Bijlage 1. Programmabegroting 2026 v4
Tekst van het document
Overzicht kosten programma Bedrijvigheid Lasten (bedragen x1000)
2026
2027
2028
2029
(Lucht) Havens
1.106
1.114
1.114
1.114
Economische Ontwikkeling
3.724
3.619
2.769
2.319
709
409
409
409
Saldo
5.539
5.142
4.292
3.842
Baten (bedragen x1000)
2026
2027
2028
2029
(Lucht) Havens
-319
-319
-319
-319
-1.507
-1.507
-657
-207
-506
-506
-506
-506
Saldo
-2.332
-2.332
-1.482
-1.032
Saldo (bedragen x1000)
2026
2027
2028
2029
Lasten
5.539
5.142
4.292
3.842
Baten
-2.332
-2.332
-1.482
-1.032
Saldo
3.206
2.810
2.810
2.810
Toerisme
Economische Ontwikkeling Toerisme
Begroting 2026-2029 - Programma’s
27
Programma Dienstverlening De komende jaren blijft dienstverlening een strategisch speerpunt in de ontwikkeling van onze gemeente. De gemeente Hollands Kroon ontwikkelt zich van een beheergerichte organisatie naar een ontwikkelgemeente. Met het programma Dienstverlening zetten we actief in op een open, toegankelijke en betrokken relatie tussen gemeente en samenleving. De visie op dienstverlening wordt in 2025 verder uitgewerkt en krijgt in 2026 gestalte in concrete acties, waarbij aandacht is voor de kwaliteit van onze gemeentelijke diensten, maar ook de kostendekkendheid.
Cluster Bestuur In een periode waarin de verwachtingen rondom participatie, toegankelijk bestuur en bestuurlijke vernieuwing toenemen, richt Hollands Kroon zich op een bestuurscultuur waarin openheid, betrokkenheid en betrouwbaarheid centraal staan. De uitdagingen in de samenleving vragen van zowel gemeenteraad als college om voortdurend in te spelen op de veranderende omstandigheden. Werkwijze gemeenteraad Na de verkiezingen in maart 2026 wordt de nieuwe gemeenteraad op 1 april 2026 geïnstalleerd worden. Na de verkiezingen volgt het proces van (in)formeren en zal dus op enig moment een nieuw college aantreden. De nieuwe raad gaat aan de slag aan de hand van het huidige vergadermodel. Binnen deze werkwijze gaat de raad in beeldvormende vergaderingen in gesprek met college, inwoners, bedrijven en/of instellingen om zich voorafgaand aan de besluitvorming te laten informeren. Oordeelsvorming en besluitvorming vindt in de raadsvergadering plaats. Het raadscafé op locatie wordt gecontinueerd. Inwoners kunnen zich hiervoor aanmelden, maar inwoners, ondernemers en/of verenigingen e.d. kunnen ook worden uitgenodigd om in gesprek te gaan met de raad. Dit kan gaan over onderwerpen die op de raadsagenda staan, maar ook over andere onderwerpen die bij inwoners leven.
Indicatoren Indicator % inwoners dat veel vertrouwen heeft in de manier waarop de gemeente wordt bestuurd Rapportcijfer voor de wijze waarop uw gemeente inwoners en belangenorganisaties betrekt en de samenwerking zoekt.
Begroting 2026-2029 - Programma’s
Realisatie
Begroting
Streefwaarde
2022
2023
2024
2025
2026
2029
-
24%
30%
▲
40%
50%
-
6,1
6,1
▲
6,5
7,0
28
Maatregelen In 2026 wordt gestart met een nieuw (jaarlijks) programma om inwoners meer bekend te maken met het werk van de gemeente(raad) en om hen meer te betrekken bij de gemeentelijke politiek. Financieel gevolg:
Deze gelden passen binnen bestaand budget
Financiën Cluster (bedragen x1000)
Lasten/Baten
Begroot '26
Mutatie '26 Voorstel '26
Begroot '27
Mutatie '27 Voorstel '27
Begroot '28
Mutatie '28 Voorstel '28
Begroot '29
Mutatie '29 Voorstel '29
Bestuur
Baten
-2
0
-2
-2
0
-2
-2
0
-2
-2
0
-2
Bestuur
Lasten
2.772
163
2.935
2.660
54
2.714
2.603
0
2.603
2.603
0
2.603
Lasten De lasten bedragen in 2026 € 2,9 mln. De stijging wordt veroorzaakt door de extra lasten voor de Regionale samenwerking de Kop Noord-Holland.
Cluster Organisatie Het cluster Organisatie vormt het fundament van de gemeentelijke dienstverlening. Voor de komende jaren staan uitdagingen centraal als het inspelen op veranderende maatschappelijke verwachtingen, het bevorderen van innovatie en het waarborgen van een wendbare en betrouwbare organisatie. De focus ligt op het versterken van interne samenwerking, het verbeteren van processen en het toekomstbestendig maken van de organisatie. Hiervoor wordt in het najaar van 2025 een onderzoek uitgevoerd naar de organisatievorm. De uitkomsten kunnen richting geven aan toekomstige keuzes in organisatieontwikkeling. We investeren gericht in de organisatie, kennis en opleidingen, digitale ontwikkeling en medewerkersbetrokkenheid. Dit wordt nader toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hieronder staan daarnaast nog een aantal specifieke maatregelen beschreven die vanaf 2026 en verder zichtbaar zullen zijn in de samenleving.
Indicatoren Indicator Rapportcijfer dienstverlening door inwoners
Begroting 2026-2029 - Programma’s
Realisatie
Begroting
Streefwaarde
2022
2023
2024
2025
2026
2029
-
6,4
6,6
▲
7,0
7,6
29
Rapportcijfer communicatie en voorlichting vanuit gemeente door inwoners
-
6,1
6,3
▲
6,7
7,0
Maatregelen Visie op Dienstverlening We willen een organisatie zijn die luistert naar wat onze inwoners, bedrijven en instellingen écht nodig hebben. Onze dienstverlening is dus voor iedereen beschikbaar en toegankelijk. En elke vraag krijgt onze aandacht. Het is daarom onze ambitie om dienstverlening te bieden die betrouwbaar, wendbaar, mens- en ontwikkelgericht is. In het vierde kwartaal van 2025 herijken we de visie op de gemeentelijke dienstverlening en wordt deze ter besluitvorming aan het college voorgelegd en ter kennisgeving naar de raad gestuurd. Hierin legt de gemeente haar ambities en doelen vast voor de lange termijn. We streven naar een rapportcijfer 7,0 in 2026 en dat de uitwerking van de visie via het nader uit te werken implementatieplan (eerste kwartaal 2026) resulteert in een verdere toename van de score. In het implementatieplan worden de vier pijlers uit de visie per programma uitgewerkt in een plan van aanpak. Deze vier: 1.
Persoonlijk en Digitaal;
2.
Persoonlijk Contact Versterken;
3.
Samenwerking als Sleutel tot Succes;
4.
Mensgerichte en Flexibele Dienstverlening.
Financieel gevolg:
In het implementatieplan wordt een inschatting gemaakt van de kosten die hiermee gepaard gaan. Deze worden na goedkeuring van het plan meegenomen in de eerste aanpassing van de begroting.
Gemeenteraadsverkiezingen Op 18 maart 2026 gaan onze inwoners weer naar de stembus om een nieuwe gemeenteraad te kiezen. Een belangrijk moment voor de democratische waarden, vertrouwen en het gemeenschapsgevoel in onze samenleving. Vanuit de gemeente zorgen we ervoor dat het proces van de verkiezingen zo goed en ordentelijk mogelijk plaatsvindt. We streven ernaar om de verkiezingen zo toegankelijk mogelijk te maken door duidelijke informatie over het verkiezingsproces, gemakkelijke toegang tot stembureaus en ondersteuning voor mensen met speciale behoeften. Daarnaast zetten we in op de betrokkenheid van onze inwoners. Door middel van voorlichtingscampagnes moedigen we burgers aan om actief deel te nemen aan het politieke proces. Dit helpt niet alleen bij het maken van geïnformeerde keuzes, maar versterkt ook het gevoel van gemeenschap en verantwoordelijkheid. Door te focussen op een ordentelijk proces, toegankelijkheid en
Begroting 2026-2029 - Programma’s
30
inwonerparticipatie zorgt Hollands Kroon ervoor dat zoveel mogelijk mensen stemmen, dat elke stem telt en dat onze gemeenschap sterker en meer verbonden wordt. Financieel gevolg:
€ 135.000-. Deze structurele gelden passen binnen bestaand budget.
Laptops College & Gemeenteraad Laptops gaan ongeveer vier jaar mee. Bij elke start van een nieuwe bestuursperiode worden daarom de laptops van college en gemeenteraad vervangen. Hiervoor is een investeringskrediet benodigd. Financieel gevolg:
€ 60.000,- Deze incidentele gelden worden als investeringskrediet aangevraagd via deze begroting ’26 - ’29. De kapitaallasten passen binnen bestaand budget.
Opvang piek aanvragen reisdocumenten Ook voor 2026 wordt weer een tijdelijke piek in het aantal aanvragen reisdocumenten verwacht. Om deze piek op te vangen is er een balie gerealiseerd en zitten wij op verschillende locaties in de gemeente om op korte afstand bij de inwoners de aanvragen reisdocumenten te kunnen verzorgen. Op deze locaties zijn wij dan tijdelijk diverse avonden in de week geopend. Om de inwoners te bereiken wordt hierop geattendeerd in de brief die verstuurd wordt als reisdocumenten gaan verlopen, communicatie via sociale media, website en lokale kranten. Financieel gevolg:
Deze structurele gelden passen binnen bestaand budget
Beschikbaar stellen van geodata In 2025 zijn we gestart met het bouwen van het dataportaal voor inwoners, bedrijven en instellingen. In 2026 gaan we dit portaal verder uitbreiden. De geodata die we ontsluiten zijn niet privacygevoelig. We ontsluiten de data nu in vorm van dashboards, kaarten, 3D omgevingen en downloadbare links volgens de GEOstandaarden. In 2026 stellen we de luchtfoto's van 2012 tot en met 2026 beschikbaar voor inwoners, bedrijven en instellingen. Financieel gevolg:
Deze structurele gelden passen binnen bestaand budget
Begroting 2026-2029 - Programma’s
31
Lange termijn huisvesting bestuur en organisatie Hollands Kroon onderzoekt of het gemeentelijk apparaat en bestuur op één locatie kan worden gehuisvest. Een adviesbureau bekijkt duurzame en toekomstbestendige opties. Ook uitbreiding van het Kroondomein wordt onderzocht. De raad denkt mee en krijgt eind 2025/begin 2026 een eerste concept voorgelegd. Na de verkiezingen worden scenario's voor een definitieve keuze gepresenteerd. Financieel gevolg:
Volgen uit het onderzoek.
Noodzaak van structurele investeringen in personeel en organisatieontwikkeling Om als organisatie robuust, wendbaar en toekomstbestendig te blijven, zijn structurele investeringen in werving, vitaliteit, ontwikkeling en leiderschap noodzakelijk. Deze investeringen zijn essentieel om voldoende gekwalificeerd personeel aan te trekken en te behouden, de continuïteit en kwaliteit van onze dienstverlening te waarborgen en de kennis, educatie en het opleidingsniveau van medewerkers op peil te houden. Alleen zo kunnen we inspelen op veranderende maatschappelijke opgaven en blijven we een aantrekkelijke werkgever. In de paragraaf bedrijfsvoering staat een verdere toelichting op de onderwerpen. Financieel gevolg:
€ 310.000,- Deze structurele gelden passen niet binnen bestaand budget.
Begroting 2026-2029 - Programma’s
32
Ombuigingen (Programmabegroting ’25) Onderwerp
Toelichting
2026
2027
2028
2029 Realiseren Reden waarom wel/niet
Websites
Ontwikkelbudget voor onze websites.
-15
-15
-15
-15
wel
Nu we sinds 2024 nieuwe websites hebben (via het Open Web Concept) kunnen we toe met minder ontwikkelbudget.
Abonnementen
Minder abonnementen voor de
-55
-55
-55
-55
niet
organisatie.
Er zijn een aantal verplichte abonnementen waarop geen besparing mogelijk is. Daarnaast zijn de tarieven meer gestegen dan onze budgetten. Met de huidige inzichten is deze ombuiging niet realistisch meer. De ombuiging vervalt.
Data
Data gedreven werken regionaal
-50
-50
-50
-50
niet
Het realiseren van een besparing door regionaal
oppakken op kop niveau, per gemeente
samen te werken is zonder gezamenlijk plan niet
specialisatie.
realistisch. Daarnaast is deze bezuiniging boekhoudkundig op een uitvoeringsbudget opgevoerd dat geen raakvlakken heeft met regionale samenwerking.
Consumpties
Inkoop lunch en borrels.
-25
-25
-25
-25
wel
Externe ruimten
Minder externe ruimtes huren. Meer
-25
-25
-25
-25
wel
-10
-10
-10
-10
wel
gebruik maken van eigen ruimtes, zoals de Brandweerkazernes. Ontwikkelbudget
Het ontwikkelbudget van de organisatie wordt verminderd.
Begroting 2026-2029 - Programma’s
33
Onderwerp
Toelichting
2026
2027
2028
2029 Realiseren Reden waarom wel/niet
Inhuur
Inhuur regionaal invullen of niet meer
-300
-300
-300
-300
invullen.
niet in
Dit nemen we mee bij de analyse van de
2026
kostenontwikkeling van regie- naar ontwikkelorganisatie. Vooralsnog in 2026 niet opgevoerd. We doen in 2027 opnieuw een evaluatie in welke mate de ombuiging vanaf 2027 wel gerealiseerd kan worden.
Totaal vastgestelde ombuigingen (begroting '25)
-480
-480
-480
-480
Totaal wel realiseren
-75
-375
-375
-375
Totaal niet realiseren
-405
-105
-105
-105
Financiën Cluster (bedragen x1000)
Lasten/Baten
Begroot '26
Mutatie '26 Voorstel '26
Begroot '27
Mutatie '27 Voorstel '27
Begroot '28
Mutatie '28 Voorstel '28
Begroot '29
Mutatie '29 Voorstel '29
Organisatie
Baten
-1.300
-509
-1.809
-1.232
-509
-1.741
-1.164
-509
-1.673
-1.164
-509
-1.673
Organisatie
Lasten
25.483
4.119
29.602
25.308
4.375
29.683
24.891
4.875
29.766
24.845
4.875
29.720
Lasten De lasten bedragen € 29,6 mln in 2026. De stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door personele lasten (CAO-verhoging) en het kapitaallastenplafond. Baten De baten nemen toe naar € 1,8 mln in 2026. Deze stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door een bijstelling van de leges & heffingen voor Burgerzaken. Kredieten Voor incidentele investeringen zijn kredieten opgenomen, zoals voor nieuwe ICT-middelen voor de gemeenteraad (€ 60.000, binnen plafond Bedrijfsmiddelen), de inrichting van het Werkcafé Kroondomein (€ 125.000) en de aanschaf van Microsoft Surface HUB-presentatieschermen (€ 70.000, binnen plafond
Begroting 2026-2029 - Programma’s
34
Bedrijfsmiddelen). Deze kredieten worden geactiveerd en afgeschreven en hebben daardoor een structureel effect op de kapitaallasten, niet op de exploitatie van beleidsprogramma’s.
Cluster Leges en heffingen Dit cluster stelt gemeentelijke tarieven voor leges en heffingen vast op basis van input uit de organisatie, met als uitgangspunt kostendekkendheid volgens het collegeakkoord. De berekening gebeurt via kostendekkendheid.nl, een applicatie die aan de BBV-eisen voldoet. Voor 2026 wordt uitgegaan van een ozb-indexatie van netto 3,7%. Door de samenhang van de WOZ-waarden en de algemene uitkering waar een negatieve maatstaf (lees korting) door het rijk op wordt toegepast moeten we onze indexatie corrigeren voor de stijging van de korting (met de prijsstijging Nationale Bestedingen) waar het Rijk bij de algemene uitkeringen mee rekent. Wij moeten onze ozb met ruim 7% laten stijgen teneinde netto 3,7% indexatie door te voeren. Daarnaast zijn we uitgegaan van een extra verhoging binnen een bandbreedte van 6 tot 12 procent; voorlopig rekenen we met 9%. Extra structurele middelen zijn nodig om investeringsplannen te realiseren, ook hiervoor hanteren we een stijging van 9% bovenop inflatiecorrectie. De definitieve tarieven worden in december 2025 vastgesteld. Nieuwe ambities kunnen druk geven op financiële ratio's richting toezichtgrenzen; meer informatie hierover is te vinden in de paragrafen over weerstandsvermogen, risicobeheersing en financiering. Opbrengst 2025
Extra baten vanaf Inflatie correctie stijging korting vanuit Rijk Subtotaal 4,2% indexering op huidige korting 2026 (vastgesteld in 3,7% netto
Extra verhoging
Opbrengst
9% uit Kadernota 2026 2026
Begroot 2026
Mutatie 2026
Voorstel 2026
begroting '25)
OZB woning 6.787.000 OZB niet-woning 7.370.000 Totaal 14.157.000
200.000 200.000
251.000 280.000 531.000
223.000 7.261.000 277.000 8.127.000 500.000 15.388.000
653.000 7.914.000 731.000 8.858.000 1.384.000 16.772.000
6.819.000 1.095.000 7.914.000 7.636.000 1.222.000 8.858.000 14.455.000 2.317.000 16.772.000
Indicatoren Indicator
Realisatie 2022
2023
Begroting 2024
2025
Streefwaarde 2026
2029
Aantal informele bezwaren OZB per 1.000 woningen (Eigen cijfers)
14,5
17,7
13,62
▼
17,7
11,25
Aantal formele bezwaren OZB per 1.000 woningen (Eigen cijfers)
43,9
63,7
48,3
▼
63,7
40,4
Begroting 2026-2029 - Programma’s
35
Maatregelen Belastingbalie Na de implementatie in het vierde kwartaal van 2025 wordt begin 2026 de belastingbalie operationeel gemaakt voor de aanslagen van belastingjaar 2026. Binnen ‘Mijn Hollands Kroon’ is de mogelijkheid voor de inwoner om digitaal bezwaar te maken. Daarnaast zijn ook de opgelegde aanslagen in te zien. In de toekomst wordt dit nog verder uitgebreid met het aanvragen van automatische incasso, betalingsregelingen en kwijtschelding. Financieel gevolg:
Deze incidentele gelden passen binnen bestaand budget.
Informeel bezwaren traject - openstelling locaties Door in het informele bezwarentraject 3 weken lang op locatie aanwezig te zijn, is de drempel voor de bewoner lager om informeel bezwaar te maken. Hierdoor is de prognose dat er meer informele bezwaren worden ingediend ten opzichte van formele bezwaren. Financieel gevolg:
Incidentele rekeningen van locaties en inhuur tijdelijke kracht in het informele bezwaren traject passend binnen bestaand budget.
Inrichting taxatiemodel Wet WOZ Door de overgang naar een nieuw taxatieprogramma is het taxatiemodel opnieuw ingericht. Dit is aanbesteed en de kosten van het extern taxeren zijn nu hoger dan voorheen. Financieel gevolg:
€ 100.000,-. Deze structurele gelden passen binnen bestaand budget.
Ombuigingen (Programmabegroting ’25) Onderwerp
Toelichting
2026
2027
2028
2029 Realiseren Reden waarom wel / niet
OZB - Bedrijven
De OZB voor bedrijven wordt verhoogd
-200
-200
-200
-200
wel
Er wordt gewerkt aan een mogelijkheid de
om daarmee te kunnen bijdragen aan de
maatschappelijke instellingen/stichtingen te
'mogelijkheden' die de gemeente HK
compenseren. (Subsidie dan wel via het accommodatiebeleid)
Begroting 2026-2029 - Programma’s
36
voor hen creëert. Deze komt bovenop de algemene verhoging totale OZB.
Totaal vastgestelde ombuigingen (begroting '25)
-200
-200
-200
-200
Totaal wel realiseren
-200
-200
-200
-200
Totaal niet realiseren
0
0
0
0
Financiën Cluster (bedragen x1000)
Lasten/Baten
Begroot '26
Mutatie '26 Voorstel '26
Begroot '27
Mutatie '27 Voorstel '27
Begroot '28
Mutatie '28 Voorstel '28
Begroot '29
Mutatie '29 Voorstel '29
Leges & Heffingen
Baten
-14.499
-2.317
-16.816
-14.499
-2.317
-16.816
-14.499
-2.317
-16.816
-14.499
-2.317
-16.816
Leges & Heffingen
Lasten
990
0
990
990
0
990
990
0
990
990
0
990
Baten In totaal wordt er per 2026 voor € 2,3 miljoen aan extra OZB geheven. Dit bestaat uit indexatie en 9% verhoging bovenop de netto-indexatie.
Cluster Financiering Dit cluster zorgt met de treasuryfunctie voor het beheer van onze leningenportefeuille. Daarnaast wordt op basis van de investeringsagenda, het aflossingsschema van onze lopende leningen en de verschillende ratio’s gezorgd voor een continuering van de bedrijfsvoering door het tijdig aantrekken van middelen op de kapitaalmarkt tegen zo gunstig mogelijke voorwaarden en passend binnen de wet FIDO.
Indicatoren Binnen dit cluster zijn geen indicatoren vastgesteld.
Begroting 2026-2029 - Programma’s
37
Maatregelen Binnen dit cluster zijn geen maatregelen vastgesteld.
Ombuigingen (Programmabegroting ’25) Binnen dit cluster zijn geen ombuigingen vastgesteld.
Financiën Cluster (bedragen x1000)
Lasten/Baten
Begroot '26
Mutatie '26 Voorstel '26
Begroot '27
Mutatie '27 Voorstel '27
Begroot '28
Mutatie '28 Voorstel '28
Begroot '29
Mutatie '29 Voorstel '29
Financiering
Baten
-611
0
-611
-611
0
-611
-611
0
-611
-611
0
-611
Financiering
Lasten
966
0
966
882
0
882
882
0
882
882
0
882
Cluster Overig In dit cluster vallen het indexatiebudget en de baten vanuit de Algemene Uitkering (Gemeentefonds). In deze begroting wordt voorgesteld om het indexatiebudget bij te stellen naar nul. Indexaties die gedurende het jaar naar boven komen worden geacht binnen de andere clusters te worden opgevangen.
Indicatoren Binnen dit cluster zijn geen indicatoren vastgesteld.
Maatregelen Binnen dit cluster zijn geen maatregelen vastgesteld.
Ombuigingen (Programmabegroting ’25) Binnen dit cluster zijn geen ombuigingen vastgesteld.
Financiën
Begroting 2026-2029 - Programma’s
38
Cluster (bedragen x1000)
Lasten/Baten
Begroot '26
Mutatie '26 Voorstel '26
Begroot '27
Mutatie '27 Voorstel '27
Begroot '28
Mutatie '28 Voorstel '28
Begroot '29
Mutatie '29 Voorstel '29
Overig
Baten
-97.746
-9.578
-107.324
-97.667
-8.605
-106.272
-98.159
-5.081
-103.240
-97.969
-5.692
-103.661
Overig
Lasten
482
-1.982
-1.500
-549
-951
-1.500
-1.266
-234
-1.500
-1.266
-234
-1.500
Lasten In dit cluster is het indexatiebudget opgenomen. In deze begroting wordt voorgesteld om hier de indexaties voor Openbaar groen en de Bibliotheek uit te dekken. Daarnaast wordt voorgesteld om het overige budget vrij te laten vallen ten gunste van de begroting. Dit houdt in dat er in 2026 € 1.656.000 en in 2027 € 625.000 vrijvalt. Baten In dit cluster vallen de baten vanuit het Gemeentefonds (Algemene Uitkering). In 2026 is de stijging t.o.v. 2025 ongeveer € 9.600.000. De lasten voor deze baten vallen in de andere programma's en/of clusters.
Cluster mutatie reserves Zowel de Algemene reserve als de bestemmingsreserves vallen sinds 2025 binnen dit cluster.
Indicatoren Binnen dit cluster zijn geen indicatoren vastgesteld.
Maatregelen Binnen dit cluster zijn geen maatregelen vastgesteld.
Begroting 2026-2029 - Programma’s
39
Ombuigingen (Programmabegroting ’25) Onderwerp
Toelichting
2026
2027
2028
2029 Realiseren Reden waarom wel / niet
Reserve beheer
De reserves worden meer aangesproken -183
-185
-187
-187
wel
openbare Ruimte (1/2)
ter dekking van de kapitaallasten uit het
-215
-213
-213
wel
Meerjaren onderhoudsplan Openbare Ruimte (MJOP-OR) Infrastructuur. Reserve beheer
De reserves worden meer aangesproken -217
openbare Ruimte (2/2)
ter dekking van de kapitaallasten (KL) uit het MJOP-OR Infrastructuur. De KL van de overgedragen wegen vanuit het Hoogheemraadschap (waarvoor in 2022 de gewenningsbijdrage aan de reserve is toegevoegd) worden gedekt.
Totaal vastgestelde ombuigingen (begroting '25)
-400
-400
-400
-400
Totaal wel realiseren
-400
-400
-400
-400
Totaal niet realiseren
0
0
0
0
Financiën Cluster (bedragen x1000)
Lasten/Baten
Begroot '26
Mutatie '26 Voorstel '26
Begroot '27
Mutatie '27 Voorstel '27
Begroot '28
Mutatie '28 Voorstel '28
Begroot '29
Mutatie '29 Voorstel '29
Mutatie Reserve
Onttrekking
-7.463
3.605
-3.858
-4.235
1.035
-3.201
-3.357
758
-2.599
-2.098
0
-2.098
Mutatie Reserve
Toevoeging
198
1.537
1.734
198
1.498
1.696
198
0
198
14
0
14
Lasten (toevoeging aan reserve) Met betrekking tot de Jeugdzorg komen extra gelden binnen in 2026 en 2027. Deze zijn vooralsnog gedeeltelijk niet nodig. Het restant wordt toegevoegd aan de bestemmingsreserve Sociaal Domein om beschikbaar te houden voor toekomstige investeringen. In 2026 voegen we € 1.536.500 en in 2027 € 1.498.000 toe aan deze reserve.
Begroting 2026-2029 - Programma’s
40
Baten (onttrekking aan reserve) Voor twee incidentele lasten wordt voorgesteld om deze te dekken via een onttrekking aan de reserves. De eerste onttrekking is om de uitgaven te dekken voor de inspiratiegidsen m.b.t. het gevelverbeteringsfonds á € 85.000 vanuit de bestemmingsreserve economische, maatschappelijke en toeristische stimulering. De tweede onttrekking is om de uitgaven de dekken voor het voorbereidingsbudget onderzoek extra woningen in 't Veld fase 3 á € 100.000 vanuit de Algemene reserve. Dit omdat de baten vanuit 't Veld Noord (2023 en 2025) aan deze reserve zijn toegevoegd. In deze begroting stellen we ook voor om twee onttrekkingen aan de Algemene reserve uit de begroting '25 terug te draaien. Het gaat hier om de onttrekking ter dekking van de impulsen en de onttrekking ter dekking van structurele lasten. Cumulatief gaat het om € 3.740.000 in 2026, € 1.085.000 in 2027 en € 757.000 in 2028.
Overzicht kosten programma Dienstverlening Lasten (bedragen x1000)
2026
2027
2028
2029
Bestuur
2.935
2.714
2.603
2.603
Financiering
966
882
882
882
Leges & Heffingen
990
990
990
990
Organisatie
29.602
29.683
29.766
29.720
Overig
-1.500
-1.500
-1.500
-1.500
Saldo voor Bestemming
32.993
32.769
32.741
32.695
Mutatie Reserve (toevoeging)
1.734
1.696
198
14
Saldo na Bestemming
34.727
34.465
32.939
32.709
Baten (bedragen x1000)
2026
2027
2028
2029
-2
-2
-2
-2
-611
-611
-611
-611
Bestuur Financiering
Begroting 2026-2029 - Programma’s
41
Leges & Heffingen
-16.816
-16.816
-16.816
-16.816
Organisatie
-1.809
-1.741
-1.673
-1.673
Overig
-107.324
-106.272
-103.240
-103.661
Saldo voor Bestemming
-126.561
-125.441
-122.341
-122.762
Mutatie Reserve (onttrekking)
-3.858
-3.201
-2.599
-2.098
-130.419
-128.641
-124.940
-124.860
2026
2027
2028
2029
Lasten
34.727
34.465
32.939
32.709
Baten
-130.419
-128.641
-124.940
-124.860
Saldo
-95.692
-94.176
-92.001
-92.152
Saldo na Bestemming Saldo (bedragen x1000)
Begroting 2026-2029 - Programma’s
42
Programma Leefbaarheid De gemeente Hollands Kroon werkt aan een toekomstbestendige, veilige en duurzame leefomgeving. In 2026 zetten we belangrijke stappen op het gebied van infrastructuur, verkeersveiligheid, duurzaamheid, omgevingskwaliteit en veiligheid. Deze thema’s zijn nauw met elkaar verbonden en worden gebiedsgericht en integraal benaderd. Daarnaast gaan we verder met de versnelde woningbouwopgave. Op het vlak van infrastructuur investeren we extra in het wegwerken van achterstallig onderhoud en het verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte. Dit doen we via het MJOP, gerichte projecten zoals overhangend groen en pilots voor openbare verlichting. Verkeersveiligheid krijgt een bredere benadering: naast objectieve data betrekken we ook de beleving van inwoners, met speciale aandacht voor kwetsbare groepen. Dit wordt verankerd in het geactualiseerde verkeersveiligheidsplan en ondersteund met gerichte maatregelen zoals gedragscampagnes en aanpassingen in schoolzones. Met het Programma Duurzaamheid 2025–2027 geven we invulling aan onze klimaatambities. De concrete doelen en indicatoren zijn opgenomen in de begroting en sluiten aan op de Omgevingsvisie. Voor het versnellen van de woningbouw zetten we de gekozen koers door en door met het voorgestelde krediet kunnen we hierop blijven investeren.
Waar de projecten meer concreet gaan worden kunnen de kosten die de gemeente heeft gemaakt in rekening worden gebracht bij een faciliterende rol van de gemeente door middel van plankostendekking en bij een actieve ontwikkelende rol door berekende kosten in grondprijzen. We zetten het creëren van een fijne leefomgeving. Door te investeren in de uitstraling en gebruikswaarde van onze straten, pleinen en groenvoorzieningen, maar ook onze bebouwde omgeving, dragen we bij aan een prettig leefklimaat voor bewoners, een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor ondernemers en een gastvrije omgeving voor bezoekers. De Nota Omgevingskwaliteit biedt duidelijke kaders voor ruimtelijke initiatieven. Veiligheid blijft een speerpunt, met focus op zorg & veiligheid, ondermijning en digitale veiligheid. In 2026 zetten we daarnaast in op het versterken van de weerbare samenleving.
Begroting 2026-2029 - Programma’s
43
Tot slot krijgt gebiedsgericht werken een centrale plek in onze aanpak. Via dorpsvisies, gebiedstafels en dorpsagenda’s werken we aan integrale oplossingen die fysieke, sociale en duurzame opgaven verbinden. Speerpunten vanuit Kadernota 2026 Areaalbeheer: bebording Verkeersveilig wegennet 30km zones Verduurzamen van woningen Woningbouw Startersleningen Onderhoud groen Integrale handhavingsacties Ondermijning Bovenstaande vertaalt zich naar een aantal maatregelen waar we in 2026 capaciteit op inzetten en waar nodig middelen aan verbinden.
Cluster Infrastructuur Ieder jaar wordt 3 à 4% van de verharding van ons areaal door levensduur verlengend onderhoud of herinrichting weer in goede toestand gebracht. Het meerjarenonderhoudsprogramma wordt uitgevoerd en we doen klein onderhoud op basis van meldingen en inspecties. Met een extra investering van € 4 mln voor de jaren 2025 en 2026 maken we een inhaalslag op achterstallig onderhoud en zal de kwaliteit van de leefomgeving voor haar inwoners aanzienlijk verbeteren, ook voor straten, trottoirs en paden. Verkeersveiligheid krijgt in 2026 een bredere benadering. Vanuit de aanpak van knelpunten ontwikkelen we door naar een benadering van verkeersveiligheidsvraagstukken vanuit leefbaarheid, met bijzondere aandacht voor kwetsbare verkeersdeelnemers zoals kinderen, ouderen en mensen met een beperking. Het huidige Verkeersveiligheidsplan wordt hierop herzien. Door deze groepen centraal te stellen in het ontwerp en gebruik van de openbare ruimte, werken we aan een veilige én prettige leefomgeving die uitnodigt tot lopen, fietsen en verblijven. We kunnen via deze weg ook beoordelen in hoeverre een herinrichtingsbehoefte actueel is en of deze planmatig uitgevoerd kan worden (via het MJOP), of dat maatwerk noodzakelijk is.
Begroting 2026-2029 - Programma’s
44
Openbaar vervoer is voor een groot deel belegd bij de provincie. Namens KOP gemeenten is er gezamenlijk een zienswijze ingediend bij de provincie over het programma van eisen voor de nieuwe concessie busvervoer die in 2028 in moet gaan. In 2026 vindt het vergunnen plaats.
Indicatoren Indicator
Realisatie
Begroting
Streefwaarde
2022
2023
2024
2025
2026
2029
-
45%
45%
▲
50%
60%
% inwoners dat soms/vaak verkeersonveilige situaties ervaart (Inwonerspeiling HK)
-
52%
52%
46-65%
50%
46%
% inwoners dat tevreden is over bereikbaarheid (Inwonerspeiling HK)
-
61%
62%
62%
65%
67%
% inwoners dat het (helemaal) eens is met de stelling straten, paden en trottoirs zijn goed begaanbaar (Inwonerspeiling HK)
Maatregelen Onderhoud wegen en civiele kunstwerken Goed begaanbare straten en trottoirs Het handhaven en verbeteren van de gewenste kwaliteit van straten en trottoirs vormt de komende jaren een uitdaging. In veel kernen staan nog werkzaamheden gepland door nutsbedrijven en kabelaanbieders, die op verschillende momenten de ondergrond moeten openbreken. Hierdoor is het op veel locaties (nog) niet mogelijk om over te gaan tot een definitieve herinrichting of groot onderhoud van de verharding. Dit leidt tot tijdelijk kwaliteitsverlies en extra beheerlasten. We monitoren in hoeverre het wenselijk is om meer toezicht te organiseren op kabels en leidingen, zodat werkzaamheden in de ondergrond wel plaats kunnen vinden, maar de effecten in de bovengrond zo minimaal mogelijk zijn. De met de werkzaamheden gepaard gaande omleidingen geven ongemak, soms voor langere periodes. Wij streven ernaar om de werkzaamheden zoveel mogelijk te coördineren, maar volledige afstemming blijft in de praktijk lastig vanwege de afhankelijkheid van externe planningen. Desondanks blijven we ons inspannen om de straten, paden en trottoirs beter begaanbaar te maken en te houden. Naast uitvoering van (achterstallig) onderhoud, zetten we in 2026 in op de volgende maatregelen:
Begroting 2026-2029 - Programma’s
45
•
Opstellen meerjarig uitvoeringsplan voor opknappen trottoirs: De komende jaren vinden op verschillende plekken in onze gemeente werkzaamheden plaats aan kabels en leidingen. Daarbij worden trottoirs regelmatig opengebroken. Tot nu toe lag de focus vooral op toezicht bij het terugleggen van het straatwerk. In de praktijk zien we echter dat dit niet altijd leidt tot een trottoir van voldoende kwaliteit en toegankelijkheid, wat met name voor voetgangers en mensen met een beperking tot problemen kan leiden. We willen hier als gemeente planmatig op inspelen. Dat betekent dat we beter gaan afstemmen op de planning van nutsbedrijven en waar nodig zelf maatregelen treffen om de toegankelijkheid van trottoirs te waarborgen. Dit doen we vooral op locaties waar op korte termijn geen herinrichting van de straat of wijk gepland staat. Ook willen we niet uitsluitend reageren op meldingen van inwoners, maar juist proactief sturen op het behouden en verbeteren van de kwaliteit van de trottoirs. Zo zorgen we ervoor dat onze openbare ruimte voor iedereen toegankelijk blijft, ook tijdens en na werkzaamheden van derden.
•
Een project ‘overhangend groen’ Er volgt een projectmatige aanpak waar doorgang van stoepen beperkt wordt. De aanpak is gericht op zowel gemeentelijk groen zijn, als ook particulier groen (hagen).
•
Inventarisatie in gebruik genomen openbare ruimte In diverse straten zijn door ruimtegebrek de trottoirs erg smal. Soms is er helemaal geen trottoir aanwezig en moet men op de rijbaan lopen. We willen in gebruik genomen openbare ruimte nader inventariseren, met als doel om de openbare ruimte goed in te kunnen richten en op termijn kabels en leidingen in het bestaande tracé te kunnen vervangen. Op sommige locaties hebben bewoners openbare ruimte in gebruik als tuin en heeft de gemeente grond van particulieren in gebruik als openbaar gebied. Soms liggen er kabels en leidingen in die grond. Los van de kabels en leidingen kan de in gebruik genomen grond nodig zijn om de openbare ruimte beter in te richten (denk aan bredere stoepen). Soms moeten we daarbij afwijken van de gehanteerde kaders en normen.
Financieel gevolg:
€ 200.000 voor maken MJOP trottoirs en de inventarisatie in gebruik genomen openbare ruimte. Insteek is incidentele projectaanpak. In 2026 wordt dekking gevonden uit de Impuls Openbare Ruimte en waar mogelijk uit externe subsidiebronnen en Specifieke Uitkeringen. Op basis van het MJOP-plan wordt in beeld gebracht welke structurele budgetten nodig zijn voor uitvoering.
Openbare verlichting
Begroting 2026-2029 - Programma’s
46
Hollands Kroon wil haar openbare ruimte duurzaam, bewust en doelmatig verlichten. De energiebesparing uit het Energieakkoord uit 2013 hebben we inmiddels ruimschoots gehaald. Met de overgang naar Ledverlichting ligt het energieverbruik van openbare verlichting inmiddels 76,5% lager dan in 2014. De komende vijf jaar moeten nog ruim 3000 armaturen vervangen worden. Dat is in deze begroting ook financieel vertaald. We gaan verder verkennen hoe we uitvoering kunnen geven aan het uitgangspunt “donker waar het kan, licht waar het moet”. Zo’n 96% van ons areaal kent Ledverlichting en zo’n 70% wordt gedimd. Dat percentage groeit in 2026. Wij dimmen dus naar een lager niveau dan landelijke normen. In 2026 starten we pilots in het buitengebied en in woonwijken om verlichting verder te reduceren en eerder te dimmen. Het buitengebied van Wieringen en de Oostpolder van Anna Paulowna zijn gebieden die we onderzoeken om deze pilots uit te voeren (vanwege het Dark Sky Pact Werelderfgoed Waddenzee). Resultaten van deze pilot verankeren we in het Beleidsplan Openbare verlichting wat in 2026 herzien wordt. Financieel gevolg:
€ 75.000 incidenteel voor het uitwerken en begeleiden van de pilotprojecten
Verkeersveiligheid Veilige en leefbare straten en pleinen In het coalitieakkoord staat dat het belangrijk is dat alle verkeersdeelnemers kunnen rekenen op goede verkeersveiligheid, waarbij de veiligheid van de kwetsbaarste verkeersdeelnemers het vertrekpunt is. Afgelopen jaren hebben we daar invulling aan gegeven door het treffen van maatregelen op geïdentificeerde knelpunten. Daar gaan we mee door. In 2026 werken we uit hoe we het gebruik van de fiets in de dorpen kunnen stimuleren en (waar mogelijk) autogebruik kunnen beperken. Of nog liever: op welke manier we straten niet alleen inrichten op veilige doorstroming, maar het ook weer een plek kunnen laten zijn om te verblijven, spelen en ontmoeten. Dat werken we als volgt uit: •
Schoolroutes en schoolzones In 2025 zijn de knelpunten op schoolroutes en schoolzones uitgewerkt in te treffen maatregelen. In 2026 volgt een plan waarin we breder kijken naar hoe we schoolzones en druk gebruikte routes veiliger kunnen maken, met bewustwordingsactiviteiten en waar noodzakelijk geacht, ook infrastructurele, snelheidsremmende maatregelen.
•
Wegencategoriseringsplan In de Kadernota is benoemd dat we de invoering van 30 km zones in de dorpskernen overwegen. We werken dit uit in een nieuw wegencategoriseringsplan. Het wegencategoriseringsplan biedt een basis om gebruik en inrichting met elkaar in overeenstemming te brengen. Ook de huidige wegencategoriseringkaart, vastgesteld op 21 juni 2018 wordt daarbij herzien.
Begroting 2026-2029 - Programma’s
47
•
Gedragscampagnes In 2026 zetten we in op het verder uitrollen van de buurtsafari die in 2025 in Wieringerwerf al is uitgevoerd en willen we een lokale campagne houden die uitnodigt tot nadenken over hoe we (weer) veilig kunnen spelen en ontmoeten op straat.
•
Herziening Verkeersveiligheidsplan Op 2 juli 2020 is het huidige Verkeersveiligheidsplan Hollands Kroon vastgesteld. In 2025 besloten we pas op de plaats bij het inventariseren van nieuwe verkeersveiligheidsknelpunten, maar de focus te verleggen naar het uitwerken en gefaseerd treffen van maatregelen op de reeds geïnventariseerde knelpunten. Dat loopt door in 2026. Daarbij stellen we voor om in 2026 het Verkeersveiligheidsplan te plan te herzien. We signaleren dat de huidige methodiek de problematiek niet voldoende ondervangt en niet voldoende inspeelt op een brede aanpak voor een veilige en bovendien prettige leefomgeving.
Financieel gevolg:
€55.000 structureel voor ontwikkeling en uitvoering van bovengenoemde maatregelen.
Mobiliteit en Bereikbaarheid Toekomstplan Publieke Mobiliteit In 2025 is het Toekomstplan Publieke Mobiliteit (regionaal) vastgesteld, met daarin 15 aanbevelingen die elk hun eigen waardevolle bijdrage leveren om de bereikbaarheid voor inwoners in de kop van Noord-Holland te verbeteren. Er wordt een projectleider aangesteld en de aanbevelingen werken we lokaal en regionaal verder uit in 2026. Financieel gevolg:
Nader te bepalen op basis van verdere uitwerking van de aanbevelingen en beschikbare fondsen vanuit Rijk, Provincie en regio.
Laadvisie Doel (afgeleid van de Green Deal) is te komen tot een dekkend netwerk van laadpalen en laadpleinen. Voor de Gemeente Hollands Kroon wordt een laadvisie opgesteld om inzichtelijk te maken wat de staat van de laadinfrastructuur is en hoe deze efficiënt en integraal uitgerold kan worden. Dit gebeurt in samenwerking met MRAe die plaatsing van laadpalen verzorgt. Financieel gevolg:
De laadvisie werken we uit binnen bestaand budget.
Begroting 2026-2029 - Programma’s
48
Ombuigingen (Programmabegroting ’25) Onderwerp
Toelichting
2026
2027
2028
2029 Realiseren Reden waarom wel / niet
Voorbereiding
Voorbereiding Administratie Toezicht
-100
-100
-100
-100
Administratie Toezicht
(VAT) direct toerekenen (inzet van team
wel
De budgetten in de begroting zijn dienovereenkomstig aangepast.
toezicht) aan de investeringen. Totaal vastgestelde ombuigingen (begroting '25)
-100
-100
-100
-100
Totaal wel realiseren
-100
-100
-100
-100
Totaal niet realiseren
0
0
0
0
Financiën Cluster (bedragen x1000)
Lasten/Baten
Begroot '26
Mutatie '26 Voorstel '26
Begroot '27
Mutatie '27 Voorstel '27
Begroot '28
Mutatie '28 Voorstel '28
Begroot '29
Mutatie '29 Voorstel '29
Infrastructuur
Baten
-153
-33
-186
-320
136
-183
-320
136
-183
-320
136
-183
Infrastructuur
Lasten
9.212
260
9.472
9.538
135
9.673
9.544
135
9.679
9.544
135
9.679
Lasten De hogere lasten voor dit cluster worden vooral veroorzaakt door een pilot voor het duurzamer omgaan met de openbare verlichting (€75.000 incidenteel), aanvullend budget voor het onderhouden en zo nodig vervangen van verkeersborden (€80.000 incidenteel), het uitvoeren van de ambities voor verkeersveiligheid (€55.000 structureel). In de meerjarenraming speelt vooral de bijstelling van de gewenningsbijdrage onderhoud wegen HHNK een rol. Deze bate is met €169.000 naar beneden bijgesteld. In de 2e bestuursrapportage 2022 (klik hier) is deze bijdrage eerder tot 2027 bijgesteld. Deze bijstelling wordt nu meerjarig bijgesteld. Verwacht wordt dat de kosten van vervanging van verkeersborden onder de investeringsgrens blijft. Daarom worden deze als exploitatiebudget opgevoerd en niet als investeringskrediet.
Begroting 2026-2029 - Programma’s
49
Cluster Milieu De gemeente Hollands Kroon staat voor een duurzame toekomst waarin klimaatbewustzijn, innovatie en veerkracht de basis vormen van haar beleid. Duurzaamheid is niet langer een abstract streven, maar een essentiële pijler in de ontwikkeling van de gemeente. Het Programma Duurzaamheid 2025-2027 is de concrete vertaling van deze ambitie en bouwt voort op de strategische richting zoals vastgelegd in de Omgevingsvisie. Voor de inhoudelijke uitwerking en de daarbij behorende maatregelen verwijzen wij naar de paragraaf Duurzaamheid in deze begroting. Daarin zijn de concrete doelen, acties en indicatoren opgenomen die richting geven aan de uitvoering en waarmee de voortgang inzichtelijk wordt gemaakt. Verduurzaming van de bestaande woningvoorraad, zoals aangehaald in de Kadernota 2026, maakt huidige woningen Verwacht wordt dat de subsidie klimaat adaptieve maatregelen gretig aftrek zal vinden en de intentie is om de subsidie in 2026 te verlengen. Voor gescheiden inzameling en recycling van huishoudelijk afval hebben we grote stappen gezet. Landelijke doelstelling is 60% recycling van het huishoudelijk afval in 2030 en 65% in 2025. Hollands Kroon zat in 2023 (CBS-enquête Gemeentelijk Afval) al op een percentage van 71% en behoort daarmee tot de zogenaamde ‘koplopers’. We blijven ons inspannen om dit percentage te behouden.
Indicatoren Indicator % inwoners dat vindt dat de gemeente hen voldoende informeert over het verduurzamen van hun woning (Inwonerspeiling HK) % recycling van huishoudelijk afval afvalscheiding
Realisatie
Begroting
Streefwaarde
2022
2023
2024
2025
2026
2029
-
34%
56%
34%
56%
56%
-
71%
-
-
71%
71%
Maatregelen Verbetering waterkwaliteit Gemeenten werken bovenregionaal in de zogenaamde waterketen samen met Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier aan een project tot uitfaseren van IBA's (Individuele voorziening voor de behandeling van afvalwater). Voor vervanging van de IBA's is een kostenverhoging voorzien. Hoe hoog die voor Hollands Kroon wordt, wordt in 2026 duidelijk. In de Kop werken we daarnaast samen aan aanpak groepsaccommodaties. Richting eind 2027 moet een plan van aanpak vastgesteld worden waarin duidelijk wordt hoe we gaan voorkomen dat het huishoudelijk afvalwater van groepsaccommodaties niet meer via septic tank wordt
Begroting 2026-2029 - Programma’s
50
geloosd naar oppervlaktewater. Onderdeel van dit plan van aanpak is de uitdaging om waar mogelijk adressen in het buitengebied aan te sluiten op het gemeentelijk rioleringsstelsel. Daar zijn op dit moment geen middelen voor gereserveerd. In de loop van 2026 moet duidelijk worden om hoeveel adressen dit gaat en welke gezamenlijke investeringen we daarvoor in de komende jaren moeten doen. Financieel gevolg:
nog niet in te schatten
Ombuigingen (Programmabegroting ’25) Binnen dit cluster zijn geen ombuigingen vastgesteld.
Financiën Cluster (bedragen x1000)
Lasten/Baten
Begroot '26
Mutatie '26 Voorstel '26
Begroot '27
Mutatie '27 Voorstel '27
Begroot '28
Mutatie '28 Voorstel '28
Begroot '29
Mutatie '29 Voorstel '29
Milieu
Baten
-12.838
-565
-13.403
-12.038
-440
-12.478
-12.038
-440
-12.478
-12.038
-440
-12.478
Milieu
Lasten
13.413
791
14.204
12.613
666
13.279
12.613
666
13.279
11.869
666
12.535
Lasten De lasten bestaan voor een belangrijk deel uit aanpassing op het gebied van verwachte uitgaven voor riolering (€185.000 structureel), de dienstverleningsovereenkomst met de HVC (€255.000 structureel en duurzaamheidsmaatregelen (€125.000 incidenteel). Het saldo op dit cluster wordt met name veroorzaakt door de hogere bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling omgevingsdienst Noord Holland Noord (€ 226.000 structureel). Baten Tegenover deze uitgaven (met uitzondering van de bijdrage omgevingsdienst) staan directe baten in de vorm van rioolheffingen/ de rioolvoorziening, inkomsten afvalstoffenheffing en duurzaamheidssubsidies.
Cluster Omgevingskwaliteit Onze ambitie voor beheer en inrichting van de openbare ruimte reikt verder dan het basisniveau van een schone, hele en veilige leefomgeving. We zetten in op een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte die uitnodigt tot verblijf, ontmoeting en recreatie. Door te investeren in de uitstraling en gebruikswaarde van onze
Begroting 2026-2029 - Programma’s
51
straten, pleinen en groenvoorzieningen, maar ook onze bebouwde omgeving, dragen we bij aan een prettig leefklimaat voor bewoners, een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor ondernemers en een gastvrije omgeving voor bezoekers. De Nota Omgevingskwaliteit vormt het fundament van ons kwaliteitsbeleid en geeft duidelijkheid over hoe we in de gemeente Hollands Kroon met de omgevingskwaliteit van ruimtelijke initiatieven omgaan. Uitgangspunt is dat beleid heldere uitgangspunten biedt van wat inwoners van ons kunnen verwachten, maar ook wat wij verwachten van inwoners. We schromen niet om daarbij handhavend op te treden als dat noodzakelijk is en stellen onze capaciteit daar op in. Voldoende beschikbare woningen blijft onverminderd aandacht houden. De koers die is uitgezet voor de rol die wij als gemeente willen pakken en uitvoeringsorganisatie die daar op ingericht is, wordt verder bestendigd. Hierbij zien we dat de fysieke resultaten vanaf 2026 zichtbaar worden. De investeringen gaan voor de resultaten uit. De Omgevingswet geeft gemeenten vier kerninstrumenten om een goed sluitende beleidscyclus vorm te geven voor de fysieke leefomgeving. De Omgevingsvisie wordt naar verwachting in 2026 vastgesteld. Deze wordt komend jaar vertaald naar een uitvoeringsagenda waarin uit te werken omgevingsprogramma’s en dorpsvisies vastgesteld worden.
Het maken van het Omgevingsplan wordt verder uitgerold en uiteraard verlenen we al Omgevingsvergunningen. In 2025 hebben we het vergunningenproces geëvalueerd en bijgesteld. In 2026 moet de nieuwe dienstverleningsvisie daarin worden door vertaald. Vanuit de ambitie om zichtbaar, aanwezig en bereikbaar te zijn in de dorpen is misschien wel een van de overkoepelende thema’s van 2026 het gebiedsgericht werken. De Omgevingsvisie wordt vastgesteld en uitgerold in programma’s. Dat kunnen ook gebiedsprogramma’s zijn. Gebiedsgericht werken in de openbare ruimte moet in 2026 zijn beslag krijgen en vanuit het werken met gebiedstafels kiezen we voor een integrale benadering van de inrichting van de openbare ruimte, met als doel om niet alleen fysieke, maar ook sociale opgaven en duurzaamheidsprincipes door te vertalen in de uitwerking. In 2026 vervolgen we ook het maken van diverse dorpsagenda’s. Wij streven naar een weerbare samenleving waarin inwoners, organisaties en het lokaal bestuur samen opstaan tegen ondermijnende criminaliteit, polarisatie en maatschappelijke ontwrichting. Door in te zetten op bewustwording, samenwerking en preventie versterken we het vermogen van de samenleving om risico’s tijdig te signaleren, zich hiertegen te wapenen en hier veerkrachtig mee om te gaan. We bevorderen een veilige leefomgeving waarin vertrouwen en verbondenheid centraal staan.
Begroting 2026-2029 - Programma’s
52
Indicatoren Indicator
Realisatie
Begroting
Streefwaarde
2022
2023
2024
2025
2026
2029
Aantal gebouwde woningen per jaar ten opzichte van het doel van 3.200 in 2030
228
177
103
301
500
500
Percentage gebouwde corporatie huurwoningen per jaar
5,3%
30,5%
53,4%
22.2%
30%
30%
-
6,3
6,3
7
6,7
7
97%
98%
98%
97%
98%
98%
cijfer voor de mate waarin inwoners prettig wonen in hun directe leefomgeving
-
7,9
7,9
7,9
7,9
7,9
cijfer voor de zorg van de gemeente voor de woon- en leefomgeving
-
6,4
6,4
6,7
6,7
7
Rapportcijfer dat inwoners voor het onderhoud openbare ruimte geven % wat voldoet aan de gestelde normen kwaliteit openbare ruimte
Maatregelen Wonen Versnelling woningbouw Parallel aan de vastgestelde woonvisie uit 2024 is het project ‘Versnelling Woningbouw’ opgestart met als doel om 3200 reguliere woningen te bouwen en daarnaast 500 modulaire op te zetten voor eind 2030. Met dit doel voor ogen is de inzet voor 2026, naast de lopende projecten en de initiatieven van buiten, gericht op; het uitvoeringsplan integrale gebiedsontwikkelingen Winkel/ Nieuwe Niedorp en Hippolytushoef conform de vastgestelde dorpsvisie, het starten van de uitvoering woningbouw Limmerschouw te Winkel, het stedenbouwkundig- en beeldkwaliteitsplan gebiedsontwikkeling Oosterterp Wieringerwerf, het starten van gebiedsontwikkeling Middenmeer, het kostenverhaal & vereveningsfonds in werking brengen en het verder uitrollen van de uitvoeringsorganisatie. Om dit te realiseren in 2026 wordt een incidenteel krediet gevraagd gelijkwaardig aan 2025. De bedoeling is dat dit budget met de uitvoerende projecten, door middel van het doorberekenen van plan- en uitvoeringskosten, terugverdiend wordt in de aankomende jaren. Het krediet wordt aangevraagd om voldoende personele bezetting te hebben op bovenstaande projecten, om adviesbureaus in te huren voor bijvoorbeeld de stedenbouwkundige plannen en om kleinschalige voorinvesteringen te doen. Het betreffen voorbereidingskosten voor toekomstige grondexploitaties (actief en facilitair).
Begroting 2026-2029 - Programma’s
53
Financieel gevolg: Er wordt een voorbereidingskrediet aangevraagd van € 1.200.000. Werkbudget lopende projecten Er bestaat behoefte voor een werkbudget voor bestaande actieve en faciliterende projecten. Dit kan ingezet worden voor bijvoorbeeld inhuur juridisch advies, toetsingskosten voor aanpaste plankosten in openbare ruimte en advieskosten op lopende projecten. Deze kosten kunnen naar verwachting niet (altijd) verhaald worden op derden, daarom wordt een apart werkbudget voorgesteld zodat voorbereidingen niet in de vertraging komen. Gezien de duidelijke link met de woonopgave wordt voorgesteld deze kosten, welke voor 2 jaar aangevraagd worden, te dekken uit de bestemmingsreserve risico bouwgronden. Financieel gevolg:
€ 50.000 incidenteel per jaar voor aankomende 2 jaar (2026 en 2027) met als dekking de bestemmingsreserve risico bouwgronden.
Programma wonen In 2024 is de woonvisie vastgesteld en bijbehorend uitvoeringsprogramma. Afgelopen jaren hebben we hierop ingezet en we maken nu een vervolgstap in de uitvoering. Om deze uit te voeren wordt er budget gevraagd voor de de projecten: Pilot biobased bouwen, Aanjagen bewonen vrijkomend agrarisch vastgoed, Software voor de monitoring van het woningbouwprogramma en een Woonbehoefteonderzoek die we eind ’26 of begin ’27 gaan uitvoeren. Financieel gevolg:
€ 90.000 incidenteel in 2026. Deze gelden passen niet binnen bestaand budget en worden via deze begroting ’26 - ’29 aangevraagd.
Structurele verhoging van het aantal te verstrekken startersleningen Met de memo van 21 maart 2025 is de raad geïnformeerd dat wij voornemens zijn om het beleid omtrent het verstrekken van startersleningen in 2026 te continueren. Met het collegebesluit van 28 november 2023 is dit bedrag voor het eerst beschikbaar gesteld voor 2024 en later in 2025 weer via de kadernota. Financieel gevolg:
€ 1.400.000. Deze gelden passen niet binnen bestaand krediet, er wordt een aanvullend krediet via deze begroting ’26 - ’29 aangevraagd.
Onderhoud Groen Bestuursopdracht beheer en inrichting openbare ruimte
Begroting 2026-2029 - Programma’s
54
In de begroting 2025 is voor 2025 en 2026 extra geld, ieder genoemd jaar € 2.000.000 beschikbaar gekomen voor een extra impuls in de kwaliteit van de openbare ruimte. Dit is verder verwoord in de bestuursopdracht beheer en inrichting van de openbare ruimte, die op 11 februari 2025 door het college is vastgesteld. Deze opdracht bestaat uit 3 deelopdrachten: 1. Extra impuls beheertaken (achterstanden wegwerken) 2. Vergroening en inrichting 3. “Anders werken” De gemeente heeft sinds begin dit jaar fors geïnvesteerd in de openbare ruimte. In een jaarplan zijn maatregelen voor het wegwerken van achterstanden vastgesteld en gebudgetteerd op zo’n €1.200.000 per jaar. Er is veel bereikt. Achterstallig onderhoud aan bomen (snoeiwerkzaamheden) is weggewerkt, op diverse plekken zijn speeltoestellen en bankjes vervangen, tunnels zijn schoongemaakt en lichtmasten gereinigd. In de dorpsbosjes in Middenmeer, Slootdorp en Hippolytushoef is flink opgeruimd en in het najaar van 2025 volgt nog herinrichting van diverse (sier)plantsoenen. Ook op begraafplaatsen wordt beplanting en verharding aangepakt. In 2025 ging de focus uit naar Wieringen en Wieringermeer en in 2026 zal de aandacht verschuiven naar Niedorp en Anna Paulowna. We ervaren wel dat het tijd kost om de effecten op straatniveau zichtbaar te maken. Met name in de onkruidbeheersing zijn we nog niet waar we willen zijn.
Aanvullende maatregelen worden uitgewerkt in het jaarplan 2026. Ook hebben we waarschijnlijk in Q1 2026 nog zaken uit 2025 af te ronden op Wieringen en in de Wieringermeer. De deelopdracht ‘vergroening en inrichting’ krijgt in 2026 een andere uitwerking. Om invulling te geven aan de ambitie om te komen tot beter, verbonden en waar gewenst ook meer groen in de kernen, kiezen we voor een gebiedsgerichte aanpak via het instrument van gebiedstafels. Deze gebiedstafels vormen het platform waarin verschillende ruimtelijke en maatschappelijke opgaven op samenhangende wijze worden besproken en uitgewerkt. Als vertrekpunt nemen we de voorbereiding van herstructureringsopgaven in de kernen. Vanuit meer kennisdeling over natuurontwikkeling, klimaatadaptatie en de zes dimensies van positieve gezondheid bepalen we de scope van een herstructureringsopgave. Als uitwerking van de deelopdracht “Anders werken” starten we vanaf het eerste kwartaal van 2026 met gebiedsgericht werken in de openbare ruimte. Elk gebied krijgt een vast aanspreekpunt, zodat we beheer en onderhoud integraal én herkenbaar voor onze inwoners kunnen oppakken. In het nog op te stellen Integraal Beheerplan Openbare Ruimte wordt het gebiedsgericht stevig verankerd in de uitvoering. Ook verkennen we de inzet van gebiedsteams, zodat werkzaamheden integraal en in nauwe samenwerking kunnen worden opgepakt.
Begroting 2026-2029 - Programma’s
55
Financieel gevolg:
Geen. Het budget wat in 2025 niet wordt aangewend wordt overgeheveld naar 2026. Daar wordt bij de Slotnota 2025 over besloten.
Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBP) en Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR) Het actualiseren van het IBP en het HIOR vindt in de loop van 2026 plaats. Eerst volgt een Nota Openbare ruimte (is nog een werktitel). Hierin leggen lange termijn uitgangspunten vast voor inrichting, gebruik en onderhoud. Ook wordt daarin geborgd hoe de gemeente omgaat met thema’s zoals duurzaamheid, mobiliteit, klimaatadaptatie, leefbaarheid en veiligheid. Het fungeert daarmee als kader voor het IBP en HIOR, en ook inrichtingsplannen voor specifieke gebieden en MJOP’s. Financieel gevolg:
Geen. Dekking voor het maken van een Nota Openbare Ruimte wordt gevonden binnen de begroting en/of de beschikbare Impuls-
middelen Onderhoud groen Met de impulsgelden voor de komende 2 jaar (2025-2026) gaan we een groot deel van het achtergebleven onderhoud wegwerken, met name renovatie van siergroen, groot onderhoud bosplantsoen/bosschages, regulier onderhoud bomen en specifieke inzet op lokale wensen en/of problemen. Het is daarna van belang om het structurele beheerbudget zodanig te verhogen, dat dit soort incidentele acties in de toekomst niet meer nodig zijn en om de algehele kwaliteit van het openbaar groen op orde te houden. In het meerjarenperspectief houden we rekening met een extra structureel budget van €500.000 vanaf 2027. Bij de Kadernota 2027 verwachten we een concreter voorstel voor te kunnen leggen, op basis van de resultaten die we met de Impuls bereikt hebben. Naar aanleiding van de kadernota is het voorstel om vanaf 2026 het beheerbudget voor het openbaar groen structureel te verhogen. Deze aanpassing staat verder los van eventuele indexatie of areaaluitbreiding. Financieel gevolg:
€500.000 structureel vanaf 2027. Deze gelden passen niet binnen bestaand budget en worden meerjarig vanaf 2027 inzichtelijk gemaakt
in de meerjarenraming.
Begroting 2026-2029 - Programma’s
56
Leefbaarheid Vergunningen, Toezicht en Handhaving en Omgevingswet Het Uitvoeringsplan VTH 2026, is de volgende jaarschijf op basis van de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie 2024-2028. Het kader voor dit jaarprogramma is uitdagend. De bestuurlijke ambities zijn groot. De samenleving verwacht veel, op tal van terreinen, en tegen de achtergrond van de maatschappelijke ontwikkelingen. In 2025 hebben we een Nota Omgevingskwaliteit vastgesteld om richting te geven aan hoe wij willen omgaan met de ruimtelijke kwaliteit binnen de fysieke leefomgeving zien, vooral in het kader van de Omgevingswet. We nemen een grotere rol in het sturen op kwaliteit. De nota biedt duidelijke richtlijnen aan initiatiefnemers over wat de gemeente verstaat onder "goede omgevingskwaliteit". Het helpt bij de communicatie met inwoners, ontwikkelaars en ontwerpers: wat zijn de ambities van de gemeente, en wat wordt er verwacht? Het helpt bij de beoordeling van bouwplannen, ruimtelijke initiatieven en vergunningaanvragen. In 2026 werken we het Omgevingsplan verder uit en vertalen we de Omgevingsvisie naar een Uitvoeringsagenda. Om hierover, maar ook over andere aanvragen in het kader van de Omgevingswet, laagdrempelig met aanvragers in gesprek te komen willen we onze dienstverlening aanpassen.
Doel is om in 2026 een loket in te richten waar inwoners terecht kunnen met hun vragen voordat zij een aanvraag omgevingsvergunning of aanvraag principeverzoek indienen. Het loket is bedoeld om: •
initiatiefnemers vroegtijdig op weg te helpen bij plannen (particuliere initiatieven);
•
vragen beantwoorden over vergunningvrij bouwen, aan-/uitbouwen, dakkapellen, afwijkingen van het bestemmingsplan, etc.;
•
het aantal principeverzoeken te beperken door vroegtijdig vragen op te vangen;
•
de dienstverlening te verbeteren;
•
de interne werkdruk te verlagen door eenvoudigere vragen buiten de formele procedure af te handelen.
Uitgangspunt is dat beleid en communicatie helderheid biedt over wat inwoners van ons kunnen verwachten, maar ook wat wij verwachten van inwoners. We willen merkbaar aanwezig zijn in de samenleving om bij te sturen, als we constateren dat handhavend op te treden noodzakelijk is en stellen onze capaciteit daar op in. In 2026 is werken we de ambitie verder uit om van reactief naar proactief toezicht handhaving over te kunnen gaan. De afgelopen jaren is er voornamelijk reactief gehandhaafd: er is opgetreden naar aanleiding van verzoeken om handhaving, er is ingegrepen in (levens)gevaarlijke situaties, en achterstanden zijn weggewerkt. Een proactieve werkwijze maakt het mogelijk om eerder en gerichter op te treden, waardoor overtredingen kunnen worden voorkomen of in een vroeg stadium worden aangepakt. Dit draagt bij aan het vergroten van de leefbaarheid en veiligheid in de gemeente. Een proactieve werkwijze houdt in dat wij niet
Begroting 2026-2029 - Programma’s
57
alleen reageren op meldingen en verzoeken, maar zelf actief op zoek gaan naar overtredingen van wet- en regelgeving, zoals illegaal bouwen, woonfraude of milieumisbruik. Om bovenstaande in 2026 mogelijk te maken, zijn investeringen en uitbreiding van capaciteit noodzakelijk. Financieel gevolg:
€ 350.000 structureel en € 215.000 incidenteel in 2026. Deze gelden passen niet binnen bestaand budget en worden via deze begroting ’26 - ’29 aangevraagd.
Opstellen Dorpsagenda's In 2025 zijn twee dorpsagenda's opgeleverd. Een dorpsagenda is een agenda met concrete verbeterideeën om samen met de dorpen de leefbaarheid te vergroten en is een leidraad om hierover met de dorpen in gesprek te blijven. Vanaf 2026 willen wij ieder jaar vier nieuwe dorpsagenda's opstellen (klik hier voor de bijlage Gebiedsgericht werken). Hiervoor wordt een bestuursopdracht opgesteld. Gevraagd budget is bedoeld voor het participatieproces en de oplevering van de agenda en staat los van eventuele kosten die samenhangen met de opgehaalde verbeterideeën. Dit wordt zoveel mogelijk vanuit bestaande budgetten gefinancierd. Financieel gevolg:
Bekostiging van het opstellen van de agenda’s brengen we in 2026 eenmalig ten laste van de Impuls Openbare Ruimte. Op basis van evaluatie brengen we voor de kadernota 2027 in beeld hoe we een structureel vervolg kunnen geven aan de daarna nog op te stellen dorpsagenda’s.
Ombuigingen (Programmabegroting ’25) Onderwerp
Toelichting
2026
2027
2028
2029 Realiseren Reden waarom wel / niet
Wonen
Verwachte hogere OZB opbrengst door
-100
-100
-100
-100
ambitie versnellen woningbouw.
Totaal vastgestelde ombuigingen (begroting '25)
Begroting 2026-2029 - Programma’s
wel
De budgetten in de begroting zijn dienovereenkomstig aangepast.
-100
-100
-100
-100
58
Totaal wel realiseren
-100
-100
-100
-100
Totaal niet realiseren
0
0
0
0
Financiën Cluster (bedragen x1000)
Lasten/Baten
Begroot '26
Mutatie '26 Voorstel '26
Begroot '27
Mutatie '27 Voorstel '27
Begroot '28
Mutatie '28 Voorstel '28
Begroot '29
Mutatie '29 Voorstel '29
Omgevingskwaliteit
Baten
-2.188
54
-2.134
-2.188
104
-2.084
-2.188
104
-2.084
-2.188
104
-2.084
Omgevingskwaliteit
Lasten
13.689
450
14.139
11.393
740
12.133
11.193
690
11.883
11.193
690
11.883
Lasten Hogere lasten door vooral de indexatie van budgetten openbaar groen (€255.000 structureel), uitvoeringskosten voor de woonvisie (€90.000) en nieuwe software op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling (€70.000 incidenteel). Tevens, er worden kosten toegerekend aan grondexploitaties die een gunstig effect hebben op de exploitatielasten. Baten De bijstelling van baten komt vooral door de bijstellingen van heffingen en leges voor bouwen en wonen.
Cluster Veiligheid In de Kadernota Veiligheid 2024-2026 (klik hier), door de raad vastgesteld op 6 juni 2024, is opgenomen dat er op drie thema’s de nadrukkelijke ambitie is om stevig in te zetten. Dit betreffen de thema's: zorg & veiligheid, ondermijning en digitale veiligheid. Ook in 2026 spelen deze thema's een grote rol. Welke maatregelen wij concreet gaan nemen op deze thema's staat opgenomen het uitvoeringsplan 2026. Naast de hiervoor genoemde 3 thema's gaan we in 2026 ook inzetten op het versterken van de weerbare samenleving. Zorg en Veiligheid Binnen het thema Zorg & Veiligheid maken we onderscheid tussen drie hoofdgebieden: •