Bijlage 1 Erfgoedvisie Hollands Kroon 20 juni 2023

Watererfgoed

herinneringen aan. Het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier draagt zorg voor het watererfgoed. Kader > De twee dijkmagazijnen op de IJsselmeerdijk zijn hun functie verloren en daarom heeft het HHNK een prijsvraag uitgeschreven om een geschikte herbestemming te vinden. We zien dit als een goede ontwikkeling waarbij het verhaal van deze dijkmagazijnen in de toekomst blijvend wordt uitgedragen. Uitwerking > De peilschaalhuisjes zijn bijzondere objecten maar hebben geen functie meer. We onderzoeken of deze gebouwtjes weer kunnen worden gebruikt voor of door de samenleving. Varend erfgoed Den Oever heeft een actieve vissershaven en de aanwezigheid van karakteristieke schepen draagt bij aan het historische besef. Dat geldt ook voor het voormalige vissersdorp Kolhorn. Er zijn vijf historische schepen die een vaste ligplaats hebben in Hollands Kroon. Deze hebben alle vijf de status van ‘varend monument’ in het onafhankelijke Register Varend Erfgoed Nederland. Doordat de historische schepen in de regel verplaatst kunnen worden, en daardoor niet plaatsgebonden zijn, wordt er geen status van gemeentelijk monument toegekend aan het varend erfgoed. De Postboot heeft een grote rol gespeeld in de verbinding tussen het voormalige eiland Wieringen en het vaste land. De boot is teruggekomen naar de gemeente en we kijken uit naar de restauratie.

Kader > De aanwezigheid van varend erfgoed in de havens van Hollands Kroon draagt bij aan het historisch besef en de lokale identiteit. Het college van Burgemeester en Wethouders kan monumentaal varend erfgoed een vrijstelling geven van de betaling van havengelden. Kader > De historische schepen en boten met de status ‘varend erfgoed’ kunnen voor restauratieen onderhoudswerkzaamheden aanspraak maken op de Subsidieregeling Erfgoed Gemeente Hollands Kroon.

De omgang met het water is in elk gebied in Hollands Kroon een belangrijk thema. Gemalen, molens en sluizen zijn daar tastbare 24

Beleefbaarheid en zichtbaarheid Het ontdekken of vertellen van de geschiedenis van Hollands Kroon kan op vele manieren. Bestaande organisaties vervullen een belangrijke rol in het vergaren en delen van kennis over onze lokale geschiedenis. Zij hebben ook aandacht voor het overbrengen van immaterieel erfgoed zoals gebruiken, dialect, tradities en gewoonten. Door het verleden tot leven te brengen wordt erfgoed voor een breed publiek interessant. Zo ook voor kinderen en toeristen. De aanwezigheid van erfgoed draagt bij aan het gevoel van identiteit en heeft een toeristische aantrekkingskracht. Daarom is het beleefbaar en zichtbaar maken onderdeel van deze erfgoednota.

Erfgoedorganisaties Vanuit een liefde voor geschiedenis zijn vele vrijwilligers actief in de erfgoedsector. Denk aan een molenaar, schipper of amateurarcheoloog. Door de inzet van vrijwilligers kunnen de historische verenigingen bestaan. Dat geldt ook voor de musea, historische verzamelingen, de 4 mei comités en overige erfgoedorganisaties in onze gemeente. Kader > Erfgoedorganisaties dragen zorg voor het verzamelen, bewaren en uitdragen van de lokale geschiedenis. Het voortbestaan van deze organisaties is daarom belangrijk. Zij kunnen financiële ondersteuning ontvangen van de gemeente volgens de Beleidsregels Subsidies Hollands Kroon of voor incidentele subsidie een aanvraag doen bij de Hollands Kroonse Uitdaging. Kader > We moedigen de samenwerking tussen erfgoedorganisaties en organisaties van andere disciplines aan om met gebruik van erfgoed ook de kunst-, cultuur- en toerismesector te versterken.

Het verhaal van Hollands Kroon In 2021 is in samenspraak met de historische verenigingen en het Cultuur Platform Hollands Kroon het idee ontstaan om de lokale geschiedenis te verzamelen in de ‘Canon van Hollands Kroon’. Dit is een chronologisch overzicht van geselecteerde onderwerpen waarin personen, gebeurtenissen en voorwerpen centraal staan die tot de

verbeelding spreken. In het onderwijs wordt gebruik gemaakt van een Canon van Nederland maar er is ook een regionale Canon van de Noordkop. Uitwerking > We dragen zorg voor de totstandkoming van de ‘Canon van Hollands Kroon’. De digitale versie van de canon wordt voor iedereen toegankelijk. Daarnaast komt er een oplage van een gedrukte versie als verzamelexemplaar. Uitwerking > Om de kennis over de aanwezige monumenten en andere erfgoedwaarden te vergroten worden geregeld via de gemeentelijke sociale media berichten geplaatst met een erfgoedthema. De Canon van Hollands Kroon geeft een feitelijk overzicht van de geschiedenis van Hollands Kroon. Maar deze geschiedenis komt pas echt tot leven door de persoonlijke verhalen en ervaringen van mensen. De video’s uit het project ‘Oorlogsmonumenten vertellen’ zijn daar een goed voorbeeld van waarbij de verhalen van nabestaanden en ooggetuigen zijn vastgelegd. Uitwerking > We willen lokale levensverhalen bewaren om te voorkomen dat deze verhalen en kennis wordt vergeten. Bij de techniek van mondelinge geschiedenis staan de ervaringen en herinneringen van mensen centraal. We gaan zoeken naar manieren om hier uitvoering aan te geven en betrekken hierbij de erfgoedorganisaties. Of we zoeken naar manieren om bestaande initiatieven te ondersteunen.

Als men geen getraind oog heeft om het landschap te lezen kan het lastig zijn om de verschillen in landschapstypen te herkennen of de cultuurhistorische waarden te duiden. Een informatiebord, kijkvenster, route of een podcast kan helpen om het verhaal van het zichtbare en onzichtbare landschap te vertellen. Uitwerking > We willen het verhaal van het landschap en de cultuurhistorie vertellen aan onze inwoners en toeristen. Dit draagt bij aan draagvlak om de landschapsstructuren te behouden en zorgt voor kennis over de omgeving. We gaan onderzoeken welke plaatsen hiervoor geschikt zijn om de zichtbaarheid van en aandacht voor het landschap te vergroten.

25

Open Monumentendag Om het draagvlak voor monumentenzorg te vergroten en publieke belangstelling te creëren is ‘Open Monumentendag’ in het leven geroepen. Verspreid over heel Nederland doen jaarlijks duizenden monumenten mee aan dit bijzondere weekend. Uitwerking > We faciliteren de organisatie van Open Monumentendag in Hollands Kroon. Dit doen we samen met de diverse vrijwilligers van het Comité Open Monumentendag.

Herkenbaar schildje of bord Een monumentenschildje zorgt ervoor dat in een oogopslag duidelijk is: hier staat iets bijzonders. De monumenten kunnen alleen behouden blijven voor toekomstige generaties dankzij de goede zorgen van monumenteneigenaren. Een monumentenschildje kan dienen als een erkenning voor de goede zorgen voor het gebouw. Uitwerking > Om meer bekendheid te geven aan gebouwen met een monumentale status kan een eigenaar gratis een monumentenschildje aanvragen bij de gemeente. Uitwerking > Een informatiebord dat is bevestigd aan de gevel of in de buurt van een monument of historische gebouw, geeft voorbijgangers direct achtergrondinformatie. Dit draagt bij aan het cultuurhistorisch besef en is van toeristische waarde. Eigenaren van een historisch gebouw kunnen een aanvraag voor een informatiebord indienen bij de gemeente. We beoordelen of de locatie geschikt is voor een informatiebord.

Erfgoedtoerisme Het afreizen naar specifieke locaties en plekken vanwege de oorsprong wordt ook wel erfgoedtoerisme genoemd. De bloeiende polders, weidse vergezichten en historische dorpskernen zijn slechts drie voorbeelden die een aantrekkende werking hebben. Hollands Kroon heeft de potentie om ook de erfgoedtoerist aan te trekken met de diverse bezienswaardigheden en activiteiten. Kader > Erfgoed is een pijler binnen toerisme. Hoe de lokale identiteit kan worden benadrukt in erfgoedtoerisme wordt uitgewerkt in de

nieuwe toeristische visie van Hollands Kroon. Daar wordt aan gewerkt. Uitwerking > We gaan erfgoedroutes maken om verschillende historische locaties met elkaar te verbinden zodat iedereen gemakkelijk op ontdekking kan in Hollands Kroon. Hierbij worden erfgoedorganisaties actief betrokken. Uitwerking > De projecten binnen de Zuiderzeewerken zijn van grote impact geweest op de vorming van onze gemeente en van Nederland. Om hier feestelijk bij stil te staan en de bewustwording van de omgang met water te vergroten gaan we aan de slag met een themajaar in 2025 rondom de Zuiderzeewerken.

Erfgoededucatie Leren over de sporen uit het verleden helpt om het heden beter te begrijpen. Elke leerling krijgt daarom les in geschiedenis en burgerschap. Erfgoededucatie heeft ook een plek in het curriculum en is vooral gericht op het leren kennen van de eigen omgeving. Een voorwerp, dorpsfeest of gebouw krijgt een bijzondere betekenis in het heden door het verhaal hierachter te kennen. Het ontwikkelen van historisch besef op jonge leeftijd draagt bij aan de omgang met erfgoed in de toekomst. Kader > Het is belangrijk dat kinderen en jongeren kennis opdoen van de lokale geschiedenis. Elk gebied in Hollands Kroon heeft een eigen karakter en daardoor een kenmerkende geschiedenis. We hebben een verbindende rol tussen het onderwijs en de erfgoedorganisaties. Uitwerking > Het aanbod van lesprogramma’s dat de gemeente ondersteund en/of aanbied staat op onze website. We kunnen dit aanbod uitbreiden met initiatieven die passen binnen de doelstelling van erfgoededucatie, zoals bijvoorbeeld een lespakket gericht op archeologie. Uitwerking > We gaan onderzoeken welk middel past bij het spelenderwijs ontdekken van de erfgoedwaarden in de eigen omgeving. Kinderen moeten zelfstandig aan de slag kunnen zodat het een ondersteuning is op het onderwijs en de leerkracht niet extra wordt belast. Hierin wordt samenwerking opgezocht met toerisme.

26