Accountantsverslag 2023 definitief

Accountantsverslag 2023 Gemeente Hollands Kroon

2 Belangrijkste boodschappen Aan de gemeenteraad van gemeente Hollands Kroon Postbus 8 1760 AA Anna Paulowna

Jaarrekening 23 mei 2024 Geachte leden van de raad,

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag met betrekking tot onze controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2023. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2023 en onze overeenkomst d.d. 19 januari 2023. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de ambtelijke organisatie, de portefeuillehouder Financiën en met de Auditcommissie.

In deze rapportage hebben wij onze bevindingen en observaties opgenomen die zijn voortgekomen uit onze werkzaamheden tijdens de tussentijdse controle en de jaarrekeningcontrole. Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste boodschappen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Vervolgens geven wij onze visie op de informatiewaarde en leesbaarheid van de paragrafen en de programmaverantwoording. Nadat wij onze analyse hebben gegeven van de financiële positie van uw gemeente, gaan wij in meer detail in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering.

Vervolgens geven wij ons beeld van de interne beheersing van uw organisatie en gaan we dieper in op de speerpunten die u ons heeft meegegeven tijdens de controle. We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals Sisa, WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn. Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag. Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben tijdens onze werkzaamheden. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen.

Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.

J.G. Schuijt MSc RA

3 Belangrijkste boodschappen

Samenvatting van onze belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie voor fouten die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt EUR 1,6 miljoen. Er is geen voorziening spaarverlof verantwoord Ons goedkeurend oordeel betekent dat er in de jaarrekening geen fouten en onzekerheden aanwezig zijn hoger dan onze tolerantie. De bevindingen die wij in onze controle hebben geconstateerd zijn allemaal gecorrigeerd door het college. Wij hebben wel geconstateerd dat er ten onrechte geen voorziening voor spaarverlof is opgenomen. Omdat er geen uren worden bijgehouden voor het spaarverlof, is echter niet bekend hoe hoog deze voorziening moet zijn. Daarom hebben wij deze fout als PM opgenomen. Wij verwachten overigens niet dat deze fout materieel is voor de jaarrekening.

Onrechtmatigheden zijn hoger dan de verantwoordingsgrens Het college is van mening dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door uw raad gestelde verantwoordingsgrens. Wij hebben geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.

Informatiewaarde programmaverantwoording ontwikkelt positief In de jaarstukken 2023 heeft de programmaverantwoording een verdere doorontwikkeling ondergaan. De stappen die de afgelopen jaren zijn gezet worden steeds beter zichtbaar in de jaarrekening. Hierbij verschilt de kwaliteit en volledigheid van de verantwoording per cluster. Zo ontbreken bij sommige clusters de beleidsvoornemens nog. Wij hebben begrepen dat het college de komende tijd samen met het team Programmaregie de doelstellingen, KPI’s en effecten verder door ontwikkelt. Hierbij is het naar onze mening van belang om te komen tot een beperkt aantal relevante indicatoren. Dit vraagt van uw raad de uitdaging om effecten en indicatoren nader te prioriteren. Leesbaarheid paragrafen verschilt per paragraaf Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde verschilt per paragraaf. Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte nog aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen.

Daarnaast is ons opgevallen dat de paragraaf Weerstandsvermogen niet is aangepast aan de bepalingen in de nieuwe financiële verordening Financiële positie van uw gemeente als geheel is voldoende Uit onze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel goed is, maar ook dat dat de netto schuldquote gestaag blijft stijgen. Dit wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door het recente investeringsvolume om de faciliteiten in de gemeente te verbeteren.

4 Belangrijkste boodschappen

Samenvatting van onze belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle

Weerstandsvermogen is toereikend, maar in hoge mate subjectief Uit de jaarstukken blijkt dat het weerstandsvermogen meer dan toereikend is om de geïdentificeerde risico’s te dekken en om te voldoen aan de eisen die door de gemeenteraad zijn gesteld. Het college heeft het weerstandsvermogen berekend op 18,3. Dit houdt in dat de werkelijke weerstands-capaciteit ruim 18 keer zo groot is als de weerstandscapaciteit die benodigd is om de risico’s op te vangen. Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. De bijlage Risicomanagement ontbreekt in de jaarstukken. Hierdoor is het voor de raad niet eenvoudig om zich een goed beeld te vormen van de subjectieve elementen die aanwezig zijn in de berekening van de weerstandscapaciteit. Als onderbouwing van het benodigde bedrag hebben wij de risico-inventarisatie ontvangen. Op basis van deze bijlage blijkt in voldoende mate welke risico’s zijn onderkend, voor welke omvang en met welk risicoprofiel.

Interne beheersing

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Jaarafsluiting beter verlopen dan vorig jaar Wij zijn tevreden met de wijze waarop het afsluitproces en de jaarrekeningcontrole zijn verlopen, maar vooral met de ontwikkeling ten opzichte van de afsluiting in het voorgaande jaar. Hierbij heeft de soft close die in het najaar heeft plaatsgevonden aantoonbaar meerwaarde gehad. Daarnaast betrekt de organisatie ons eerder en meer bij complexe vraagstukken. Wij constateren ook dat de kwaliteit van de financiële administratie is verbeterd. De medewerkers waren beter dan voorgaand jaar in staat om vragen te beantwoorden over het inzicht achter de cijfers. Wij zijn blij met de ontwikkeling die tot dusver is doorgemaakt.

Onze bevindingen in het fysiek domein In het MPG is verwoord dat de belangrijkste risico’s aanwezig zijn in de exploitaties Robbenplaat en Lelypark. Mede door de beschreven risico’s zijn beide grondexploitaties verlengd, Lelypark voor één jaar en Robbenplaat voor zes jaar. Dit heeft in basis een negatief effect op de verwachte eindwaarde van de exploitaties. Door compenserende gebeurtenissen hoeft het resultaat niet bijgesteld te worden. Wij hebben de inhoud van het MPG beoordeeld en kunnen ons vinden in de hierin opgenomen conclusies. De reserve Risico Bouwgronden is toegenomen van EUR 2,8 miljoen naar EUR 3,2 miljoen. Deze omvang lijkt aan de hoge kant te zijn. Wij geven u in overweging om nadere afspraken te maken met het college over de wenselijke omvang van deze reserve, mede in het licht van toekomstige ontwikkelingen in de nog vast te stellen Nota Grondbeleid 2024. Onze bevindingen in het sociaal domein De interne beheersing binnen het sociaal domein van uw gemeente heeft zich in 2023 positief ontwikkeld. Een punt van aandacht blijft het vaststellen van de prestatielevering van de zorg door de organisatie zelf, in samenwerking met Incluzio. Op dit moment bent u nog steeds afhankelijk van de productieverantwoordingen voorzien van een accountantsverklaring waaruit blijkt dat de zorg daadwerkelijk geleverd is.

Omdat Incluzio haar jaarrekening pas op 1 juni hoeft aan te leveren, heeft het college de jaarrekening van de gemeente opgesteld op basis van een voorlopige afrekening. Wij raden u daarom aan om Incluzio te verzoeken om haar jaarrekening uiterlijk 1 mei van het volgende jaar bij u aan te leveren.. Op dit moment hebben wij geen indicatie dat de eindafrekening materieel afwijkt van de voorlopige afrekening.

5 Belangrijkste boodschappen

Samenvatting van onze belangrijkste boodschappen Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle

Interne beheersing

Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Onze bevindingen in het domein bedrijfsvoering Het college heeft geoordeeld dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door uw raad gestelde verantwoordingsgrens. De reden hiervoor is een begrotingsonrechtmatigheid van EUR 14,8 miljoen. De belangrijkste reden voor de begrotingsonrechtmatigheid is dat bij de jaarrekening 2023 de personeelskosten zijn toegerekend aan de taakvelden. Dit is tijdig aan de raad gemeld, maar de begroting is hierop niet aangepast. Omdat het oordeel van het college gebaseerd moet zijn op de bruto onrechtmatigheden, heeft dit consequenties voor het oordeel van het college. De verandering in de verantwoording van de personeelskosten heeft geen effect op het vermogen of het resultaat van de gemeente. De analyse van de begrotingsonrechtmatigheid is een bewerkelijk proces, omdat de autorisatie van lasten plaatsvindt op clusterniveau. Dit autorisatieniveau leidt sneller tot een onrechtmatigheid, omdat hogere lasten bij een cluster niet gecompenseerd mogen worden met lagere lasten bij een ander cluster binnen hetzelfde programma. Wij geven u in overweging om het autorisatieniveau van de baten en lasten te wijzigen naar programmaniveau. Dit laat onverlet dat de rapportage wel op clusterniveau kan blijven plaatsvinden..

Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voortgekomen voor fraude.

Interne beheersing is verbeterd, maar nog niet toereikend Naar onze mening is de interne beheersing binnen uw gemeente, met name bij de financiële processen, in 2023 verbeterd ten opzichte van de situatie in 2022. Een belangrijke reden hiervoor is dat de financiële applicatie die in 2022 in gebruik genomen is, beter functioneert. Daarnaast is het team Financiën in kwaliteit en kwantiteit gegroeid. Ondanks dit positieve signaal zijn wij van mening dat de kwaliteit van de interne beheersing binnen uw gemeente in de eerste twee lijnen nog niet toereikend is om tot een getrouwe jaarrekening en rechtmatigheidsverantwoording te komen. Interne beheersing Campus De Terp is van goed niveau Wij hebben geconstateerd dat project Campus De Terp binnen de organisatie gepaste aandacht krijgt van college, directie en de betrokken teams. Het Team Effect heeft het project opgenomen binnen het eigen controleplan als speciaal controleobject. In haar rapportage concludeert Team Effect dat de SSWW de nieuwbouw van het sportcentrum op doelmatige en rechtmatige wijze realiseert. Wij zijn het eens met de conclusies van Team Effect. Wij achten de interne beheersing op de activiteiten bij Campus De Terp van goed niveau. Wij bevelen wel aan om de controle door team Effect elk jaar te herhalen.

Hierdoor blijven het college en de Auditcommissie op de hoogte van de status en voortgang van de interne beheersing bij SSWW. Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2023 beoordeeld en allemaal als evenwichtig aangemerkt.

6 Belangrijkste boodschappen

De reikwijdte van onze controle Jaarrekening Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie

De gemeenteraad heeft ons verzocht om de jaarrekening 2023 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het auditplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.

Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het auditplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.

Ons getrouwheidsoordeel Rechtmatigheidsverantwoording Jaarstukken Gemeente Hollands Kroon

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie Jaarverslag

Jaarrekening

Bevindingen controle Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Programmaverantwoording

Paragrafen

Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening

Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting

Rechtmatigheidsverantwoording

WNT-bijlage

SiSa-bijlage

Bijlage taakvelden

Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.

7 Belangrijkste boodschappen

Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle Jaarrekening Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel Rechtmatigheidsverantwoording

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren. Op grond van het BADO bedraagt deze tolerantie maximaal 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves voor fouten en 3% voor onzekerheden. U heeft ons gevraagd om deze maximale tolerantie te gebruiken bij onze werkzaamheden. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel staat in tabel rechts van deze pagina aangegeven. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. Dit hebben wij samengevat in onderstaande grafiek.

Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen in dit accountantsverslag aan u rapporteren. U heeft voor dit controlejaar de rapporteringstolerantie bepaald op € 100.000.

8 Belangrijkste boodschappen

Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening Jaarrekening Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel Rechtmatigheidsverantwoording

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij hebben een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening van uw gemeente. Derhalve is ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.

Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er helemaal geen fouten of onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze fouten en onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke fouten en onzekerheden het gaat.

9 Belangrijkste boodschappen

Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening Jaarrekening

Goedkeuringstolerantie

Op de vorige pagina hebben wij u gemeld wat het totaal is van de fouten en onzekerheden die wij hebben geconstateerd, die het college niet heeft gecorrigeerd of niet heeft kunnen corrigeren. In de tabel hieronder hebben we deze voor u specifiek uitgesplitst. Tevens hebben we de fouten en onzekerheden kort toegelicht.

Ons getrouwheidsoordeel

Fouten

Reikwijdte van de controle

Rechtmatigheidsverantwoording

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Kosten sociaal domein niet volledig verantwoord De lasten in uw jaarrekening die voortkomen uit de zorgprocessen komen voor het grootste deel uit de jaarrekening van Incluzio Hollands Kroon. De jaarrekening voorzien van een controleverklaring dient uiterlijk 1 juni van het volgende jaar door Incluzio bij de gemeente te worden aangeleverd.

Omdat uw gemeenteraad de jaarstukken 2023 al in mei vaststelt, was de definitieve jaarrekening 2023 van Incluzio niet tijdig beschikbaar. Het college heeft de jaarrekening van de gemeente daarom opgesteld op basis van de voorlopige afrekening. Vlak voor het afronden van onze controle kwam de concept jaarrekening van Incluzio Hollands Kroon beschikbaar. In deze jaarrekening waren de kosten voor het sociaal domein EUR 160.000 hoger dan in de voorlopige jaarrekening. Dit is niet meer door het college in de jaarrekening 2023 aangepast. Gezien de relevantie van de jaarrekening van Incluzio Hollands Kroon voor uw eigen jaarrekening, raden wij u aan om Incluzio te vragen om haar jaarrekening uiterlijk 1 mei van het volgende jaar bij u aan te leveren..

10 Belangrijkste boodschappen

Het college heeft voor het eerst de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Jaarrekening Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel Rechtmatigheidsverantwoording

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Achtergrond Dit jaar heeft het college voor het eerst een eigen oordeel gegeven bij de rechtmatigheid van de jaarrekening. Deze rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening. Daarom valt deze verantwoording binnen de reikwijdte van de controle van de jaarrekening. Daarmee zijn voor de raad waarborgen ingebouwd dat het college niet zomaar de verantwoording kan opstellen en afgeven. Bij rechtmatigheid in dit kader bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Baten, lasten en balansmutaties moeten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat dus primair om de financiële beheershandelingen.

Rechtmatigheidscriteria In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de volgende drie rechtmatigheidscriteria: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door u beschikbaar gestelde budgetten en kredieten. • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen? Alle andere criteria worden afgedekt door het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de jaarrekening. Deze hoeven niet vermeld te worden in de rechtmatigheidsverantwoording.

Verantwoordingsgrens In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling. U heeft ervoor gekozen om de verantwoordingsgrens vast te stellen op 1% van de werkelijke lasten, inclusief werkelijke toevoegingen aan de reserves. Dit is gelijk aan (afgerond) EUR 1,6 miljoen. Het oordeel van het college Het college is van mening dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor door uw raad gestelde verantwoordingsgrens. De reden hiervan is het feit dat de werkelijke lasten op veel clusters hoger zijn dan de begrote lasten. Dit heeft geleid tot een begrotingsonrechtmatigheid die hoger is dan EUR 1,6 miljoen. Deze onrechtmatigheid is in detail toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. In de rechtmatigheidsverantwoording wordt verwezen naar deze paragraaf. Hierin is ook opgenomen dat het college onrechtmatigheden heeft geconstateerd bij de Europese aanbestedingen van in totaal EUR 0,6 miljoen. Ons oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording Wij hebben de werkzaamheden die door en namens het college zijn uitgevoerd om tot de rechtmatigheidsverantwoording te komen in detail beoordeeld.

Op basis van deze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college, Daarom hebben wij geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.

11 Belangrijkste boodschappen

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording

Jaarrekening

In dit deel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. Ons oordeel is gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses vanuit het perspectief van de raadsleden.

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording Paragrafen

Daarnaast beoordelen wij of de programmaverantwoording in overeenstemming is met de jaarrekening en voldoet aan alle eisen die het BBV aan de programmaverantwoording stelt. Hieronder is een samenvatting opgenomen in tabelvorm. Vervolgens hebben wij in meer detail ons beeld uitgewerkt.

Aspect verantwoording

Financiële positie

Bevindingen controle Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

2023

2022

Leesbaarheid





Informatiewaarde





Overeenstemming met jaarrekening





In overeenstemming met het BBV





Legenda

Betekenis



Voldoet niet of beperkt aan de norm



Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen



Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie

In de jaarstukken 2023 heeft de programmaverantwoording een verdere doorontwikkeling ondergaan. De stappen die de afgelopen jaren zijn gezet worden steeds beter zichtbaar in de jaarrekening. Ten opzichte van voorgaand jaar is er bijvoorbeeld meer aandacht voor maatschappelijke effecten, beleidsvoornemens en effectindicatoren. Hierbij verschilt de kwaliteit en volledigheid van de verantwoording per cluster. Zo ontbreken bij sommige clusters de beleidsvoornemens nog. Een belangrijke signalering blijft dat er een duidelijke relatie ontbreekt tussen het gevoerde beleid en de (financiële) realisatie. Beide aspecten worden verantwoord in de verantwoording, maar een verband tussen de uitgaven, geleverde prestatie en maatschappelijk effecten is moeilijk zichtbaar voor de lezer van de verantwoording. In sommige clusters is deze relatie wel aanwezig, maar moeilijk uit de verantwoording te halen door de opzet en inrichting van de tabellen. Wij hebben begrepen dat het college de komende tijd samen met het team Programmaregie de doelstellingen, KPI’s en effecten verder door ontwikkelt. Met behulp van applicatie Pepperflow wordt getracht om de beleidscyclus te verbeteren. Hierbij is het naar onze mening vooral van belang om te komen tot een beperkt aantal relevante indicatoren.

De grote hoeveelheid aan effecten en indicatoren in de programmaverantwoording 2023 maakt de verantwoording lastig leesbaar. Tevens zijn wij van mening dat u uw kaderstellende en toezichthoudende rol beter kan uitvoeren op basis van effecten en indicatoren die daadwerkelijk een hoge relevantie hebben voor uw raad en waar u daadwerkelijk invloed op kunt uitoefenen. Dit vraagt van uw raad de uitdaging om effecten en indicatoren nader te prioriteren.

12 Belangrijkste boodschappen

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording Paragrafen

Financiële positie

Bevindingen controle Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Dit hebben wij per paragraaf gedaan. Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde verschilt per paragraaf. Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte nog wel aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. Daarnaast is ons opgevallen dat de paragraaf Weerstandsvermogen niet is aangepast aan de bepalingen in de nieuwe financiële verordening die in 2023 is ingegaan. Hierdoor voldoet de paragraaf niet aan de normen die door de raad gesteld zijn. In de andere paragrafen heeft aanpassing wel plaatsgevonden.

Samenvattend komen wij tot de volgende aanbevelingen: • Leg de inhoud van de paragraaf Weerstandsvermogen niet alleen langs de meetlat van het BBV, maar ook van de nieuwe financiële verordening; • Versterk de koppeling tussen de paragrafen in de begroting en de paragrafen in de jaarrekening; • Voorzie kwantitatieve analyses van verklarende kwantitatieve analyses; • Maak meer gebruik van grafieken en infographics.

Hieronder is een samenvatting opgenomen in tabelvorm. Op de volgende pagina’s hebben wij in meer detail ons beeld uitgewerkt. Wij bevelen u aan om ook onze signaleringen ten aanzien van de paragrafen mee te nemen bij de inrichting van de begroting 2025. Aspect verantwoording

2023

2022

Lokale heffingen





Weerstandsvermogen en risicobeheersing





Onderhoud kapitaalgoederen





Financiering





Bedrijfsvoering





Verbonden partijen





Grondbeleid





Openbaarheid



nvt

Legenda

Betekenis



Voldoet niet of beperkt aan de norm



Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om de raad beter in positie te brengen



Voldoet aan de norm en brengt de raad goed in positie

13 Belangrijkste boodschappen

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording Paragrafen

Financiële positie

Bevindingen controle Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing De paragraaf Weerstandsvermogen geeft op een toereikende wijze inzicht in de opbouw van het weerstandsvermogen en het verloop van de weerstandscapaciteit. De risico’s die met dit vermogen worden afgedekt, worden kwalitatief besproken. Het ontbreekt echter aan een kwantitatieve duiding van deze risico’s door middel van maximale omvang van het risico enerzijds en de kans dat het risico zich voordoet anderzijds. In de paragraaf wordt verwezen naar de bijlage Risicomanagement, maar deze bijlage ontbreekt bij de jaarstukken. In de paragraaf worden de verplichte kengetallen vanuit het BBV opgenomen. In dit verslag hebben wij een analyse opgenomen van deze kengetallen. Naar onze mening zou de informatiewaarde van de paragraaf verbeterd worden als het college een dergelijke analyse opneemt in de paragraaf. Het BBV vraagt immers om in de paragraaf Weerstandsvermogen een beoordeling op te nemen van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Deze beoordeling heeft naar onze mening te summier plaatsgevonden. De toegevoegde waarde van de paragraaf kan worden verbeterd door meer (grafische) analyses op te nemen van het verloop van de (verplichte) kengetallen.

Tenslotte merken wij op dat de aanvullende verplichte onderdelen die de raad in deze paragraaf wil hebben, niet in de paragraaf zijn opgenomen. Deze onderdelen zijn opgenomen in artikel 23 van de financiële verordening gemeente Hollands Kroon 2023. Omdat uit artikelen 32 en 33 van de financiële verordening herleid kan worden dat deze verordening van toepassing is op de jaarrekening 2023, dienen de nieuwe onderdelen te worden opgenomen in de paragraaf.

Financiering Hoewel het niet zichtbaar is in ons samenvattend overzicht van de paragrafen, vinden wij dat de informatiewaarde van de paragraaf Financiering is verbeterd ten opzichte van vorig jaar. De paragraaf is uitgebreid met de onderwerpen die de raad (aanvullend) verplicht heeft gesteld in de nieuwe financiële verordening. Ook zijn bijna alle door het BBV verplichte onderwerpen die vorig jaar ontbraken, wel opgenomen in de paragraaf in de jaarrekening 2023. De reden waarom wij in het overzicht hebben geconcludeerd dat de paragraaf niet voldoet aan de norm, is dat een analyse van de (toekomstige) financieringsbehoefte ontbreekt. Zowel in het BBV als in de financiële verordening wordt hierom gevraagd. De informatiewaarde van de paragraaf zou verbeterd kunnen worden door de financieringspositie van de gemeente in meerjarenperspectief te bezien, waarbij deels wordt teruggekeken, bijvoorbeeld drie jaar, en deels vooruitgekeken. Op deze wijze kan een trendanalyse worden ontwikkeld, waardoor een voorspelling gemaakt kan worden van de financieringsbehoefte op de langere termijn. Verbonden partijen In de paragraaf Verbonden partijen dient ten minste opgenomen te worden een lijst met alle verbonden partijen, inclusief de wijze waarop de gemeente een belang heeft in de verbonden partij en het openbaar belang dat ermee gediend wordt.

Tevens dienen de risico’s te worden benoemd die verband houden met de verbonden partij. Wij hebben geconstateerd dat de paragraaf voldoet aan de eisen van het BBV en de financiële verordening.

14 Belangrijkste boodschappen

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording Paragrafen

Financiële positie

Bevindingen controle Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Lokale heffingen De leesbaarheid van de paragraaf Lokale Heffingen is naar onze mening goed. Het taalgebruik is laagdrempelig, maar legt de essentie van de drie belangrijkste lokale heffingen goed uit. Er is een goede vergelijking opgenomen van de lokale lastendruk met andere gemeenten. Hierdoor ontstaat er inzicht in de relatieve omvang van de lastendruk.

De paragraaf voldoet echter niet aan de eisen die het BBV eraan stelt. De opzet en inhoud van de paragraaf is hetzelfde als in de jaarstukken 2022. Derhalve zijn de bevindingen van de accountant in het accountantsverslag 2022 niet meegenomen in de jaartukken 2023. Het BBV vereist dat inzicht wordt gegeven in de mate van kostendekkendheid per heffing voor alle rechten en bestemmingsheffingen die de gemeente in rekening brengt. In de paragraaf is voor geen enkel recht of heffing de dekking berekend. Daarnaast moet uit de toelichting van de achterliggende (beleids)keuzes bij de berekeningen in ieder geval blijken of, en zo ja, hoe de kostendekkendheid tussen verschillende onderdelen wordt bereikt door gebruik te maken van kruissubsidiëring, alsmede in welke mate er kruislings wordt gesubsidieerd. De mate van kruissubsidiëring tussen onderdelen of hoofdstukken kan worden aangetoond door middel van een berekening per hoofdstuk. Dit is vooral van belang voor heffingen en rechten met een dekking van meer dan 100%. Wij raden u aan om in de jaarstukken 2024 de paragraaf Lokale heffingen in overeenstemming te brengen met het BBV.

Onderhoud kapitaalgoederen In deze paragraaf is in overeenstemming met het BBV zover als mogelijk op hoofdlijnen aangegeven wat het beleidskader is ten aanzien van de verschillende categorieën kapitaalgoederen, welke financiële consequenties het beleidskader heeft en hoe deze vertaald zijn in de begroting en exploitatie. In de financiële verordeningen zijn geen aanvullende bepalingen opgenomen ten aanzien van deze paragraaf. De toegevoegde waarde van de paragraaf kan worden verbeterd door hierin ook een meerjarenperspectief mee te nemen gezien het structurele karakter van de onderhoudskosten. Grondbeleid De paragraaf Grondbeleid is naar onze mening het positieve voorbeeld hoe de wettelijke paragrafen kunnen worden opgezet. De paragraaf voldoet qua informatiewaarde aan de eisen die het BBV eraan stelt. Tevens is de paragraaf overzichtelijk opgezet wat de leesbaarheid ten goede komt. In het bijzonder de uiteenzetting van het gemeentelijke en regionale beleid biedt een goed beeld van de huidige en toekomstige ontwikkelingen op het gebied van het Grondbeleid. In de financiële verordeningen zijn geen aanvullende bepalingen opgenomen ten aanzien van deze paragraaf.

De informatiewaarde van de paragraaf kan worden verbeterd door een analyse op te nemen van de omvang van de reserve Risico Bouwgronden in relatie tot de risico’s die nog aanwezig zijn in de grondexploitaties.

15 Belangrijkste boodschappen

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording Paragrafen

Financiële positie

Bevindingen controle Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Bedrijfsvoering De paragraaf Bedrijfsvoering dient ten minste inzicht te geven in de stand van zaken en het gevoerde beleid ten aanzien van de bedrijfsvoering. Het BBV definieert echter niet wat onder bedrijfsvoering moet worden verstaan. Uw raad heeft nadere invulling gegeven aan de term bedrijfsvoering in artikel 26 van de nieuwe financiële verordening. Wij hebben geconstateerd dat in de paragraaf bedrijfsvoering hieraan invulling is gegeven door alle gevraagde gegevens op te nemen. Dit is een goede stap in de verbetering van de informatiewaarde van de paragraaf. De informatiewaarde van de paragraaf kan worden verbeterd door een verdiepingsslag in de analyse van deze aanvullende gegevens toe te voegen. Daarnaast missen wij belangrijke onderwerpen zoals misbruik, oneigenlijk gebruik en integriteit. Een ander punt van aandacht is het ontbreken van een beschrijving, analyse en ontwikkeling van de interne beheersing en kennisniveau binnen de organisatie op enkele belangrijke aandachtsgebieden van de bedrijfsvoering. Uit de waarnemingen uit onze controle, de gesprekken met medewerkers en de rapporten van team Effect blijkt nog voldoende verbeterpotentieel aanwezig in de organisatie. Hiervoor verwijzen wij ook naar de onze managementletter en de relevante bevindingen in dit verslag.

De paragraaf Bedrijfsvoering leent zich goed om een dergelijke zelfkritische analyse van de organisatie transparant te maken richting de raadsleden.

Openbaarheid De paragraaf Openbaarheid is voor het eerst verplicht geworden in de jaarstukken 2023. In deze paragraaf dient het college verslag te doen van de uitvoering van de Wet open overheid (Woo). Hoewel de formele kaders nog ontbreken, geeft de paragraaf in de jaarstukken 2023 naar onze mening goed inzicht in de beleidsvoornemens van de gemeente, alsmede wat er in 2023 al gebeurd is om de voornemens te realiseren. Hiermee heeft uw gemeente een voorsprong op de andere gemeenten die wij controleren. Wij hebben het college geadviseerd om voor komend jaar kennis te nemen van het nieuwe artikel 16a dat in de voorgenomen wijziging van het BBV is opgenomen. Hierin zijn in meer detail de eisen opgenomen waaraan de paragraaf betreffende openbaarheid moet voldoen. Wij verwachten dat deze wijziging dit najaar definitief wordt.

16 Belangrijkste boodschappen

Onze analyse van uw financiële positie

Jaarrekening

In onze controleverklaring moeten wij sinds vorig jaar expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het college gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Bevindingen controle Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen Ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Ons beeld van deze paragraaf hebben we eerder al gegeven. Een nadere analyse van uw weerstandsvermogen hebben we op deze pagina gegeven. Daarnaast hebben wij vastgesteld of de volgens het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. In de grafieken op de volgende pagina’s hebben we een overzicht opgenomen van de kengetallen die verplicht in de jaarrekening van uw gemeente moeten worden opgenomen. Deze hebben wij afgezet tegen de waarden van de ratio’s van de gemeente over de afgelopen vier jaar, maar ook tegen de gemiddelde omvang van andere gemeenten met uw omvang, de provincie Noord-Holland, de gemeenten in de Noordkop en met Nederland als geheel. Uit deze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel goed is, maar ook dat dat de netto schuldquote gestaag blijft stijgen. Dit wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door het recente investeringsvolume om de faciliteiten in de gemeente te verbeteren.

Hierna hebben wij onze constatering per kengetal nader geduid.

Solvabiliteit De solvabiliteit van uw gemeente kent de laatste jaren een stabiel verloop, en beweegt zich tussen 37% en 39%. Hiermee zit uw gemeente in de middelste van de drie risicocategorieën die de provincie gebruikt bij de uitvoering van haar toezichthoudende taak. Uw solvabiliteitsratio laat zich goed vergelijken met de ratio’s van andere gemeenten in de provincie en in heel Nederland. Ten opzichte van andere gemeente in de omvangklasse 45.000-60.000 inwoners, is uw solvabiliteit zelfs iets beter. Ondanks deze positieve vergelijking voorzien wij dat er, net als bij de andere gemeenten in Nederland, de komende jaren druk zal ontstaan op de solvabiliteitspositie. De reden hiervan ligt in de onzekerheid ten aanzien van de financiering vanuit de Rijksoverheid in combinatie met toenemende taken en uw ambities ten aanzien van bijvoorbeeld duurzaamheid en dorpsontwikkeling.

17 Belangrijkste boodschappen

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie Kengetallen BBV

Onze analyse van uw financiële positie Netto schuldquote en gecorrigeerde netto schuldquote De (gecorrigeerde) netto schuldquote van uw gemeente vertoont de laatste vier jaar een licht stijgende trend. In de jaarrekening 2019 was deze ratio 33,7%, in de huidige jaarrekening is dit 48,7%. Dit is een relatieve verslechtering van de schuldquote van gemiddeld ongeveer 10% per jaar. De belangrijkste reden hiervan zijn de omvangrijke investeringen die de laatste jaren zijn gedaan in met name riolering en faciliteiten om de leefbaarheid in de gemeente te verbeteren. Om deze activiteiten te financieren zijn nieuwe leningen aangetrokken en is het overschot dat door middel van schatkistbankieren was ondergebracht bij de Rijksoverheid, sterk afgenomen.

Weerstandsvermogen

Bevindingen controle Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Ten opzichte van de andere gemeenten in uw regio, de provincie en landelijk, is de netto schuldquote hoger. De andere gemeenten in de Kop van Noord-Holland hadden over 2022 een netto schuldquote van 35,6%. Landelijk was dit 38,8%.Uw netto schuldquote over 2022 was 46,4%.Ten opzichte van de andere gemeenten in uw omvangklasse lag dit percentage ongeveer op hetzelfde niveau. Omdat alle gemeenten anders zijn qua faciliteiten en demografische en sociale opbouw, is context bij een dergelijk vergelijking belangrijk. Het geeft echter wel een indicatie van de robuustheid van uw financiële positie. Het feit dat uw schuldquote hoger is dan bij andere gemeenten kan bijvoorbeeld veroorzaakt worden door de grote oppervlakte van uw gemeente, waardoor er meer investeringen in de buitenruimte gevraagd wordt. Vanuit haar toezichthoudende taak acht de provincie een (gecorrigeerd) netto schuldquote die lager is dan 90% als minst risicovol. Uw gemeente voldoet hier ruimschoots aan.

18 Belangrijkste boodschappen

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Bevindingen controle Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Onze analyse van uw financiële positie Grondbeleid Het relatieve belang van de grondexploitaties in de totale exploitatie van de gemeente is afgenomen. De reden hiervan is dat het totaal van de investeringen en winstneming, onder het totaal van de verkopen is gebleven. Dit is vooral zichtbaar in de exploitatie Robbenplaat. Hierdoor is kengetal gedaald van 4,1% naar 2,1%.

Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte is net als de laatste jaren positief. Dit houdt in dat de structurele lasten kunnen worden gedekt door structurele baten. Er een feitelijk sprake is van een duurzaam overschot in de exploitatie. Dit is voor de provincie een belangrijk uitgangspunt bij de uitvoering van haar toezichthoudende taak.

Ten opzichte van het landelijk gemiddelde en het gemiddelde van de gemeenten in uw omvangklasse is het financiële risicoprofiel van uw grondexploitaties gunstiger. Dit gemiddelde is 6,1%, respectievelijk 7,3%, terwijl bij uw gemeente dit percentage in 2022 4,1% was. Dit houdt ook in dat uw gemeente ruim binnen het laagste risicoprofiel past dat de provincie hanteert bij haar toezichthoudende taak.

Het percentage blijft iets achter bij andere gemeenten, maar ligt nog steeds in lijn met de ontwikkelingen die we bij deze gemeenten waarnemen. Voor de komende jaren verwachten wij een neerwaartse trend bij dit kengetal, gezien het risico op een mogelijke structurele afname van het gemeentefonds.

19 Belangrijkste boodschappen

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Bevindingen controle Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Onze analyse van uw financiële positie Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit wordt berekend als de verhouding tussen de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden in uw gemeente en de landelijke gemiddelde woonlasten voor hetzelfde huishouden over het vorige jaar. Over 2022 was een huishouden in uw gemeente meer kwijt aan woonlasten dan het landelijk gemiddelde. Over 2023 is dat juist minder. In de afgelopen vijf jaar is het niet eerder gebeurd dat uw huishoudens minder betaalden dan het landelijk gemiddelde. Hoewel een belangrijke reden van deze daling te maken heeft met het feit dat de woonlasten afgezet moeten worden tegen de landelijke woonlasten van een jaar eerder, zijn de woonlasten in uw gemeente volgens de Coelo-monitor in 2023 minder gestegen dan bij andere gemeenten. Door deze beperkte stijging van de woonlasten ben u niet langer ingedeeld in de hoogste risicocategorie door de provincie. Uit de grafiek blijkt dat het percentage van de belastingcapaciteit de laatste vijf jaar afneemt. U heeft er gedurende deze periode voor gekozen om de belastingen zoveel mogelijk in lijn te laten met de inflatie. Wij zien landelijk een trend dat gemeenten kiezen om de belastinginkomsten te gebruiken om de begroting te verhogen, mede met het oog op de verwachte ontwikkeling van de inkomsten in het gemeentefonds.

Een andere trend die wij landelijk zien, is de relatief hoge afwijking tussen 2022 en 2023, zoals deze ook bij u te zien is. De reden hiervan is dat de landelijke woonlasten 2022, die gelden als referentie bij dit kengetal, door de hoge inflatiecijfers in 2021 en 2022 hard zijn gestegen. Wij zien dat gemeenten daar verschillend mee zijn omgegaan.

20 Belangrijkste boodschappen

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie Kengetallen BBV

Weerstandsvermogen

Bevindingen controle Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Onze analyse van uw weerstandsvermogen In de paragraaf Weerstandsvermogen is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2023. Eerder in dit rapport hebben wij aangegeven hoe wij aankijken tegen de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragraaf Weerstandvermogen. In deze paragraaf gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is. Uit de analyse blijkt dat het weerstandsvermogen meer dan toereikend is om de geïdentificeerde risico’s te dekken en om te voldoen aan de eisen die door de gemeenteraad zijn gesteld. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit). Het college heeft het weerstandsvermogen berekend op 18,3. Dit houdt in dat de werkelijke weerstandscapaciteit ruim 18 keer zo groot is als de weerstandscapaciteit die benodigd is om de risico’s op te vangen. Objectiviteit van de benodigde weerstandscapaciteit Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen.

In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt Zoals wij in onze managementletter aan de raad hebben opgenomen, wordt het risicomanagementproces, waaronder het denken en handelen vanuit risico’s, nog niet integraal beleefd en toegepast in de organisatie. Hierdoor kan niet zomaar gesteld worden dat de risico’s die als basis dienen voor de berekende weerstandscapaciteit juist en volledig zijn.

Wij hebben bij ons beeld van de informatiewaarde van de paragraaf Weerstandsvermogen geconstateerd dat er in de paragraaf geen kwantitatief inzicht wordt gegeven in de individuele risico’s. De bijlage Risicomanagement waar naar verwezen wordt, ontbreekt in de jaarstukken. Hierdoor is het voor de raad niet eenvoudig om zich een goed beeld te vormen van de subjectieve elementen die aanwezig zijn in de berekening van de weerstandscapaciteit. Uw weerstandsvermogen nader geanalyseerd De financiële omvang van de risico’s is in 2023 licht afgenomen van EUR 2,4 miljoen naar EUR 2,2 miljoen. Dit geeft aan dat het risicoprofiel van de gemeente als geheel stabiel gebleven is. Als onderbouwing van het benodigde bedrag voor de weerstandscapaciteit hebben wij van de organisatie de risico-inventarisatie ontvangen. Op basis van deze bijlage blijkt naar onze mening in voldoende mate welke risico’s zijn onderkend, voor welke omvang en met welk risicoprofiel. De aanwezige weerstandscapaciteit is in 2023 toegenomen van EUR 30,8 miljoen naar EUR 40,5 miljoen. Dit is te danken aan het positieve resultaat over 2022 dat is toegevoegd aan de algemene reserve, maar ook omdat een groot deel van het positieve exploitatieresultaat over 2023 al aan de algemene reserve is gedoteerd.

21 Belangrijkste boodschappen

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein Bedrijfsvoering

Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Ontwikkelingen in exploitaties zijn goed beschreven in het MPG In het MPG zijn de lopende grondexploitaties goed uitgewerkt. Naar onze mening is het MPG goed leesbaar en geeft het document een compleet beeld van de risico’s en maatregelen om deze risico’s op te vangen. Wij zijn blij met de samenwerking die wij hebben met de planeconomen en business controller als het gaat om de controle en beheersing van de grondexploitaties. Zo zijn wij in een vroeg stadium al betrokken om mee te denken over de financiële consequenties van activiteiten en keuzes binnen de exploitatie Lelypark. Dit heeft geleid tot een meer zuivere verdeling tussen de grondexploitatie en reguliere vervangingsinvesteringen in de Riolering.

Schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2023 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht.

In het MPG is verwoord dat de belangrijkste risico’s aanwezig zijn in de exploitaties Robbenplaat en Lelypark. Mede door de beschreven risico’s zijn beide grondexploitaties verlengd, Lelypark voor één jaar en Robbenplaat voor zes jaar. Dit heeft in basis een negatief effect op de verwachte eindwaarde van de exploitaties. Binnen beide exploitaties zijn echter compenserende gebeurtenissen die er toe geleid hebben dat het resultaat niet bijgesteld hoeft te worden. Wij hebben de inhoud van het MPG beoordeeld en kunnen ons vinden in de hierin opgenomen conclusies.

Schattingen gehanteerd bij waardering van grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op, de zogenaamde jaarschijven, waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten en parameters beoordeeld. In de tabel op de volgende pagina zijn onze bevindingen weergegeven.

Managementschatting

Oordeel

Waardering immateriële vaste activa

Evenwichtig

Waardering materiële vaste activa

Evenwichtig

22 Belangrijkste boodschappen

Jaarrekening

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Managementschatting

Oordeel

Gehanteerde rekenrente

Evenwichtig

Het college rekent binnen de grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 1,52 % (2022: 2,19%). Dit percentage sluit, in overeenstemming met het BBV, aan op het werkelijke rentepercentage over het vreemde vermogen bij uw gemeente.

Voorzichtig

De gehanteerde kostenstijging voor 2024 en verder is gelijkgesteld aan de gemiddelde werkelijke kostenstijging over de laatste vijf jaar en bedraagt 4,76% (2022: 4,50%)..Dit percentage ligt iets boven het niveau dat extern specialist Metafoor hanteert. Metafoor gaat uit van een gemiddelde interval van 1%-5% voor 2024-2026 en vanaf 2027 2%, Derhalve achten wij de aannames relatief voorzichtig.

Evenwichtig

Ook bij de opbrengstenstijging gebruikt het college het werkelijke gemiddelde van de laatste vijf jaar om de verwachte opbrengstenstijging te berekenen voor de periode vanaf 2024. Het rapport van Metafoor houdt rekening met een toename in de meterprijzen over de hele breedte van het grondspectrum tussen 0%-4%. De aanname van het college zit in het midden. Daarom achten wij de schattingen evenwichtig

Evenwichtig

De programmering van de grondexploitaties is gebaseerd op actuele omstandigheden van de markt, gemaakte afspraken met marktpartijen. interne en externe adviezen, onderzoeken en politieke uitgangspunten ten aanzien van woningbouw en werkgelegenheid. Wij achten de op marktinformatie gebaseerde inschatting voor de programmering evenwichtig op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden.

Evenwichtig

De prijzen zoals ingerekend in de grondexploitaties zijn gebaseerd op marktinformatie of taxaties, die hun weerslag hebben in de grondprijzenbrief die door de raad wordt vastgesteld. Voor een aantal taxaties is de grondwaarde residueel bepaald. Wij achten voor 2024 en verder de gehanteerde prijsstelling voldoende onderbouwd.

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Kostenstijging

Bevindingen controle Fysiek domein

Opbrengstenstijging

Sociaal domein Bedrijfsvoering

Interne beheersing

Gehanteerde programmering

Speerpunten van de gemeenteraad Verkoopprijzen

Bijlagen

Toelichting

23 Belangrijkste boodschappen

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein Bedrijfsvoering

Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Grondexploitaties zijn geactualiseerd. Als onderdeel van de jaarafsluiting heeft er een actualisatie van de grondexploitaties plaatsgevonden. Op de volgende pagina hebben wij de resultaten hiervan grafisch weergegeven. De boekwaarde van de grondexploitaties is afgenomen van EUR 5,7 miljoen naar EUR 3,3 miljoen. De belangrijkste reden hiervan is dat de kosten die gemaakt zijn in de grondexploitaties, zijnde EUR 1,2 miljoen, lager zijn dan de verkopen van gronden, in het bijzonder in de exploitaties Robbenplaat en Hoornseweg. De totale verkoopwaarde van deze gronden bedroeg EUR 3,5 miljoen. De daling van de boekwaarde van de grondexploitaties houdt in dat er minder investeringen goedgemaakt moeten worden met de toekomstige verkoop van kavels. Het verwachte eindresultaat op eindwaarde is gedaald van een verlies van EUR 1,2 miljoen naar een verlies van EUR 1,4 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door de herziening van de grondexploitatie Hoornseweg. Vorig jaar werd voor deze exploitatie nog een winst op eindwaarde verwacht van EUR 0,7 miljoen. In de MPG is deze bijgesteld tot EUR 0,5 miljoen. De reden voor de verlaging is vooral dat de raamovereenkomst tussen Agriport, Robbenplaat en Hoornseweg is afgerond. Omdat Agriport helemaal is uitverkocht, is vorig jaar de laatste afrekening verwerkt.

Dit betekent dat er geen verrekening meer zal plaatsvinden tussen de drie bedrijventerreinen. In de praktijk houdt dat in dat Hoornseweg niet meer profiteert als er kavels op Robbenplaat worden verkocht. In het MPG 2023 werd hier nog wel van uitgegaan.

Reserve Risico Bouwgronden is mogelijk hoger dan nodig. De reserve Risico Bouwgronden is toegenomen van EUR 2,8 miljoen naar EUR 3,2 miljoen. Dit is bijna net zo hoog als de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie per 31 december 2023. Er heeft net als in 2022 geen analyse plaatsgevonden of deze omvang nodig of toereikend is om de nog aanwezige financiële risico’s af te dekken. Op basis van de huidige balanswaarde en status van de lopende grondexploitaties lijken de financiële risico’s echter beperkt. De belangrijkste risico’s zitten in de exploitaties Robbenplaat en Lelypark. Voor deze exploitaties zijn reeds verliesvoorzieningen gevormd. Daarnaast zijn de berekeningen in het MPG 2024 voldoende voorzichtig. In de volgende sheet hebben wij deze variabelen nader beschouwd. Derhalve lijkt de reserve Risico Bouwgronden aan de hoge kant te zijn. Wij geven u in overweging om nadere afspraken te maken met het college over de wenselijke omvang van deze reserve, mede in het licht van toekomstige ontwikkelingen in de nog vast te stellen Nota Grondbeleid 2024.

24 Belangrijkste boodschappen

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein Bedrijfsvoering

Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein

25 Belangrijkste boodschappen

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Interne beheersing sociaal domein is verder verbeterd De interne beheersing binnen het sociaal domein van uw gemeente heeft zich in 2023 positief ontwikkeld. Deze verbetering zit vooral in de samenwerking tussen de gemeente en Incluzio ten aanzien van de interne beheersing en rechtmatigheidscontrole. Een voorbeeld hiervan is dat prestatieafspraken zijn gemaakt over door Incluzio toegezegde verbetermaatregelen en zichtbaar uit te voeren interne controles. Dit heeft geleid tot zichtbaar betere resultaten.

Managementschatting Naast de beheersing van het primaire proces, zijn ook goede stappen gezet in de beheersing van de zorgkosten. In het bijzonder bij de zorgkosten vanuit de Jeugdzorg zijn goede stappen gezet in samenwerking met Incluzio. Hoewel het gebruik van dashboards en voorspellende trendanalyses nog in de kinderschoenen staan, is de opzet hiervan een goede stap vooruit.

Fysiek domein

Sociaal domein Bedrijfsvoering

Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2023 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht.

Prestatielevering van de zorg blijft een belangrijk aandachtspunt Een punt van aandacht blijft het vaststellen van de prestatielevering van de zorg door de organisatie zelf, in samenwerking met Incluzio. Op dit moment bent u nog steeds afhankelijk van de productieverantwoordingen voorzien van een accountantsverklaring waaruit blijkt dat de zorg daadwerkelijk geleverd is. Dit onderwerp is ook onderdeel van de afspraken die gemaakt zijn met Incluzio, maar blijft in de praktijk nog achter bij de andere verbeteringen. Daarom hebben wij het college aangeraden om meer nadruk te leggen op de nakoming van deze afspraken, waardoor u doorlopend zeker bent dat de juiste zorg aan de juiste cliënt wordt geleverd. Ook Team Effect heeft nadrukkelijk aandacht gevraagd voor dit aspect.

Nog te betalen zorgkosten

Oordeel Evenwichtig

26 Belangrijkste boodschappen

Jaarrekening

Informatiewaarde jaarverslag

Financiële positie

Bevindingen controle Fysiek domein

Sociaal domein Bedrijfsvoering

Interne beheersing Speerpunten van de gemeenteraad

Bijlagen

Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Wij hebben een analyse uitgevoerd van de kosten van uw sociaal domein. Hierbij hebben wij onderscheid gemaakt in de aard van de kosten en deze vergeleken met de primaire en bijgestelde begroting, alsmede met de werkelijke kosten over vorig jaar. Werkelijke kosten iets hoger dan in de bijgestelde begroting In de grafiek op de volgende pagina hebben wij de opbouw en ontwikkeling van de totale kosten in het sociaal domein opgenomen. De primaire begroting van het sociaal domein ging uit van EUR 44,4 miljoen aan totale kosten. In de tussentijdse rapportages is dit bijgesteld naar EUR 55,8 miljoen. De toename van de verwachte kosten heeft vooral plaatsgevonden bij de deelgebieden inkomen en participatie. Hieruit blijkt dat de totale kosten in het sociaal domein bij de primaire begroting te laag waren ingeschat. Dit heeft de organisatie proactief gesignaleerd en gecorrigeerd in de eerste tussenrapportage 2023. tevens is belangrijk om op te merken dat de aanpassingen nagenoeg geheel worden gecompenseerd door hogere Rijksbijdragen.