Bijlage 1. Programmabegroting 2026

Programmabegroting 2026-2029 6 november 2025

Programmabegroting 2025-2028 Begroting 2026-2029 - Inleiding & samenvatting

1

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................................................................................................................................... 2 Inleiding ...................................................................................................................................................................................................................................................................... 4 Samenvatting ............................................................................................................................................................................................................................................................. 6 Programma Bedrijvigheid......................................................................................................................................................................................................................................... 14 Cluster Economische ontwikkelingen.......................................................................................................................................................................................................................................................................................

15 Cluster Havens .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 21 Cluster Toerisme en Recreatie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 22 Overzicht kosten programma Bedrijvigheid............................................................................................................................................................................................................................................................................. 27

Programma Dienstverlening .................................................................................................................................................................................................................................... 28 Cluster Bestuur ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 28 Cluster Organisatie ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 29 Cluster Leges en heffingen .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................

35 Cluster Financiering .................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 37 Cluster Overig ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 38 Cluster mutatie reserves .......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 39 Overzicht kosten programma Dienstverlening ........................................................................................................................................................................................................................................................................ 41

Programma Leefbaarheid ........................................................................................................................................................................................................................................ 43 Cluster Infrastructuur ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 44 Cluster Milieu ........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 50 Cluster Omgevingskwaliteit ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................

51 Cluster Veiligheid ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 59 Overzicht kosten programma Leefbaarheid............................................................................................................................................................................................................................................................................. 63

Programma Vitaliteit ................................................................................................................................................................................................................................................ 65 Cluster Zorg .............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 65 Cluster Bestaanszekerheid ....................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 73 Cluster Kunst en Cultuur...........................................................................................................................................................................................................................................................................................................

80 Cluster Sport en Educatie ......................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 84 Overzicht kosten programma Vitaliteit .................................................................................................................................................................................................................................................................................... 89

Paragrafen ................................................................................................................................................................................................................................................................ 90 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Bedrijfsvoering............................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 90 Weerstandsvermogen en risicobeheersing................................................................................................................................................................................................................................................................. 102 Financiering ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 114 Lokale heffingen ..........................................................................................................................................................................................................................................................................................................

124 Grondbeleid ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 135 Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 140

Begroting 2026-2029 - Inleiding & samenvatting

2

7. 8. 9.

Verbonden partijen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 141 Wet open overheid...................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 147 Duurzaamheid ............................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 150

Financiële begroting ............................................................................................................................................................................................................................................... 162 Incidentele baten en lasten .................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 163 Meerjarenraming 2025-2028 ................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 164

Bijlagen ................................................................................................................................................................................................................................................................... 165 Reserves en voorzieningen ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 166 Investeringen 2026-2029........................................................................................................................................................................................................................................................................................................ 167 Taakvelden overzicht ..............................................................................................................................................................................................................................................................................................................

170 Geprognosticeerde meerjarenbalans..................................................................................................................................................................................................................................................................................... 173 BBV indicatoren ...................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 176

Begroting 2026-2029 - Inleiding & samenvatting

3

Inleiding De gemeente Hollands Kroon staat aan het begin van het laatste jaar van deze bestuursperiode. De afgelopen jaren hebben we samen met de raad gewerkt aan stevige ambities: we hebben onder meer gebouwd aan het woningbouwprogramma, het Visserij Ontwikkelplan, het versterken van onze organisatie en het afmaken van de uitvoeringsagenda. Ook hebben we onze leningenportefeuille herzien om minder kwetsbaar te zijn voor renteschommelingen, en impulsen mogelijk gemaakt met gerichte inzet van onze reserves. De programmabegroting 2026–2029 is opgesteld in een periode van politieke en maatschappelijke verandering. Nieuwe besturen, zowel lokaal als landelijk, zorgen voor koerswijzigingen die directe impact hebben op onze organisatie en financiën. Tegelijk maken we als gemeente de overgang van een beheergemeente naar een ontwikkelgemeente. Dat vraagt om flexibiliteit, innovatie en toekomstgericht denken. We blijven daarbij ook realistisch. Elk jaar zoeken we de balans tussen wat we willen en wat financieel haalbaar is. Onze reserves zijn stevig, maar als we nu geen koerswijziging inzetten zullen we daar de komende jaren op moeten interen. Deze begroting is beleidsarm. We doen geen nieuwe voorstellen, maar voeren bestaand beleid uit. We hebben onze investeringsagenda afgezet tegen de door de raad gevraagde gezonde ratio's van solvabiliteit en netto schuldquote.

Hieruit constateren we, dat we onvoldoende financiële ruimte hebben om reguliere investeringen te doen om onze huidige voorzieningen op peil te houden. Dit heeft enerzijds te maken met een ozb die erg laag is gehouden omdat de raad altijd heeft geopteerd voor het bewust laag houden van de lokale lasten. Anderzijds heeft het vooral te maken met de korting die het rijk doorvoert op de Algemene Uitkering die ook gebaseerd is op onze WOZ-waardes van woningen en niet-woningen. De tarieven die wij hanteren in relatie tot die het rijk hanteert zorgt ervoor dat wij de afgelopen jaren in plaats van inkomstengroei vanuit onze ozb inkomsten te maken hadden met inkomstendaling doordat de korting meer toenam dan onze ozb toename. Indien we ons financiële beleid nu niet aanpassen wordt neerwaartse bijstelling van onze gezamenlijke ambities een noodzakelijke optie. Voor de structurele lasten voortkomend uit de impulsen zetten we in 2026 bijvoorbeeld al een deel van onze reserves in. Structurele keuzes hieromtrent volgen in de begroting van 2027. We laten bewust financiële ruimte voor de nieuwe raad, zodat zij eigen keuzes kunnen maken die passen bij de ambities van de volgende bestuursperiode.

Begroting 2026-2029 - Inleiding & samenvatting

4

Door de extra middelen in de algemene uitkering is het zogenoemde ‘ravijnjaar’ twee jaar opgeschoven. Dat geeft ons de ruimte om kritisch te kijken naar onze financiële koers. We blijven investeren in woningen, voorzieningen, duurzaamheid en een prettige leefomgeving. Tegelijk vragen we van iedereen een eerlijke bijdrage om onze plannen mogelijk te maken- eerlijk en zorgvuldig. Bijvoorbeeld via de nota kostenverhaal of de OZB, die we als sluitpost hanteren met een maximale stijging van 9% boven op de netto indexatie. We maken realistische plannen en zorgen dat onze financiën gezond blijven. De uitgangspunten voor deze begroting zijn: •

Reserves gebruiken we alleen bij hoge uitzondering voor vaste kosten

•

Waar mogelijk draaien we eerdere onttrekkingen aan de algemene reserve terug

•

Onze financiële verhoudingen blijven binnen de afgesproken grenzen

•

We houden onze leningen beheersbaar en zorgen voor voldoende geld om af te lossen

•

Kostenstijgingen vangen we binnen de begroting op

•

Personeelskosten voor grondprojecten dekken we binnen die projecten/grondexploitaties

•

Investeringen ramen we met bandbreedtes en dekken we deels uit subsidies en de Nota Kostenverhaal

•

Investeringen ramen we ruim, maar rekenen op 80% realisatie

•

De OZB gebruiken we als sluitpost, met een maximale stijging van 9% boven op de netto indexatie (3,7%)

Deze uitgangspunten vormen het fundament voor de keuzes en investeringen in de programma’s die volgen. Zo bouwen we verder aan een sterke, toekomstbestendige gemeente — samen met onze inwoners, partners en straks ook een nieuw bestuur.

Leeswijzer •

Bedragen die als min zijn aangeduid in deze programmabegroting moeten worden gelezen als positieve bedragen.

•

Bedragen die als plus zijn aangeduid in deze programmabegroting moeten worden gelezen als negatieve bedragen.

Begroting 2026-2029 - Inleiding & samenvatting

5

Samenvatting Begrotingssaldo De programmabegroting 2026-2029 is in 2026 structureel en totaal sluitend. De jaren 2027, 2028 en 2029 zijn niet sluitend. Dit komt voornamelijk door het verschoven ravijnjaar. De inkomsten uit de algemene uitkering gaan vanaf 2028 ongeveer € 4,5 miljoen omlaag. Presentatie van het Begrotingssaldo (bedragen *1000)

2026

2027

2028

2029

Structureel - Saldo voor bestemming

-3.527

33

3.926

2.815

Structureel - Mutaties binnen reserve

-3.842

-2.732

-3.566

-2.491

Structureel Begrotingssaldo

-7.369

-2.699

360

324

5.651

1.925

397

397

Incidenteel - Mutaties binnen reserve

1.718

1.227

1.164

406

Incidenteel Begrotingssaldo

7.369

3.153

1.562

804

0

453

1.922

1.128

Waarvan incidentele baten en lasten (saldo exploitatie)

Begrotingssaldo

1. Bedrijvigheid Het programma Bedrijvigheid richt zich op het versterken van het ondernemersklimaat, het stimuleren van innovatie, verduurzaming en het creëren van werkgelegenheid. De gemeente werkt samen met lokale partners aan onderscheidende projecten zoals Agriport, Blue Food Center en Energiehub. Belangrijkste accenten •

Economische ontwikkeling o

Focus op een toekomstbestendig ondernemers- en arbeidsklimaat, met aandacht voor kennisdeling, netwerkvorming en ondersteuning via het ondernemersloket.

Begroting 2026-2029 - Inleiding & samenvatting

6

•

•

•

o

Nieuwe werklocaties worden ontwikkeld, met oog voor ruimtelijke kwaliteit en verduurzaming van bedrijventerreinen.

o

Netcongestie vormt een grote uitdaging voor economische groei; innovatieve oplossingen worden onderzocht.

Verduurzaming o

Structureel €350.000 per jaar voor vergroening, energiebesparing en begeleiding van ondernemers op bedrijventerreinen.

o

Jaarlijks worden twee bedrijventerreinen aangepakt.

Winkelgebieden en dorpscentra o

Subsidieregelingen voor gevelverbetering en pilots voor het versterken van winkelgebieden.

o

Evaluatie en uitbreiding van de regeling naar andere dorpskernen.

Havens o

Transitie van traditionele havens naar multifunctionele knooppunten voor duurzame bedrijvigheid, recreatie en innovatie.

o

Herpositionering van havens Oude Zeug en Den Oever.

Financieel Programma (bedragen x1000)

Lasten/Baten

Begroot '26

Mutatie '26 Voorstel '26

Begroot '27

Mutatie '27 Voorstel '27

Begroot '28

Mutatie '28 Voorstel '28

Begroot '29

Mutatie '29 Voorstel '29

Bedrijvigheid

Baten

-1.466

-866

-2.332

-1.466

-866

-2.332

-1.466

-16

-1.482

-1.466

434

-1.032

Bedrijvigheid

Lasten

3.542

1.997

5.539

3.466

1.677

5.142

3.466

827

4.292

3.466

377

3.842

Extra middelen worden aangevraagd voor verduurzaming, gebiedsontwikkeling en pilots. De lasten voor Bedrijvigheid bedragen in 2026 € 5,5 miljoen, met baten van € 2,3 miljoen.

Begroting 2026-2029 - Inleiding & samenvatting

7

2. Dienstverlening Dienstverlening is een strategisch speerpunt. De gemeente ontwikkelt zich van een beheergerichte organisatie naar een ontwikkelgemeente, met focus op een open, toegankelijke en betrokken relatie met inwoners en bedrijven. Belangrijkste accenten •

•

•

Bestuur en participatie o

Nieuwe gemeenteraad en college na verkiezingen 2026.

o

Open bestuurscultuur, participatie en betrokkenheid van inwoners via raadscafés en beeldvormende vergaderingen.

Digitale en persoonlijke dienstverlening o

Investeren in heldere communicatie, digitale toegankelijkheid en uitbreiding van het dataportaal.

o

Persoonlijk contact blijft belangrijk, met aandacht voor maatwerk en eigentijdse service.

Toegankelijke verkiezingen o

•

Focus op een ordentelijk proces, toegankelijkheid en actieve betrokkenheid van inwoners.

Innovatie en organisatieontwikkeling o

Onderzoek naar toekomstbestendige organisatievormen, gericht op interne samenwerking en procesverbetering.

o

Investeringen in kennis, opleidingen en digitale ontwikkeling.

Financieel Programma (bedragen x1000)

Lasten/Baten

Begroot '26

Mutatie '26 Voorstel '26

Begroot '27

Mutatie '27 Voorstel '27

Begroot '28

Mutatie '28 Voorstel '28

Begroot '29

Mutatie '29 Voorstel '29

Dienstverlening

Baten

-121.620

-8.829

-130.449

-118.245

-10.426

-128.671

-117.791

-7.179

-124.970

-116.342

-8.548

-124.890

Dienstverlening

Lasten

30.890

3.866

34.757

29.489

5.006

34.495

28.298

4.671

32.969

28.068

4.671

32.739

Kosten voor verkiezingen, digitalisering en participatie zijn binnen het bestaande budget opgenomen. De OZB wordt als sluitpost gebruikt, met een maximale stijging van 9% boven op de inflatie. De lasten voor Dienstverlening bedragen in 2026 € 34,8 miljoen, met baten van € 130,4 miljoen.

Begroting 2026-2029 - Inleiding & samenvatting

8

3. Leefbaarheid Leefbaarheid draait om een toekomstbestendige, veilige en duurzame leefomgeving. De gemeente investeert in infrastructuur, duurzaamheid, woningbouw, omgevingskwaliteit en veiligheid. Belangrijkste accenten •

•

•

•

•

Infrastructuur en onderhoud o

Extra investeringen in het wegwerken van achterstallig onderhoud aan wegen, groen en openbare ruimte (€4 miljoen extra in 2025-2026).

o

Meerjarig uitvoeringsplan voor trottoirs, pilots voor openbare verlichting en gebiedsgerichte aanpak van onderhoud.

Verkeersveiligheid o

Brede benadering met aandacht voor kwetsbare groepen, gedragscampagnes, schoolzones en invoering van 30 km-zones.

o

Herziening van het verkeersveiligheidsplan en wegencategorisering.

Woningbouw o

Versnelling van de woningbouwopgave, met inzet op 3.200 reguliere woningen en 500 modulaire woningen tot 2030.

o

Uitvoeringsplannen voor gebiedsontwikkelingen en startersleningen.

Omgevingskwaliteit o

Nota Omgevingskwaliteit en gebiedsgericht werken via dorpsagenda’s.

o

Investeringen in de uitstraling en gebruikswaarde van de openbare ruimte.

Veiligheid o

Focus op zorg & veiligheid, ondermijning en digitale veiligheid.

o

Proactieve handhaving, integrale controles en weerbare samenleving.

Begroting 2026-2029 - Inleiding & samenvatting

9

Financieel Programma (bedragen x1000)

Lasten/Baten

Begroot '26

Mutatie '26 Voorstel '26

Begroot '27

Mutatie '27 Voorstel '27

Begroot '28

Mutatie '28 Voorstel '28

Begroot '29

Mutatie '29 Voorstel '29

Leefbaarheid

Baten

-15.195

-537

-15.732

-14.562

-193

-14.755

-14.562

-193

-14.755

-14.562

-193

-14.755

Leefbaarheid

Lasten

42.878

2.012

44.890

40.241

2.100

42.341

40.046

2.230

42.276

39.302

2.323

41.626

Grote investeringen in infrastructuur en woningbouw, deels gedekt uit reserves en subsidies. Structurele verhoging van het beheerbudget voor openbaar groen vanaf 2027. De lasten voor Leefbaarheid bedragen in 2026 € 44,9 miljoen, met baten van € 15,7 miljoen.

4. Vitaliteit Vitaliteit vormt het fundament voor een gezonde, veerkrachtige en inclusieve samenleving. Het programma bestaat uit vier clusters: Zorg, Bestaanszekerheid, Kunst & Cultuur, en Sport & Educatie. Belangrijkste accenten •

•

•

Transformatie van zorg (WMO en Jeugd) o

Investeren in preventie, vroegsignalering en samenwerking (IZA, GALA, AZWA).

o

Structureel €1,7 miljoen extra voor indexering zorgkosten.

o

Uitbreiding jeugdondersteuners en jongerenwerkers op scholen.

o

Integrale aanpak voor kwetsbare buurten, met verbinding tussen fysiek, sociaal en veiligheid.

Beschermd wonen en dakloosheid o

Regionale samenwerking en transitie naar beschermd thuis.

o

Aanpak dakloosheid in lijn met het nationaal actieplan.

Arbeidsmarkt en participatie o

Herstructurering arbeidsmarktinfrastructuur, Regionaal Werkcentrum en integrale dienstverlening.

o

Participatiewet in Balans: focus op maatwerk, eenvoud en maatschappelijke waarde.

Begroting 2026-2029 - Inleiding & samenvatting

10

o •

•

•

•

Doorontwikkeling GRGA voor toekomstbestendig sociaal ontwikkelbedrijf.

Schulden en armoede o

Structureel €80.000 extra voor vroegsignalering en begeleiding bij geldzorgen.

o

Uitbreiding urgentiecategorieën voor huisvesting, opvang Oekraïense ontheemden, statushouders en asielzoekers.

o

Experimenten met duale trajecten voor inwoners met een migratieachtergrond.

Cultuurvisie 2025-2028 o

Impuls voor cultuurbeleid, professionalisering en toegankelijkheid.

o

Structureel aanbod cultuureducatie binnen scholen en flexibel buitenschools programma.

o

HK Cultuurfonds ondersteunt projecten en activiteiten.

o

Bibliotheek: uitbreiding en kwaliteitsverbetering, inclusief ontmoetingsplekken en digitale vaardigheden.

Sportbeleid o

Versterken van sportverenigingen, verduurzaming accommodaties en ondersteuning van sporttalenten.

o

Structureel €100.000 voor sportbeleid, uitbreiding leefstijlmakelaars en topsportloket.

Onderwijs o

Doorontwikkeling integrale kindcentra, passend onderwijs en samenwerking met partners.

o

Structurele financiering van de MAZL-methodiek voor preventie van ziekteverzuim onder jongeren.

o

Investeringen in onderwijshuisvesting en uitbreiding van informele taalvoorzieningen.

Financieel Programma (bedragen x1000)

Lasten/Baten

Begroot '26

Mutatie '26 Voorstel '26

Begroot '27

Mutatie '27 Voorstel '27

Begroot '28

Mutatie '28 Voorstel '28

Begroot '29

Mutatie '29 Voorstel '29

Vitaliteit

Baten

-13.618

-1.750

-15.368

-12.780

-1.750

-14.530

-12.780

-1.750

-14.530

-12.780

-1.750

-14.530

Vitaliteit

Lasten

73.073

5.623

78.696

73.507

5.256

78.763

73.662

4.460

78.121

73.662

4.467

78.128

Begroting 2026-2029 - Inleiding & samenvatting

11

De lasten voor Vitaliteit bedragen in 2026 € 78,7 miljoen, met baten van € 15,4 miljoen.

Financiële tabel per cluster (bedragen x1000)

Begroting 2026-2029 - Inleiding & samenvatting

12

Programma Bedrijvigheid Bedrijvigheid Bedrijvigheid Bedrijvigheid Bedrijvigheid Bedrijvigheid Dienstverlening Dienstverlening Dienstverlening Dienstverlening Dienstverlening Dienstverlening Dienstverlening Dienstverlening Dienstverlening Dienstverlening Dienstverlening Dienstverlening Leefbaarheid Leefbaarheid Leefbaarheid Leefbaarheid Leefbaarheid Leefbaarheid Leefbaarheid Leefbaarheid Vitaliteit Vitaliteit Vitaliteit Vitaliteit Vitaliteit Vitaliteit Vitaliteit Vitaliteit

Lasten/Baten Begroot '26 Mutatie '26 Voorstel '26 Begroot '27 Mutatie '27 Voorstel '27 Begroot '28 Mutatie '28 Voorstel '28 Begroot '29 Mutatie '29 Voorstel '29 Cluster (Lucht) Havens Baten -319 0 -319 -319 0 -319 -319 0 -319 -319 0 -319 (Lucht) Havens Lasten 986 120 1.106 994 120 1.114 994 120 1.114 994 120 1.114 Economische Ontwikkeling Baten -769 -738 -1.507 -769 -738 -1.507 -769 112 -657 -769 562 -207 Economische Ontwikkeling Lasten 2.147 1.577 3.724 2.162 1.457 3.619 2.162 607 2.769 2.162 157 2.319 Toerisme Baten -378 -128 -506 -378 -128 -506 -378 -128 -506 -378 -128 -506 Toerisme Lasten 409 300 709 309 100 409 309 100 409 309 100 409 Bestuur Baten -2 0 -2 -2 0 -2 -2 0 -2 -2 0 -2 Bestuur Lasten 2.772 163 2.935 2.660 54 2.714 2.603 0 2.603 2.603 0 2.603 Financiering Baten -611 0 -611 -611 0 -611 -611 0 -611 -611 0 -611 Financiering Lasten 966 0 966 882 0 882 882 0 882 882 0 882 Leges & Heffingen Baten -14.499 -2.317 -16.816 -14.499 -2.317 -16.816 -14.499 -2.317 -16.816 -14.499 -2.317 -16.816 Leges & Heffingen Lasten 990 0 990 990 0 990 990 0 990 990 0 990 Mutatie Reserve Onttrekking -7.463 3.605 -3.858 -4.235 1.035 -3.201 -3.357 758 -2.599 -2.098 0 -2.098 Mutatie Reserve Toevoeging 198 1.537 1.734 198 1.498 1.696 198 0 198 14 0 14 Organisatie Baten -1.300 -539 -1.839 -1.232 -539 -1.771 -1.164 -539 -1.703 -1.164 -539 -1.703 Organisatie Lasten 25.483 4.149 29.632 25.308

4.405 29.713 24.891 4.905 29.796 24.845 4.905 29.750 Overig Baten -97.746 -9.578 -107.324 -97.667 -8.605 -106.272 -98.159 -5.081 -103.240 -97.969 -5.692 -103.661 Overig Lasten 482 -1.982 -1.500 -549 -951 -1.500 -1.266 -234 -1.500 -1.266 -234 -1.500 Infrastructuur Baten -153 -33 -186 -320 136 -183 -320 136 -183 -320 136 -183 Infrastructuur Lasten 9.212 260 9.472 9.538 135 9.673 9.544 135 9.679 9.544 135 9.679 Milieu Baten -12.838 -565 -13.403 -12.038 -440 -12.478 -12.038 -440 -12.478 -12.038 -440 -12.478 Milieu Lasten 13.413 791 14.204 12.613 666 13.279 12.613 666 13.279 11.869 666 12.535 Omgevingskwaliteit Baten -2.188 54 -2.134 -2.188 104 -2.084 -2.188 104 -2.084 -2.188 104 -2.084 Omgevingskwaliteit Lasten 13.689 450 14.139 11.393 740 12.133 11.193 690 11.883 11.193 690 11.883 Veiligheid Baten -16 7 -9 -16 7 -9 -16 7 -9 -16 7 -9 Veiligheid Lasten 6.563 511 7.074 6.697 559 7.256 6.697 739 7.435 6.697 832 7.528 Bestaanszekerheid Baten -11.698 -1.750 -13.448 -11.433 -1.750 -13.183 -11.433 -1.750 -13.183 -11.433 -1.750 -13.183 Bestaanszekerheid Lasten 22.234 2.000 24.233 22.169 1.954 24.123 22.324 1.958 24.281 22.324 1.965 24.288 Kunst & Cultuur Baten -98 0 -98 -98 0 -98 -98 0 -98 -98 0 -98 Kunst & Cultuur Lasten 2.486 642 3.128 2.433 520 2.953 2.433 545 2.978 2.433 545 2.978 Sport & Educatie Baten -1.124 100 -1.024 -846 100 -746 -846 100 -746 -846 100 -746 Sport & Educatie

Lasten 9.515 12 9.527 9.487 -123 9.364 9.487 -123 9.364 9.487 -123 9.364 Zorg Baten -698 -100 -798 -403 -100 -503 -403 -100 -503 -403 -100 -503 Zorg Lasten 38.838 2.970 41.808 39.418 2.905 42.323 39.418 2.080 41.498 39.418 2.080 41.498

Totaal

Begroting 2026-2029 - Inleiding & samenvatting

-1.516

1.516

0

-350

803

453

-1.127

3.049

1.922

-652

1.780

1.128

13

Programma Bedrijvigheid Programma Bedrijvigheid gaat over de inzet rondom Kunst & Cultuur, Erfgoed & Archeologie, Recreatie & Toerisme, Economie en het Ondernemersloket. Kunst & Cultuur en Erfgoed & Archeologie vallen onder de begroting Vitaliteit. Het programma versterkt leefbaarheid, werkgelegenheid en lokale identiteit, stimuleert samenwerking met lokale partijen en werkt aan onderscheidende concepten zoals 100 jaar ZuiderZeeWerken, Blue Food Centrum Wieringen, Agriport, Agrarische Hoofdstad, Aanpak Landelijk Gebied, Energie hub en werklocaties. In dit programma worden de ambities ‘Agrarische hoofdstad van de toekomst’ en "Ruimte om te beleven" uit de Omgevingsvisie vormgegeven. In de kadernota 2025-28 en de begroting 2025 zijn door college en raad speerpunten geformuleerd. Deze speerpunten zijn onveranderd. Veel acties die in 2025 in gang zijn gezet om deze speerpunten te bereiken, zullen in 2026 doorlopen. Denk voor programma Bedrijvigheid aan: •

Impuls verduurzaming woningen (i.s.m. leefbaarheid);

•

Uitvoering geven aan landschappelijke inpassing van bedrijventerreinen (i.s.m. leefbaarheid);

•

Uitvoering geven aan de pilot vergroening en verduurzaming bedrijventerreinen (i.s.m. leefbaarheid);

•

Opgaven & huisvesting arbeidsmigranten/nieuwkomers;

•

Uitbreiding werklocaties/bedrijventerreinen;

•

A7 corridor en Agriport;

•

Visserij Ontwikkel Plan (VOP)/Blue Food Centrum Wieringen;

•

Uitvoering 100 jaar Zuiderzeewerken;

•

Arbeidsmarkt & onderwijs (i.s.m. Vitaliteit);

•

Aanpak landelijk gebied (een regionaal Kop-programma & met uitvoering in en door Hollands Kroon);

•

Uitvoering Cultuurvisie in programma Vitaliteit;

Economische ontwikkelingen We zien zowel in de regio als lokaal een (onderzochte) behoefte aan nieuwe werklocaties. In 2026 werken we deze behoefte verder uit. In 2026 kan dit leiden tot gebiedsontwikkeling op nieuwe werklocaties, waarbij ook wordt gekeken naar de mogelijkheden voor transformatie en herstructurering van bestaande bedrijventerreinen. De opgave voor landschappelijke inpassing, verduurzaming en vergroening van de bedrijventerreinen wordt hierbij betrokken. Daarnaast zien

Begroting 2026-2029 - Programma’s

14

wij een aantal (landelijke) ontwikkelingen met een grote maatschappelijke impact op ons afkomen. Met name in de Wieringermeerpolder. Hierbij is niet alleen de economische ontwikkeling leidend, maar hebben wij ook oog voor de maatschappelijke, ruimtelijke en duurzame impact. De ervaringen die wij hebben opgedaan met het inspiratiekader Brede Welvaart worden meegenomen in de Omgevingsvisie Hollands Kroon. Wensen en ontwikkelingen In de regionale gebiedsmarketing binnen ‘Samen op Kop’ beogen we in de komende jaren toe te werken naar een professionele destinatiemarketingorganisatie Kop van Noord-Holland. Daarvoor zijn juist extra middelen nodig (50K per gemeente per jaar). Ook voor het tweede jaar van het programma ZuiderZeeWerken zijn meer in plaats van minder middelen nodig. Onder andere voor de toeristische borden langs de A7 en de N-wegen (voor de Zuiderzeewerken, het versterken van het voormalig eiland Wieringen en het promoten van Agrarische hoofdstad) en de ondersteuning van die gebiedspromotie (circa 100K per jaar voor 2026-2029). Daaraan gekoppeld is ook het beoogde ruimtelijke project ‘Het leesbaar en herkenbaar maken’ in het landschap van onze sterke punten Zuiderzeewerken, agrarische hoofdstad & Agritech Campus, het grootste aaneengesloten bollengebied en het voormalig eiland Wieringen. Dit sluit ook aan bij de ambities in de concept-omgevingsvisie.

Ook een plan voor revitalisatie van (het beleefbaar maken van) de toegangspoort Kerkweg-Oude Veer-jachthaven-Hoenderdaell wordt in 2026 beoogd (‘toerisme – gebiedsontwikkeling’). Voor de meer structurele aanpak van de exploitatie en inrichting van de haven van Den Oever vanaf 2026 zal intern een plan worden gemaakt, in combinatie met een ruimtelijk beeldkwaliteitsplan van de haven, de toegankelijkheid, de overgangen naar het dorp en de voeten fietspaden en routes rondom Den Oever. Dit wordt in de begroting 2026 financieel vertaald.

Cluster Economische ontwikkelingen Een sterk ondernemers- en arbeidsklimaat is essentieel voor een toekomstbestendig Hollands Kroon. Bedrijvigheid is cruciaal voor de werkgelegenheid en daarom zetten we ook in op het vergroten van de mogelijkheden voor het toevoegen van meer werkgelegenheid voor onze inwoners. Samen met lokale partners en ondernemersorganisaties dragen we bij aan dat ondernemers- en arbeidsklimaat. Door het bijdragen aan kennis- en ervaringsdeling, het organiseren van een ondernemersontbijt samen met de Ondernemersfederatie Hollands Kroon en de Kom Binnen Bij Bedrijven Dagen. Het ondernemersloket is vindbaar voor het bedrijfsleven door haar proactieve rol en aanwezigheid bij overleggen van lokale ondernemersverenigingen en brancheorganisaties. Als spin in het web helpen ze ondernemers bij kennisdeling, bedrijfsopvolging, doorverwijzing, nieuwe kansen, verduurzaming en vergunningverlening. In de komende jaren vormt netcongestie de grootste uitdaging voor economische groei, ondanks de vraag naar kavels op de werklocaties. Grootschalige ontwikkelingen

Begroting 2026-2029 - Programma’s

15

De afgelopen jaren is Hollands Kroon een interessante vestigingslocatie gebleken voor grootschalige ontwikkelingen zoals het Windpark Wieringermeer en datacenters op Agriport. Deze ontwikkelingen hebben het gebied een economische impuls gegevens maar we zien ook dat de landschappelijke inpassing van dergelijke ontwikkelingen aandacht behoeft. Daarnaast moeten ontwikkelingen niet enkel bijdragen aan economische groei, maar ook aan sociale en maatschappelijke doelstellingen. Met deze blik werken wij de komende jaren aan vraagstukken zoals het energievraagstuk (programma Leefbaarheid, cluster milieu), onze woningbouwopgave (programma Leefbaarheid, cluster omgevingskwaliteit) de behoefte aan uitbreiding van de werklocaties, de ontwikkelingen in het landelijk gebied enz. Vraagstukken die veelal gemeente overstijgend zijn en een (groot) ruimtebeslag kennen en waarbij wij niet zelf het bevoegd gezag zijn. Bedrijventerreinen In 2023 is uit regionaal en lokaal behoefteonderzoek gebleken dat er behoefte is aan uitbreiding van de bedrijventerreinen met ca. 14 tot 28 ha voor Hollands Kroon. Vanwege het gebrek aan ruimte en beperkte mogelijkheden om nieuwe bedrijventerreinen aan te leggen wordt het steeds belangrijker om in te zetten op efficiënt ruimtegebruik op bestaande terreinen, dan wel herontwikkeling.

Hierbij wordt de koppeling gezocht met duurzaamheid en vergroening voor een kwaliteitsimpuls en klimaatbestendige bedrijventerreinen. Daarvoor is in 2024 een plan van aanpak gemaakt en in 2025 volgde een uitvoeringsplan. Ook is in het traject 2025 de provinciale behoefteraming opgestart, resultaten volgen in 2026.

Indicatoren Indicator

Realisatie

Begroting

Streefwaarde

2022

2023

2024

2025

2026

2029

10.660

6.370

10.290

9.000

5.000

4.500

Rapportcijfer schoonscore winkelgebieden (Winkelgebieden scan)

6,8

7

6,8

▲

7

7,5

Aantal huisvestingsplekken voor arbeidsmigranten (eigen cijfers – vergunningen)

2.077

2.396

2.826

2.511*

2.950

3.500

Leegstaande oppervlakte m2 bedrijventerreinen (CBS)

* = nog niet alle vergunningen zijn uitgevoerd (het aantal huisvestingsplekken voor 2025 is dus nog niet volledig/correct). MKB en Lokale Ondernemers We zetten zoveel mogelijk in op behoud van dagelijkse (winkel)voorzieningen in de dorpen, inclusief voldoende parkeergelegenheid. Hierbij richten wij ons op

Begroting 2026-2029 - Programma’s

16

clustering van de voorzieningen. Door goede contacten te onderhouden met winkeliers en pandeigenaren en dit waar mogelijk te stimuleren, proberen we hier een bijdrage aan te leveren. Dit doen wij aan de hand van een lokale uitvoeringsagenda detailhandel met acties gericht op behoud van met name de dagelijkse sector en beleving. Het is de intentie om het voorzieningenniveau op peil te houden in samenhang met toeristisch potentieel. Hierbij kijken wij nadrukkelijk ook naar onze rol en mogelijkheden. Vanuit het Rijk en provincie zijn er geen stimuleringsregelingen voor voorzieningenkernen op het platteland. Uit de lokale uitvoeringsagenda detailhandel volgen actiepunten voor gemeente, winkeliers/ ondernemers (verenigingen) en/of vastgoedbedrijven. Dit wordt opgepakt in combinatie met de dorpsagenda's en de inzet op beleven (recreatie & toerisme, kunst & cultuur en erfgoed). Agrarische hoofdstad van de toekomst Hollands Kroon kent een vitale agrarische sector die voor de gemeente van groot belang is. Daarom blijven we betrokken via de bestaande uitvoeringsagenda en blijven we betrokken bij thema's gericht op de ‘Agrarische hoofdstad van de Toekomst’. De unieke uitgangspositie van de sector, met een duurzaam en gezond toekomstperspectief binnen Hollands Kroon, willen we behouden en versterken.

We faciliteren kansen voor agrarische bedrijvigheid en blijven investeren in sterke banden met de sector. Innovatieve ontwikkelingen in de agrarische sector krijgen ruimte en worden waar mogelijk ondersteund. Met de concrete projecten uit de Uitvoeringsagenda Agrarische Sector werken we aan duurzame bedrijfsvoering, innovatie, watermanagement en ruimtelijke ontwikkeling. We werken daarbij samen met agrariërs en partners als HHNK, Greenport NHN, AgriTech en LTO. Tegelijkertijd zien we in ons landelijk gebied grote uitdagingen, waar ook de agrarische sector mee te maken heeft. We werken regionaal aan de ‘Aanpak Landelijk Gebied’ waarbij natuur, landbouwperspectief, waterkwaliteit en -kwantiteit, biodiversiteit en de gevolgen van klimaatverandering samenkomen. Hierin wordt nauw samengewerkt met betrokken partijen en overheden. Arbeidsmarkt en Onderwijs Samen met het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland-Noord, UWV, onderwijsinstellingen en lokale overheden stimuleren we kennisontwikkeling en kennisdeling in de regio om de innovatiekracht van het bedrijfsleven te versterken. Belangrijk speerpunt is het vasthouden en aantrekken van jongeren in de regio. Verder wordt gewerkt aan de projecten in het kader van het programma Arbeidsmarkt & Onderwijs van de regionale samenwerkingsagenda ‘Samen op Kop’.

Via diverse projecten stimuleren we mensen een baan op te pakken in de agri-, tech-, zorg- of horecasector. We merken dat het verbinden van vraag en aanbod ingewikkeld is. Daarom werken we aan een nieuw Regionaal Werkcentrum waarin werkenden, werkzoekenden en werkgevers via één regionale toegang, samengebracht worden. Arbeidsmigranten

Begroting 2026-2029 - Programma’s

17

Hollands Kroon biedt een thuis aan een grote en groeiende groep arbeidsmigranten. Arbeidsmigranten zijn voor een aantal bedrijven uit verschillende branches (o.a. de agrarische sector, techniek en zorg) in de gemeente nog altijd erg belangrijk. In 2025 is het nieuwe beleidskader aan de raad voorgelegd, specifiek gericht op de vraagstukken die spelen rond leefomstandigheden, huisvesting, handhaving, registratie en inburgering. We blijven inzetten op inzicht in huisvestingslocaties en het aantal arbeidsmigranten (wie waar woont en werkt) door juiste en actuele data bij te houden. Daarnaast draagt het experiment van het registreren van tijdelijke verblijfsadressen in de Basisregistratie personen (Brp) vanuit de Rijksoverheid daar ook aan bij. Verder verkennen we de mogelijkheden voor een grootschalige logiesvoorziening die bestaande locaties binnen onze dorpen kan vervangen. We zetten ons daarbij in voor grootschalige huisvesting van kwalitatief goede aard, die landschappelijk goed wordt ingepast. Daarnaast wordt zo nodig huisvesting gefaciliteerd die gekoppeld is aan (agrarische) bedrijven. Om arbeidsmigranten goed op te vangen zorgen we voor een doorontwikkeling van het informatiepunt voor arbeidsmigranten en starten we een actieprogramma voor betere integratie van arbeidsmigranten.

Hiervoor wordt samengewerkt en afgestemd met initiatieven op landelijk niveau (VNG, Ministerie van SZW).

Maatregelen Verduurzaming en Vergroening Bedrijventerreinen

We maken bedrijventerreinen toekomstbestendig door in te zetten op vergroening, energiebesparing en het verbeteren van de omgevingskwaliteit. In het beleidsplan verduurzaming bedrijventerreinen van december 2024 is locatiegerichte aanpak benoemd. Met deze aanpak volgt de aanpassing van openbare ruimte, zoals minder verharding en meer groen, begeleiden we ondernemers bij het verduurzamen van hun eigen perceel. Denk aan gevel- en dakisolatie, energiebesparende maatregelen en ter verbetering van de uitstraling van het terrein. Deze integrale aanpak draagt bij aan een aantrekkelijker ondernemersklimaat én aan de klimaatdoelstellingen van de gemeente. Via deze begroting vragen we de raad om structureel budget vrij te maken zodat we jaarlijks twee bedrijventerreinen kunnen aanpakken met fysieke maatregelen (100K per terrein) inclusief de ondernemersgerichte begeleiding (150k per jaar). Financieel gevolg:

€ 350.000 structureel voor de jaren 2026 t/m 2029 voor 2 bedrijventerreinen. Hiervan wordt € 100.000 gedekt uit de CDOKE gelden (duurzaamheid) De overige middelen passen niet in bestaand budget en worden via deze begroting ‘26’ – ‘29’ aangevraagd.

Nieuwe werklocaties / bedrijventerreinen Eind 2024 is een plan van aanpak vastgesteld om in de lokale extra behoefte aan bedrijfslocaties te voorzien. In 2025 is de fysieke haalbaarheid onderzocht op een aantal kansrijke locaties. Hieruit zijn twee ontwikkelstrategieën vastgesteld als uitbreidinglocatie en deze worden ter uitvoering gebracht. Op beide locaties is de

Begroting 2026-2029 - Programma’s

18

intentie om de extra fysieke ruimte te realiseren om te kunnen ondernemen door bedrijfsgrond toe te voegen. Per locatie gelden specifieke kenmerken en uitgangspunten. Dit meerjarentraject wordt vervolgd in 2026. Bij aankoop van grondposities zal dit conform het grondbeleid van de gemeente aan college en gemeenteraad worden voorgelegd. Financieel gevolg:

€ 100.000,-. Deze structurele gelden passen binnen bestaand structureel budget.

Ondersteuning ondernemers In de concept Omgevingsvisie wordt de ambitie uitgesproken om het winkelbestand op peil te houden. Met een Pilot Impulsfonds (als breder inzetbare opvolger van het Fonds voor Economische en Maatschappelijke Ontwikkeling (FEMO)), willen we ondernemers en instellingen in 2026 met bijdragen kunnen ondersteunen. Als doelgroep zien wij met name jonge en/of startende ondernemers die voor detailhandelsactiviteiten in de kernen een duwtje in de rug kunnen gebruiken. Financieel gevolg:

€ 120.000,- (incidenteel voor 2026 en na evaluatie pilot tot een Impulsfonds structureel naar € 120.000,- per jaar).

Begroting 2026-2029 - Programma’s

19

Ombuigingen (Programmabegroting ’25) Onderwerp

Toelichting

2026

2027

2028

2029

Revitaliseringsfonds

FEMO op een andere wijze

-150

-150

-150

-150

Realiseren Reden waarom wel / niet Deels

De ombuiging wordt gedeeltelijk gerealiseerd. In 2026

inrichten (aanspraak via reserve en

wordt een pilot gestart voor een impulsfonds. Hiervoor is

geen exploitatiebudget).

€120.000 geraamd. Het restant van €30.000 blijft als ombuiging overeind. Ook meerjarig blijft de ombuiging vooralsnog staan. Bij een succesvolle pilot wordt mogelijk een voorstel gedaan meerjarig middelen beschikbaar te stellen.

Economische Koers

Economische koers opschuiven

-15

wel

naar 2027 - nu meegaan in de omgevingsvisie HK. Onderzoeken

Alle onderzoeken die we uitvoeren

-25

-25

-25

-25

detailhandel/

regionaal oppakken.

Totaal vastgestelde ombuigingen (begroting '25)

-190

-175

-175

-175

Totaal wel realiseren

-40

-25

-25

-25

Totaal niet realiseren

-120

-150

-150

-150

Mutatie '26 Voorstel '26

Begroot '27

wel

bedrijventerreinen/R&T

Financiën Cluster (bedragen x1000)

Lasten/Baten

Begroot '26

Mutatie '27 Voorstel '27

Begroot '28

Mutatie '28 Voorstel '28

Begroot '29

Mutatie '29 Voorstel '29

Economische Ontwikkeling

Baten

-769

-738

-1.507

-769

-738

-1.507

-769

112

-657

-769

562

-207

Economische Ontwikkeling

Lasten

2.147

1.577

3.724

2.162

1.457

3.619

2.162

607

2.769

2.162

157

2.319

Lasten

Begroting 2026-2029 - Programma’s

20

De lasten voor Economische Ontwikkeling bedragen in 2026 € 3,7 miljoen. De stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door de stijgende lasten van Samen op Kop, verduurzaming bedrijventerreinen en ondersteuning ondernemers. Structurele uitgaven blijven gericht op het versterken van het ondernemersklimaat en het ontwikkelen van nieuwe werklocaties. Baten De baten bedragen in 2026 en 2027 € 1,5 miljoen en de stijging wordt voornamelijk veroorzaakt door een bijdrage vanuit de VOP gelden en inzet reserve.

Cluster Havens Havens zijn belangrijk voor de lokale economie en het achterland. Hollands Kroon beschikt met Den Oever over een zeehaven en met Oude Zeug over een haven aan het IJsselmeer. De havens van Hollands Kroon staan aan de vooravond van een transitie. De economische en maatschappelijke ontwikkelingen vragen om een herpositionering van onze havens: van traditionele visserij- en overslaglocaties naar multifunctionele knooppunten voor duurzame bedrijvigheid, recreatie en innovatie. Daarin heeft ook het Blue Food Centrum Wieringen - met haar streven naar een korte keten van lokale visserijproducten - een belangrijke rol. Tegelijkertijd zal de exploitatie van de havens onze aandacht blijvend vragen op onderwerpen als de energietransitie, nieuwe gebruikers, de havenverordening, clustering van activiteiten, beheer en veiligheid. Het streven is om Oude Zeug te behouden als overslaghaven voor agrarische en circulaire stromen. Ingezet wordt daarbij op het versterken van langlopende contracten met strategische partners, ruimtelijke flexibiliteit in het zuidelijk deel voor nieuwe bedrijvigheid (via BOPA/wijziging omgevingsplan), landschappelijke inpassing en beheersmaatregelen voor verkeersveiligheid. In 2025 zijn de kades en wanden van het gemeentelijk deel van de Oude Zeug opgeknapt.

Indicatoren Indicator Opbrengst havengeld in euro's (eigen cijfers)

Realisatie

Begroting

Streefwaarde

2022

2023

2024

2025

2026

2029

285.000

270.355

377.817

270.355

400.000

450.000

Ombuigingen (Programmabegroting ’25) Binnen dit cluster zijn geen ombuigingen vastgesteld.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

21

Financiën Cluster (bedragen x1000)

Lasten/Baten

Begroot '26

Mutatie '26 Voorstel '26

Begroot '27

Mutatie '27 Voorstel '27

Begroot '28

Mutatie '28 Voorstel '28

Begroot '29

Mutatie '29 Voorstel '29

(Lucht) Havens

Baten

-319

0

-319

-319

0

-319

-319

0

-319

-319

0

-319

(Lucht) Havens

Lasten

986

120

1.106

994

120

1.114

994

120

1.114

994

120

1.114

Lasten De lasten voor de havens bedragen in 2026 € 1,1 miljoen en de stijging wordt veroorzaakt door extra lasten voor baggerwerkzaamheden á € 120.000. Baten De baten bedragen jaarlijks € 319.000 en blijven stabiel gedurende de periode. Vanwege de fluctuatie in werkelijke realisatie van havengelden, is er een vast bedrag begroot.

Cluster Toerisme en Recreatie Toerisme en recreatie dragen bij aan een aantrekkelijk en levendig Hollands Kroon. Bezoekers en verblijfsgasten zorgen voor directe en indirecte bestedingen en daarmee werkgelegenheid en een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid. Om dat uit te bouwen, wordt de regionale samenwerking versterkt én wordt het lokale toeristisch-recreatieve aanbod verrijkt. Via de toeristische website ‘Visit Kop van Noord-Holland' promoten we de regio en bouwen we aan een herkenbaar profiel van Hollands Kroon voor bezoekers. Dat doen we in combinatie met de lokale gebiedsmarketing voortkomend uit de 3e Ambitie in de Omgevingsvisie (AMBITIE 3: Ruimte om te beleven). We starten de uitvoering van verschillende acties uit de nieuwe Agenda Toerisme & Recreatie 2040 Kop van Noord-Holland. Ook leggen we focus op het versterken van de toeristische infrastructuur in Hollands Kroon, voor inwoners en bezoekers. Dat betekent dat we investeren in zowel de fysieke voorzieningen, zoals picknickplekken, informatieborden, fietsroutes, steigers en trailerhellingen. Maar we werken ook aan de sociale infrastructuur die nodig is om toerisme duurzaam te ontwikkelen. Denk daarbij aan het onderhouden van goede relaties met toeristische ondernemers, het versterken van netwerken en het faciliteren van samenwerking en kennisdeling.

We versterken de bestaande verblijfsrecreatie en ondersteunen evenementen en initiatieven die bijdragen aan de beleving in onze gemeente. Ook geven we verder vorm aan het meerjarige programma ‘Zuiderzeewerken: Al 100 jaar, Nóg 100 jaar’, waarmee we het unieke waterbouwkundige erfgoed van onze regio zichtbaar en beleefbaar maken voor nu en in de toekomst. Tenslotte bekijken we of gebiedsontwikkelingen met betrekking tot toerisme op de lange termijn gewenst en haalbaar zijn.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

22

Indicatoren Realisatie

Indicator Aantal belastbare toeristische overnachtingen (eigen cijfers)

Begroting

Streefwaarde

2022

2023

2024

2025

2026

2029

115.917

121.914

124.904

130.000

135.000

138.000

Maatregelen Agenda Toerisme & Recreatie 2040 – Kop van Noord-Holland In 2026 starten we met de uitwerking van de eerste acties voor de korte termijn (tot 2030) uit de regionale agenda toerisme & recreatie (zie hier). Kop-breed zetten we onder andere in op het opzetten van een regionale destinatiemarketingorganisatie (DMO, jaarlijkse bijdrage 50K) en het ontwikkelen van een monitor die de impact van toerisme op de regio inzichtelijk maakt. Voor Hollands Kroon ligt de focus op het opstellen van een masterplan voor recreatieve ontwikkeling rond het Amstelmeer, het verkennen van extensieve recreatievormen aan de Waddenbaai en het beleefbaar maken van de IJsselmeerkust. Ook zetten we stappen om de Wieringermeer, als onderdeel van het project Zuiderzeewerken, beter toegankelijk en beleefbaar te maken. Daarnaast onderzoeken we de behoeften en kenmerken van bezoekers aan het landelijk gebied en verkennen we de kansen voor agrotoerisme in onze gemeente. Deze eerste uitvoeringsstappen worden in overleg met regionale partners gepland en voorbereid. Voor deze regionale uitvoeringsprojecten verwachten we in de loop van 2026 apart nog naar de raad te gaan. Financieel gevolg:

€ 50.000, - Deze structurele gelden passen in 2026 binnen bestaand budget.

Integrale aanpak toeristische marketing We staan voor Hollands Kroon als toeristisch gastvrije gemeente. Daarbij hoort het versterken van de zichtbaarheid en het verbeteren en vormgeven van de kwaliteiten, unieke locaties en bijzondere landschappen van Hollands Kroon. Dit stimuleert en geeft richting aan bezoekers, inwoners, ondernemers en medewerkers. We willen expliciet inzetten op de positionering van de kernkwaliteiten binnen Hollands Kroon zodat wordt bijgedragen aan de leefbaarheid van kleine kernen. Via de regionale website ‘VisitKopvanNoord-Holland.nl’ promoten we onze gemeente als aantrekkelijke bestemming voor dag- en verblijfsrecreatie. We ontwikkelen nieuwe toeristische routes (voor wandelaars, fietsers, watersporters) die bewoners en bezoekers verbinden met het landschap,

Begroting 2026-2029 - Programma’s

23

bezienswaardigheden, erfgoed en lokale toeristische ondernemers. Daarnaast brengen we het Toeristisch Magazine uit om inwoners en bezoekers te inspireren en de veelzijdigheid van Hollands Kroon te beleven. Financieel gevolg:

€ 75.000,- deze structurele gelden zijn passend binnen het bestaande budget.

Impuls Waddenbaai Het regionale project Waddenbaai (de Waddenzee tussen Den Helder-Texel-Hollands Kroon inclusief het Amstelmeer) richt zich op het versterken van de relatie tussen mens, landschap en het UNESCO Werelderfgoed Waddenzee. Het omvat diverse deelprojecten die samen de recreatieve en landschappelijke route ‘Rondom de Waddenbaai’ vormen. Zoals het verbeteren van de informatievoorziening en beleving langs de route met herkenbare en duurzame bewegwijzering. Maar ook de herbestemming van de historische peilschaalhuisjes tot culturele ankerpunten een markant herkenningspunt aan de rand van het Wad. Ook leggen we een veilige en aantrekkelijke fietsroute rondom het Amstelmeer aan en realiseren we een gastvrij beleefpunt of bezoekerscentrum langs de route tussen Den Oever en Den Helder. De uitwerking van deze projecten is afhankelijk van de subsidieaanvraag binnen het Investeringskader Waddengebied (IKW). Dit doen we gezamenlijk met de gemeente Den Helder en Landschapszorg Noord-Holland. Hollands Kroon dient dan €250.000 als cofinanciering in te brengen. Financieel gevolg:

€ 250.000,- incidenteel in 2026. Deze gelden passen niet binnen bestaand budget en worden via deze begroting ’26 aangevraagd.

Toeristische infrastructuur We investeren in 2026 in het verbeteren van de toeristische infrastructuur in Hollands Kroon. Dit betreft onder andere het plaatsen of vervangen van informatieborden, het plaatsen van de bekende toeristische borden ter aanduiding van het gebied, het aanleggen van picknickplekken en het uitbreiden van voorzieningen zoals bankjes en steigers. Ook werken we aan het verbeteren en actualiseren van de toeristische bewegwijzering, zodat bezoekers zich gemakkelijk kunnen oriënteren en de bijzondere plekken in onze gemeente beter weten te vinden. Al deze voorzieningen dragen bij aan een gastvrije en toegankelijke omgeving voor zowel inwoners als bezoekers. Onder de toeristische infrastructuur behoort ook het toeristische ondernemersnetwerk. Zij leveren een bijdrage aan de toeristische aantrekkelijkheid van onze gemeente. We bereiden een subsidieaanvraag Waterrecreatie Provincie Noord-Holland voor om boottrailerhellingen in Hollands Kroon aan te leggen en/of te verbeteren. We brengen in kaart waar dat voor 1 á 2 boothellingen wenselijk en kansrijk is. Financieel gevolg:

€ 75.000,-. Deze structurele gelden passen binnen bestaand budget.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

24

€ 100.000,- Deze incidentele gelden in 2026 voor de cofinanciering voor de aanleg van de boottrailerhellingen passen niet binnen bestaand budget en worden via deze begroting ‘26 - ‘29 aangevraagd. Meerjarig programma ZuiderZeeWerken: Al 100 jaar, Nóg 100 jaar In 2026 zetten we het meerjarige programma Zuiderzeewerken: Al 100 jaar, Nóg 100 jaar voort. Op basis van de ervaringen van de afgelopen jaren stellen we een meerjarig programmaplan op dat ter vaststelling aan de gemeenteraad wordt aangeboden. Het programma blijft het verhaal van de Zuiderzeewerken zichtbaar en beleefbaar maken, waarbij we zowel terugblikken op het verleden als vooruitkijken naar de betekenis voor de komende 100 jaar. We richten ons op het organiseren van beleefbare activiteiten, het betrekken van lokale makers, het vergroten van de zichtbaarheid (de (h)erkenning en het begrip en vervolgens enthousiasme en waardering) en het versterken van de samenwerking met partners. Financieel gevolg:

€ 100.000,-. Deze structurele gelden passen binnen bestaand budget.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

25

Ombuigingen (Programmabegroting ’25) Onderwerp

Toelichting

2026

2027

2028

2029

Realiseren Reden waarom wel / niet

Regio Kop marketing

Na stoppen Holland Boven Amsterdam

-50

-50

-50

-50

niet

De regionale gebiedsmarketing Kop draagt bij aan het

(HBA) gezamenlijke marketing regionaal

positioneren van de Kop van Noord-Holland als

oppakken i.p.v. lokaal.

verblijfsregio. Dit doen we in samenwerking met gemeenten Texel, Den Helder en Schagen via het platform VisitKopvanHolland.nl.

Ruimtelijke ontwikkeling Kleine toeristische gebiedsvisies maken

-40

-40

-40

-40

niet

Sturing en richting geven aan locaties die toeristisch

om uitnodigingsplanologie te

potentieel hebben en we als zodanig beter willen

bevorderen vanuit ‘de markt’. Doel:

laten benutten. Toeristische deel van gebiedsvisies

meer verblijfsrecreatie.

wordt opgepakt in programma Leefbaarheid – GO Gebieds-ontwikkeling & Wonen.

Ruimtelijke ontwikkeling

-10

-10

-10

-10

Totaal vastgestelde ombuigingen (begroting '25)

-100

-100

-100

-100

Totaal wel realiseren

-10

-10

-10

-10

Totaal niet realiseren

-90

-90

-90

-90

wel

Financiën Cluster (bedragen x1000)

Lasten/Baten

Begroot '26

Mutatie '26 Voorstel '26

Begroot '27

Mutatie '27 Voorstel '27

Begroot '28

Mutatie '28 Voorstel '28

Begroot '29

Mutatie '29 Voorstel '29

Toerisme

Baten

-378

-128

-506

-378

-128

-506

-378

-128

-506

-378

-128

-506

Toerisme

Lasten

409

300

709

309

100

409

309

100

409

309

100

409

Lasten De lasten voor toerisme bedragen in 2026 € 709.000 en stijgen vooral door projecten zoals Waddenbaai en Zuiderzeewerken.

Begroting 2026-2029 - Programma’s

26

Baten De baten bedragen € 506.000 en de stijging wordt veroorzaakt door hogere leges voor toeristen- en forensenbelasting.