bijlage 5 Natuurtoets
Tekst van het document
7.3
Vogels
7.3.1
Bronnenonderzoek In de omgeving van het plangebied zijn waarnemingen bekend van broedverdachte vogels met jaarrond beschermde nesten. Het gaat om Boomvalk, Buizerd, Gierzwaluw, Havik, Huismus, Kerkuil, Ransuil, Sperwer, Wespendief (NDFF 2012 – 2022).
7.3.2
Veldbezoek Voor algemene soorten is volop broedgelegenheid aanwezig in de oevers, rietkragen, bomen en in aangrenzende weilanden. Tijdens het broedseizoen zijn nesten van watervogels zoals Wilde eend, Meerkoet, Waterhoen langs het water te verwachten, in de weilanden Kievit en Scholekster en in de bomen bijvoorbeeld Houtduif. Nabij het plangebied zijn verspreidingsgegevens bekend van vogels met jaarrond beschermde nesten. Jaarrond beschermde nesten van categorie 1 t/m 4 zijn binnen het plangebied niet aangetroffen. Er is geen sprake van essentieel leefgebied voor soorten met een jaarrond beschermd nest buiten het plangebied. Rondom het plangebied is zeer veel vergelijkbaar leefgebied aanwezig, waardoor er geen sprake is van een bijzondere onmisbare functie.
7.3.3
Conclusie aanwezigheid In het broedseizoen broeden algemene soorten in het plangebied. Jaarrond beschermde nesten en essentiële functies voor soorten met jaarrond beschermde nesten (categorie 1 t/m 4) zijn binnen het plangebied uitgesloten er is evenmin sprake van essentieel leefgebied.
7.4 7.4.1
Grondgebonden zoogdieren Bronnenonderzoek Nabij het plangebied zijn waarnemingen bekend van Boommarter, Bunzing, Hermelijn, Waterspitsmuis, Wezel (NDFF 2012-2022). Wezel is van verschillende plekken op het voormalige eiland Wieringen gemeld. Bunzing en Hermelijn uitsluitend als verkeersslachtoffers langs de Provinciale weg N99 die dwars over het eiland loopt. Waterspitsmuis is op boerderijen rondom het plangebied in braakballen van uilen vastgesteld. De soort komt daarom in de omgeving voor, maar de exacte vindplaatsen zijn niet bekend. Omdat de soort in de omgeving verspreid is gemeld en omdat de rietkragen langs het Amstelmeerkanaal en langs de maalkom potentieel leefgebied voor de soort vormen is van tevoren in overleg met HHNK besloten tegelijkertijd aan het veldbezoek voor de Natuurtoets ook een Nader onderzoek naar de aanwezigheid van de Waterspitsmuis uit te voeren. Hiervoor zijn watermonsters genomen, waaruit met behulp van eDNA technieken is vastgesteld of er DNA van de Waterspitsmuis in de monsters aan- of afwezig is. Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
30
428211
Boommarters komen voor in het Robbenoordbos. Hier bevindt zich een populatie. Vanuit dit bos verlaten zwervende dieren het gebied, waardoor zij soms ook elders in de omgeving opduiken. 7.4.2
Veldbezoek Bommarter en de Kleine marterachtigen Bunzing, Hermelijn en Wezel kunnen op veel plekken jagend en zwervend in en rondom het plangebied voorkomen, maar vanwege de afwezigheid van holen, takkenrillen, bomen met holten of grote nesten of andere wegkruipplekken, kunnen verblijven van deze soorten binnen het plangebied worden uitgesloten. In de directe omgeving is voldoende alternatief jachtgebied aanwezig. Er is daarom geen sprake van essentieel jachtgebied binnen het plangebied. Otter is niet gemeld in de omgeving, maar de soort verspreid zich momenteel snel binnen Nederland. Het Amstelmeerkanaal langs het plangebied zou leefgebied kunnen zijn voor de Otter. Er zijn echter geen Otters of sporen van Otters aangetroffen. Omdat verder in de afgelopen 10 jaar geen waarnemingen bekend zijn van de Otter in de omgeving van het plangebied, wordt aangenomen dat momenteel geen populatie in de omgeving aanwezig is. Aanwezigheid wordt daarom uitgesloten. Bij het DNA-onderzoek naar aanwezigheid van de Waterspitsmuis is de soort niet aangetroffen (Teunissen, 2022). Andere beschermde grondgebonden zoogdieren worden niet verwacht.
7.4.3
Conclusie aanwezigheid Binnen het plangebied is leefgebied voor Boommarter en de kleine marterachtigen (Bunzing, Hermelijn en Wezel) aanwezig. Het is echter niet van een hoogwaardiger karakter dan omliggend gebied, waardoor essentiële functies van het plangebied als jacht/ foerageergebied kunnen worden uitgesloten. Voor verblijven van deze soorten is het plangebied niet geschikt, deze kunnen worden uitgesloten. Aanwezigheid van jagende of zwervende exemplaren van Otter is niet uit te sluiten. Een populatie of een individueel verblijf is momenteel niet aanwezig. Aanwezigheid van Waterspitsmuis wordt uitgesloten op basis van het uitgevoerde DNAonderzoek (Teunissen, 2022). Aanwezigheid van overige beschermde grondgebonden zoogdiersoorten worden uitgesloten op basis van verspreidingsgegevens en biotoopkenmerken.
7.5
Vleermuizen
7.5.1
Bronnenonderzoek In de omgeving van het plangebied zijn verspreidingsgegevens bekend van zowel gebouwbewonende (bijvoorbeeld Gewone dwergvleermuis, Gewone grootoorvleermuis, Kleine dwergvleermuis, Laatvlieger, Meervleermuis en Tweekleurige vleermuis) als boombewonende soorten vleermuizen bekend (zoals Rosse vleermuis, Ruige dwergvleermuis, Gewone grootoorvleermuis en Watervleermuis) (NDFF 2012-2022). De functionele leefomgeving van vleermuizen bestaat uit de verblijven inclusief de bijbehorende en essentiële vliegroutes en foerageergebieden.
7.5.2
Veldbezoek Ten westen van het plangebied staan twee bomen. Binnen het plangebied ontbreken bomen. Verblijven van vleermuizen in bomen kunnen daarom worden uitgesloten. Er zijn geen lange lintvormige bomenrijen aanwezig. De bomen maken dus geen onderdeel uit van een vliegroute langs bomen. Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
31
428211
Het enige bouwwerk binnen het plangebied betreft het oude gemaalgebouw. Langs de dakranden en onder de dakpannen bevinden zich plekken waar vleermuizen in potentie in kunnen vliegen. Verblijven in gebouwen zijn daarom niet op voorhand uit te sluiten. Het Amstelmeerkanaal kan functioneren als foerageergebied of belangrijke vliegroute. De rest van het plangebied kan ook functioneren als foerageergebied, maar biedt geen onmisbaar leefgebied. In de omgeving zijn veel vergelijkbare alternatieven aanwezig om te kunnen foerageren. 7.5.3
Conclusie aanwezigheid Het enige gebouw in het plangebied betreft het oude gemaalgebouw. Op dit gebouw zitten o.a. dakpannen waaronder vleermuizen zouden kunnen verblijven. Aanwezigheid van verblijven in gebouwen kan dus op voorhand niet worden uitgesloten. Of deze potentiële verblijven ook daadwerkelijk door vleermuizen worden gebruikt, is momenteel niet bekend. In het plangebied ontbreken bomen, er zijn daarom ook geen potentiële verblijven voor bomen bewonende vleermuizen aanwezig. Vliegroutes langs bomenrijen kunnen eveneens worden uitgesloten. Het Amstelmeerkanaal kan als vliegroute van essentiële en onmisbare waarde zijn voor het functioneren van de verblijven buiten het plangebied. Binnen de rest van het plangebied ligt geen essentieel foerageergebied. Er zijn voldoende alternatieve vergelijkbare locaties in de directe omgeving.
7.6 7.6.1
Zeezoogdieren Bronnenonderzoek Nabij het plangebied zijn recente waarnemingen bekend van beschermde zeezoogdieren uit de Wet natuurbescherming (NDFF 2012-2022). Het gaat hier om waarnemingen van Gewone zeehond en Bruinvis. Bruinvissen zijn uitsluitend in de Waddenzee gemeld, van Gewone zeehond is echter ook binnenlandse waarneming in het Amstelmeerkanaal. Het betreft hier één melding van een Gewone zeehond, er zijn geen andere of vervolgwaarnemingen.
7.6.2
Veldbezoek Tijdens het veldbezoek zijn geen beschermde zeezoogdieren aangetroffen. Binnen het plangebied is er tevens geen geschikt habitat aanwezig voor zeezoogdieren. Deze zoogdieren leven tevens hoofdzakelijk in zoutwater en trekken voor kortere periodes soms de rivieren op. Vermoedelijk betreft het verdwaalde exemplaren. Langdurig verblijf wordt uitgesloten.
7.6.3
Conclusie aanwezigheid Op basis van verspreidingsgegevens en biotoopkenmerken worden beschermde functies van beschermde zeezoogdieren uitgesloten in het plangebied. Een zwervend exemplaar is nooit geheel uit te sluiten. Voor langdurig verblijf is het plangebied ongeschikt.
7.7 7.7.1
Reptielen Bronnenonderzoek Nabij het plangebied zijn geen waarnemingen bekend van beschermde reptielen uit de Wet natuurbescherming (NDFF 2012-2022).
7.7.2
Veldbezoek Tijdens de veldbezoeken zijn geen reptielen aangetroffen. In het plangebied komt leefgebied voor dat in Nederland alleen geschikt zou kunnen zijn voor de Ringslang (rietkragen, watergangen en moerasland). De verspreiding van deze soort is in Noord-Holland goed Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
32
428211
bekend. En hoewel de soort zich noordwaarts uitbreidt, komt deze echter momenteel nog niet voor in dit deel van Noord-Holland. De dichtstbijzijnde waarnemingen bevinden zich langs het Markermeer bij Hoorn. Aanwezigheid van de Ringslang kan daarom worden uitgesloten. Overige beschermde soorten worden niet verwacht op basis van aangetroffen biotoop. 7.7.3
Conclusie aanwezigheid Op basis van verspreidingsgegevens en aangetroffen biotoop kan de aanwezigheid van beschermde reptielen worden uitgesloten.
7.8 7.8.1
Amfibieën Bronnenonderzoek Nabij het plangebied zijn waarnemingen bekend van beschermde amfibieën uit de Wet natuurbescherming (NDFF 2012-2022). Het gaat om waarnemingen van de Rugstreeppad. Meldingen van Rugstreeppad liggen verspreid door Noord-Holland. In de omgeving gaat het om enkele waarnemingen in de Wieringermeerpolder en de op het voormalig eiland Wieringen. Maar ter hoogte van het plangebied zijn geen meldingen. Waarnemingen van andere beschermde amfibieën ontbreken in een nog ruimere omgeving en worden uitgesloten.
7.8.2
Veldbezoek Voor Rugstreeppad, die een slechte zwemmer is, is het Amstelmeerkanaal ongeschikt als leefgebied of voortplantingswater. De teensloot en de binnendijkse maalkom herbergen eveneens geen bijzonder leefgebied, het water is te breed en de oevers te steil. Ondiepe poelen, zandige pioniers omstandigheden of rijk begroeide ondiepe polderslootjes ontbreken. Voor overwinteringslocaties is het plangebied niet geschikt. Het ontbreekt binnen het plangebied aan vergraafbare gronden, stapels stenen, houtwallen of voldoende struweel. Bovendien wordt de dijk vrij intensief beheerd. Overwintering van de soort in de dijk wordt hierdoor eveneens uitgesloten.
7.8.3
Conclusie aanwezigheid Op basis van verspreidingsgegevens en biotoopkenmerken kan worden uitgesloten dat Rugstreeppad of andere beschermde amfibieën in het plangebied voorkomen.
7.9 7.9.1
Vissen Bronnenonderzoek Binnen en nabij het plangebied zijn geen waarnemingen bekend van beschermde vissen uit de Wet natuurbescherming (NDFF 2012-2022).
7.9.2
Veldbezoek De sloten en waterpartijen in en rondom het plangebied vormen geen bijzonder leefgebied voor beschermde vissoorten.
7.9.3
Conclusie aanwezigheid Op basis van verspreidingsgegevens en biotoopkenmerken worden beschermde vissen uitgesloten in het plangebied.
7.10 Overige soorten 7.10.1 Bronnenonderzoek Binnen en nabij het plangebied zijn verspreidingsgegevens bekend van beschermde ongewervelden (NDFF 2012-2022). Het gaat om waarnemingen van de dagvlinder Grote vos. Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
33
428211
Van Grote vos zijn enkele waarnemingen in de omgeving in het Robbenoordbos in de afgelopen 10 jaar (NDFF 2011-2021). Van deze soort worden in Nederland hoofdzakelijk zwervende individuen aangetroffen in een bosrijke omgeving (Vlinderstichting.nl). De soort neemt recent in aantal toe in Nederland en sinds 2019 is ook sporadisch voortplanting vastgesteld (voornamelijk in oost Nederland). Het voorkomen van Grote vos in de omgeving is voorlopig nog incidenteel en gebaseerd op zwervende exemplaren. Er zijn geen zich standhoudende populaties bekend in de omgeving. Voortplanting wordt daarom vooralsnog uitgesloten. 7.10.2 Veldbezoek De omgeving, sloten en waterpartijen in en rondom het plangebied vormen geen bijzonder leefgebied voor beschermde ongewervelden. Voor de dagvlinder Grote vos geldt dat het plangebied te weinig leefgebied biedt. De soort is gebaat bij een aaneenschakeling van oude bomen, waardplanten, nectarplanten, bloedende bomen. Deze combinatie van benodigdheden ontbreekt in het plangebied. Bovendien gaat het vooralsnog om zwervende exemplaren in de omgeving. Voortplanting wordt daarom uitgesloten. 7.10.3 Conclusie aanwezigheid Op basis van verspreidingsgegevens en biotoopkenmerken worden beschermde ongewervelden uitgesloten in het plangebied.
Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
34
428211
7.11 Overzicht te verwachten soorten Onderstaande tabel geeft een beknopt overzicht van de waargenomen of te verwachten beschermde soorten in het plangebied. Tabel 7. Overzicht (mogelijk) aanwezige beschermde soorten en beschermde functies in het plangebied. (Mogelijk) beschermde Soortgroep (Mogelijk) aanwezige soorten Wnb* functie plangebied Vaatplanten
Tengere distel
Vogels: nesten jaarrond beschermd
Divers, o.a. Buizerd, Gierzwaluw, Havik, Divers, o.a. Meerkoet, Wilde eend, Witte kwikstaart Boommarter, Bunzing, Hermelijn, Wezel
Vogels: overig Grondgebonden zoogdieren
Vleermuizen
Otter Baardvleermuis, Gewone dwergvleermuis, Gewone grootoorvleermuis, Kleine dwergvleermuis, Laatvlieger, Meervleermuis, Rosse vleermuis, Ruige dwergvleermuis, Tweekleurige vleermuis Baardvleermuis, Gewone dwergvleermuis, Gewone grootoorvleermuis, Kleine dwergvleermuis, Laatvlieger, Meervleermuis, Ruige dwergvleermuis, Tweekleurige vleermuis
NL
Groeiplaats
VR
Geen
VR
Broedlocatie
NL
Geen
HR
Geen
HR
Vliegroute over het Amstelmeerkanaal
HR
Verblijven in het gemaalgebouw
Zeezoogdieren
Gewone zeehond
NL
Geen
Reptielen
Geen
-
-
Amfibieën
Geen
-
-
Vissen
Geen
-
-
Overig
Geen
-
-
* Wet natuurbescherming: Vogelrichtlijnsoorten (VR) Habitatrichtlijnsoorten (HR), Nationale andere soorten (NL).
Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
35
428211
7.12 Effectbeoordeling en toetsing In het plangebied kunnen beschermde soorten voorkomen. Beoordeeld wordt of effecten van het project op beschermde soorten en functies te verwachten zijn, met inachtneming van de uitvoering van het project conform een goedgekeurde gedragscode. Soorten waarvan het voorkomen is uitgesloten, worden niet verder behandeld in dit hoofdstuk. 7.12.1 Vaatplanten Op de Wierdijk, nabij het plangebied, is een natuurlijke, grote en zeer belangrijke groeiplaats van Tengere distel aanwezig. Tot voor kort was dit de enige bekende natuurlijke groeiplaats in Nederland. HHNK erkent het belang van deze populatie en draagt al jaren in samenwerking met FLORON zorg voor het beheer van de groeiplaats. Er kan momenteel niet worden uitgesloten dat er ook planten van de Tengere distel binnen het plangebied groeien. Indien er binnen het plangebied Tengere distels groeien, dan kunnen de beoogde werkzaamheden van het project leiden tot het afsnijden, ontwortelen of vernielen van planten van de Tengere distel. Dit betreft een overtreding van de verbodsbepalingen en indien van toepassing is daarvoor een ontheffing nodig.
Om inzichtelijk te maken of binnen het plangebied planten van Tengere distel aanwezig zijn (en er dus mogelijk sprake is van een (dreigende) overtreding van de verbodsbepalingen) is eerst nader onderzoek nodig naar de exacte groeiplaatsen van Tengere distel in en nabij het plangebied. 7.12.2 Jaarrond beschermde nesten Binnen het plangebied zijn geen jaarrond beschermde nesten of mogelijk essentieel en onmisbaar leefgebied van soorten van categorie 1 t/m 4 aanwezig. Nesten van jaarrond beschermde vogels kunnen dus binnen het plangebied worden uitgesloten. De soorten broeden wel nabij het plangebied. Bijvoorbeeld in de bebouwde kom van Hippolytushoef of in groenstroken. Essentieel en onmisbaar leefgebied voor vogels met jaarrond beschermde nesten is echter niet aanwezig. Er zijn voldoende vergelijkbare alternatieven in de directe omgeving. Negatieve effecten op vogels met jaarrond beschermde nesten buiten het plangebied, worden hierdoor uitgesloten. 7.12.3 Broedvogels In en nabij het plangebied kunnen diverse vogels broeden. Alle in gebruik zijnde nesten van Nederlandse broedvogels zijn beschermd vanaf het moment van eileg t/m het zelfstandig uitvliegen van de jonge kuikens. De meeste vogels broeden in de periode 15 maart t/m 15 juli (rietzangvogels: 15 aug.).
Door een uitvoering van het project conform een goedgekeurde gedragscode wordt verstoring van broedende vogels voorkomen: • Voer het project uit in de periode augustus t/m februari of controleer op broedvogels en mijdt broedgevallen. Overtreding van verbodsbepalingen wordt hierdoor voorkomen. 7.12.4 Grondgebonden zoogdieren Aanwezigheid van Waterspitsmuis kon met behulp van eDNA onderzoek worden uitgesloten (Teunissen, 2022). Negatieve effecten op deze soort zijn daarom eveneens uit te sluiten. Verblijven van Boommarter, de kleine marterachtigen (Bunzing, Hermelijn en Wezel) & Otter kunnen binnen het plangebied worden uitgesloten. Binnen het plangebied ontbreken wegkruipmogelijkheden en verblijfplaatsen. Binnen het plangebied kan een jagend of zwervend individu niet worden uitgesloten, maar voor langdurig verblijf is het plangebied ongeschikt. Het plangebied vormt geen mogelijk overig onmisbaar leefgebied voor het voortbestaan van Boommarter, kleine marterachtigen & Otters met verblijven buiten het plangebied. Bij een zorgvuldige uitvoering is er geen sprake van het verwonden en doden van deze dieren: Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
36
428211
• Behoud te allen tijde een vluchtweg voor dieren. Overtreding van verbodsbepalingen wordt hierdoor voorkomen. 7.12.5 Vleermuizen In het gemaalgebouw kunnen vleermuizen verblijven. Of deze ook daadwerkelijk gebruik maken van het gebouw is momenteel niet bekend. Door (sloop)werkzaamheden aan het gebouw uit te voeren kunnen individuen ernstig worden verstoord, verwond of zelfs gedood worden en kunnen verblijven beschadigd of vernietigd worden, dit betreft een overtreding van verbodsbepalingen. Om dergelijke werkzaamheden uit te mogen voeren, is daarom eerst nader onderzoek en mogelijk een ontheffing nodig. Verblijven in bomen en vliegroutes langs bomen worden uitgesloten. Negatieve effecten op deze vleermuiswaarden kunnen daarom op voorhand worden uitgesloten.
Essentieel foerageergebied kan op het Amstelmeerkanaal aanwezig zijn, maar wordt binnen de rest van het plangebied uitgesloten. Het Amstelmeerkanaal is vermoedelijk wel essentieel foerageergebied, maar dit kanaal blijft gedurende de werkzaamheden behouden en er vinden 's nachts geen werkzaamheden plaats, waardoor er geen effecten op het foerageergebied worden verwacht. In en nabij het plangebied kunnen vleermuizen aanwezig zijn in de periode april t/m oktober. Het Amstelmeerkanaal kan van essentiële en onmisbare waarde zijn voor het functioneren van de verblijven van vleermuizen buiten het plangebied. Sterke verlichting gericht op het Amstelmeerkanaal in de periode april t/m oktober kan leiden tot aantasting van de vliegroute. Bij een uitvoering in lijn met de gedragscode is er geen sprake van aantasting van de vliegroute: • Richt tussen zonsondergang en zonsopkomst in de periode april t/m oktober geen sterke of continue verlichting op het Amstelmeerkanaal. Overtreding van verbodsbepalingen wordt hierdoor voorkomen. 7.12.6 Zeezoogdieren Incidenteel kan een Gewone zeehond verdwalen en door het Amstelmeerkanaal trekken. Verblijven en langdurig gebruik kunnen worden uitgesloten. Het plangebied vormt geen mogelijk overig onmisbaar leefgebied voor het voortbestaan van zeezoogdieren met verblijven buiten het plangebied.
Bij een zorgvuldige uitvoering is er geen sprake van het verwonden en doden van deze dieren: • Behoud te allen tijde een vluchtweg voor dieren. Overtreding van verbodsbepalingen wordt hierdoor voorkomen.
Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
37
428211
8 8.1
Natuurnetwerk Nederland (NNN) en Natuurverbindingen Ligging Het plangebied sluit aan op een belangrijke Natuurverbinding. Het gaat om natuurverbinding "KNV3 – Amstelmeerkanaal”. Het plangebied ligt niet binnen andere gebieden van het Natuurnetwerk Nederland. Dichtstbij gelegen NNN-gebied "K12 - Wieringen" ligt binnendijks aan de voet van de dijk, ten oosten en ten westen van het plangebied ( Afbeelding 11).
Afbeelding 11. Plangebied ten opzichte van het Natuurnetwerk Nederland. Het gebied ligt niet in NNN maar er ligt wel een deel van een belangrijke Natuurverbinding nabij het plangebied. Bron: https://geoapps.noord-holland.nl/
8.2
Noodzaak toetsing De werkzaamheden worden niet uitgevoerd binnen overige gebieden van het NNN, maar ligt wel voor een klein gedeelte in een Natuurverbinding (Het kanaal is onderdeel van natuurverbinding "KNV3 – Natuurverbinding Amstelmeerkanaal". Er vinden echter geen ingrijpende ruimtelijke wijzingen plaats in de oever van het Amstelmeerkanaal. De oude inlaat wordt verwijderd, maar hiervoor komt een nieuwe bij het nieuwe gemaal. Verder vinden er in de oever niet veel ingrijpende wijzigingen plaats. Op termijn zal de situatie vergelijkbaar zijn met de huidige. De samenhang van de verbinding komt daarom niet in gevaar. Tijdens de werkzaamheden blijft bovendien het water en de overliggende oever ongemoeid, waardoor de verbinding intact blijft, ook gedurende de werkzaamheden. Het toekomstig gebruik is vergelijkbaar aan de huidige situatie. Negatieve effecten op de wezenlijke kenmerken en waarden van de Natuurverbinding langs de dijk zijn bij voorbaat uit te sluiten.
Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
38
428211
9 9.1
Habitat voor Weidevogels Ligging Habitat voor Weidevogels binnen Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL) Het plangebied ligt in Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL) Wieringen ( Afbeelding 12). Binnen de begrenzing van het BPL liggen gebieden die vanwege de openheid, stilte, het ontbreken van verstoring, extensief agrarisch gebruik, relatief hoog grondwaterpeil en aanwezig micro reliëf van de bodems geschikt habitat voor weidevogels vormen. Dit habitat voor weidevogels vormt één van de kernkwaliteiten van het BPL (Provincie Noord-Holland, 2020a). De graslanden grenzend aan de dijk zijn aangemerkt als een belangrijke habitat voor weidevogels in het BPL. De kwaliteit voor weidevogels wordt mede bepaald door het open landschap (Provincie Noord-Holland, 2020a).
Afbeelding 12 Ligging van het plangebied t.o.v. Bijzonder Provinciaal Landschap.
Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
39
428211
Afbeelding 13. Habitat voor Weidevogels (groen). Bron: Provincie Noord-Holland, 2020.
9.2
Noodzaak toetsing kernkwaliteit Habitat voor Weidevogels Het Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL) is het regime voor bescherming en waar mogelijk versterking en ontwikkeling van gebieden in Noord-Holland die landschappelijk, aardkundig, ecologisch of cultuurhistorisch van bijzondere waarde zijn. Het BPL is beschreven in kernkwaliteiten per deelgebied. In het BPL zijn ruimtelijke ontwikkelingen, met uitzondering van nieuwe stedelijke ontwikkelingen, toegestaan wanneer de beschreven kernkwaliteiten niet worden aangetast. Per locatie kan aan de hand van de kernkwaliteiten een zorgvuldige afweging worden gemaakt welke ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk en welke niet wenselijk zijn. Hierdoor is er ruimte voor maatwerk en gebiedsgerichte differentiatie. Ruimtelijke ontwikkelingen die de habitat voor de weidevogels verkleinen zijn in beginsel een aantasting. Verstoring of het toevoegen van opgaande elementen die leiden tot een verkleining van de habitat, of ruimtelijke ontwikkelingen die een verlaging van het waterpeil tot gevolg hebben zijn eveneens een aantasting van deze kernkwaliteit (Provincie NoordHolland, 2020a). Er wordt gewerkt in gebieden van het BPL. De werkzaamheden leiden na de aanlegfase echter niet tot permanente aantasting van de openheid, stilte, waterpeil of de bodemstructuur binnen deze gebieden.
Er geldt op deze plek dat "Ruimtelijke ontwikkelingen die leiden tot verstoring, maar waarbij de verstoring valt binnen de verstoringszone van bestaande elementen zoals bijvoorbeeld gebouwen en wegen, verkleinen het habitat niet. Ze worden daarom niet als aantasting van de kernkwaliteit beschouwd" (Provincie Noord-Holland, 2020a). De dijk is een opgaand element dat al jaren een kenmerkend onderdeel van het landschap vormt. Werkzaamheden langs de dijk en het gemaalgebouw liggen binnen de verstoringszone van de huidige dijk, waardoor ook hierdoor kan worden uitgesloten dat deze de habitat voor weidevogels verkleinen. Met de aanleg van het nieuwe gemaal wordt geen peilwijziging voorzien. Een verdere toetsing aan de kernkwaliteiten van het BPL is daardoor niet nodig, er is geen sprake van verstoring van habitat voor weidevogels.
Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
40
428211
10 Conclusie 10.1 Natura 2000 Met de uitvoering van de voorgenomen werkzaamheden, zijn mogelijke significante negatieve gevolgen op de instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden (met uitzondering van effecten van stikstofdepositie) op voorhand uit te sluiten. Wel dient rekening te worden gehouden dat uitvoering van het project mogelijk leidt tot aanvullende stikstofdepositie in aangrenzende Natura 2000-gebieden. Uitstoot van stikstof vindt uitsluitend plaats in de aanlegfase. Deze uitstoot is momenteel niet langer vrijgesteld van vergunningplicht. Op afstand van het plangebied liggen stikstofgevoelige habitattypen en/of stikstofgevoelig leefgebied van soorten in Natura 2000-gebieden. Stikstofuitstoot van het project mag niet leiden tot significant negatieve gevolgen op deze habitattypen en/of leefgebied. Of hiervan mogelijk sprake is, dient daarom eerst berekend te worden met behulp van het programma Aerius calculator. Als er sprake is van een overschrijding van de Kritische depositiewaarden (KDW's) dan is mogelijk ook sprake van een vergunningplicht. In dat geval dient dit verder te worden uitgewerkt in een Passende beoordeling. Een verdere Passende Beoordeling (PB) of een vergunningentraject is voor het onderdeel gebiedenbescherming van de Wet natuurbescherming nog niet uit te sluiten, vanwege de nog onbekende stikstofuitstoot en de effecten daarvan.
10.2 Soortenbescherming Onderstaande tabel geeft een beknopt overzicht van de beschermde soorten in het plangebied en de mogelijke effecten op de soorten. Tabel 8. Conclusies toetsing Soortenbescherming. Soortgroep
(Mogelijk) aanwezige soorten
WNb^
Vaatplanten
Tengere distel
NL
Vogels: nesten jaarrond beschermd
Divers, o.a. Sperwer, Buizerd, Havik. Divers, o.a. Fuut, Meerkoet, Wilde eend, Witte kwikstaart Boommarter, Bunzing, Hermelijn, Wezel Otter Baardvleermuis, Gewone dwergvleermuis, Gewone grootoorvleermuis, Kleine dwergvleermuis, Laatvlieger, Meervleermuis, Rosse vleermuis, Ruige dwergvleermuis, Tweekleurige vleermuis Gewone dwergvleermuis, Gewone grootoorvleermuis, Kleine dwergvleermuis, Laatvlieger, Meervleermuis, Ruige dwergvleermuis, Tweekleurige vleermuis
Vogels: overig Grondgebonden zoogdieren
Vleermuizen
Conclusies toetsing / mogelijke overtreding verbodsbepalingen Afsnijden, ontwortelen, vernielen van planten
VR
Geen*
VR
Vernietigen Broedlocatie
NL
Geen*
HR
Geen*
HR
Geen* (Vliegroute over het Amstelmeerkanaal)
HR
Vernietigen verblijven (gemaalgebouw)
Zeezoogdieren
Gewone zeehond
NL
Geen*
Reptielen
Geen
-
-
Amfibieën
Geen
-
-
Vissen
Geen
-
-
Overig
Geen
-
-
^Wet natuurbescherming: Vogelrichtlijnsoorten (VR) Habitatrichtlijnsoorten (HR), of Andere soorten (NL). * Met inachtneming van de uitvoering van de maatregelen in paragraaf 10.2.1
Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
41
428211
10.2.1 Aanbevelingen voor maatregelen soortenbescherming Bij een uitvoering van de volgende maatregelen worden overige negatieve effecten op beschermde soorten voorkomen en wordt invulling gegeven aan de zorgplicht: 1. Voorkom het beschadigen of vernietigen van broedgevallen door het project in de periode augustus t/m februari uit te voeren of door broedgevallen in kaart te brengen en deze te mijden; 2. Houd te allen tijde een vluchtweg voor dieren vrij, zodat deze de werkzaamheden kunnen ontvluchten; 3. Voorkom continue sterke verlichting van het Amstelmeerkanaal tussen zonsondergang en zonsopkomst in de periode april t/m oktober. 10.2.2 Nader onderzoek Het project kan leiden tot het afsnijden, ontwortelen of vernielen van planten van de Tengere distel en het ernstig verstoren, doden of verwonden van individuen of het beschadigen/vernietigen van verblijfplaatsen/voortplantingslocaties van vleermuizen. Om dit inzichtelijk te maken is het volgende nader onderzoek nodig: • Exacte groeiplaatsen van Tengere distel; • Aan- of afwezigheid van verblijven van gebouwen bewonende vleermuizen in het oude gemaalgebouw.
10.2.3 Ontheffing Indien uit het nader onderzoek volgt dat het project leidt tot het vernielen/ storen of doden van individuen of het beschadigen/vernietigen van verblijfplaatsen/voortplantingslocaties van deze soorten is een ontheffing nodig om het project uit te kunnen voeren. Daarnaast zal het nodig zijn om maatregelen te treffen om negatieve effecten op de soorten zoveel mogelijk te beperken. 10.2.4 Melding Voor vrijgestelde soorten geldt een meldingsplicht (Provincie Noord-Holland, 2016). Op basis van de verspreidingsgegevens en biotoopkenmerken kunnen dieren en verblijven van vrijgestelde soorten uit onderstaande tabel aanwezig zijn. Tabel 9. Verwachting vrijgestelde soorten in het plangebied. Dikgedrukte soorten zijn tijdens het veldbezoek waargenomen. Soortgroep
Soort
Grondgebonden zoogdieren
Aardmuis, Bosmuis, Dwergmuis, Dwergspitsmuis, Egel, Gewone bosspitsmuis, Haas, Huisspitsmuis, Konijn, Ree, Rosse woelmuis, Veldmuis, Vos, Woelrat.
Amfibieën
Bastaardkikker, Bruine kikker, Gewone pad, Kleine watersalamander, Meerkikker
Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
42
428211
10.3 Natuurnetwerk Nederland Compensatieplicht geldt zodra de planlocatie ligt binnen gebieden aangewezen als Natuurnetwerk Nederland (NNN), er sprake is van een wijziging van het bestemmingsplan of peilbesluit én is vastgesteld dat er sprake is van aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden. In het plangebied ligt een belangrijke natuurverbinding van het NNN. Het gaat om Natuurverbinding " KNV3 – Amstelmeerkanaal". In het plangebied liggen geen andere gebieden van het NNN. Werkzaamheden binnen het NNN vinden uitsluitend plaats langs de oevers van het Amstelmeerkanaal. Tijdens de werkzaamheden blijft het water van het Amstelmeerkanaal beschikbaar voor soorten om doorheen te migreren, dit geldt ook voor de overliggende oever. Na afloop van de werkzaamheden zal de situatie vergelijkbaar zijn met de huidige situatie, met die verandering dat de uitstroom nu bij het nieuw te bouwen gemaal zal komen te liggen en de oude zal zijn verwijderd. Aan de wezenlijke kenmerken en waarden van de Natuurverbinding wordt daarmee niks ingrijpends gewijzigd. Negatieve effecten op deze wezenlijke kenmerken en waarden zijn dan ook uit te sluiten. 10.4 Habitat voor Weidevogels binnen Bijzonder Provinciaal Landschap In het BPL zijn ruimtelijke ontwikkelingen, met uitzondering van nieuwe stedelijke ontwikkelingen, toegestaan wanneer de beschreven kernkwaliteiten niet worden aangetast.
Compensatieplicht voor weidevogels geldt zodra sprake is van een aantasting van de kernkwaliteit Habitat voor Weidevogels. Het plangebied ligt niet binnen gebieden die zijn aangewezen als Bijzonder Provinciaal Landschap met kernkwaliteit Habitat voor Weidevogels. De werkzaamheden leiden niet tot permanente aantasting van de openheid, stilte, waterpeil of de bodemstructuur binnen deze gebieden. Werkzaamheden op en langs de dijk vallen binnen de verstoringszone van de dijk, waardoor kan worden uitgesloten dat de werkzaamheden de habitat voor weidevogels verkleinen. Er is daarom geen sprake van negatieve effecten op de kernkwaliteit Habitat voor Weidevogels. Hierdoor is er geen sprake van een compensatieplicht. Het voorleggen van de plannen aan het bevoegd gezag in verband met kernkwaliteit Habitat voor Weidevogels binnen BPL wordt niet nodig geacht.
Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
43
428211
11 Bronnen Boesveld, A., A.W. Gmelig Meyling & I. van Lente, 2011. Verspreidingsonderzoek mollusken van de Europese Habitatrichtlijn. Resultaten van het inventarisatiejaar 2010. Platte schijfhoren Anisus vorticulus. Stichting Anemoon. Broekhuizen, S., K. Spoelstra, J.B.M. Thissen, K.J. Canters & J.C. Buys (redactie), 2016. Atlas van de Nederlandse zoogdieren. – Natuur van Nederland 12. Naturalis Biodiversity Center & EIS Kenniscentrum insecten en andere ongewervelde dieren, Leiden. Creemers, R.C.M. & J.J.W. van Delft, 2009. Amfibieën en Reptielen van Nederland. Nederlandse Fauna 9. Naturalis & EIS-Nederland, Leiden. Dienst Regelingen. 2009a. Aangepaste beoordeling ontheffing ruimtelijke ingrepen Floraen faunawet. Ministerie van LNV. Dienst Regelingen. 2009b. Aangepaste lijst jaarrond beschermde vogelnesten ontheffing Flora- en faunawet ruimtelijke ingreep. Ministerie LNV. Dietz, C., O. von Helversen, D. Nill, P H.C. Lina, 2011. Vleermuizen. De Fontein|Tirion Uitgevers BV, Utrecht. Graveland, J., 1997. Dichtheid en nestsucces van Kleine karekiet en Rietzanger in jong en overjarig riet. Limosa 70 (1997) 151-162. Herder, J.E. (red.) 2010. Atlas van de Noord-Hollandse amfibieën en reptielen. Landschap Noord-Holland, Heiloo & Stichting Ravon, Nijmegen. Herder, J.E., J. Kranenbarg, D.M. Hoogeboom, J. Hamers & K. Dekker (red.), 2012. Atlas van de Noord-Hollandse vissen.
Landschap Noord-Holland, Heiloo & Stichting Ravon, Nijmegen. Krijgsveld, K.L., Smits, R.R. & van der Winden, J., 2008. Verstoringsgevoeligheid van vogels: Update literatuurstudie naar de reacties van vogels op recreatie. Bureau Waardenburg. Krijgsveld, K.L., B. Klaassen & J. van der Winden. 2022. Verstoring van vogels door recreatie. Literatuurstudie van verstoringsgevoeligheid en overzicht van maatregelen. Deel 1 hoofdrapport & deel 2 soortbesprekingen. Uitgave Vogelbescherming Nederland, Zeist. Mulder, T.H., 2022. Programma van Eisen - Vervangen Poldergemaal P vd Sterr -KGM-Q29142. Dossiercode: HHNK/21004357. Registratienummer: 22.0318766 versie: V.2.0. Opzeeland, I., H. Slabbekoorn & C. ten Cate, 2007. Vissen en geluidsoverlast. Effecten van geluidsbelasting onder water op zoetwatervissen. Universiteit Leiden Provincie Noord-Holland, 2016a. Besluit 62B van Provinciale Staten van Noord-Holland tot vaststelling van de Verordening vrijstellingen soorten Noord-Holland. Provincie Noord-Holland, 2019b. Programma Natuurontwikkeling 2020-2024. Vastgesteld 18 november 2019. Provincie Noord-Holland, 2020a. Omgevingsverordening NH2020. Vastgesteld 22 oktober 2020. Haarlem. Provincie Noord-Holland, 2020b. Omgevingsregeling NH2020. Vastgesteld 3 november 2020. Haarlem. Reijnen, M.J.S.M. en R.P.B Foppen (1991a). Effecten van wegen met autoverkeer op de dichtheid van vogels. Hoofdrapport.
DLO-Instituut voor Bos- en Natuuronderzoek. IBNRapport 91/1
Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
44
428211
Reijnen, M.J.S.M. en R.P.B Foppen (1991b). Effecten van wegen met autoverkeer op de dichtheid van vogels. Opzet en Methode. DLO-Instituut voor Bos- en Natuuronderzoek. IBN-Rapport 91/2 Rijkswaterstaat, 2013. Ontwerp-Tracébesluit 3e Kolk Prinses Beatrixsluis. Deelrapport Geluid en trillingen SOVON Vogelonderzoek Nederland, 2019. Vogelatlas van Nederland. Broedvogels, wintervogels en 40 jaar verandering. Vierde druk, Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen. Teunissen, W.P.J. 2022. Nader ecologisch onderzoek gemaal P vd Sterr – muizenonderzoek m.b.v. eDNA. Registratienummer: 439108. Stichting Waterproef
Websites http://www.synbiosys.alterra.nl/ (Natura 2000, Ministerie van Economische Zaken) https://www.ruimtelijkeplannen.nl https://geoapps.noord-holland.nl/ https://www.pdok.nl/ https://www.natura2000.nl/ https://www.qgis.org/nl/site/ (GIS applicatie voor bewerken kaartenmateriaal) https://www.openstreetmap.org https://www.verspreidingsatlas.nl https://ndff-ecogrid.nl
Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
45
428211
Stichting Waterproef Natuurtoets Gemaal Hippolytushoef
46
428211