde vervanging; voorgrond nieuwe aanplant, achtergrond oude volwassen bomen.
20
De bomen met een matige en slechte conditie zullen meteen als eerste worden vervangen. Hierbij kunnen ook de naastgelegen, gezonde, bomen worden meegenomen zodat er een groter gedeelte wordt vervangen. Dit is naast de conditie ook afhankelijk van de geschatte levensduur van de bomen.
Kijk kritisch naar de huidige bomen met een conditie benoemd in de BVC als redelijk of goed. Hebben deze bomen veel onderhoud nodig? Dan lijkt de afweging om ze te vervangen voor de hand liggend. Ook hebben reconstructies van omliggende terrein en wegen een invloed op de vervanging. Hierbij is het verstandig om mee te kijken en/of liften op nieuwe plannen. De basis voor het boombeheerplan is het in kaart brengen van de huidige situatie. De bomen zijn beoordeeld door middel van een Boomveiligheidscontrole (BVC). Hierbij wordt de boom visueel beoordeeld op conditie, levensverwachting en eventuele gebreken. Aan de hand van de gegevens die uit de BVC komen, die periodiek uitgevoerd dienen te worden, zal er beoordeeld worden welke gedeeltes er gefaseerd zullen worden vervangen.
bomen soms worden meegenomen, zodat men een aansluitend stuk kan vervangen. Ook kan men aanéénsluitende stukken krijgen door de al aanwezige open plekken in de bomenrij. Men kan ook gaan voor een vervanging van 1 op 1. Dit betekent dat er een boom wordt weggehaald en die wordt op dezelfde plek vervangen. Hierbij kan men over een langer stuk sneller de diversiteit vergroten. Door hier te kiezen voor een gefaseerde vervangen. Waarbij er meerdere bomen tegelijk worden vervangen, en er nog stukken met de huidige bomen blijven staan. Gehele weg wordt dan in een periode van 9 tot 12 jaar vervangen.
Bij de bomen met conditie geclassificeerd als matig en slecht valt vooral op dat het gaat om populieren, essen en enkele wilgen. Met de BVC gegevens die nu bekend zijn, en de gebiedskennis is er per deelgebied gekeken naar enkele bestaande pijnpunten in Hollands Kroon. Deze locaties verdienen extra aandacht en zullen de komende tien jaar grotendeels vervangen worden. Hierbij gaat het voornamelijk om wegen met bomen als populier, es en iep. In bijlage 7 wordt hier verder op ingegaan per locatie en deelgebied. Bij deze pijnpunten zie je dat het wegen zijn met een aanplant van 1 tot 3 soorten. Hierbij valt op dat er bij de essen veel essentaksterfte voorkomt. Deze ziekte verspreidt zich snel door de aanwezige monocultuur van essen. Bij de populieren is het vooral de leeftijd die er voor zorgt dat de bomen vervangen moeten worden. Bij de bomenrijen langs de wegen in het algemeen is het duidelijk dat de rijen open plekken bevatten. Deze plekken kunnen en zouden snel ingeplant moeten worden. Bij deze pijnpunten kan men kiezen voor een gefaseerde vervanging. Hierbij zal in een periode van 9 tot 12 jaar de gehele weg zijn vervangen. Er kunnen enkele gezonde bomen blijven staan die ecologisch interessant zijn. Bij gefaseerde vervanging bekijkt men naar stukken van de bomenrij die over het algemeen slecht zijn. Hierbij zullen ook gezonde
Open ruimte tussen bestaande bomen; kansen om de diversiteit te vergroten.
21
Populieren en wilgen
Iepen
Populieren en wilgen zijn vooral in de jaren ’50 en ’60 geplant. Door deze snelle groeiers ontstond er meteen aankleding van de wegen. Vaak zijn ze neergezet met het idee om ze later te vervangen door meer duurzamere soorten. De populieren en wilgen hebben nu een leeftijd van 60-70 jaar en bereiken de fase van einde levensduur. Vaak gaan deze bomen ook gebreken vertonen, vooral takbreuk, vertonen waardoor het onderhoud ook duurder wordt. De populieren en wilgen komen dus vooral in aanmerking voor het vervangingsplan.
Veel van de aangeplante iepen zijn zogenoemde resistente iepen. Deze iepen zijn zodanig gekweekt dat ze grotendeels resistent zijn tegen de iepziekte. Echter kan de ziekte deze bomen nog wel infecteren. Iepziekte is een schimmelinfectie die door de iepenspintkever wordt verspreid. De geïnfecteerde iepen vertonen gele of bruine bladeren aan de buitenzijdes van de kroon. Uiteindelijk zal de gehele kroon verkleuren en de boom afsterven. De dwarsdoorsnede van een tak vertoont bruinzwarte ringen of vlekken. Ook via wortelcontact is besmetting onderling mogelijk. In Hollands Kroon staan er langs wegen mooie rijen iepen. Om deze te behouden is het taak om de bomen regelmatig te controleren en vroegtijdig de geïnfecteerde bomen te verwijderen. Bij nieuwe aanplant dient men de afweging te maken of er wel iepen terug moeten komen, het tegengaan van een monocultuur. En bij planten van iepen dient men voldoende afwisseling te maken in de cultivars. Hierdoor zal de plaagdruk verminderen en de kans uitval van grote aantallen worden tegengegaan. Voor monumentale en beeldbepalende iepen kan er ook worden gekozen om deze jaarlijks te injecteren. Het is een biologisch middel dat bestaat uit specifieke schimmelsporen waardoor het afweermechanisme van de iep wordt geactiveerd. Waardoor deze minder vatbaar wordt voor de iepziekte.
Volwassen populieren met aan de andere zijde verschillende soorten met struweel.
22
Kosten vervanging
Tijdspad vervanging
Om een kostenraming te geven voor het vervangen van bomen spelen de volgende aspecten een rol: • Vervangen van één boom of meerdere; • Grootte van de boom die gekapt wordt; • Soort nieuwe aanplant; • Is er groeiplaatsverbetering nodig; • Toegankelijkheid van de locatie; • Hoe is de verkeersdrukte op de naast gelegen weg.
Voor een duidelijk tijdspad gaan we uit van een periode van 9 tot 12 jaar. In deze periode zal afhankelijk van de kosten, mogelijkheden en conditie van de bomen bepaald worden wat er waar gedaan wordt. Ook is dit afhankelijk van aanwezige plaagdruk. Als leidraad neemt men de bevindingen vanuit de BVC en zal men de bomen met een slechte en matige conditie vervangen. Bij fasering zullen er ook bomen vervangen worden met een conditiebepaling van redelijk of voldoende. Voor een gefaseerde vervanging geldt dat er elke 3 jaar een gedeelte van de bomenrij wordt vervangen zodat na een herhaling van 3 tot 4 keer de gehele bomenrij is vervangen. Hierdoor blijven de bomen aantrekkelijk en hebben deze een functie voor de aanwezige diersoorten. Door deze gefaseerde vervanging worden monoculturen doorbroken en waardoor de diversiteit omhoog gaat.
Als we deze aspecten meenemen in een kostenraming zal de gemiddelde boom voor aanplant € 400,00 zijn. Het kappen van een boom, inclusief stobbe frezen zal € 700,00 zijn. Dit is een raming en de werkelijke prijzen kunnen hiervan afwijken.
Vanwege externe factoren kan de conditie van bomen hard achteruit gaan. Omdat we deze niet in de hand hebben, is het lastig te bepalen welke maatregelen wanneer nodig zijn. Daarom zijn er in dit document randvoorwaarden omschreven voor vervanging van bomen. Hiermee zal men jaarlijks moeten bekijken wat men gaat vervangen en wat past binnen het budget.
23
BIJLAGE 6 Overzichtskaart bestaande bomen De overzichtskaart bestaande bomen geeft een weergave van het huidige bomenbestand. Hierdoor is inzichtelijk welke wegen door een éénzijdig bomenbestand kwetsbaar zijn en aandacht behoeven. Deze bomen worden periodiek door de gemeente beoordeeld door middel van een Boomveiligheidscontrole (BVC). Aan de hand van de gegevens die uit de BVC komen, zal er beoordeeld worden welke gedeeltes er gefaseerd zullen worden vervangen. In relatie tot het groenstructuurplan is een lijstje met pijnpunten per deelgebied opgesteld. Deze bevindt zich in bijlage 7.
24
! !
! ! ! ! ! ! ! ! !!
! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! !
!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !
!!
! !! !! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! !!!!!!! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! !! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! !! ! ! !! ! ! ! !! ! ! !! ! ! !!! ! !! ! ! ! ! !! ! ! !!!! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! !!
! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !
!! ! ! ! ! ! ! !
! ! ! ! !
! ! !! ! ! !!
! ! ! ! ! ! ! ! !
!
! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! !! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! !!!!!! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !!!! ! !!! ! ! ! ! ! !! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!!! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! !! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! !! !!! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! !! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! !! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! !!!! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! !!
! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! !! ! ! ! !! ! ! !!! ! !!!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! !! !!! ! ! !! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !!!! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!!! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! !! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! !
! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!!!!!! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !!! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !!! ! ! !! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !
!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!!! ! ! !!!! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !!! !! ! ! ! ! ! ! !!! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !
! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!!! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !
! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! !!! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!!! ! ! ! ! !! ! !!! ! !! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !
! ! ! !! !! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! !!! ! ! !! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! !! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !
! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! !! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! !!!!! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !
!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !!! !! !!
!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! !!! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! !! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! !! !! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !!! !! !! !!! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !
! ! ! !!! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! !!! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !
! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! !!! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! !! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! !!!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! !!!!!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !
!!! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!!! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !!!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!!!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !
! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! !!! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! ! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! !! ! !! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !!!! ! ! ! ! !! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! !!! !!!! !!! ! ! ! ! ! ! ! ! !!! !! ! ! !! ! ! !! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! ! !