Coalitieprogramma 2026-2030 - De toekomst maken we samen
Tekst van het document
De toekomst maken we samen COALITIEPROGRAMMA 2026-2030 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 1
We bouwen | Inhoudsopgave samen aan de toekomst van | 3.2 | Vraag naar ruimte 3.3 | Land en water Hollands Kroon | 6 | 34 7 | 35 1. | Samen Leven | 9 | 4. | Economie van de toekomst | 36 1.1 Wonen | 10 | 4.1 Agriport | 37 1.2 | Zorg en ondersteuning | 12 | 4.2 Ondernemen | 38 1.3 | Kansen voor iedereen | 4.3 | Havens en visserij 1.4 | Veilig leven | 14 | 4.4 Beleven | 42 15 | 43 2. | Thuis in ieder dorp | 19 | 5. | Dienstverlening en financiën | 45 2.1 Ontmoeting | 21 | 5.1 Dienstverlening | 46 2.2 Verkeer | 23 | 5.2 | Communicatie en participatie | 49 2.3 | Positieve gezondheid | 5.3 Organisatie 2.4 | Onderwijs en jeugd | 25 | 5.4 Financiën | 52 26 3. | Ruimte voor de toekomst | 29 | 6. Portefeuilleverdeling 3.1 | Duurzame toekomst | 31 2 | COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 | COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 | 3 Voorwoord Hollands Kroon is één van de grootste plattelandsgemeenten van Nederland. Het heeft vele pioniersplekken in de polder, een voormalig eiland, West-Fries landschap en bollengebied. Dat betekent ook dat de mensen verschillen. Denk aan de eigenzinnige eilanders, de nuchtere West-Friezen en de pioniers. Maar de gemeenschapszin van Hollands Kroon verbindt ons. Onze verenigingen, scholen, festiviteiten slaan bruggen naar waar Hollands Kroon voor staat. Het samen doen, met daarbinnen ruimte voor eigenheid.
Om het leven zo mooi mogelijk te houden in onze 22 dorpen. Die betrokkenheid is de basis waarop wij verder bouwen aan de toekomst. In de komende vier jaar houden we sterk wat al sterk is: de zelfredzaamheid van onze inwoners. Veel vrijwilligers spannen zich in om onder meer dorpshuizen, culturele en sportverenigingen levend te houden. Ondernemers om hun (winkel)gebieden op orde te houden. Mantelzorgers om hun naasten steun te geven. En dat allemaal vanuit een grote betrokkenheid bij hun dorp en omgeving. Dat is goed. Wat mensen zelf kunnen, doen ze zelf. Wat buren voor elkaar kunnen betekenen, hoeft de gemeente niet over te nemen. Wanneer het wél nodig is, biedt de gemeente ondersteuning. De gemeente brengt mensen en organisaties bij elkaar, weegt belangen af en zorgt voor voorzieningen in onze dorpen. Ons uitgangspunt is de menselijke maat: niet het gemeentelijke systeem is leidend, maar de inwoner, ondernemer of vereniging. Onze besluiten vertalen we naar dienstverlening die goed, begrijpelijk en betrouwbaar is. Dat betekent niet dat alles kan. In Hollands Kroon maken we duidelijke en uitlegbare keuzes wat we toestaan: we geven ruimte voor groei waar het kan en hanteren strenge kwaliteitseisen waar het moet. Wat ontwikkelingen vragen van landschap, voorzieningen en dagelijks leven, weegt voor ons minstens zo zwaar als wat ze opleveren.
Kwaliteit gaat hierbij boven kwantiteit. Daarbij houden we altijd rekening met wat onze dorpen leefbaar houdt. Ook zijn we helder over waar we geld aan uitgeven. Voorzieningen vragen soms grote investeringen, de zorg wordt complexer, en niet alles kan, kijkend naar gemeentelijke financiën. In de hoofdkernen streven we naar een compleet en toekomstbestendig voorzieningenaanbod. In de kleinere dorpen zetten we ons in voor het behoud van de voorzieningen die essentieel zijn voor de leefbaarheid, ontmoeting en sociale samenhang. Het openbaar groen moet op orde zijn, de dichtstbijzijnde school mag niet te ver weg zijn en je moet veilig aan het verkeer kunnen deelnemen. Boven alles staat voor ons dat inwoners zich thuis moeten voelen in hun eigen buurt. En dat betekent dat we blijven inzetten op woningbouw. 4 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 5 Over vier jaar willen we kunnen zeggen dat we hebben gedaan wat we hadden beloofd. Dat de kwaliteit van ons landschap is verbeterd en voorzieningen bereikbaar blijven. Dat mensen die zorg nodig hebben, kunnen rekenen op passende zorg, dichtbij en op tijd. En dat de gemeente je kent, snel terugbelt en uitlegt waarom iets wel of niet kan. Dat is voor ons ‘De toekomst maken we samen’. Met deze keuzes geven we richting aan de toekomst van Hollands Kroon.
De komende jaren richten we ons op vier kernopgaven: 1. Sterke, leefbare dorpen met passende voorzieningen en sociale samenhang. 2. Ruimte bieden aan groei met behoud en versterking van de kwaliteit van landschap en leefomgeving. 3. Een financieel gezonde gemeente met ruimte voor ondernemerschap en duurzame economische ontwikkeling. 4. Iedereen doet mee en wie dat nodig heeft krijgt passende ondersteuning. Samen vormen deze kernopgaven de basis voor onze besluiten, investeringen en samenwerking in de komende bestuursperiode. Namens onze fracties, Alexander Bügel Onafhankelijk Hollands Kroon Patty Laan-Olij CDA Sylvia Buczynski PRO Daan Blokker PRO Jip Pankras Senioren Hollands Kroon ‘De toekomst maken we samen’ 4 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 Samen leven Samen leven begint bij de zekerheid dat je een plek hebt: een woning die bij je past, kansen om mee te doen en een omgeving waarin je je veilig voelt. Als gemeente kiezen we voor nabijheid, menselijke maat en samenhang - waarbij zelfredzaamheid en nabuurschap belangrijk zijn. Heb je hulp nodig? Dan sturen we je niet van loket naar loket. Hollands Kroon biedt ondersteuning die aansluit bij het leven van onze inwoners. Mensen met zorgen over inkomen, werk of veiligheid moeten (op tijd) worden gezien, ouderen moeten gezond zelfstandig kunnen wonen en nieuwkomers moeten een goede start krijgen.
Daarom kiezen we ervoor om een gemeente te zijn die dichtbij staat en de verantwoordelijkheid neemt om hulp goed te organiseren. 1. 1 WONEN Je thuis voelen begint met een fijne woning. Hollands Kroon heeft in de afgelopen jaren actief werk gemaakt van het sneller bouwen van woningen. Dat blijven we doen. Zo zorgen we voor voldoende betaalbare en passende woningen, nu en in de toekomst. Per dorp bepalen we welk type woningen nodig zijn: in het ene dorp zijn dat vooral starterswoningen, in het andere levensloopbestendige woningen zoals gelijkvloerse woningen, appartementen met lift of andere woonvormen die geschikt zijn voor ouderen. We bouwen voor verschillende doelgroepen, zodat inwoners in elke levensfase een passende woning kunnen vinden. Door een diverser aanbod aan woningen kunnen mensen op tijd doorstromen naar een andere woning. Tegelijk ondersteunen we mensen die langer zelfstandig thuis willen blijven wonen. We bieden ruimte aan innovatieve woonvormen die aansluiten bij verschillende woonwensen. Denk onder andere aan hofjes, flexwoningen, woningsplitsing, hergebruik van voormalige boerderijen en generatie- (familie)woningen. Om voldoende woningen te realiseren, richten we ons niet alleen op uitbreiding, maar ook op mogelijkheden binnen de al bebouwde omgeving.
Denk aan woningsplitsing, herbestemming van bestaande gebouwen en een zorgvuldig gebruik van beschikbare ruimte. Op die manier bewaken we de kwaliteit van onze leefomgeving. Karakteristieke dorpsstructuren, groene ruimtes en waardevolle doorkijken zijn een kenmerkend onderdeel van Hollands Kroon en blijven daarom een uitgangspunt bij ruimtelijke ontwikkelingen. Gebiedsontwikkeling Met woningbouw ontwikkelen we gebieden tot een fijne plek om te wonen, werken en ontspannen. Met die gebiedsontwikkeling maken we een omgeving prettig, gezond en duurzaam. De gemeente voert actief regie op woningbouwontwikkelingen en zet waar nodig grondbeleid, 6 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 7 VOORBEELD Bij de versnellingslocaties voor woningbouw laat Hollands Kroon zien dat betaalbaar bouwen ook vraagt om slim omgaan met geld. De gemeente neemt zelf regie op locaties, werkt met grondexploitaties en gebruikt beschikbare subsidies om plannen haalbaar te maken. Zo maakt de gemeente onder meer gebruik van de Rijksregeling Flexcity en de Realisatiestimulans voor betaalbare woningen. Daardoor kunnen we honderden betaalbare woningen bijbouwen, zonder dat de gemeente onnodig extra eigen middelen hoeft in te zetten.
Waar eigen investeringen nodig zijn, zoals bij Hooizicht in Anna Paulowna, worden deze zorgvuldig gedekt met huurinkomsten, rentebaten en subsidiebijdragen. Door subsidies actief te benutten en eigen middelen slim in te zetten, versnellen we betaalbare woningbouw op een financieel verantwoorde manier. H1. SAMEN LEVEN 1.2 ZORG EN ONDERSTEUNING In Hollands Kroon kunnen inwoners, waar nodig, rekenen op passende zorg en ondersteuning. De situatie van de inwoner is hierbij het uitgangspunt. We houden rekening met wat iemand zelf doet, wat het netwerk kan betekenen en waar extra hulp nodig is. Met de huidige onderscheidende, efficiënte, laagdrempelige en wijkgerichte aanpak gaan we verder, met ruimte voor verbetering. We zijn ook een partner in de Regiovisie sociaal domein Kop van Noord-Holland. Samenwerking, preventie, tijdige hulp en kwaliteit van hulp en zorg staan hierin centraal. Vroegsignalering Gezonde, veerkrachtige inwoners vormen de basis van sterke dorpen. Daarom investeren we in preventie, vroegsignalering en ondersteuning dicht bij huis. Door problemen tijdig te herkennen en passende hulp te bieden, voorkomen we dat inwoners vastlopen en zorgen groter worden. Wijkteams vervullen hierin een sleutelrol. Zij moeten toegankelijk, zichtbaar en dichtbij zijn in onze dorpen.
Gemeentelijke ondersteuning is bereikbaar via het loket en op vertrouwde plekken waar inwoners elkaar ontmoeten, zoals scholen, dorpshuizen en verenigingen. gebiedsontwikkeling en strategische aankopen in om woningbouw te versnellen. We kiezen zo nodig een ontwikkelpartner met kennis en ervaring. Het kan nodig zijn om actief te sturen op herontwikkeling binnen dorpen, bijvoorbeeld om leefbaarheid te ondersteunen, een ambitie te realiseren of de ruimtelijke kwaliteit te versterken. Daarom kopen we soms panden aan om een impuls te bereiken of werken we samen met partners zoals corporaties. Ons vertrekpunt bij deze actieve rol, is steeds te komen tot een financieel verantwoorde businesscase en realisatie samen met een lokale bouwpartner. Zelfbewoningsplicht Huizen zijn om in te wonen. Daarom voegen we aan ons woonbeleid een zelfbewoningsplicht en een leegstandsheffing toe, en waar mogelijk voorrangsregelingen voor mensen met een duidelijke binding met Hollands Kroon. De zelfbewoningsplicht is gericht op het tegengaan van speculatie, ongewenste verhuurpraktijken, en leegstand en niet op situaties waarin verhuur een maatschappelijke functie vervult. Denk hierbij aan huisvesting van eigen kinderen of inwoners die niet direct een woning kunnen kopen.
8 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 9 HIER ZETTEN WE DE KOMENDE JAREN OP IN: • We kiezen soms een ontwikkelpartner om kennis, capaciteit en risico’s in de uitvoering van onze woningbouwambities te delen. • We actualiseren de woonvisie, zodat inwoners per dorp zien welke woningen we willen toevoegen, voor wie we bouwen en hoe dit helpt om (langer) zelfstandig, betaalbaar en prettig in Hollands Kroon te wonen. • We willen dat inwoners zo lang mogelijk in hun eigen dorp kunnen wonen. Daarom koppelen we wonen en zorg aan elkaar. • We zetten naast grootschalige woningbouw in op herontwikkeling binnen de kernen om kwaliteit aan de omgeving toe te voegen. • We voeren waar juridisch mogelijk instrumenten in, zoals een leegstandsheffing, zelfbewoningsplicht en voorrangsregelingen voor inwoners met een aantoonbare binding met Hollands Kroon. • We passen het algemeen-bindendadviesbeleid aan zodat vergunningprocedures voor woningbouw sneller worden doorlopen. H1. SAMEN LEVEN H1. SAMEN LEVEN HIER ZETTEN WE DE KOMENDE JAREN OP IN: • We investeren in preventie en vroegsignalering, zodat problemen tijdig worden herkend en inwoners passende ondersteuning krijgen voordat zorgen groter worden.
• We zetten de integrale uitvoering van Jeugdhulp en Wmo via één organisatie voort, met duidelijke afspraken over kwaliteit, toegankelijkheid en resultaten voor inwoners. • We vertalen de Regiovisie sociaal domein naar concrete afspraken met regiogemeenten en maatschappelijke partners over samenwerking, inkoop en beschikbaarheid van ondersteuning. • Voor de inkoop van specialistische jeugdzorg werken we in de Kop van Noord-Holland samen en sturen we op tijdige, passende en beschikbare hulp voor kinderen en gezinnen die dit nodig hebben. • We zorgen voor goede wijkteams die zichtbaar, toegankelijk en dicht bij de inwoners aanwezig zijn. • We investeren in welzijn en de sociale basis door ontmoeting, vrijwilligerswerk, informele hulp en initiatieven in dorpen en wijken actief te ondersteunen. 1.3 KANSEN VOOR IEDEREEN In Hollands Kroon krijgt iedereen de kans om mee te doen. We helpen inwoners om zo zelfstandig mogelijk mee te doen in de samenleving. Voor wie kan werken, ligt de nadruk op werk of opleiding. Werk biedt namelijk niet alleen een inkomen; het gaat ook om betekenisgeving, structuur en contact. De gemeente begeleidt mensen hierin waar nodig. Is werken niet mogelijk? Dan zoeken we samen naar andere manieren om mee te doen. Ons uitgangspunt is dat inwoners die kunnen werken dat ook doen, of dat ze op andere manieren participeren zoals door een opleiding te volgen.
Bestaanszekerheid is daarvoor de basis. Inwoners met schulden of onzekerheden over hun inkomen, hebben op de eerste plaats rust en overzicht nodig. Dat doen we door vroegtijdig ondersteuning te bieden bij schulden en inkomensvraagstukken. Met onze schulddienstverlening en de doorbraakmethode geven we snelle en passende hulp, zodat problemen niet verergeren. Meedoen Hollands Kroon zet verder in op steun die je als inwoner écht kunt vinden: zichtbaar in de buurt, afgestemd op jouw situatie en verbonden met werkgevers en onderwijs in de regio. Dat betekent: leerwerkplekken, stages en scholingstrajecten die rechtstreeks aansluiten op wat lokale ondernemers nodig hebben. We zoeken met inwoners naar de kortste weg naar werk, of naar een andere manier van meedoen als werk (nog) niet haalbaar is. We gebruiken hiervoor de ruimte die de Participatiewet biedt. In Hollands Kroon is werk genoeg, maar de juiste mensen voor dit werk zijn niet altijd beschikbaar. Vergrijzing en personeelstekorten raken sectoren als zorg, techniek, logistiek, handel, recreatie en de agrarische sector. Ons doel is om inwoners concreet toe te leiden naar die banen.
Dat doen we door onderwijs, werkgevers en overheid beter te laten samenwerken, zodat inwoners terechtkomen in de banen van vandaag en morgen Daarom sluit de gemeente aan bij het regionaal werkcentrum Noord- Holland Noord, waar inwoners en werkgevers terechtkunnen met vragen over werk, scholing en hun loopbaan. Om het voortbestaan van het sociaal ontwikkelbedrijf te garanderen, moet het meegaan met de tijd. Hierin werken we de komende tijd samen aan ons sociaal ontwikkelbedrijf: Probedrijven. We houden altijd aandacht voor de mensen die hier werken. Nieuwkomers Nieuwkomers moeten een goede start in Hollands Kroon krijgen. We zien dat verschillende groepen hun eigen vraagstukken en ondersteuningsbehoefte hebben: statushouders, asielzoekers, Oekraïense ontheemden en arbeidsmigranten. Voor statushouders gaat het om een goede integratie in onze gemeenschap, met thema’s als taal, inburgering, participatie, opleiding en toeleiding naar werk. Voor asielzoekers en Oekraïners gaat het om passende opvang, begeleiding en aansluiting op voorzieningen, onderwijs en werk. Arbeidsmigranten vervullen een belangrijke rol in onze economie. Zij moeten op een fatsoenlijke en veilige manier wonen en werken, en een plek hebben in onze samenleving.
We voeren de aanbevelingen van het actieonderzoek van de organisatie Open Embassy (kennis door, voor en over nieuwkomers) uit voor arbeidsmigranten die in Hollands Kroon willen blijven wonen. Opvang, huisvesting en participatie van nieuwkomers moeten in evenwicht zijn met de leefbaarheid en draagkracht van onze dorpen. 10 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 11 H1. SAMEN LEVEN VOORBEELD Bij complexe situaties kijken we verder dan één loket. Als bijvoorbeeld schulden, wonen en zorg tegelijk spelen, brengen medewerkers uit verschillende teams met de doorbraakmethode in kaart wat deze inwoner écht verder helpt: wat geeft rust, wat is juridisch mogelijk en welke oplossing voorkomt dat het probleem groter wordt? Zo ontstaat sneller een gericht plan, met duidelijke afspraken. De doorbraakmethode helpt daarmee om maatwerk goed te onderbouwen en inwoners weer perspectief te geven. Met de doorbraakmethode doorbreken we vastgelopen situaties, door te kijken wat inwoners echt verder helpt ‘Wie vastloopt, heeft geen loket nodig maar een mens. Eén plan, duidelijke afspraken en weer perspectief.’ 1.4 VEILIG LEVEN Inwoners van Hollands Kroon moeten zich overal veilig voelen: in hun dorp, in het buitengebied en online. Veiligheid is de basis voor een prettige leefomgeving.
Daarom moeten we vroegtijdig signaleren, heldere grenzen stellen en consequent optreden als die grenzen worden overschreden. Handhaving is zichtbaar en aanspreekbaar, zodat inwoners weten dat de overheid er is en optreedt waar nodig. We doen dat samen met inwoners en maatschappelijke partners. Onveiligheid heeft grote impact op het leven van onze inwoners. Dat gaat vaak over thema’s die minder zichtbaar zijn: huiselijk geweld, kindermishandeling en geweld tegen meisjes en vrouwen. We blijven dit bestrijden. Ondermijning Veiligheid begint bij betrokken inwoners van Hollands Kroon die vroegtijdig signalen delen en naar elkaar omzien. We stimuleren dat. Preventie, zorg en handhaving gaan daarbij hand in hand. Waar nodig treden we stevig op tegen ondermijning, criminaliteit en overlast, samen met politie en partners. In het uitgestrekte buitengebied van Hollands Kroon spelen agrariërs, ondernemers en inwoners een waardevolle rol in het opmerken van criminele en ondermijnende activiteiten. Weerbaarheid De gemeente draagt bij aan de weerbaarheid van inwoners en gemeenschappen. We stimuleren inwoners om zich voor te bereiden op noodsituaties en zorgen voor goede informatie en hulp. Bij crisissen heeft de gemeente een rol in de coördinatie en uitvoering van noodmaatregelen en noodsteunpakketten.
In een samenleving die steeds afhankelijker wordt van digitale systemen, is digitale weerbaarheid van groot belang. We vergroten het bewustzijn van digitale risico’s en ondersteunen inwoners bij het voorkomen van cybercriminaliteit en de gevolgen van digitale verstoringen. 12 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 13 HIER ZETTEN WE DE KOMENDE JAREN OP IN: • We zijn zichtbaar aanwezig in onze kernen en werken nauw samen met inwoners en ondernemers, zodat signalen van onveiligheid, overlast en kwetsbaarheid eerder worden herkend. • We treden stevig op tegen ondermijning, (drugsgerelateerde) criminaliteit en overlast, vooral op erven, in loodsen, bedrijfspanden en op afgelegen locaties in het buitengebied. • We pakken huiselijk geweld, kindermishandeling en geweld tegen meisjes en vrouwen aan, en verhogen de bewustwording en samenwerking rondom deze thema’s. • We stimuleren inwoners om zich voor te bereiden op noodsituaties. • We helpen onze inwoners en organisaties om zich beter te beschermen tegen digitale criminaliteit. • We blijven inzetten op cybersecurity, informatieveiligheid en het zorgvuldig omgaan met (persoons)gegevens binnen de gemeentelijke organisatie. H1.
SAMEN LEVEN HIER ZETTEN WE DE KOMENDE JAREN OP IN: • We voeren de Participatiewet uit vanuit menselijke maat, met maatwerk, eenvoud en een aanpak die inwoners verder helpt richting participatie en werk. • We vergroten de bestaanszekerheid van inwoners met een laag inkomen of onzekere leefsituatie door tijdig te ondersteunen met heldere dienstverlening, inkomensondersteuning en begeleiding. • We stimuleren de verbinding tussen werk, onderwijs en werkgevers, onder meer via het regionaal werkcentrum Noord-Holland Noord en samenwerking met regionale partners. • We maken een duidelijke keuze over de toekomst van het sociaal ontwikkelbedrijf, met oog voor de positie van mensen die extra ondersteuning nodig hebben om mee te doen op de arbeidsmarkt. • We begeleiden nieuwkomers in Hollands Kroon op de thema’s opvang, taal, inburgering, participatie, onderwijs, werk en goede begeleiding. • We zien erop toe dat arbeidsmigranten op een fatsoenlijke en veilige manier kunnen werken en wonen. H1. SAMEN LEVEN Thuis in ieder dorp De verscheidenheid van dorpen in Hollands Kroon is groot. Ieder gebied en dorp heeft zijn eigen charme en uitdaging. Wat onze dorpen bindt, zijn de mensen die er wonen, werken en zich inzetten voor hun omgeving. Zij zijn de basis van leefbaarheid. Inwoners moeten zich thuis voelen in hun dorp.
Niet alleen letterlijk, als ze de voordeur dichtdoen, maar ook figuurlijk, als het gaat om voorzieningen. Het gaat om de plekken van ontmoeting voor jong en oud. Bij de sportclub bijvoorbeeld, het dorpshuis of de bibliotheek. Over gezond ouder worden, met een buitenruimte die geen obstakels kent. Voor kinderen die veilig op straat spelen; voor ouderen die een ommetje maken. En goed onderwijs. Al deze aspecten samen maken onze samenleving. Maatschappelijke voorzieningen en openbare ruimte zijn daarom van betekenis om elkaar te kunnen ontmoeten en samen de schouders te zetten onder de samenleving. Om als gemeente vinger aan de pols te houden, gaan we verder met de dorpsagenda’s. Hierin kunnen inwoners aangeven wat er nodig is om de leefbaarheid te verhogen, nu en in de komende jaren. Bij het opstellen ervan werken we samen met inwoners, dorpsraden, verenigingen, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Zo ontstaat een breed beeld van wat er leeft in een dorp en welke kansen er liggen. En bij de uitvoering ondersteunen we waar nodig. Voor de aanpak van grotere vraagstukken voor de langere termijn gebruiken we de dorpsvisies. Onze gebiedswethouders blijven in de dorpen het gezicht; zij zijn aanspreekbaar op wat er lokaal speelt. De komende jaren bepalen we per dorp wat er nodig is voor de toekomst. Niet alles kan overal in stand blijven.
Veel voorzieningen vragen om investeringen. Soms gaat dat gepaard met het samenbrengen van verschillende functies. Dat geldt eveneens voor onderwijs: om doorlopende leerlijnen mogelijk te maken, is het daar waar dat past, nodig om opvang en onderwijs bij elkaar te brengen in kindcentra. We willen dat jongeren zich verbonden voelen met hun dorp en daar kansen hebben om zich te blijven ontwikkelen en wonen. Als gemeente willen we er voor hen zijn. Zodat ook zij thuis zijn in ieder dorp. 2. 1 ONTMOETING In Hollands Kroon zien we de enorme betekenis van maatschappelijke voorzieningen, zoals dorpshuizen, sportclubs en bibliotheken. Ontmoeting in het dorp is de basis voor inwoners om samen de schouders eronder zetten. Door noodzakelijke grote investeringen en een kleiner aanbod van vrijwilligers, moeten we op een verantwoorde manier onze ambities waarmaken. We combineren functies waar dat kan, ook daar waar de gemeente medeverantwoordelijk voor is, zoals bij onderwijs en bibliotheken. Welke voorzieningen kunnen we de komende tijd op een slimme en efficiënte manier bij elkaar brengen? Zo geven we enerzijds invulling aan de grote behoefte aan voorzieningen, maar regelen we dat op een (financieel) verantwoorde manier. We brengen per dorp in beeld wat nodig en haalbaar is.
Ons streven is om in de vier hoofdkernen van Hollands Kroon maatschappelijke voorzieningen van goede kwaliteit te hebben. Voor andere dorpen geldt geen standaardoplossing: daar sluiten we aan bij wat het dorp verder helpt en zelf kan dragen. Soms is bijvoorbeeld één actieve vereniging essentieel om een dorp bij elkaar te houden. 14 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 15 H2. THUIS IN IEDER DORP Dorpshuizen Dorpshuizen vormen voor veel dorpen het hart van de gemeenschap. Het zijn plekken waar inwoners elkaar ontmoeten, activiteiten organiseren en waar sociale samenhang zichtbaar wordt. Zo zijn ze bijvoorbeeld vaak het centrum voor activiteiten zoals “Doet en ontmoet”. Deze voorzieningen draaien meestal op de inzet van vrijwilligers. We ondersteunen hen waar mogelijk, zodat zij deze bijdrage kunnen blijven leveren. Sport Een aantal sportcomplexen staat de komende tijd voor grotere investeringen. In de afgelopen jaren is het noodzakelijke onderhoud aan de complexen gedaan. Maar om de accommodaties toekomstbestendig te houden, is soms meer nodig. De gemeenschap heeft een serieuze rol voor en bij de instandhouding van sportverenigingen. Het gaat namelijk niet alleen om gebouwen, maar om plekken waar onze inwoners elkaar ontmoeten. Vrijwilligers zijn daarin onmisbaar. Zij dragen de sportverenigingen.
We ondersteunen de sport waar mogelijk. We werken aan sport- en beweegbeleid dat samenhangt met accommodatiebeleid dat op de lange termijn is berekend. Om te helpen bij investeringskeuzes, gebruiken we het Integraal Huisvestingsplan Sport (IHP-sport): met dit onderzoek is het mogelijk om prioriteiten te stellen en te faseren. Het geeft inzicht in de kosten en de staat van onderhoud van de sportcomplexen. Op basis daarvan kan de gemeente goed onderbouwde besluiten nemen. We sluiten in ieder geval aan bij de plannen in Nieuwe Niedorp, Hippolytushoef en Anna Paulowna. Voor Niedorp-Winkel willen we met de initiatiefnemers aan de slag met het ontwikkelen van het sportpark aan de Zuiderkanaalweg. We constateren dat daarvoor medewerking van de provincie nodig is. Voor Hippolytushoef kiezen we ervoor om de sport op de huidige locatie te concentreren. Dat betekent dat we samen met de gebruikers aan de slag gaan voor het integreren van een zwembad met sporthal aan de Belterlaan en een opwaardering van het sportcomplex tot sportpark. Voor de Veerburg is de ambitie om ten minste een dorpshuis met een plek voor cultuur te behouden op deze locatie.
16 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 17 VOORBEELD De dorpsvisie van Hippolytushoef laat zien dat er behoefte is aan een betere samenhang tussen maatschappelijke voorzieningen, sport, ontmoeting en andere functies. Op dit moment zijn voorzieningen nog niet overal logisch met elkaar verbonden of gecombineerd, waardoor kansen voor gezamenlijk gebruik en ontmoeting onvoldoende worden benut. Door functies zoals sport, ontmoeting, bibliotheek, jongerenwerk en zorg beter op elkaar af te stemmen en waar mogelijk te combineren, ontstaat een sterker en toegankelijker voorzieningenaanbod: beter vindbaar, meer gebruikt, en een plek waar inwoners, verenigingen, vrijwilligers en maatschappelijke partners elkaar vinden. Door voorzieningen slimmer te verbinden, ontstaat in Hippolytushoef meer ruimte voor ontmoeting, samenwerking en levendigheid. H2. THUIS IN IEDER DORPH2. THUIS IN IEDER DORP VOORBEELD De gemeente helpt inwoners en organisaties die sport- en ontmoetingsplekken willen realiseren. De initiatiefnemers blijven zelf verantwoordelijk voor het plan en het gebruik daarna. De gemeente kan ondersteunen met subsidie, een lening of advies over geldzaken en organisatie. Gaat het om een waardevolle voorziening voor het dorp, dan maken we duidelijke afspraken over de financiën en evalueren we regelmatig samen hoe het loopt.
Zo zorgen we dat publieke middelen goed worden besteed en dat de voorziening op langere termijn kan blijven bestaan. Met gerichte ondersteuning helpen we inwoners en organisaties om waardevolle ontmoetingsplekken voor hun dorp duurzaam te realiseren.
Bibliotheek De bibliotheek is een grote maatschappelijke partner van de gemeente. Op deze plek werken mensen aan kansengelijkheid. Dit doen we bijvoorbeeld door samen met onderwijs en kinderopvang structureel in te zetten op taalontwikkeling en leesbevordering. Kinderen krijgen zo een betere start, en bovendien worden onderwijsachterstanden verkleind. Inwoners kunnen hier werken aan basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en digitale vaardigheden. Bibliotheken zijn plekken waar ontmoeting en samenwerking samenkomen. Hiervoor werken ze samen met vrijwilligers en lokale partners. 2.2 VERKEER De inwoners van Hollands Kroon zijn sterk afhankelijk van de auto door lange afstanden en verschraling van het openbaar vervoer. Er is momenteel geen volwaardig alternatief voor de auto. We zetten in op kleinschalige vormen van openbaar vervoer. Denk aan het verder ondersteunen van de Belbus en het gebruik van doelgroepenvervoer voor andere passagiers. Dit laatste willen we samen met de Noordkopgemeenten oppakken. We onderzoeken, samen met een partner uit de OV-sector, of er betere en snellere OV-verbindingen mogelijk zijn, bijvoorbeeld over de A7. Openbaar vervoer moet goed aansluiten op bestemmingen, zoals werk, school, winkels en de sportclub. We onderzoeken daarom waar mensen in de regio zich naartoe verplaatsen.
Verkeersdruk Binnen onze gemeentegrenzen zien we dat het drukker wordt op de wegen. Daarom kiezen we ervoor de beschikbare ruimte gericht te verdelen tussen verschillende verkeersdeelnemers en functies. Dat geldt vooral voor straten binnen de bebouwde kom. De veelal smalle dorpswegen in oude kernen zijn niet overal gebouwd op intensief gebruik. Daardoor komen fietsers, voetgangers, bewoners en gemotoriseerd verkeer vaker met elkaar in de knel. We merken eveneens door toenemend autobezit en parkeren dat de kwaliteit van de openbare ruimte onder druk staat. In de komende periode nemen we kwetsbare verkeersdeelnemers als vertrekpunt voor (her)inrichting en verkeersmaatregelen. Kinderen moeten veilig en zelfstandig naar school kunnen fietsen. We onderzoeken hoe parkeren beter kan in de dorpen en niet ten koste gaat van de kwaliteit van de leefomgeving. Bijvoorbeeld door slimmer gebruik te maken van de openbare ruimte en het parkeren 18 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 19 HIER ZETTEN WE DE KOMENDE JAREN OP IN: • We zorgen dat in iedere kern ruimte blijft voor ontmoeting passend bij de schaal en behoefte van het dorp. • We zetten de ontwikkeling van het sportcluster Niedorp/Winkel als multifunctionele voorziening voor sport, ontmoeting en welzijn voort.
• We ontwikkelen in Hippolytushoef een sterke ontmoetingsplek in het centrum als extra impuls voor het winkelgebied. Ook beoordelen we gericht wat er nodig is op het gebied van sportfaciliteiten, zoals de sporthal en het zwembad. • We ondersteunen dorpshuizen bij gebruik, verduurzaming, programmering en het bereiken van inwoners. • We bepalen per dorp welke voorzieningen zelfstandig blijven en waar samenwerking of clustering meerwaarde heeft. We brengen waar mogelijk functies zoals dorpshuizen, sportvoorzieningen, scholen, bibliotheken, welzijnsvoorzieningen en ontmoeting samen, stemmen we programmering en openingstijden beter op elkaar af en benutten we gebouwen efficiënter. • We zetten de gebiedsgerichte aanpak voort en stellen als volgende dorpsvisie de visie voor Middenmeer op, vanwege de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen in het dorp. H2. THUIS IN IEDER DORP H2. THUIS IN IEDER DORP VOORBEELD Op verschillende plekken in Hollands Kroon spelen al langer verkeersknelpunten. Dit gaat bijvoorbeeld om wegen zoals de Nieuwsluizerweg, Poelweg, Oosterterpweg en Brugstraat. Het zijn voorbeelden van locaties waar verkeersveiligheid, leefbaarheid, landbouwverkeer, fietsers, voetgangers en bewoners elkaar soms in de weg zitten.
Daarom brengen we signalen overzichtelijk in beeld, bepalen we waar de urgentie het grootst is en pakken we maatregelen stap voor stap en planmatig op. De genoemde wegen zijn geen uitputtende lijst: andere locaties kunnen eveneens in beeld komen wanneer daar de verkeersveiligheid of leefbaarheid onder druk staat. Door verkeersknelpunten planmatig aan te pakken, maken we dorpswegen veiliger en houden we dorpen leefbaar. centraal nabij woningen te realiseren. Rondom scholen en op drukke schoolroutes is de auto daarom te gast. Bij onderhoud en vervanging van bruggen en wegen, houden wij rekening met de bereikbaarheid van het landelijk gebied, verkeersveiligheid en de positie van agrarisch verkeer. Wij zoeken balans tussen beschikbare investeringsruimte voor vervanging, verkeersveiligheid, leefbaarheid en de bereikbaarheid voor agrariërs en andere gebruikers van het buitengebied. Dit kan in sommige gevallen betekenen dat verkeer langere routes moet afleggen. 2.3 POSITIEVE GEZONDHEID Gezondheid gaat over meer dan niet ziek zijn. Het gaat over meedoen, mensen om je heen hebben en een plek waar je graag bent. Het gaat over een kind dat buiten speelt, een oudere die niet vereenzaamt, een jongere die ergens bij hoort. Dat is positieve gezondheid. Positieve gezondheid komt overal terug. In de eerste plaats in sport: sport en bewegen hebben een enorm gunstige invloed op de gezondheid.
Het brengt mensen samen en geeft structuur. Het is een van de krachtigste manieren om te voorkomen dat mensen ondersteuning nodig hebben. We investeren daar waar sport bijdraagt aan gezondheid en meedoen, en blijven daarin investeren. Verenigingen, vrijwilligers en bijvoorbeeld Sportservice Noordkop spelen hierin een grote rol. Mensen die onvoldoende middelen hebben om mee te doen, blijven we ondersteunen. Een fijne openbare ruimte creëert ook positieve gezondheid. Goed onderhouden openbaar groen geeft mensen het gevoel dat er om hen en hun omgeving wordt gegeven. Het gaat niet om de onderhoudsnorm op papier, maar om wat inwoners dagelijks zien en ervaren. Een scheefliggende stoeptegel heeft niet voor iedereen een hoge prioriteit, maar verhindert een oudere mogelijk om naar buiten te gaan. Daarom moeten we als gemeente aanwezig zijn en het onderhoudsniveau naar een hoger plan tillen. We doen dit samen met inwoners die betrokken zijn bij hun leefomgeving en hier actief aan bijdragen. Het gaat verder dan beheer van gemaaide bermen en onkruidvrije dorpen. We sturen erop dat de buitenruimte prettig wordt en dat de kwaliteit van het landschap in het buitengebied hoog blijft.
20 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 21 HIER ZETTEN WE DE KOMENDE JAREN OP IN: • We zetten in op betere en snellere openbaarvervoer- verbindingen met de regio en de Randstad waaronder een busverbinding via de A7. • We onderzoeken samen met de regio kleinschalige en vraaggestuurde vormen van openbaar vervoer als aanvulling op het bestaande OV. • We willen dat de omgeving bij scholen veilig is en dat kinderen veilig zelfstandig naar school kunnen fietsen. Rondom scholen en op drukke schoolroutes is de auto te gast. • We wegen bij investeringen voor vervanging van infrastructuur (zoals bruggen en wegen) de gevolgen voor verkeersveiligheid, agrarisch verkeer, reistijd en financiën af. • We zoeken bij nieuwe plannen en herinrichting naar slimme parkeeroplossingen die bijdragen aan verkeersveiligheid, leefbaarheid en kwaliteit van de openbare ruimte. • We pakken verkeersknelpunten in dorpen en buitengebied planmatig aan, met prioriteit voor locaties waar verkeersveiligheid en leefbaarheid onder druk staan. • We pakken verkeersonveilige situaties gericht aan, met prioriteit voor dorpswegen, schoolroutes, fietsers, scholieren en andere kwetsbare verkeersdeelnemers. • Veilige schoolroutes, veilige oversteekplaatsen, woonstraten en dorpswegen krijgen hierbij prioriteit.
Bij herinrichting van wegen staan voetgangers en fietsers centraal. H2. THUIS IN IEDER DORP H2. THUIS IN IEDER DORP VOORBEELD In Haringhuizen is een verwilderd stukje grond door de gemeente beschikbaar gesteld als ‘dorpstuin’. Een enthousiaste groep inwoners is met hulp van de gemeente aan het werk gegaan. De dorpskinderen zijn nauw betrokken bij het zaaien, stekken en oogsten. De vrij toegankelijke tuin zorgt voor saamhorigheid en plezier. Het is een fijne plek voor inwoners en passanten en goed voor insecten en vogels. Met hulp en adviezen van de gemeente is een vrij toegankelijke dorpstuin gerealiseerd.
Goed onderhoud betekent dat het groen toekomstbestendig is. Met enerzijds meer regen en tegelijkertijd meer hitte, is het essentieel dat onze dorpen hierop goed zijn ingericht. Vooral in historische kernen moeten we daar meer voor doen. Dat betekent bijvoorbeeld meer bomen, groen of wateropvang. Een groene, levendige en goed onderhouden buitenruimte is een investering in de gezondheid, de veerkracht en het geluk van iedereen die in Hollands Kroon woont, opgroeit en oud wordt. 2.4 ONDERWIJS EN JEUGD Een kind dat goed begint, heeft meer kansen. Daarom investeren we in Hollands Kroon in een stevige basis: van de allereerste jaren tot aan de overstap naar werk. De kindcentra zijn daarin voor ons een belangrijke partner: die brengen onderwijs, opvang en (mogelijke) ondersteuning samen op één plek, zodat geen kind tussen wal en schip valt. Voor studenten moeten scholen goed bereikbaar zijn. Met de meeste jongeren in Hollands Kroon gaat het goed. Dat willen we zo houden. We willen dat ze zich verbonden voelen met hun dorp en hier kansen hebben om zich te ontwikkelen, te blijven wonen en mee te doen. Maar we zien ook jongeren die worstelen met onder meer eenzaamheid, mentale druk of onzekerheid over de toekomst. We investeren met jongerenwerk in zichtbaarheid, contact en het vroeg signaleren van problemen. Hierin werken we samen met ouders, scholen, huisartsen en verenigingen.
Op die manier voorkomen we dat kleine problemen groter worden. 22 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 23 VOORBEELD Met de aanpak De Wijk Vooruit kijken we verder dan de voordeur. In wijken waar de leefomgeving, gezondheid en sociale samenhang onder druk staan, pakken we fysieke verbetering en sociale ondersteuning tegelijk aan: onderhoud en vergroening naast bijvoorbeeld bestaanszekerheid, opvoeden en eenzaamheid. Vanuit een zichtbare plek in de buurt werken gemeente, maatschappelijke partners en inwoners samen aan één aanpak voor de wijk. De belofte is dat wat buiten gebeurt en wat binnen nodig is, elkaar versterkt: zo knappen we niet alleen de wijk op, maar groeien ook vertrouwen, contact en hulp voor wie dat nodig heeft We pakken fysieke verbetering en sociale ondersteuning tegelijk aan met De Wijk Vooruit. VOORBEELD De SKJ-geregistreerde jeugdhulpverlener als jeugdondersteuner op school (JOK) biedt vroegtijdig hulp aan kinderen en gezinnen. De jongerenwerker vanuit Link (JOS), die meerdere dagdelen op scholen aanwezig is, werkt vooral preventief. Zij kennen de jongeren en weten wanneer iemand iets nodig heeft. Die nabijheid helpt jongeren verder en voorkomt een zwaardere zorgvraag. Omdat deze aanpak aantoonbaar werkt, verdienen de JOK en JOS een vaste plek binnen onze ondersteuning van jeugd en gezinnen.
Door JOK en JOS dicht bij jongeren te organiseren, signaleren we problemen eerder en bieden we sneller passende ondersteuning. HIER ZETTEN WE DE KOMENDE JAREN OP IN: • We brengen het onderhoudsniveau van de openbare ruimte weer op peil. • We nemen klimaatadaptatie (water, hitte, biodiversiteit) standaard mee bij herinrichting en onderhoudsprojecten. • In historische kernen zetten we als eerste in op vergroening, schaduw en ruimte voor wateropvang. • We betrekken inwoners actief bij de inrichting en het onderhoud van hun leefomgeving door gebieds- en dorpsgerichte aanpakken. • We verbeteren de kwaliteit van de leefomgeving door beheer, onderhoud, vergroening en de openbare ruimte meer in samenhang en onder regie aan te pakken. • We stimuleren bewegen, ontmoeten en gezond ouder worden door sport, openbare ruimte en maatschappelijke voorzieningen beter met elkaar te verbinden. • We richten de leefomgeving zo in dat inwoners worden uitgenodigd om te bewegen, elkaar te ontmoeten en actief mee te doen. H2. THUIS IN IEDER DORP H2.
THUIS IN IEDER DORP ‘Als jongeren hier hun toekomst zien, heeft ieder dorp toekomst.’ 24 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 25 HIER ZETTEN WE DE KOMENDE JAREN OP IN: • We breiden het programma van JOK en JOS uit naar meer scholen, zodat problemen eerder worden gesignaleerd en jongeren en hun verzorgers sneller passende ondersteuning krijgen. • We zorgen voor een structurele bekostiging van JOK en JOS. • We blijven investeren in een gerichte aanpak voor jongeren die zich eenzaam voelen of mentale druk ervaren, gekoppeld aan jongerenwerk en activiteiten. • Waar mogelijk en nodig realiseren we kindcentra, waarin onderwijs, opvang en ondersteuning beter met elkaar verbonden zijn. • We zetten in op een betere aansluiting tussen onderwijs, arbeidsmarkt en werkgevers, zodat jongeren beter worden voorbereid op banen in de regio en zij zich blijven kunnen verbinden aan Hollands Kroon. • Wij zetten ons in voor een goede bereikbaarheid van voortgezet onderwijs, mbo en hbo voor jongeren uit Hollands Kroon. Hollands Kroon heeft en geeft ruimte. Ruimte in het landschap, ruimte voor ontwikkeling en ruimte om keuzes te maken die passen bij wie wij zijn. Al die ruimte vraagt om richting.
De komende jaren staan we voor grote uitdagingen met een grote impact op de leefomgeving: de energietransitie, meer ruimte voor wonen en werken, en een toekomstbestendig land- en watersysteem. Die uitdagingen hangen samen. Daarom bezien we ze niet los, thema voor thema, maar als geheel, samen met inwoners, ondernemers en partners. Het gaat om mogelijkheden voor ontwikkeling, terwijl we zorgvuldig omgaan met het landschap en identiteit van onze dorpen. We staan voor een toekomst die past bij ons gebied in al zijn lokale verscheidenheid. De vastgestelde Omgevingsvisie is hiervoor ons vertrekpunt. H2. THUIS IN IEDER DORP Ruimte voor de toekomst In Hollands Kroon moeten leefbaarheid, sterke dorpen en vitale kernen, ondernemerschap, landschap en duurzaamheid met elkaar in balans zijn. Nieuwe initiatieven benaderen we in principe positief. Wel beoordelen we - met maatwerk - wat zij toevoegen aan onze gemeente en welke gevolgen zij hebben voor inwoners, de leefomgeving en de brede welvaart. Zo werken we met verantwoordelijkheid aan een gemeente die vooruitgaat, zonder dat dorpen, landschappen en gebieden hun eigenheid verliezen. 3. 1 DUURZAME TOEKOMST Overal in Hollands Kroon is de energietransitie zichtbaar: een groot windmolenpark, zonnepanelen op daken, een mogelijke hoogspanningskabel aan de horizon.
Onze gemeente speelt hierin een aanzienlijke rol en precies daarom gaan we er zorgvuldig mee om. Want op ons grondgebied komen zichtbaar en merkbaar vraagstukken samen rondom duurzame opwek, energie-infrastructuur, netcapaciteit en de inpassing van nieuwe voorzieningen in het landschap. Die vraagstukken dienen nationale doelen, maar de kwaliteit van onze leefomgeving en de toekomst van onze dorpen wegen voor ons net zo zwaar. We bewaken daarom het evenwicht tussen nationale opgaven en wat onze inwoners en ons landschap kunnen dragen. Duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit en maatschappelijk draagvlak gaan voor ons hand in hand. Het Rijk, de provincie en de regio claimen steeds meer ruimte: voor uitbreiding van het elektriciteitsnet, nieuwe hoogspanningsverbindingen, aanlanding wind op zee en mogelijk waterstofinfrastructuur. Wij bepalen weloverwogen hoe die ontwikkelingen hier landen. Onze lijn is helder: ze zijn aanvaardbaar als ze zorgvuldig worden ingepast en geconcentreerd op logische plekken, zoals binnen de grenzen van Agriport. Ze zijn niet aanvaardbaar als ze de duurzame, toekomstgerichte ontwikkeling van land- en tuinbouw in ons gebied belemmeren, of de openheid, het landschap en identiteit van ons gebied aantasten. Haalbare en betaalbare energietransitie Duurzaamheid mag voor inwoners en ondernemers geen last zijn.
Het gaat niet om een abstract doel, maar om een lagere energierekening, minder wateroverlast, schonere lucht, én een wijk die ook in 2040 prettig is om in te leven. Daar helpen we concreet bij: van een woning die minder energie vraagt tot het leveren van regentonnen om water op te vangen. Werken aan de energietransitie doen we samen met inwoners, ondernemers, woningcorporaties en andere maatschappelijke organisaties, zodat de transitie haalbaar en betaalbaar blijft. Energieopslag zien we als een belangrijk onderdeel van een toekomstbestendig energiesysteem: het helpt om opgewekte energie beter te benutten, verlicht de druk op het elektriciteitsnet en maakt onze energievoorziening weerbaarder. We steunen passende initiatieven als ze bijdragen aan een leefbare, duurzame en robuuste gemeente. 26 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 27 H3. RUIMTE VOOR DE TOEKOMST H3. RUIMTE VOOR DE TOEKOMST VOORBEELD In Hollands Kroon kunnen inwoners gratis terecht bij het Energieteam voor een energiescan of advies aan huis. Een energiecoach kijkt samen met de bewoner naar het energieverbruik, de staat van de woning en mogelijke vervolgstappen, zoals isolatie, ventilatie, subsidie of een lening. Inwoners krijgen daarmee een praktisch overzicht van maatregelen die passen bij hun huis, budget en situatie.
Zo maken we verduurzaming concreet: van inzicht in de energierekening tot een haalbare route naar een energiezuiniger woning. Gratis energieadvies geeft inwoners inzicht in wat zij zelf kunnen doen en welke hulp of regeling daarbij past. VOORBEELD Voor inwoners met een lager inkomen maken we de stap van advies naar uitvoering laagdrempelig. Huurders kunnen kosteloos hulp krijgen van een energieklusser voor kleine maatregelen die direct merkbaar zijn, zoals tochtstrips, radiatorfolie, een waterbesparende douchekop of ledlampen. Inwoners met een koopwoning die onder de meedoen-regeling vallen, kunnen daarbovenop ondersteuning krijgen bij grotere maatregelen, zoals isoleren of glas vervangen. De gemeente helpt stap voor stap: van het onderzoeken van de woning en het inschakelen van een aannemer, tot het regelen van de betaling. Zo zorgen we dat juist inwoners met minder financiële ruimte kunnen besparen op energie en comfortabeler wonen. Met praktische hulp aan huis maken we energiebesparing bereikbaar voor inwoners met een kleine beurs.
We kiezen voor duurzaamheid die past bij Hollands Kroon én die iets oplevert voor onze inwoners. Daarom beschermen we natuurwaarden en vergroten we de biodiversiteit in dorpen en buitengebied. We zijn duidelijk: geen extra zonnepanelen op landbouwgrond, maar kiezen voor zon op dak. We stimuleren circulariteit door hergebruik, reparatie, circulair inkopen en minder afval. Dat is goed voor het milieu, en het scheelt geld: minder verspilling betekent lagere kosten voor inwoners, ondernemers en gemeente. 3.2 VRAAG NAAR RUIMTE Ontwikkeling mag, zolang landschap en leefbaarheid niet onder druk komen te staan. Nergens zien we dat zoals bij de vraag naar ruimte: steeds meer partijen vragen erom, waardoor de druk oploopt. De studie Werkplaats Wieringermeer laat zien dat keuzes vaak los van elkaar worden gemaakt. Lokale dorpsopgaven, regionale economische ontwikkeling en nationale ruimteclaims komen samen in één gebied. Wij bekijken die vragen niet los van elkaar maar in samenhang tussen verschillende schaalniveaus, functies en toekomstperspectief. In een weidse gemeente als Hollands Kroon is het verleidelijk om al die ruimte als beschikbaar te zien. Dat is het niet. Het is een waardevolle basis voor leefbaarheid.
We betrekken inwoners, agrariërs en andere ondernemers bij die afwegingen: mensen die dit gebied kennen omdat ze er wonen en werken, met de agrarische sector als relevante partner voor duurzame voedselproductie en het landschap. Ruimtelijke kwaliteit Ontwikkelingen in ons gebied moeten de toekomst dienen. Ruimtelijke kwaliteit staat hierbij voorop: elk plan moet recht doen aan de geschiedenis van de plek en het perspectief. Woningbouw en voorzieningen bouwen we op de eigenheid van de plek, zodat onze dorpen prettige plekken blijven om te wonen. Niet alles hoort overal thuis. Over de hele gemeente kiezen we vooral voor initiatieven op de terreinen waar Hollands Kroon in uitblinkt: blue food (vis), agrifood, innovatieve landbouw, en hoogwaardige, innovatieve industrie en energie. Grote ontwikkelingen moeten we goed inpassen, mede om de kwaliteit van onze polder te verhogen. Uit Werkplaats Wieringermeer blijkt dat grote ruimtelijke programma’s alleen verantwoord zijn als ze leiden tot investeringen in ons gebied: wie veel vraagt, draagt evenredig bij aan de versterking ervan. Dat vertalen we naar heldere afspraken met initiatiefnemers over leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit. Waar dat kan, maken we die afspraken direct en concreet. Ook onderzoeken we of gebiedsprogramma’s of een gebiedsfonds kunnen helpen om kwaliteit al vanaf de start mee te laten groeien.
Landelijk gebied Voor het landelijk gebied maken we een samenhangende aanpak. Juist daar komen veel ruimteclaims samen: recreatie, landbouw, natuur en woningbouw. Hollands Kroon heeft een productief agrarisch landschap van grote regionale én nationale betekenis, maar moet rekening houden met klimaatverandering, een groeiende vraag naar zoet water en een betere bodem- en waterkwaliteit. Hiervoor is een integrale blik nodig. Er zijn in Hollands Kroon veel kansen om functies te combineren, bijvoorbeeld door groenblauwe dooradering van gebieden (water en groen) en aantrekkelijke dorpsranden. In deze aanpak beoordelen we de kwaliteiten van een gebied, de mogelijkheden om functies te combineren en wat nodig is om het gebied over dertig jaar nog te laten functioneren. Waar functies elkaar aanvullen, pakken we ze gezamenlijk op; waar dat niet kan, stellen we duidelijke prioriteiten. Zo blijft het landelijk gebied voor volgende generaties van waarde, en voorkomen we dat onze schaarse ruimte versnippert door initiatieven die er niet in thuishoren. 28 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 29 • We ondersteunen inwoners, ondernemers en dorpen bij verduurzaming, energiebesparing, duurzame warmte en stroom, hergebruik van materialen en klimaatadaptatie.
• We zetten in op zonnepanelen op daken en staan geen nieuwe zonnevelden of Agri-PV toe op landbouwgrond. • We ondersteunen passende vormen van lokale energieopwekking en energieopslag, zoals zon op dak, energiedelen, batterijsystemen en kleinschalige windenergie op erven, mits deze landschappelijk goed worden ingepast en passen bij de aard en schaal van de omgeving. • We beoordelen duurzaamheidsmaatregelen niet alleen op hun bijdrage aan klimaatdoelen, maar ook op hun bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit, leefbaarheid en draagvlak. HIER ZETTEN WE DE KOMENDE JAREN OP IN: • We nemen actief regie op de ruimtelijke inpassing van energie- infrastructuur en duurzame energieprojecten, rekening houdend met het landschap, leefbaarheid en draagvlak. • We concentreren grootschalige energievoorzieningen binnen de bestaande contouren van Agriport. • We verbinden ontwikkelingen met grote ruimtelijke impact aan investeringen in leefbaarheid, ruimtelijke kwaliteit en toekomst van het gebied. • We werken met Rijk, provincie, netbeheerders en partners aan oplossingen voor netcongestie, netverzwaring en de aanlanding van wind op zee. H3. RUIMTE VOOR DE TOEKOMST H3. RUIMTE VOOR DE TOEKOMST 3.3 LAND EN WATER Land en water vormen de cultuurhistorische basis van Hollands Kroon. Landschap, landbouw, dorpen en natuur kunnen alleen bestaan bij een gezond watersysteem en een goede bodemkwaliteit.
Op die basis zijn de agrarische sector en de natuur onmisbaar voor voedselproductie, een aantrekkelijk landschap en leefbare dorpen. Recent onderzoek naar de Wieringermeer laat zien dat een houdbaar bodem- en watersysteem de basis moet zijn voor verdere ontwikkeling. Klimaatverandering maakt die samenhang steeds zichtbaarder en dwingt ons verder te kijken dan beheer. We beslissen hoe we omgaan met water, bodem en ruimte, en welke functies we waar voorrang geven. UNESCO-Werelderfgoed Waddenzee, het IJsselmeer, het Amstelmeer, onze vaarten, dijken en waterlopen zijn de blauwe verbinding van Hollands Kroon en zijn van grote betekenis voor de identiteit en beleving. Zij bepalen mee hoe onze leefomgeving eruitziet. Het IJsselmeer is bovendien een belangrijke zoetwaterbron, voor landbouw, natuur, inwoners en economie. Juist de overgangen tussen land en water maken Hollands Kroon bijzonder: de openheid van de Wieringermeer, de lijnen van de dijken, het reliëf van Wieringen, de dynamiek van de kust. Die kwaliteiten beschermen we en maken we beter zichtbaar. IJsselmeerkust De IJsselmeerkust heeft daarbij een bijzondere positie. Hier liggen kansen voor stevigere dijken, betere groen- en waterstructuren, meer natuurontwikkeling en recreatieve verbindingen.
Het IJ-schrift van het platform IJsselmeergebied toont dat de Wieringermeerkust een herkenbare kustzone is met een eigen karakter: lange lijnen, open water, dijken, havenactiviteit, natuur, cultuurhistorie en extensieve recreatie. Ook de Waddenkust, met haar UNESCO-status, koesteren en beschermen we. Als agrarische gemeente heeft Hollands Kroon een bijzondere verantwoordelijkheid én kans. Onze landbouw is van grote betekenis: voor de economie, het landschap, de voedselvoorziening en onze regionale identiteit. Bijna alle vormen van landbouw komen in Hollands Kroon voor en die verscheidenheid is uniek. Bij een toekomstbestendige landbouw zijn gezonde leefomstandigheden voor landbouwhuisdieren vanzelfsprekend. Bij ruimtelijke ontwikkelingen en klimaatadaptatie houden we rekening met dierenwelzijn. 30 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 31 HIER ZETTEN WE DE KOMENDE JAREN OP IN: • We wegen bij grote ruimtelijke ontwikkelingen de gevolgen voor landschap, landbouw en leefbaarheid van dorpen mee. • We maken ruimtelijke keuzes in samenhang met ruimtelijke kwaliteit, brede welvaart, leefbaarheid, water en bodem. • We werken gebiedsgericht en bouwen voort op de eigen kwaliteit van dorpen, linten, erven, bedrijventerreinen, Agriport en landschappen waarbij de aard, schaal en identiteit van de plek leidend zijn.
• We sturen op complete en vitale kernen, waarin wonen, voorzieningen, bereikbaarheid, openbare ruimte, dorpsranden, ontmoeting en gezondheid elkaar versterken. • We stimuleren meervoudig en zorgvuldig ruimtegebruik, waarbij landbouw, natuur, waterberging, recreatie, energie en economie waar mogelijk samengaan. • We verbinden grote ontwikkelingen aan wederkerigheid, zodat initiatiefnemers bijdragen aan leefbaarheid, landschap, natuur, veilige routes en ruimtelijke kwaliteit. • We werken via een integrale gebiedsaanpak aan een toekomstbestendig landelijk gebied, waar inwoners, (agrarisch) ondernemers, terreinbeheerders en andere partners gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor de kwaliteit van landschap, natuur en voedselproductie. • We stellen in deze bestuursperiode een nieuw omgevingsplan vast, met duidelijke en eenduidige regels voor inwoners, ondernemers en initiatiefnemers. • We onderzoeken bij de uitwerking van het omgevingsplan waar regels eenvoudiger en flexibeler kunnen zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit van de leefomgeving. H3. RUIMTE VOOR DE TOEKOMST H3. RUIMTE VOOR DE TOEKOMST VOORBEELD Om te stimuleren dat mensen hun erven natuurvriendelijker inrichten, biedt de gemeente in samenwerking met de Agrarische Natuurvereniging een gratis erfscan. Kleine aanpassingen kunnen al helpen. Denk aan bloemenranden, insectenhotels, nestkastjes en struiken.
Boeren en mensen met een groot erf in het buitengebied kunnen zo zorgen voor meer planten en dieren op hun terrein. Kleine aanpassingen in beplanting zorgen al voor meer biodiversiteit op het erf. Agrarische hoofdstad De sector staat voor grote veranderingen rond water, bodem, klimaat en verduurzaming. Wij ondersteunen de ambitie van de agrarische sector om Hollands Kroon te ontwikkelen als agrarische hoofdstad van de toekomst. De kracht ligt bij de sector zelf; de gemeente faciliteert en verbindt waar nodig, en houdt het belang van de hele gemeente voor ogen. We werken hierin samen met agrariërs en andere gebiedspartners die zich dagelijks inzetten voor een sterk landelijk gebied: we stimuleren innovatie, vakmanschap en nieuwe verdienmodellen die passen bij het gebied. Ook investeren we samen in een gezondere bodem en schoner water: minder emissies, betere waterkwaliteit, meer biodiversiteit, sluitende kringlopen en oplossingen voor zoetwatertekorten. Landbouw en natuur kunnen elkaar hierbij aanvullen, zeker bij een gebiedsgerichte samenwerking. Zo bouwen we aan een agrarische gemeente met toekomst. 32 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 COALITIEPROGRAMMA HOLLANDS KROON 2026-2030 33 VOORBEELD Op Wieringen werken gemeente, ondernemers, agrariërs, natuurorganisaties, recreatieaanbieders en inwoners samen aan een toekomstbestendig gebied.
In het Gebiedsplan Wieringen zijn de ambities voor het voormalige eiland richting 2040 uitgewerkt. Het plan verbindt natuur en biodiversiteit, duurzame landbouw, waterkwaliteit, cultuurhistorie, passende recreatie en een stevige regionale economie. Daarmee bouwen betrokken partijen voort op de identiteit van Wieringen en op de samenwerking uit het Verdrag van Wieringen. Met het Gebiedsplan Wieringen werken inwoners, ondernemers en gebiedspartners samen aan een vitaal landschap waarin natuur, landbouw, recreatie en economie elkaar versterken. HIER ZETTEN WE DE KOMENDE JAREN OP IN: • We werken samen met partners aan een toekomstbestendig bodem- en watersysteem, met schoon en voldoende zoet water, ruimte voor waterberging en een aanpak van verzilting, droogte en waterkwaliteitsproblemen. • We versterken de kwaliteit van landschap en natuur door waterlopen, natuurvriendelijke oevers en groenstructuren beter met elkaar te verbinden. • We zetten ons in voor de Waddenzee, het IJsselmeer, het Amstelmeer en de kustzones als gebieden voor waterveiligheid, natuur, recreatie en beleving. • We vergroten de aantrekkelijkheid van de Wieringermeerkust met cultuurhistorie, veilige fietsverbindingen, recreatieve beleving en de zichtbaarheid van de Zuiderzeewerken en de Wieringermeer.
• We ondersteunen de ambitie van de agrarische sector om Hollands Kroon verder te ontwikkelen als agrarische hoofdstad van de toekomst. Daarbij faciliteren en verbinden we waar nodig en stimuleren we samen met agrariërs en gebiedspartners innovatie, vakmanschap, kringlooplandbouw, zoetwateroplossingen en nieuwe verdienmodellen. • We herijken de manier waarop we als gemeente bijdragen aan de ambitie ‘Agrarische hoofdstad van de Toekomst’. • We werken gebiedsgericht aan een vitaal landelijk gebied waarin landbouw, water, natuur en landschap elkaar versterken. ‘Landbouw en natuur: niet kiezen, maar delen. Dat is hoe pioniers en doeners dit landschap hebben gemaakt en hoe we het samen sterk houden.’ H3. RUIMTE VOOR DE TOEKOMST Economie van de toekomst Van de grootschalige bedrijvigheid op Agriport, via de agrariër die in alle vroegte het land op gaat en de garnalenvisser die ver van huis zijn netten uitgooit, tot de recreatieondernemer die onze gemeente een gezicht geeft en de MKB’er die onze dorpen verlevendigt: ondernemers zijn essentiële pijlers van onze economie. Ze zorgen voor werkgelegenheid en houden onze dorpen vitaal. We ondersteunen lokaal ondernemerschap en zorgen voor een goed vestigingsklimaat, voor bedrijven die iets toevoegen aan onze gemeenschap en aan de brede welvaart van onze inwoners. Werkgelegenheid binnen onze gemeentegrenzen is voor inwoners essentieel.
Daarom zetten we in op meer werkgelegenheid in de Kop van Noord-Holland. We willen dat inwoners hier kunnen wonen en werken, en zich verbinden aan onze gemeenschappen en gemeente. 4. 1 AGRIPORT Agriport is van grote economische betekenis en heeft zich ontwikkeld tot een toonaangevend nationaal cluster waar glastuinbouw, technologie, energie en data samenkomen. Voor verdere ontwikkeling van Agriport staan wij open, maar wel selectief en binnen duidelijke kaders. Ontwikkelingen moeten aantoonbaar bijdragen aan de brede welvaart, lokale werkgelegenheid en de ruimtelijke kwaliteit in de Wieringermeer. We zetten primair in op ontwikkeling binnen de bestaande contouren van Agriport. Nieuwe functies beoordelen we op hun bijdrage aan het economische profiel van Hollands Kroon, hun effect op het energiesysteem en de werkgelegenheid, en hun ruimtelijke inpassing. Grootschalige distributiecentra en bedrijven die hoofdzakelijk afhankelijk zijn van arbeidsmigranten staan we niet toe. Samen met het Rijk en de provincie nemen we de strategische (digitale) autonomie van Nederland mee in onze afwegingen. Voor alle nieuwe ontwikkelingen, inclusief datacenters, geldt dat zij een positieve bijdrage leveren aan vermindering van netcongestie (met uitzondering van zon op glastuinbouw). De nationale en strategische betekenis en ruimtelijke impact van Agriport vragen om sterkere publieke regie.