bijlage 7 Vooronderzoek Conventionele Explosieven

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal

Datum Kenmerk Auteur

: 25 september 2013 : 13080142/MBO/rap1 : ing. M. Botermans

Vrijgave

: ing. M. Botermans/W. van Giesen

: ………………….

Opdrachtgever : Agel Adviseurs : Dhr G. Moret : Postbus 4156 : 4900 CD Oosterhout

© IDDS bv. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd bestand en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, elektronisch of anderszins zonder voorafgaande, schriftelijke toestemming van de uitgever.

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

1 / 29

Inhoud 1

INLEIDING ........................................................................................................................... 3

1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

ALGEMEEN ....................................................................................................................................... 3 ADVIES VERLOOP VAN DE WERKZAAMHEDEN MET VEILIGHEIDSBORGING .................................................. 3 WSCS-OCE ....................................................................................................................................... 4 DOELSTELLING EN WERKWIJZE ........................................................................................................... 4 BEGRENZING ONDERZOEKSGEBIED...................................................................................................... 5

2

INVENTARISATIE BRONNENMATERIAAL ................................................................................. 6

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8 2.9 2.10 2.11 2.12

LITERATUUR ..................................................................................................................................... 6 ARCHIEF VAN DE GEMEENTE WIERINGERMEER, (1930) 1938-1985 (1989) ............................................ 7 ARCHIEF VAN DE GEMEENTE WIERINGERMEER 1986-1995 .................................................................... 8 ARCHIEF GEMEENTE WIERINGERMEER, SECRETARIE-ARCHIEF, 1938-1955 ........................................... 8 ARCHIEF GEMEENTE WIERINGERMEER, SECRETARIE-ARCHIEF, 1938-1985. .......................................... 8 ARCHIEF VAN DE GEMEENTE WIERINGEN 1816-1979 ............................................................................ 8 ARCHIEF VAN DE GEMEENTE WIERINGEN (1927) 1980-1990 (1995). .................................................... 8 RUIMINGEN EXPLOSIEVEN OPRUIMINGSDIENST DEFENSIE (EODD) ......................................................... 8 COLLECTIE MIJNENVELDGEGEVENS, LEG- EN RUIMRAPPORTEN EODD ................................................... 9 NAOORLOGSE MELDINGEN EN RUIMINGEN ............................................................................................ 9 OVERIGE BRONNEN ...........................................................................................................................

9 WEBSITES ...................................................................................................................................... 10

3

BEOORDELING EN EVALUATIE BRONNENMATERIAAL ........................................................... 11

3.1 3.2 3.3

RESULTATEN ARCHIEF- EN LITERATUURONDERZOEK ........................................................................... 11 STELLING DEN OEVER ..................................................................................................................... 13 VERNIELING POLDERSTEIGERBRUG ................................................................................................... 14

4

LUCHTFOTOANALYSE ........................................................................................................ 18

4.1 4.2

ALGEMEEN ..................................................................................................................................... 18 RESULTAAT LUCHTFOTOANALYSE ..................................................................................................... 21

5

LOCATIEGEGEVENS........................................................................................................... 22

5.1 5.2 5.3

HET TE BEWERKEN GEBIED ............................................................................................................... 22 NAOORLOGSE WERKZAAMHEDEN ...................................................................................................... 22 HUIDIGE SITUATIE PROJECTGEBIED.................................................................................................... 24

6

AFBAKENING RISICOGEBIEDEN .......................................................................................... 25

6.1 6.2 6.3

INDICATIES EN CONTRA-INDICATIES ................................................................................................... 25 HORIZONTALE AFBAKENING VERDACHT GEBIED .................................................................................. 26 VERTICALE AFBAKENING VAN HET VERDACHT GEBIED.......................................................................... 26

SAMENVATTING EN CONCLUSIE ......................................................................................................... 27 BIJLAGE 1. INVENTARISATIEKAART AMSTELMEERKANAAL ................................................................. 28 BIJLAGE 2. BODEMBELASTINGKAART AMSTELMEERKANAAL ............................................................. 29

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

2 / 29

1

INLEIDING

1.1

ALGEMEEN

Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier is voornemens om het Amstelmeerkanaal te laten baggeren. De voorbereiding is in opdracht aan AGEL adviseur gegeven. In de voorbereidende fase is door T&A Survey een zogeheten Quick-Scan uitgevoerd naar conventionele explosieven (hierna: CE). In deze Quick-Scan was aangegeven dat er geen reden was voor de uitvoering van een volledig vooronderzoek. In het weekend van 27 en 28 juli 2013 is echter door een magneetvisser munitie boven water gehaald. Voornoemde vondst is voor de opdrachtgever voldoende reden om alsnog op korte termijn een volledig vooronderzoek te laten uitvoeren. Tevens verzocht de opdrachtgever IDDS een advies te geven omtrent acties en maatregelen om baggerwerkzaamheden alsnog veilig uit te kunnen voeren. 1.2

ADVIES VERLOOP VAN DE WERKZAAMHEDEN MET VEILIGHEIDSBORGING

Aan de grondslag van de werkzaamheden ligt geen compleet vooronderzoek. De uitgevoerde QuickScan gaf geen aanleiding tot het uitvoeren van een compleet vooronderzoek. Normaliter is deze basis afdoende om de werkzaamheden regulier te laten uitvoeren. Het niet uitvoeren van een volledig vooronderzoek conform de WSCS-OCE heeft als risico dat er ondanks een goed uitgevoerde QuickScan explosieven kunnen worden aangetroffen tijdens uitvoering. Ook een volledig vooronderzoek geeft geen garantie voor het niet aantreffen van niet feitelijk aantoonbaar achtergebleven explosieven. De kans hierop wordt echter aanzienlijk verkleind. IDDS heeft daarom geadviseerd alsnog een volledig vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van Conventionele Explosieven (CE) conform de huidige wettelijke norm, de WSCS-OCE, versie 1, 1 2012. Op die locaties waar uit het vooronderzoek explosieven verwacht wordt is geadviseerd een TRA (Taak Risico Analyse) op te laten stellen en aansluitend een detectie uit te voeren naar de te verwachten explosieven. Afhankelijk van de soort en aantallen de explosieven in het baggerproces te laten verwijderen of vooruitlopend door een OCE duikteam te laten verwijderen. Het is aan te bevelen de detectie- en benaderwerkzaamheden te laten uitvoeren onder toezicht van een ervaren OCE gevormde toezichthouder.

1

het Werkveldspecifiek Certificatieschema voor het Systeemcertificaat Opsporen Conventionele Explosieven, Staatscourant 2012, nr. 4230, 16 maart 2012. Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

3 / 29

1.3

Wscs-OCE

In de WSCS-OCE is vastgelegd dat een volledig historisch vooronderzoek naar conventionele explosieven ten minste dient te bestaan uit de volgende hoofdonderdelen: 1.3.1

Inventariseren bronnenmateriaal Genormeerd is welke bronnen in het vooronderzoek moeten worden geraadpleegd en op welke wijze de beoordeling van het bronnenmateriaal dient te worden uitgevoerd. Daarbij is een onderscheid gemaakt tussen verplichte en aanvullende bronnen. (zie hoofdstuk 2)

1.3.2

Beoordeling en evaluatie van het bronnenmateriaal Er zijn concrete bepalingen opgenomen over de wijze waarop het verdachte gebied zowel in horizontale als in verticale dimensie dient te worden afgebakend.

1.3.3

Rapportage en CE bodembelastingkaart Er zijn duidelijke eisen gesteld aan de output van het vooronderzoek, te weten een rapportage en een CE bodembelastingkaart.

De geraadpleegde literatuur- en archiefstukken zijn allen vermeld in het bronnenoverzicht. Van de gehanteerde luchtfoto’s zijn bovendien de vindplaats, sortie (vlucht)nummers, fotonummers, datum, schaal en kwaliteit beschreven. 1.4

DOELSTELLING EN WERKWIJZE

Het doel van dit vooronderzoek is om: − − − − −

Vast te stellen of er indicaties danwel contra-indicaties bestaan voor de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven (CE) op de projectlocatie; Indien er indicaties bestaan voor de aanwezigheid van CE vast te stellen welke (sub)soorten er mogelijk kunnen worden aangetroffen; Op basis van luchtfoto-interpretatie de mogelijke locaties van CE zo nauwkeurig mogelijk vast te stellen; Het verdachte gebied in horizontale en in verticale dimensie af te bakenen; Een rapportage en bijbehorende CE bodembelastingkaart samen te stellen.

De uitgangssituatie bij het inzetten van de analyse wordt bepaald door de beschikbare feiten die, voor zover mogelijk, zijn omgezet naar een geografische locatie. Hiermee worden de onderzoeksresultaten transparant over elkaar heen geprojecteerd om een zo volledig mogelijk beeld van de gebeurtenissen ter plaatse te kunnen vormen. Verwerking van het feitenmateriaal vindt plaats met behulp van een Geografisch Informatie Systeem (GIS).

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

4 / 29

1.5

BEGRENZING ONDERZOEKSGEBIED

Op basis van de aangeleverde gegevens is het onderzoeksgebied als volgt begrenst:

Figuur 1. Begrenzing werkgebied (rood) en onderzoeksgebied (geel). Ten behoeve van de analyse is voor de begrenzing van het onderzoeksgebied de in de WSCS-OCE maximale genoemde afstand voor de afbakening van verdacht gebied bij (duik)bombardementen gehanteerd, 181 meter.

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

5 / 29

2

INVENTARISATIE BRONNENMATERIAAL

2.1

LITERATUUR

Amersfoort, H. en Kamphuis, P., Mei 1940. De strijd op Nederlands grondgebied (‘s Gravenhage 2012). Blijdorp, B.A., Wieringermeer 1940-1945 (Middenmeer 2007). Cock, E. de, Willemse, W.J.Z., De inundatie van de Wieringermeer in 1945. Een rapport over de evacuatie en terugkeer van de Wieringermeerbevolking (Alphen aan den Rijn 1955). Jong, L de, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog (12 dln. Amsterdam 19691994) deel 4. ‘Mei 1940’. Idem, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog (12 dln. Amsterdam 1969-1994) deel 10b. ‘Het laatste jaar’ (II, tweede helft). Eversteijn, T., Bombardementen, raketbeschietingen, neergekomen vliegtuigverliezen in de periode 10 mei 1940 - 5 mei 1945 (2011).

V-wapens

en

militaire

Korthals Altes, A., Luchtgevaar, luchtaanvallen op Nederland 1940-1945 (Amsterdam 1984). Middlebrook, M., en Everitt, C., The Bomber Command War Diaries. An operational reference book 1939-1945 (Surrey, 2011). Oedzes, Jh. e.a., Wieringen tijdens de oorlog 1940-1945: herinneringen, foto’s, dagboekfragmenten en krantenberichten ten tijde van de oorlogsjaren op Wieringen (Hippolytushoef 1994). Pie (pseud. Pladdet-Dees), De Terp als reddingsboei. Kroniek 16 april 1945-7 mei 1945 (z.p., z.j.) Teeling-Geers, A.C.M., Wieringermeer van toen naar nu (Wieringerwerf 2000) Terpstra, P., 50 jaar Wieringermeer (Leeuwarden 1980) Zwanenburg, G.J., En nooit was het stil… Kroniek van een luchtoorlog (2 dln., z.p., z.j.). Sectie Krijgsgeschiedenis Generale Staf, Beknopt overzicht van de krijgsverrichtingen der Koninklijke Landmacht 10-19 Mei 1940 (’s Gravenhage, 1947). Studiegroep Luchtoorlog 1939-1945 (SGLO), Verliesregister 1939-1945. Alle vliegtuigverliezen in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog (’s Gravenhage, 2008).

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

militaire

6 / 29

2.2

ARCHIEF VAN DE GEMEENTE WIERINGERMEER, (1930) 1938-1985 (1989)

Toegangsnummer 2.18.2. Luchtbeschermingsdienst

Inv.nr. 1194

2.18.3. Gevaarlijke stoffen

1195

2.19.2 Bruggen

1288

1293

2.14.6. Wederopbouw

905

905

911

916

2.27 Landsverdediging

1682

1683

1684

1686

1692

Omschrijving Overzichtsstaten van verrichte wachtdiensten door de Luchtbeschermingsdienst, 1940 okt – 1941 dec Stukken betreffende de ruiming van niet-ontplofte bommen, 1971-1981 Stukken betreffende herbouw van de Poldersteigerbrug in verband met de vernieling in 1944/1945 door de Duitsers. Stukken betreffende het herstel van oorlogsschade aan bruggen Stukken betreffende de voorbereiding en uitvoering van de regeling voor de bouw van woningen in de Wieringermeer na de oorlog 1942-1948 Stukken betreffende de opruiming van funderingen in het kader van wederopbouwplannen 19451946 Stukken betreffende diverse aangelegenheden betreffende de wederopbouw, 1945-1950 Stukken betreffende de problematiek van herbouw van boerderijen en pachterswoningen, 1946-1951 Rapporten betreffende bombardementen en beschietingen in de gemeente, 1940-1944 Stukken betreffende voorschriften met betrekking tot het ruimen en de vindplaats van niet ontplofte bommen Stukken betreffende neergestorte vliegtuigen en een kabelballon in de Wieringermeer Stukken betreffende het begraven en de vindplaats van overleden militairen 1940-1957 Stukken betreffende het bezoek van D.W. Gaunt, Canadese oorlogsvlieger, die in 1945 een noodlanding in de Wieringermeer maakte

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

Relevant Nee

Ja

Ja

Nee

Nee

Nee

Nee

Nee

Ja

Nee

Nee

Nee

Nee

7 / 29

2.3

ARCHIEF VAN DE GEMEENTE WIERINGERMEER 1986-1995

Toegangsnummer

Inv.nr. 528

Omschrijving Stukken betreffende de ruiming van bommen en verongelukte bommenwerper thunderbolt

Relevant Nee

In dit archief zijn geen relevante stukken met betrekking tot CE aangetroffen. 2.4

ARCHIEF GEMEENTE WIERINGERMEER, SECRETARIE-ARCHIEF, 1938-1955

Toegangsnummer

2.5

Omschrijving Stukken betreffende herbouw van Poldersteigerbrug in verband met de vernieling in 1944/1945 door de Duitsers

Relevant Ja

ARCHIEF GEMEENTE WIERINGERMEER, SECRETARIE-ARCHIEF, 1938-1985.

Toegangsnummer

2.6

Inv.nr. 1288

Inv.nr. 1293

Omschrijving Stukken betreffende het herstellen van oorlogsschade aan bruggen

Relevant Nee

Omschrijving Stukken betreffende het functioneren van het Militair Gezag op Wieringen

Relevant Nee

ARCHIEF VAN DE GEMEENTE WIERINGEN 1816-1979

Toegangsnummer

Inv.nr. 702

In dit archief zijn geen relevante stukken met betrekking tot CE aangetroffen. 2.7

ARCHIEF VAN DE GEMEENTE WIERINGEN (1927) 1980-1990 (1995).

Toegangsnummer

Inv.nr. 565

Omschrijving Stukken betreffende het opruimen van een mijn buiten het munitiedepot aan de Rijksstraatweg 33-43 te Hippolytushoef.

Relevant Ja

In dit archief zijn geen andere relevante stukken voor het onderzoeksgebied aangetroffen. 2.8

RUIMINGEN EXPLOSIEVEN OPRUIMINGSDIENST DEFENSIE (EODD)

Sinds 1971 worden meldingen en ruimingen van CE centraal geregistreerd door de Explosieven Opruimingsdienst. De MORA’s voor de gemeente Wieringen uit de periode 1971-heden zijn opgevraagd, geïnventariseerd en verwerkt in onderstaand overzicht. Vóór de centrale registratie door de EODD werden vondsten en ruimingen van CE bij bodemroerende werkzaamheden niet of nauwelijks geregistreerd. Bij de uitvoering van het archiefonderzoek is hiermee rekening gehouden.

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

8 / 29

Voor de gemeente Wieringen zijn de volgende MORA’s en UO’s opgevraagd. MORA 2006088 9 760218

LOCATIE Westerlanderweg 35 te Westerland Maskedijk Wieringen via R.P.

970026

Blauwejaap nr.2

731518

MBL complex

PLAATSNAAM

AANTAL

BENAMING

NAT.

WESTERLAND

1

granaat

Onbekend

HIPPOLYTUSHOE F HIPPOLYTUSHOE F

Onbekend 1

seinpatroon

Onbekend

350 ptn

mitrailleurpatronen

Onbekend

Geen van de bovenstaande vondsten heeft betrekking op het onderzoeksgebied. 2.9

COLLECTIE MIJNENVELDGEGEVENS, LEG- EN RUIMRAPPORTEN EODD

In deze collectie zijn geen gegevens over mijnenvelden binnen of nabij het onderzoeksgebied aangetroffen. 2.10 NAOORLOGSE MELDINGEN EN RUIMINGEN In 1988 werd buiten het (voormalig?) munitiedepot aan de Rijksstraatweg 33-43 te Hippolytushoef één 2 mijn gemeld. Het is niet bekend of daadwerkelijk tot ruiming is overgegaan. In de collectie mijnenveldgegevens, leg- en ruimrapporten zijn geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van een mijnenveld op deze locatie aangetroffen. 2.11 OVERIGE BRONNEN T&A Survey, 0812GPR3248 Quickscan naar de mogelijke aanwezigheid van Conventionele Explosieven ter plaatse van het Amstelmeerkanaal in de gemeente Wieringen (7 september 2012). BK Bodem, Projectnummer 121341, Verkennend waterbodemonderzoek. Boezemwater Amstelmeerkanaal tussen Den Oever en De Haukes (28 juni 2012).

Door opdrachtgever werd betreffende de vondst van de magneetvisser het volgende medegedeeld. Afgelopen weekend (27/28 juli) heeft de politie een zg. “magneetvisser” aangesproken die stond op de brug in de Burgerweg (Poldersteigerbrug) over het Amstelmeerkanaal. De magneetvisser melde twee verschillende dingen: − −

De oevers van het kanaal zouden gebruikt worden als dumpplaats voor afval, zoals koelkasten, fietsen, asbest, magnetron, en zo had hij nog een rijtje; Vanwege de interesse in de oorlog wist de magneetvisser aan de agent te vertellen dat die brug een strategisch punt is geweest in de oorlog en dat juist die brug extreem beschoten zou zijn. Juist in dat stuk kanaal, rond de brug, ligt veel munitie volgens de magneetvisser.

De magneetvisser had een aantal geweerpunten en hulzen van brisantgranaten naar boven gehaald. 3 De geweerpunten heeft hij aan de politieagent afgestaan, in het kader van onderdelen van munitie.

2

Archief Gemeente Wieringen. Inventarisnummer 565.

3

Email aan auteur, d.d. 29 juli 2013.

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

9 / 29

Indien daadwerkelijk CE kunnen worden aangetroffen rond deze brug is het, gezien de aard van de vondst, niet waarschijnlijk dat het achtergebleven CE als gevolg van beschietingen betreft. In dat geval zouden naar verwachting geen hulzen van brisantgranaten worden aangetroffen, maar de (resten van) granaten zelf. De bovenstaande melding is meegenomen bij de beoordeling van het literatuur- en archiefmateriaal en de luchtfotoanalyse. 2.12 WEBSITES www.bodemdata.nl maps.google.com watwaswaar.nl www.pagowirense.nl

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

10 / 29

3

BEOORDELING EN EVALUATIE BRONNENMATERIAAL

3.1

RESULTATEN ARCHIEF- EN LITERATUURONDERZOEK

Op basis van het archief- en literatuuronderzoek is hieronder een overzicht opgesteld van oorlogshandelingen die zich in (de directe nabijheid van) het onderzoeksgebied hebben afgespeeld. Vanwege de bovengenoemde munitievondst in juli van dit jaar is speciale aandacht uitgegaan naar aanwijzingen voor de dump van munitie in de nabijheid van stellingen of tijdens de Nederlandse terugtocht in mei 1940 en de Duitse aftocht in april/mei 1945. Datum 10 mei 1940

12 juli 1940

Gebeurtenis In de middag arriveren ca. 3000 Nederlandse militairen in Wieringermeer die na grensgevechten tot achter de Afsluitdijk waren 4 teruggetrokken. Bombardement op Wieringen.

12 augustus 1940

Bombardement rond 23.00 uur op Wieringen

21 augustus 1940

Bombardement om 13.45 op Wieringen.

2 maart 1941

Een Beaufort voert een aanval uit op de haven en schepen in Den Helder, een schip van 1500 ton in Harlingen en 12 schepen en sluizen in Den Oever.

14 maart 1941

Junkers Ju 88 stort om 04.00 neer te Wieringen, Hippolytushoef

Bijzonderheden

Getroffen werden de terreinen nabij de boerderijen van dhr. Roos en dhr. J. Mulder in de 5 polder Waard-Nieuwland. 4 bommen vielen in het bouwland en 2 nabij de boerderij. De Stroeërdijk wordt hierbij 6 getroffen. Vier bommen worden 7 afgeworpen. Getroffen werd de Westerlandseweg nabij de woningen van P. Mostert, J. 8 Speur en A. Kamps. Getroffen werd de Westlanderlaan en het land langs de Betonweg tegenover 9 het ‘Witte Café’ nabij de woningen van J. Koog, P. Mulder, wed. W. Vermeulen en 10 D. Breed. Elf bommen komen tot ontploffing, waardoor drie woningen ernstig worden beschadigd. Een zoektocht naar eventuele tijdbommen levert 11 niets op.

Het toestel komt terecht op 200 meter ten noordwesten van polder Kroon.

4

Blijdorp, B.A., Wieringermeer 1940-1945 (Middenmeer 2007). Eversteijn, T., Bombardementen, raketbeschietingen, neergekomen V-wapens en militaire vliegtuigverliezen in de periode 10 mei 1940 - 5 mei 1945 (2011). 6 Oedzes, Wieringen tijdens de oorlog 1940-1945 (Wieringen 1994). 7 Rapport Rijksveldwacht, 12-5-1940, in: Oedzes, Wieringen tijdens de oorlog. 8 Ibidem. 9 Ibidem. 10 Ibidem. 11 Oedzes, Wieringen tijdens de oorlog. 12 Zwanenburg, G.J., En nooit was het stil… Kroniek van een luchtoorlog (2 dln., z.p., z.j.), Deel 1. 5

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

11 / 29

Datum

Bijzonderheden

18 mei 1941

Gebeurtenis Noodlanding, gedemonteerd door 13 Duitse militairen. Bombardement op Wieringen

26 juni 1941

Bombardement op Wieringen.

Bombardement met brandbommen. In Hippolytushoef worden de Belterlaan 8, 8A en 8B en het gemeentelijk slachthuis 14 getroffen.

21 april 1943

Drie Dornier Do 217 toestellen met werkenummers 1453, 1457, 1477 en 1478 storten neer te Wieringen bij Westerland Dornier Do 217 met Werkenummer 1409 van 4./NJG 3 ‘Udet’ stort neer te 15 Wieringen bij Westerland. Aan de Noorderkwelweg vallen 65 bommen. Eén daarvan komt tot ontploffing.

31 januari 1943

24 mei 1943

19 juli 1943

3 november 1943

22 november 1943 Winter 1943

Maart 1945

April 1945

Een Handley-Page Halifax van No.102 Ceylon Squadron stort neer te 17 Wieringermeer bij Hippolytushoef Een Focke Wulf Fw 190 A-4 met Werkenummer 7094 van 1./JG II stort neer te Wieringen bij Westerland. Een Republic P-47C Thunderbolt van 334th Fighter Squadron/4th Fighter Group stort om 12.30 uur neer te 18 Wieringen. Bombardement op Wieringen Op enkele tientallen meters van de 19 havendam bij de korte Afsluitdijk steekt een bom uit het ijs. Deze werd door Duitse militairen tot ontploffing gebracht. Enkele mannen worden te werk gesteld voor de aanleg van een versperring aan 20 de Betonweg bij de munitiegebouwen (Rijksstraatweg 33-43). Een munitietransport wordt door twee jachttoestellen beschoten op de Betonweg ter hoogte van boerderij Lont-Vet tussen de Gest en de Akkerweg.

Drie Beauforts bombarderen Wieringen. Getroffen werden te Den Oever zoeklichtinstellingen.

Een groot aantal brandbommen komt tot ontbranding.Noorderkwelweg 16 65 bommen gevallen.

Het toestel slaat in achter de woning van dhr. C. Bakker in het buurtschap Vatrop bij Oosterland. Getroffen werd Den Oever.

Eén voertuig werd getroffen. Een Duitse militair kwam om het 21 leven.

13

Oedzes, Wieringen tijdens de oorlog. Eversteijn, Bombardementen. 15 Ibidem. 16 Rapport inzake bominslag 31 januari 1943, archief gemeente Wieringerwerf, inventarisnummer 1683. 17 Eversteijn, Bombardementen. 18 Zie ook Oedzes, Wieringen tijdens de oorlog. 19 Ibidem. 20 Ibidem. 21 Ibidem. 14

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

12 / 29

Datum 17 april 1945

April 1945

Mei 1945

8 mei 1945 3.2

Gebeurtenis Duitse Sprengkommandos blazen rond 12.00 uur de IJsselmeerdijk van de Wieringermeerpolder op. In de polder komt daardoor vier meter onder water 22 te staan. Duitse troepen laten de Poldersteigerbrug en mogelijk andere bruggen over het Amstelmeerkanaal 23 springen. Duitse troepen trekken zich terug via de Elft en de Polder, onder andere via de Slingerweg. Wieringen wordt bevrijd.

Bijzonderheden

Eerder werd het brugdek reeds verwijdert. De restanten van de brug werden later gesprongen. Bij de Afsluitdijk dienen zij veel uitrusting af te geven, daarom wordt onderweg veel 24 weggegooid.

25

STELLING DEN OEVER

Bij Den Oever waren enkele (Nederlandse, vooroorlogs aangelegde) stellingen gelegen. Deze stellingen waren allen gelegen buiten het onderzoeksgebied. Hieronder is een overzicht gegeven:

22

L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog (12 dln. Amsterdam 1969-1994) deel 10b. ‘Het laatste jaar’ (II, tweede helft), 1263-1264. 23 Archief Gemeente Wieringermeer, Secretarie-Archief, 1938-1955. Inv.1288 24 Oedzes, Wieringen tijdens de oorlog. Mogelijk werd ook munitie weggegooid. Op foto’s in het werk van Oedzes zijn bewapende Duitse militairen te zien. Feitelijke aanwijzing voor de dump van munitie door deze militairen ontbreken. 25 Website www.pagowirense.nl (23-9-2013). Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

13 / 29

Figuur 2. De verschillende stellingen nabij Den Oever, met bijbehorende beschrijvingen. Bron: www.bunkerinfo.nl (23-9-2013).

Deze stellingen zijn allen gelegen op ruime afstand van het onderzoeksgebied

3.3

VERNIELING POLDERSTEIGERBRUG

Uit het geraadpleegde archiefmateriaal is gebleken dat enkele bruggen over het Amstelmeerkanaal door de terugtrekkende Duitse troepen zijn vernield. Van één van deze bruggen, de Poldersteigerbrug, de brug waarbij de magneetvisser CE heeft aangetroffen, gelegen aan de Burgerweg, is vastgesteld dat deze is vernield met behulp van CE. In het archief van de gemeente Wieringermeer zijn enkele stukken met betrekking tot het herstel van deze brug aangetroffen.

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

14 / 29

Figuur 3. De kaart met de locatie van de te herstellen Poldersteigerbrug. (Archief gemeente Wieringermeer, Secretariearchief, inventarisnummer 1293).

Met behulp van eveneens in het archief aangetroffen stukken is een goed inzicht te verkrijgen in de constructie van de brug ten tijde van WO.2 en de hoogte van het brugdek en de diepte van de funderingen ten opzichte van NAP. Zo blijkt (zie ook onderstaande afbeelding) dat de waterdiepte onder de brug omstreeks 2.40 meter bedraagt en de funderingspalen in de landhoofden een diepte bereiken van maximaal 4 meter –NAP en de funderingspalen in het water een maximale diepte van 6 meter –NAP.

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

15 / 29

Figuur 4. Zijaanzicht van de Poldersteigerbrug. Hieruit is op te maken hoe diep de waterbodem lag t.o.v. NAP ten tijde van WO2. (Archief gemeente Wieringermeer, Secretarie-archief, inventarisnummer 1293).

Uit dezelfde stukken blijkt dat een enkele honderden meters westelijker gelegen voetbrug eveneens is vernield, maar uit het archiefmateriaal is niet gebleken dat hierbij eveneens een spring/vernietigingslading is gebruikt.

Figuur 5. De westelijker gelegen voetbrug over het Amstelmeerkanaal. 26

Volgens een bericht uit de krant Het Vrije Volk zijn alle verbindingen over het Amstelmeerkanaal door de terugtrekkende Duitse troepen opgeblazen. Op basis van luchtfotomateriaal is vast te stellen dat een brug ten oosten van de Poldersteigerbrug eveneens is vernield.

26

‘Geen verbinding met de Wieringermeer!’, Het Vrije Volk, 13 april 1948.

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

16 / 29

Figuur 6. De eveneens vernielde (of verwijderde) brug ten oosten van de Poldersteigerbrug.

Uit het archiefmateriaal is ook gebleken dat de Poldersteigerbrug na de oorlog uiteindelijk (omstreeks 1950) in dezelfde vorm werd hersteld.

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

17 / 29

4

LUCHTFOTOANALYSE

4.1

ALGEMEEN

In een vooronderzoek wordt door IDDS bij voorkeur intensief gebruik gemaakt van luchtfotoanalyse. Op basis hiervan kan worden nagegaan of er op beeldmateriaal sporen zijn van militaire activiteiten, bominslagen, militaire stellingen etc. in het onderzoeksgebied. De resultaten van deze luchtfotoanalyse worden voor dit vooronderzoek verwerkt in het Geografisch Informatiesysteem (GIS) om hiermee tot een locatie specifieke afbakening van de risicogebieden te kunnen komen. Bij het verkrijgen van historische luchtfoto’s zijn een aantal zaken van eminent belang, te weten: − − −

De foto’s dienen het onderzoeksgebied volledig te dekken; De foto’s dienen te voldoen aan een tijdsafbakening. In dit specifieke geval zijn door IDDS uit de collectie van de Universiteit Wageningen (WAG) luchtfoto's aangeschaft en geanalyseerd die volgen op de achterhaalde data van oorlogshandelingen; De foto’s dienen voor de analyse van een goede schaal en kwaliteit te zijn.

De luchtfotocollecties van de Universiteit Wageningen (WAG) en de Topografische Dienst Zwolle (TOPOD) zijn geraadpleegd. Voor een volledige dekking zijn zeven luchtfoto’s van twee verschillende datums (24-2-1945 en 19-4-1945) aangekocht. Op de ‘runs’ (fotoseries) van beide datums zijn enkele verstoringen gesignaleerd die interpretatie bemoeilijken. Zo zijn op de run van 24-2-1945 enkele wolken zichtbaar die een gedeelte van het onderzoeksgebied bedekken. Op de run van 19 april 1945 is ten zuiden van het kanaal een inundatie zichtbaar (zie ook de resultaten van het archief- en literatuuronderzoek) waardoor sporen van oorlogshandelingen aan die zijde niet zichtbaar zijn. Door de samenvoeging van verschillende luchtfoto’s uit beide runs kon wel een volledig overzicht van kwalitatief goede foto’s worden verkregen. Om de luchtfotoanalyse te kunnen uitvoeren zijn de volgende luchtfoto’s aangekocht uit de collectie van de Universiteit Wageningen: FOTONUMMER SORTIE 3054,3076,3077, 106G/4492 3079 3036, 3038,3044, 4/2354 3047

DATUM 24-2-1945

SCHAAL Onbekend

KWALITEIT Goed

BRON WAG

19-4-1945

1/10.800

Goed

WAG

Bovengenoemde luchtfoto's zijn met behulp van een Geografisch Informatiesysteem (GIS) op de huidige ondergrond geplaatst. De wijze waarop dit is gebeurd, is door locaties die zowel tijdens de Tweede Wereldoorlog als vandaag de dag bestaan aan elkaar te koppelen, zodat een vergelijking tussen beide perioden mogelijk is gemaakt. De gelokaliseerde historische luchtfoto's zijn op de aanwezigheid van oorlogsgerelateerde bodemverstoringen geanalyseerd. Eventueel waargenomen verstoringen zijn weergegeven in de inventarisatiekaart in de bijlage. Op de volgende pagina's treft u enkele detailbeelden van het onderzoeksgebied ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. Tenslotte treft u de resultaten van de uitgebreide luchtfotoanalyse op een A3overzicht.

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

18 / 29

Figuur 7. Vermoedelijk een schijnvliegveld, gelegen ten zuiden van het kanaal langs de Wieringerrandweg. Verdere objecten ontbreken. De twee watergangen die aan weerszijden door het ‘vliegveld’ lopen sluiten een gebruik als zodanig, althans ten tijde van deze foto, uit. (Luchtfotonummer 3052).

Het ‘vliegveld’ Wieringerrandweg lijkt een schijn/hulpvliegveld te zijn. In de literatuur wordt echter alleen het vliegveld aan de Wierweg. Nadere gegevens over een eventueel vliegveld op deze locatie 27 ontbreken.

Figuur 8. De munitieopslag aan de Rijksstraatweg 33-43. Deze locatie heeft geen invloed op het onderzoeksgebied. (Luchtfotonummer 3036).

27

Blijdorp, Wieringermeer 1940-1945.

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

19 / 29

Figuur 9. Tussen de Oosterkruisweg en de Rijksstraatweg 33-43 (Munitiedepot) is een stelling, vermoedelijk voor luchtdoelgeschut aangelegd. (Luchtfotonummer 3036).

Figuur 10. Op luchtfotomateriaal van 19 april 1945 is deze brug verwijdert. Op bovenstaande uitsnede (uit februari 1945) is deze nog intact. Er zijn geen sporen van oorlogshandelingen zichtbaar. (Luchtfotonummer 3047).

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

20 / 29

Figuur 11. Bij de brug direct ten westen van het schijn/hulpvliegveld lijkt het brugdek te zijn verwijdert voor 19 april 1945. (Luchtfotonummer 3053).

4.2

RESULTAAT LUCHTFOTOANALYSE

Op het geanalyseerde luchtfotomateriaal enkele sporen van oorlogshandelingen waargenomen binnen het onderzoeksgebied. Zo is aan de westzijde van het onderzoeksgebied mogelijk aan de dijk een tweetal stellingen zichtbaar (zie bijgevoegde inventarisatiekaart) en zijn verschillende bruggen in april 1945 vernield.

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

21 / 29

5

LOCATIEGEGEVENS

5.1

HET TE BEWERKEN GEBIED

Het Amstelmeerkanaal loopt aan de zuidrand van het voormalig eiland Wieringen, vanaf Den Oever tot het Amstelmeer. Het kanaal heeft een lengte van 8.927 meter en een gemiddelde breedte van 26 28 meter. De maximale waterdiepte bedraagt, afgaande op de gegevens uit het waterbodemonderzoek 29 omstreeks 2.40m. In het verleden is de watergang in gebruik geweest ten behoeve van de aan- en 30 afvoer van water en waterberging. Een groot gebied van Wieringen bestaat uit leemgronden en daarna kleigronden. Plaatselijk komen 31 oude kleigronden, zandgronden, veengronden en moerige gronden voor. Uit het archiefmateriaal zijn twee boringen op de locatie van de Poldersteigerbrug achterhaald.

Figuur 12. De beide boringen, afkomstig uit het gemeentearchief Wieringermeer. Inventarisnummer 1288.

5.2

NAOORLOGSE WERKZAAMHEDEN

28

BK Bodem, projectnummer 121341, Verkennend waterbodemonderzoek. Boezemwater Amstelmeerkanaal tussen Den Oever en De Haukes (28 juni 2012). Uit archiefmateriaal is gebleken dat de waterdiepte dezelfde is als ten tijde van WO.2. Ibidem. 30 Ibidem. 31 Grond die naar verhouding veel organische stof bevat. www.bodemdata.nl (22 september 2013). 29

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

22 / 29

Door middel van vergelijking van historisch kaart- en luchtfotomateriaal en recente satellietbeelden is nagegaan in hoeverre binnen het onderzoeksgebied (ingrijpende) bodemroerende werkzaamheden zijn uitgevoerd. Er zijn geen gegevens bekend over eventueel in het verleden uitgevoerde baggerwerkzaamheden.

Figuur 13. Amstelmeerkanaal anno 1950. Bron: watwaswaar.nl (23-9-2013).

Figuur 14. Het kanaal in 1983. Bron: watwaswaar.nl (23-9-2013).

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

23 / 29

Figuur 15. De situatie anno 2013. Bron: Bing Maps.

Uit de vergelijking van het historisch luchtfoto- en kaartmateriaal zijn geen aanwijzingen voor het plaatsvinden van grootschalige bodemroerende werkzaamheden naar voren gekomen. 5.3

HUIDIGE SITUATIE PROJECTGEBIED

Op het moment van schrijven is het kanaal in gebruik voor de beroeps- en recreatievaart.

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

24 / 29

6

AFBAKENING RISICOGEBIEDEN

6.1

INDICATIES EN CONTRA-INDICATIES

Hieronder is een overzicht opgenomen van alle indicaties en contra-indicaties die uit het bovenstaande vooronderzoek naar voren zijn gekomen. 6.1.1

Indicaties -

In de nabijheid van het onderzoeksgebied zijn verschillende malen (brand)bommen afgeworpen; In de nabijheid van de oostzijde van het onderzoeksgebied zijn stellingen aangelegd; Binnen het onderzoeksgebied, bij de Poldersteigerbrug, de brug aan de Burgerweg, zijn CE aangetroffen, vermoedelijk in de vorm van klein-kalibermunitie (kogelpunten) en resten van (brisant)granaten; Binnen het onderzoeksgebied is een stelling met een loopgraaf zichtbaar; De Poldersteigerbrug is in april 1945 door Duitse troepen vernield. Later zijn de restanten tot springen gebracht. Enkele andere bruggen over het Amstelmeerkanaal ten oosten en westen van de Poldersteigerbrug werden eveneens vernield.

-

-

6.1.2

Contra-indicaties −

Er zijn geen meldingen van de EODD aangetroffen met betrekking tot vondsten van CE binnen het onderzoeksgebied; Er zijn geen feitelijke aanwijzingen aangetroffen voor de mogelijke aanwezigheid van mijnenvelden in het onderzoeksgebied; Geen feitelijke aanwijzingen voor de aanwezigheid van afwerpmunitie in het kanaal; Geen aanwijzingen voor grondgevechten binnen het onderzoeksgebied; Geen feitelijke aanwijzingen voor de dump van munitie door Nederlandse troepen in mei 1940; Geen feitelijke aanwijzingen voor de dump van munitie door Duitse troepen in april/mei 1945; Op luchtfotomateriaal zijn geen duidelijke sporen van oorlogshandelingen in de vorm van inslagkraters van geschut- of afwerpmunitie binnen het onderzoeksgebied waargenomen; Er zijn geen feitelijke aanwijzingen aangetroffen voor het plaatsvinden van beschietingen op of rond de Burgerweg/Poldersteigerbrug.

− − − − − − − 6.1.3

Leemten in de kennis − − − − − − −

Het is niet duidelijk of en zo ja, wanneer er op deze locatie in de periode 1946-1970 CE zijn aangetroffen en gemeld. Hierover zijn geen gegevens bekend bij de EODD; Aan de Wieringerrandweg is op het luchtfotomateriaal een mogelijk schijn- of hulpvliegveld gesignaleerd. Nadere gegevens hierover ontbreken; Er zijn geen luchtfoto’s beschikbaar gebleken van vóór 29 november 1944; Nadere informatie over de loopgraaf en stelling binnen het onderzoek ontbreekt; Nadere informatie over de gebruikte springlading voor de vernietiging van de Poldersteigerbrug in april 1945 ontbreekt; Er is geen informatie aangetroffen waaruit blijkt dat bij het herstel van de Poldersteigerbrug CE zijn aangetroffen en geruimd; Nadere informatie over de vernieling van de overige bruglocaties ontbreekt. Op basis van het geraadpleegde literatuur- en archiefmateriaal kon niet worden bevestigd of deze bruggen eveneens met springladingen zijn vernield.

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

25 / 29

6.2

HORIZONTALE AFBAKENING VERDACHT GEBIED

Op basis van de geraadpleegde archief- en literatuurgegevens is vastgesteld dat op drie locaties binnen het onderzoeksgebied sprake is van een verdacht gebied. Conform de WSCS-OCE is de locatie van een in werking getreden vernielingslocatie te beschouwen als verdacht op de aanwezigheid van CE. Het verdachte gebied is vastgesteld op een straal van 25 meter vanuit het hart van de brug waarbinnen sprake is van een verhoogd risico op het aantreffen van CE. De locaties van de stellingen aan de westzijde van het onderzoeksgebied, alsmede de loopgraaf zijn eveneens te beschouwen als verdacht op de aanwezigheid van CE. Mogelijk aan te treffen (sub)soorten CE: Locatie Poldersteigerbrug Loopgraaf

Stelling

6.3

Soort Vernielingslading Klein kaliber munitie, infanteriebewapening (handgranaten e.d.) Klein kaliber munitie, infanteriebewapening (handgranaten e.d.)

Aantal

Verschijningsvorm In werking getreden Achtergelaten

Kaliber

Achtergelaten

Tot 20 mm

Tot 20 mm

VERTICALE AFBAKENING VAN HET VERDACHT GEBIED

Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog bedroeg de diepte van het kanaal ter hoogte van de Poldersteigerbrug 2.40m –NAP. Resten van de vernielingslading kunnen mogelijk worden aangetroffen tot een diepte van 2.90m –NAP. Ter plaatse van de loopgraven en stellingen binnen het onderzoeksgebied kunnen mogelijk CE worden aangetroffen tot een diepte van maximaal 2m –NAP. Deze verdachte gebieden zijn echter niet van invloed op het werkgebied.

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

26 / 29

SAMENVATTING EN CONCLUSIE Uit bovenstaande archief- en literatuurgegevens alsmede luchtfotoanalyse zijn enkele aanwijzingen voor de aanwezigheid van CE in het werkgebied aangetroffen. Binnen het onderzoeksgebied is een mogelijke stelling en loopgraaf waargenomen. Nadere informatie over deze locatie ontbreekt. Het verdachte gebied op deze locatie is niet van invloed op het werkgebied. De Poldersteigerbrug is in april 1945 door Duitse troepen vernield en tot springen gebracht. Deze locatie is conform de WSCS-OCE te beschouwen als verdacht op de aanwezigheid van CE. Voor de overige bruglocaties ontbreekt aanvullende informatie over inzet van CE ter vernietiging van de bruggen. Op deze locaties is het niet mogelijk gebleken een verdacht gebied af te bakenen. In de literatuur zijn gegevens aangetroffen over de terugtocht van grote aantallen Nederlandse militairen richting de Wieringermeer. Het is mogelijk dat deze tijdens hun terugtocht CE hebben achtergelaten in watergangen, maar hiervoor zijn in de geraadpleegde archief- en literatuurgegevens geen feitelijke aanwijzingen aangetroffen. Het overige gebied binnen het onderzoeksgebied kan worden beschouwd als onverdacht op de aanwezigheid van conventionele explosieven, dat wil zeggen, niet meer verdacht op de aanwezigheid van CE dan de overige niet-onderzochte en vrijgegeven Nederlandse bodem.

Voorafgaande aan de hervatting van de baggerwerkzaamheden ter plaatse van de bruglocatie Poldersteigerbrug adviseert IDDS het opstellen van een Taak Risico Analyse (TRA). IDDS bv Noordwijk (ZH)

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

27 / 29

BIJLAGE 1. INVENTARISATIEKAART AMSTELMEERKANAAL

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

28 / 29

124000

125000

126000

127000

128000

129000

130000

131000

132000

133000

Inventarisatiekaart Legenda Melding EODD

549000

549000

Brug vernield (april 1945) Poldersteigerbrug/Burgerbrug (gesprongen april 1945) Beschieting vanuit de lucht, april 1945 Splitterbox Stelling Geschutstelling

Munitiedepot Rijksstraatweg 33-43 548000

548000

Bombardement Blindganger in het ijs, winter 1943 Munitievondst 26/27 juli 2013 Loopgraaf Militair terrein Onderzoeksgebied Werkgebied

MORA 970026

547000

547000

MORA 760218 12 juli 1940 (6 bommen) Brug vernield (april 1945)

0

1:25000

1000 m

546000

546000

26 juni 1941 (Brandbommen) Poldersteigerbrug/Burgerbrug (gesprongen april 1945)

31 januari 1943 ( 65 brandbommen)

21 augustus 1940 (11 bommen)

545000

545000

Brug vernield (april 1945) Brug vernield (april 1945)

12 augustus 1940 (4 bommen) MORA 20060889

544000

544000

Schijn- of hulpvliegveld

124000

125000

126000

127000

128000

129000

130000

131000

132000

133000

BIJLAGE 2. BODEMBELASTINGKAART AMSTELMEERKANAAL

Vooronderzoek naar de mogelijke aanwezigheid van conventionele explosieven Amstelmeerkanaal 13080142/MBO/rap1

29 / 29

125000

126000

127000

128000

129000

130000

131000

132000

549000

549000

550000

124000

550000

123000

Meter

546000

546000

547000

Meter

547000

548000

25

548000

25

Bodembelastingkaart Legenda

545000

Verdacht gebied vernielingslading (in werking getreden) tot 2,90m -NAP Verdacht gebied infanteriemunitie, 2m -NAP Onderzoeksgebied

545000

Opsporingsgebied vernielingslading 2,90 -NAP

0

123000

124000

125000

126000

127000

128000

129000

130000

131000

1:25000

544000

544000

Werkgebied

1000 m

132000