Bijlage 3. Onderzoek 'Een langetermijnperspectief voor EU-arbeidsmigranten in de gemeente Hollands Kroon'

Focus op stabiliteit van baan en huisvesting De meeste mensen die we hebben gesproken hadden niet de wens van werk te wisselen en waren vooral gefocust op het realiseren van meer stabiliteit in hun huidige baan. Hierin speelt mee dat mensen zich mentaal hebben ingesteld op het werk dat hen is aangeboden en het daarom vaak oké vinden. De keren dat het wisselen van werk wél naar voren kwam in gesprekken, was dit vooral in de vorm van een oriënterende vraag en gerelateerd aan de wens om meer te verdienen. Een vaak genoemde reden om niet naar een andere baan te zoeken is tevredenheid met de huisvesting. Want nieuw werk betekent in veel gevallen ook andere huisvesting en dat brengt onzekerheid met zich mee. Vooral in de huidige context waarin de kwaliteit van de huisvesting sterk van elkaar verschilt per uitzender/werkgever.

Beperkte kennis Nederlandse arbeidsmarkt Ook bleek dat veel mensen met wie we spraken in beperkte mate waren geïnformeerd over mogelijkheden op de Nederlandse arbeidsmarkt. Wat zij hierover wisten, was sterk bepaald door wat de uitzender hierover deelt en door de informatie binnen het informele netwerk. Echter, ook de meeste mensen binnen hun informele netwerken werken voor een uitzender. Hierdoor blijft de informatie voornamelijk beperkt tot de uitzendbranche. Mensen die ooit van baan zijn gewisseld, vertelden ons dat dit uit noodzaak was (contract verloopt) of op aanraden van vrienden of familie die voor een andere uitzender werken. In beide gevallen betekent het wisselen van baan dat iemand voor een andere uitzender gaat werken, ook omdat dit een manier is om het verlies van huisvesting te ondervangen.

31 OpenEmbassy | Een langetermijnperspectief voor EU-arbeidsmigranten in Hollands Kroon

Kansen ❖ Als het doel is om actief in te zetten op de mogelijkheid om van baan te wisselen, dan is het belangrijk dat er laagdrempelige mogelijkheden worden georganiseerd voor mensen om meer te leren over de Nederlandse arbeidsmarkt en de tekortberoepen. ➢ Inventariseer samen met sleutelpersonen en expertpool-leden welke vorm hiervoor passend zou zijn.

❖ Wil je actief werven voor mensen binnen sectoren waar tekorten zijn? Zorg er dan voor dat informatievoorziening aansluit bij de belevingswereld van mensen. Zodat mensen zich kunnen voorstellen dat ook zijzelf de carrièrestappen kunnen nemen die worden besproken. ➢ Zet bijvoorbeeld ambassadeurs / rolmodellen in -> mensen met gelijke ervaringen die de stap hebben gezet naar een nieuwe baan en uit eigen ervaring kunnen delen wat daarvoor nodig is. ❖ Onderzoek wat het effect is als huisvesting en werk van elkaar worden losgekoppeld. Hoe ervaren mensen dit? Voelen mensen bijvoorbeeld meer ruimte om andere carrièrestappen te maken?

32 OpenEmbassy | Een langetermijnperspectief voor EU-arbeidsmigranten in Hollands Kroon

5. Tot slot In dit onderzoek stond de vraag centraal: ‘Hoe kunnen mensen die als EU-arbeidsmigrant naar de gemeente komen volwaardig deel uitmaken van de lokale samenleving? En wat zijn hun eigen behoeftes hierin? We kunnen concluderen dat de behoeften van mensen die als EU-arbeidsmigrant in Hollands Kroon verblijven uiteenlopen als het gaat om hoe zij zichzelf meer onderdeel zien worden van de lokale samenleving. De doelen die mensen zelf aan hun verblijf verbinden en het verblijfsperspectief dat zij voor ogen hebben, hebben hier een groot effect op.

Het 14-indicatorenmodel goed kompas Overkoepelend zien we dat het 14-indicatorenmodel voor integratie een goed kompas vormt. Een kompas voor de leefgebieden die nodig zijn voor mensen die als EU-arbeidsmigrant in Hollands Kroon wonen om zich volwaardig onderdeel te voelen van de lokale samenleving. In hoeverre mensen toegang ervaren tot die indicatoren, vormt voor hen ook een afwegingskader om hun toekomst in Hollands Kroon te (her)overwegen. In de expertpool bleek dat mensen zelf het meest actief bezig zijn met de indicatoren huisvesting, werk & inkomen, zorg & welzijn en stabiliteit. En tijdens de verdiepende gesprekken met de experts, de gesprekken tijdens het actieonderzoek en de gesprekken tijdens de participerende observatie, kwam ook de indicator sociale verbondenheid naar voren als belangrijk thema.

Kansen binnen de 8 kernthema’s De kansen binnen de 8 kernthema’s zijn op verschillende manieren met elkaar verbonden en kunnen elkaar versterken. Neem bijvoorbeeld de thema’s die gefocust zijn op het faciliteren van gemeenschapsvorming (zowel tussen EU-arbeidsmigranten als tussen EUarbeidsmigranten en andere buurtbewoners). Hechte gemeenschappen leiden tot individuen die goed genetwerkt zijn. Een goed netwerk vormt de basis voor toegang tot relevante informatie over het systeem en over lokale mogelijkheden om een doel te realiseren (denk aan een gouden tip van je buurvrouw). Bovendien is goed lokaal sociaal contact bevorderlijk voor iemands algehele welzijn. Het gevoel er niet alleen voor te staan kan vervolgens weer helpen voor meer zelfvertrouwen om nieuwe stappen te zetten in een onbekende omgeving. De geïdentificeerde kernthema’s en verzamelde inzichten per indicator (zie “naslagwerk”) kan de gemeente Hollands Kroon als input gebruiken. Zij helpen om te beslissen welke indicatoren 33 OpenEmbassy | Een langetermijnperspectief voor EU-arbeidsmigranten in Hollands Kroon

binnen de invloedssfeer van de gemeente liggen en welke acties landelijk of met andere lokale partners opgepakt zouden kunnen worden.

Van een alternatief systeem naar toegang tot het reguliere systeem Als we vanuit de 8 kernthema’s een overkoepelend beeld schetsen waar de gemeente Hollands Kroon naar toe zou kunnen werken, is dat samen te vatten als: een shift van een alternatief systeem voor mensen die als arbeidsmigrant in de gemeente wonen naar het organiseren van toegang tot het reguliere systeem. Om mensen die als arbeidsmigrant in Hollands Kroon wonen meer volwaardig onderdeel te laten worden van de lokale samenleving, dient het “alternatieve systeem” waarin zij opereren doorbroken te worden en vervangen te worden met toegang tot de lokale samenleving, zoals deze ook voor andere inwoners opereert.

Kanttekening: toegang tot het reguliere systeem is met name relevant voor mensen die zich voor langere tijd in de gemeente vestigen en minder belangrijk voor mensen die een paar weken komen werken. Een interessante ontwerpvraag zou kunnen zijn hoe je in de toegang tot systemen en diensten onderscheid maakt tussen de verschillende verblijfsduren en vanaf wanneer toegang tot het reguliere systeem belangrijk wordt. Zou er bijvoorbeeld een soort overgangsfase georganiseerd kunnen worden na een bepaalde periode? En vanaf hoeveel maanden is volledige toegang een vereiste voor het volwaardig onderdeel zijn van de lokale samenleving?

Specifieke en algemene ondersteuning Er zijn uiteraard bepaalde uitdagingen en behoeften die specifiek gelden voor mensen die als arbeidsmigrant in Hollands Kroon wonen; bijvoorbeeld rondom tijdelijkheid, familie in het buitenland en huisvesting in logies. Voor dit soort zaken kan specifieke ondersteuning nodig zijn. Maar er zijn ook veel behoeften die samenvallen met behoeften van nieuwkomers in de gemeente in brede zin; zoals behoefte aan taalonderwijs, het maken van sociale contacten, het leren kennen van rechten en verantwoordelijkheden en kennis opdoen over de arbeidsmarkt. Of er zijn zelfs behoeften die samenvallen met inwoners van Hollands Kroon in het algemeen; zoals behoefte aan vrijetijdsactiviteiten, het opdoen van sociale contacten en toegang tot goede zorg.

Verandering samenspel betrokken partijen De focus op het organiseren van toegang tot het reguliere systeem, leidt tot veranderingen in het samenspel tussen gemeente, burger (al dan niet werkzaam als arbeidsmigrant), maatschappelijk middenveld en arbeidsmarkt. Het vraagt een grotere en actievere rol van mensen die als arbeidsmigrant in Nederland zijn in de relatie met de gemeente. Zij worden meer als "samenwerkingspartner" gezien voor het organiseren van deze toegang op een manier die voor hen zinnig is. Voor maatschappelijke organisaties en zorgorganisaties waarbij de werkgever nu vaak de “brugfunctie” vervult, betekent het meer direct contact met mensen die arbeidsmigrant zijn. Voor werkgevers betekent het in sommige gevallen een kleiner wordende rol (door het 34 OpenEmbassy | Een langetermijnperspectief voor EU-arbeidsmigranten in Hollands Kroon

krimpende alternatieve systeem voor arbeidsmigranten) en een herevaluatie van de ondersteuning die echt vanuit de werkgever georganiseerd moet worden. Voor de gemeente kan de focus op toegang organiseren tot het reguliere systeem betekenen dat de rol meer verschuift. In de richting van het welkom heten van mensen die arbeidsmigrant zijn in de gemeente en hen wegwijs maken in de lokale samenleving, zoals dat ook voor andere nieuwkomers gebeurt.

Basis voor ontwikkelen beleid Met de resultaten van dit onderzoek en de aanwezigheid van een gemeentelijke expertpool (die ook na onze betrokkenheid kan voortbestaan), heeft de gemeente een sterke basis gelegd om beleid te kunnen ontwikkelen dat goed aansluit bij de behoeftes van mensen zelf. Of mensen zich voor een paar jaren in Hollands Kroon willen vestigen, of hun hele toekomst in Hollands Kroon zien, dit vormt een mooie eerste stap om hen volwaardig op te nemen in de lokale samenleving.

35 OpenEmbassy | Een langetermijnperspectief voor EU-arbeidsmigranten in Hollands Kroon