5. AWF advies 24149_Hoelmerdijk_natte_infra

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

Document

Archeologische Quickscan

Plangebied

Hoelmerdijk, natte infrastructuur, Westerland, gemeente Hollands Kroon

Adviesnummer

24149

Opsteller(s)

S. Veenstra (KNA-Archeoloog) & S. Gerritsen (Senior KNA-Archeoloog)

Datum

10-10-2024

Advies

Vrijgeven onder voorwaarde: (kosteloos)

Monitoring werkzaamheden De aanwezige aardkundige onevenredig aangetast. Vervolgtraject

waarden

worden

niet

Het is van belang dat Archeologie West-Friesland minstens een week van tevoren wordt geïnformeerd over de start van de werkzaamheden. Graag ontvangen wij de contactgegevens van de veroorzaker, zodat contact kan worden onderhouden over de voortgang. archeologie@hoorn.nl

Archeologische Quickscan 1. Inleiding Op verzoek van de gemeente Hollands Kroon (contactpersoon: Erik Menzl) is gekeken naar het aspect archeologie met betrekking tot

de realisatie van vispaai- en opgroeiplaatsen langs de

Hoelmerdijk, gemeente Hollands Kroon (afb. 1). In het kader van het project Verbetering natte infrastructuur Noordkop wordt gekeken naar maatregelen om op een aantal locaties de vismigratie en de diversiteit van vissoorten te vergroten. De huidige aanvraag betreft de realisatie van vispaai- en opgroeiplaatsen op de locatie De Hoelm. Momenteel bied de locatie onvoldoende mogelijkheden voor migrerende vissen om te schuilen, uit te rusten, paaien, verblijven en opgroeien. De ingreep bestaat uit het aanpassen van de bestaande rietoevers om stromingsluwtes te creëren zonder het doorstroomprofiel voor water aan- en afvoer te verstoren (afb. 2). De lengte van deze plek zal ongeveer 150 meter bedragen. De totale oppervlakte van het plangebied beslaat ca. 3.000 m2. De geplande werkzaamheden worden zo veel mogelijk vanaf het water uitgevoerd. 1

1 Rennings & Koppes 2024, 6.

Pagina 1 van 12 Archeologie West-Friesland

|

Nieuwe Steen 30, 1625 HV Hoorn

|

Postbus 603, 1620 AR Hoorn

archeologie@hoorn.nl | www.archeologiewestfriesland.nl

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

In het bij de aanvraag ingediende onderbouwingsdocument 2 wordt de beoogde nieuwe invulling van het plangebied als volgt onderbouwd; Voordat de Wieringermeer werd ingepolderd, was Wieringen een eiland en maakte de locatie De Hoelm deel uit van de buitendijkse Waddenzee. Het gebied was historisch gezien een waterbodem. Na de inpoldering van de Weiringermeer werd deze locatie onderdeel van het Amstelmeerkanaal en vond als gevolg van verzoeting verlanding en rietgroei op deze locatie plaats. Het projectgebied bevindt zich nu in een cultuurhistorisch gebied dat voorheen een waterbodem was. oor de huidige herstelwerkzaamheden wordt geprobeerd de oorspronkelijke staat zoveel mogelijk terug te brengen, waarbij de monumentale Wierdijk niet wordt aangetast. Het werk omvat het gedeeltelijk terugbrengen van de verlande buitendijkse rietkraag naar de oorspronkelijke status, toen het gebied nog zee was. Met betrekking tot de geplande ingrepen is een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd door RAAP. De resultaten van het onderzoek worden onder hoofdstuk 4 besproken.

Afbeelding 1. Het plangebied (rode stippellijn) op een topografische kaart (bron: PDOK).

2 Rennings & Koppes 2024.

Pagina 2 van 12 Archeologie West-Friesland

|

Nieuwe Steen 30, 1625 HV Hoorn

|

Postbus 603, 1620 AR Hoorn

archeologie@hoorn.nl | www.archeologiewestfriesland.nl

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

Afbeelding 2. Overzicht van de gewenste nieuwe inrichting van het plangebied.

2. Bestemmingsplan en Beleidskaart archeologie Bestemmingsplan Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet ingegaan en zijn de vigerende bestemmingsplannen overgegaan naar het tijdelijk omgevingsplan. Totdat er een nieuw omgevingsplan is, gelden de regels zoals opgenomen in de eerdere bestemmingsplannen. Het plangebied valt binnen de Beheersverordening Buitengebied Wieringen (vastgesteld 05-11-2013). 3 In het verordeningsgebied is een aantal ruimtelijke plannen van kracht. Dit betreft onder andere het Bestemmingsplan Buitengebied 1981, Bestemmingsplan Buitengebied 2002 en de 1e partiële herziening bestemmingsplan Buitengebied in 2005. De planologische regimes uit deze ruimtelijke plannen vormen het uitgangspunt voor de beheersverordening. Het plangebied heeft in het Bestemmingsplan Buitengebied 2002 de bestemming ‘cultuur-historisch gebied met natuurwetenschappelijke waarde’. Deze bestemming heeft betrekking op de Wierdijk. Deze gronden zijn bestemd voor behoud en herstel van het dijklichaam. Er is daarom een aanlegvergunning nodig. Normaal onderhoud, gebruik en beheer zijn hiervan uitgezonderd. Het plangebied is in het bestemmingsplan niet aangeduid als een archeologisch waardevol terrein.

Alleen de terreinen aangegeven op de Cultuurhistorische Waardenkaart en Archeologische Monumentenkaart (AMK) met een hoge of zeer hoge archeologische waarde hebben deze aanduiding gekregen (Artikel 5a). Beleidskaart Archeologie Archeologie West-Friesland heeft voor de gemeente Hollands Kroon een archeologische beleidskaart ontwikkeld. De beleidskaart archeologie met toelichting is op 14 juli 2022 vastgesteld door de

3 NL.IMRO.1911.BHVbgWieringen2013-VA01.

Pagina 3 van 12 Archeologie West-Friesland

|

Nieuwe Steen 30, 1625 HV Hoorn

|

Postbus 603, 1620 AR Hoorn

archeologie@hoorn.nl | www.archeologiewestfriesland.nl

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

gemeenteraad. 4 Op de beleidskaart archeologie is aangegeven waar de bekende archeologische waarden zich bevinden en welke archeologische verwachtingen er zijn. De waarden en verwachtingen zijn gecombineerd met een beleidsadvies per zone. Uitgangspunt bij het opstellen van de beleidskaart was de niet vastgestelde kaart uit 2013. 5 De grenzen van de verwachtingsgebieden, die voor de beleidskaart uit 2013 gebaseerd waren op de Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW), zijn grotendeels overgenomen. Voor de beleidskaart archeologie 2022 zijn de bekende waarden (op de landbodem) geheel vernieuwd. Volgens de beleidskaart ligt het plangebied ter hoogte van een Provinciaal Monument (De Wierdijk). Hier is een vrijstellingsgrens van 0 m2 aan verbonden (paars op afb. 3). Een klein gedeelte van het plangebied bevindt zich ter hoogte van de zone met een lage archeologische verwachting voor de Prehistorie ten zuiden van de dijk (grijs op afb. 3). Hier geldt een vrijstellingsgrens van 10.000 m2. Bij ruimtelijke ingrepen gelden de regels zoals vastgesteld in het geldende bestemmingsplan. Voor de gebieden met een dubbelbestemming archeologie geldt een vergunningsplicht als er sprake is van grondverstorende werkzaamheden. Als een ontwikkeling niet past binnen het huidige bestemmingsplan wordt getoetst aan de Beleidskaart Archeologie Hollands Kroon.

De beschermingsregimes zoals hier vastgesteld zijn leidend. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet worden deze beschermingen overgenomen in het omgevingsplan.

Afbeelding 3. De ligging van het plangebied (rode stippellijn) op de beleidskaart archeologie van de gemeente Hollands Kroon.

Provinciaal beleid De Wierdijk is een provinciaal monument (paars op afb. 4). In de provinciale Omgevingsverordening NH2020 zijn regels opgesteld ten aanzien van de provinciale monumenten (Afd. 4.6 Cultureel Erfgoed). Voor zaken als beschadiging en wijziging van het beschermd monument moet een

4 Schinning & Soonius 2022.

5 Cultuurcompagnie Noord-Holland 2013.

Pagina 4 van 12 Archeologie West-Friesland

|

Nieuwe Steen 30, 1625 HV Hoorn

|

Postbus 603, 1620 AR Hoorn

archeologie@hoorn.nl | www.archeologiewestfriesland.nl

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

omgevingsvergunning worden aangevraagd. 6 De gemeente is bevoegd gezag. Bij het in behandeling nemen van de vergunningaanvraag is gebruikelijk om de aanvraag met bijbehorende stukken voor advies aan de Provincie Noord-Holland voor te leggen. Het gehele eiland Wieringen is daarnaast aardkundig waardevol gebied en door de provincie aangewezen als ‘Bijzonder Provinciaal Landschap’ (geel op afb. 4). Als kernkwaliteiten niet worden aantast, zijn ontwikkelingen hier onder voorwaarden mogelijk. In de Omgevingsverordening NH2020 zijn regels opgesteld over hoe toegestane ontwikkelingen ingepast kunnen worden in deze gebieden (Artikel 6.46). 7 Bodemprofiel en reliëf mogen niet significant worden aangetast. De provincie stelt dat bij ontwikkelingen tot een diepte van 1 m onder maaiveld in beginsel geen sprake is van aantasting van de aardkundige kernkwaliteit. De bescherming van de aardkundige waarden is vooral gericht op de leesbaarheid van het landschap en wat significant is voor de aanwezige waarden op een bepaalde locatie. Voor wat betreft de begrenzing van het aardkundig waardevolle eiland Wieringen is gekozen om de Wierdijk mee te nemen. Deze dijk uit de Late Middeleeuwen/Nieuwe Tijd heeft weinig van doen met de aanwezige geologische fenomenen die bescherming behoeven. Daarnaast zal de geplande ingreep niet afdoen aan de leesbaarheid van het landschap.

Bovenstaande in overweging nemend, kan gesteld worden dat de aanwezige aardkundige waarden niet onevenredig worden aangetast.

Afbeelding 4. De aardkundige waarden en het provinciaal monument ter hoogte van het plangebied. 3. Cultuurhistorische achtergrond De Wierdijk is bijzonder: het betreft de laatste wierdijk in de provincie Noord-Holland die nog bewaard is gebleven en nog niet is opgenomen onder een moderne dijk met bekleding van Noordse steen. 6 Provincie Noord-Holland 2020, 24. 7 Provincie Noord-Holland 2020, 45.

Pagina 5 van 12 Archeologie West-Friesland

|

Nieuwe Steen 30, 1625 HV Hoorn

|

Postbus 603, 1620 AR Hoorn

archeologie@hoorn.nl | www.archeologiewestfriesland.nl

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

Voor de cultuurhistorische achtergrond van de Wierdijk wordt verwezen naar de Beleidsnota: 8 Aan de zuidzijde van Wieringen werd een dijk aangelegd om de lagere gronden te beschermen tegen wateroverlast. Deze dijk werd in de loop van de tijd versterkt met wierriemen, die nog altijd in de dijk aanwezig zijn. In de dijk zullen de resten van diverse fasen van ophoging van de dijk terug te vinden zijn. Op basis van de geschiedenis van Wieringen en van de Wierdijk in het bijzonder, kan een 13de- of 14de-eeuwse kern verwacht worden van de dijk. Een doorsnede van de dijk kan informatie over de fasen van aanleg en ophoging opleveren. Dit maakt de dijk een belangrijke bron van informatie, vooral omdat nog slechts weinig van deze informatie bekend is. De Wierdijk (Westerlanderdijk tot en met Horndijk) heeft op de Archeologische Monumentenkaart (AMK monumentnummer 1787) en Cultuurhistorische Waardenkaart (code NKT157A) een hoge archeologische waarde. De CHW stelt: De dijk, die het eiland Wieringen vroeger tegen de zee beschermde, is nog steeds een in het landschap herkenbaar element. De dijk is tot in de 18de of 19de eeuw opgehoogd (hier wordt bedoeld: versterkt met wier en gordingspalen) met wier. Dit wier is op veel plaatsen aan de buitenkant nog zichtbaar (een voor ons land unieke situatie).

De palen zijn Aangezien de dijk in zowel wetenschappelijk, cultuurhistorisch als veelal verdwenen. 9 cultuurlandschappelijk opzicht een belangrijke bijdrage levert aan de bewoningsgeschiedenis van het gebied, wordt in principe behoud van de dijk nagestreefd. De zuidzijde van het eiland Wieringen kent een bewogen dijkgeschiedenis van veel tegenslag en gering succes. Ten zuiden van het eiland lag de laatmiddeleeuwse Wierdijk. 10 Pas in 1846 werd Polder Waard Nieuwland ten zuidoosten van het eiland ingepolderd, na verschillende pogingen tot inpoldering vanaf de 15de eeuw. 11

Afbeelding 5. Het eiland Wieringen op de kaart van Jan van Scorel uit 1552 (collectie Nationaal Archief). Het noorden is linksboven.

8 Cultuurcompagnie Noord-Holland 2013, 16.

9 Voor een analyse van wierriemen in zeedijken, zie Bartels 2016 en Bartels & Leek 2019. 10 De Boer et al. 2017. 11 Lambooij 2017, 57.

Pagina 6 van 12 Archeologie West-Friesland

|

Nieuwe Steen 30, 1625 HV Hoorn

|

Postbus 603, 1620 AR Hoorn

archeologie@hoorn.nl | www.archeologiewestfriesland.nl

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

Het plangebied ligt nabij het buurtschap De Hoelm, op de rand van het eiland. Voor het bepalen van de aanwezigheid van bewoningsresten uit de Nieuwe Tijd kan gebruik worden gemaakt van historisch kaartmateriaal. Op historisch kaartmateriaal is te zien dat de dijk ten zuiden van het eiland voor een deel minder duidelijk (of geheel niet) staat aangegeven (afb. 5 t/m 8). Het plangebied bevindt zich ten oosten van deze zone, waar de dijk weer duidelijk staat ingetekend.

Afbeelding 6. De globale locatie van het plangebied (zwarte cirkel, bij benadering) op een uitsnede van de kaart van het Koegras uit 1672.

Op de kaart van Peereboom uit 1791 staat de ‘Holemerdijk’ duidelijk weergegeven (afb 7). Op de kaart staat ten westen van het plangebied noord – zuid de Poelweg ingetekend met westelijk daarvan een ‘Inlaagdijkje’. Ten noorden van het plangebied ligt De Hoelm met nog noordelijker een eendenkooi. Direct ten oosten van het plangebied is een oude dijkdoorbraak zichtbaar. Ter hoogte van het plangebied lijkt naast het dijklichaam ook voorland afgebeeld te staan. Op het historisch kaartmateriaal is geen bebouwing aanwezig ter hoogte van het plangebied. Sporen van bewoning uit de Nieuwe Tijd worden hier dus niet verwacht. De huidige Wierdijk zou op basis van de cartografische gegevens tussen 1791 en 1811/1823 moeten zijn aangelegd. Deze datering is vooralsnog niet scherp te krijgen. Vanaf dat moment is er wellicht ook een eenvoudige maatregel genomen om de polders uit te wateren op het water van het Wieringer Vlak. Op de kadastrale minuutkaart (1811-1832, afb. 8) staat de situatie ter hoogte van het plangebied in detail weergegeven. Het plangebied ligt net buiten de kaart. Het is niet duidelijk afgaande op de minuutkaart of deze zone overeenkomt met het voorland zoals afgebeeld op de kaart van Peereboom uit 1791 of dat het plangebied in deze periode ter hoogte van de Zuiderzee lag.

Pagina 7 van 12 Archeologie West-Friesland

|

Nieuwe Steen 30, 1625 HV Hoorn

|

Postbus 603, 1620 AR Hoorn

archeologie@hoorn.nl | www.archeologiewestfriesland.nl

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

Afbeelding 7. De globale locatie van het plangebied (zwarte cirkel, bij benadering) op een uitsnede van de kaart van Wieringen door J. Peereboom uit 1791. Het noorden is onder.

Afbeelding 8. De ligging van het plangebied (zwarte stippellijn) op de kadastrale minuutkaart uit 1811-1832. Pagina 8 van 12 Archeologie West-Friesland

|

Nieuwe Steen 30, 1625 HV Hoorn

|

Postbus 603, 1620 AR Hoorn

archeologie@hoorn.nl | www.archeologiewestfriesland.nl

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

Leidraad Landschap en Cultuurhistorie In de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie staat ‘Wieringen-Wieringermeer’ als ensemble weergegeven. 12 Volgens de leidraad heeft het ensemble drie provinciale kernwaarden waarbij de dijken vallen onder de kernwaarde van de ruimtelijke dragers: de driedimensionale structuren en lijnen die in het (vlakke) landschap het beeld bepalen en begrenzen. De algemene ambitie is om ruimtelijke ontwikkelingen:

• • •

bij te laten dragen aan het zichtbaar en herkenbaar houden van de landschappelijke karakteristiek bij te laten dragen aan het versterken van (de beleving van) openheid en helder te positioneren ten opzichte van de ruimtelijke dragers.

4. Archeologische en geologische bronnen De stuwwallen (of keileemheuvels) bij Wieringen zijn ontstaan tijdens de één na laatste IJstijd, het Saalien. Door de hogere ligging was Wieringen in daaropvolgende perioden continu goed bewoonbaar. Het plangebied ligt ter hoogte van polder De Hoelmerkoog, een meer laaggelegen deel van het eiland. Op Wieringen zijn meerdere archeologische vondsten uit de IJzertijd tot en met de Nieuwe Tijd gedaan. Ook zijn vuurstenen werktuigen uit de Steentijd aangetroffen. Daarnaast is noemenswaardig dat verschillende vondsten erop wijzen dat de Vikingen Wieringen hebben aangedaan. De wellicht meest bekende vondst op Wieringen is de zilverschat van Westerklief uit de 9de eeuw. In de late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd was Wieringen een eiland. 13 Veel van de bekende vondsten op Wieringen zijn gedaan door particulieren met een metaaldetector. In 2016 is door RAAP Archeologisch Adviesbureau een archeologische begeleiding protocol opgraven uitgevoerd aan de Wierdijk. De aanleiding was een te graven watergang door de dijk, in de Polder Waard Nieuwland. Voorafgaand aan dit onderzoek is een bureauonderzoek uitgevoerd en inventariserend veldonderzoek: verkennende fase, karterende fase en waarderende fase. Deze onderzoeken hadden voornamelijk betrekking op eventuele prehistorische bewoning.

Het onderzoek naar de Wierdijk heeft resultaten opgeleverd waaruit blijkt dat rond 1500 of aan het begin van de 16de eeuw een aarden dijk van 1 meter hoog en 7 meter breed is opgeworpen, waarbij voorafgaand een laag voorbelasting is geplaatst. Aan het einde van de 16de eeuw werd de dijk versterkt met een wierriem, waarbij geen palen zijn aangetroffen. In de 18de of 19de eeuw heeft vermoedelijk een nieuwe ophoging met kleizoden plaatsgevonden, waarmee de dijk uiteindelijk circa 3 meter hoog en 13 meter breed werd. 14 In 2022 zijn werkzaamheden aan het oostelijke deel van de Wierdijk (Stroeërdijk) door Archeologie West-Friesland archeologisch begeleid. In 2023 zijn door Archeologie West-Friesland binnen hetzelfde project werkzaamheden begeleid ter hoogte van gemaal De Hoelm (afb. 9). De rapportage van het onderzoek is echter nog niet beschikbaar.

12 Provincie Noord-Holland 2018. 13 Dütting 2018.

14 De Boer et al. 2017. Archisnummer 4015797100.

Pagina 9 van 12 Archeologie West-Friesland

|

Nieuwe Steen 30, 1625 HV Hoorn

|

Postbus 603, 1620 AR Hoorn

archeologie@hoorn.nl | www.archeologiewestfriesland.nl

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

Afbeelding 9. De doorsnede van de Wierdijk tijdens het onderzoek van AWF in 2023 (bron: AWF).

Bij het aanleggen van een nieuwe doorlaat/gemaal ter hoogte van de Burgerweg zijn in oktober 2020 resten van een scheepswrak aangetroffen. De waarneming werd gedaan bij het slaan van stalen damwandprofielen langs de buitenkuip van de in aanbouw zijnde nieuwe doorlaat. Deze doorlaat kwam niet in de oude Wierdijk, maar in de 19de-eeuwse dijk rondom Polder Waard Nieuwland. Later is de locatie binnen de damwanden verder onderzocht. De scheepsbouwkundige kenmerken duiden erop dat het gaat om de restanten van een 19de-eeuws visserschip, vermoedelijk een bunschip. 15 Ook ter plaatse van De Hoelm zouden houtwerk of scheepresten kunnen worden aangetroffen. Met betrekking tot de geplande ingrepen is een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd door RAAP. In de gespecificeerde verwachting wordt voor het deelgebied De Hoelm (huidig plangebied) genoemd dat deze mogelijk deels op de voet of flank van de 16de -eeuwse Wierdijk ligt. Het is mogelijk dat hier nog ophogingslagen aanwezig zijn, of zelfs resten van kleiwinningsputten. 16 In de conclusie wordt genoemd dat voor de aanvraag van een omgevingsvergunning geen sprake is van een verplichting om archeologisch onderzoek te laten verrichten. Het primaire advies van RAAP is om geen vervolgonderzoek in te stellen. 17 5.

Conclusie In het kader van het project Verbetering natte infrastructuur Noordkop wordt gekeken naar maatregelen om op een aantal locaties de vismigratie en de diversiteit van vissoorten te vergroten. Het staat in de planning om vispaai- en opgroeiplaatsen te realiseren aan de Hoelmerdijk. De werkzaamheden worden uitgevoerd in het kader van het project Verbetering natte infrastructuur Noordkop. Momenteel bied de locatie onvoldoende mogelijkheden voor migrerende vissen om te schuilen, uit te rusten, paaien, verblijven en opgroeien. De ingreep bestaat uit het aanpassen van de

15 Bartels et al. 2020; Waldus 2020. 16 Kroes 2023, 79. 17 Kroes 2023, 84.

Pagina 10 van 12 Archeologie West-Friesland

|

Nieuwe Steen 30, 1625 HV Hoorn

|

Postbus 603, 1620 AR Hoorn

archeologie@hoorn.nl | www.archeologiewestfriesland.nl

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

bestaande rietoevers om stromingsluwtes te creëren zonder het doorstroomprofiel voor water aanen afvoer te verstoren. De lengte van deze plek zal ongeveer 150 meter bedragen. De totale oppervlakte van het plangebied beslaat ca. 3.000 m2. De geplande werkzaamheden worden zo veel mogelijk vanaf het water uitgevoerd. Volgens de beleidskaart ligt het plangebied er hoogte van een Provinciaal Monument (De Wierdijk). Hier is een vrijstellingsgrens van 0 m2 aan verbonden. Een klein gedeelte van het plangebied bevindt zich ter hoogte van een zone met een lage archeologische verwachting voor de Prehistorie. Hier geldt een vrijstellingsgrens van 10.000 m2. Historisch kaartmateriaal en in de buurt uitgevoerd onderzoek onderschrijven de hoge archeologische waarde. Het plangebied ligt ter hoogte van het voorland van de Hoelmerdijk. Het is goed mogelijk dat dit voorland in het verleden overspoeld is geweest en deel uitgemaakt heeft van de Zuiderzee. Op basis van dit gegeven en gezien de aard van de ingreep kan gesteld worden dat eventuele archeologisch waarden niet onevenredig geschaad zullen worden. Tevens kan gesteld worden dat de aanwezige aardkundige waarden bij de ingreep niet onevenredig worden aangetast. 6. Advies Indien de (grondroerende) plannen ongewijzigd blijven, is nader archeologisch onderzoek in het kader van de Archeologische Monumentenzorg niet noodzakelijk.

Archeologie West-Friesland adviseert de voorgenomen ingrepen vrij te geven met betrekking tot het aspect archeologie. De voorgenomen ingreep is vrijgesteld van archeologisch onderzoek. Ten behoeve van het doen van waarnemingen dient wel in de omgevingsvergunning te worden opgenomen dat Archeologie WestFriesland toekomstige graafwerkzaamheden wil monitoren. Voor het monitoren van de graafwerkzaamheden worden geen kosten in rekening gebracht en dit zal niet tot noemenswaardige vertragingen leiden. Vondstmateriaal dat bij het uitvoeren van het werk wordt aangetroffen zal door Archeologie West-Friesland worden aangeleverd aan het Provinciaal depot voor archeologie van Noord-Holland te Castricum. Het is van belang dat Archeologie West-Friesland minstens een week van tevoren wordt geïnformeerd over de start van de werkzaamheden (archeologie@hoorn.nl). Graag ontvangen wij de contactgegevens van de veroorzaker, zodat contact kan worden onderhouden over de voortgang. 7. Bronnen Archis 3.0 Bartels, M. H., 2016. Dwars door de dijk, archeologie en geschiedenis van de Westfriese Omringdijk tussen Hoorn en Enkhuizen. Hoorn. Bartels, M. H. & J. Leek, 2019. Het wakend schild van Schans en Rede. Archeologisch onderzoek naar de zeedijk, wachttoren en ijzertijdnederzetting nabij fort De Schans op Texel, in: West-Friese Archeologische Rapporten 134. Bartels, M.H., W, Stellingwerf, F.

Schinning & J. Smit, 2020. Archeologische Quickscan Scheepsresten Dijk Polder Waard Nieuwland, Burgerweg, Hippolytushoef, gemeente Hollands Kroon (adviesnummer 20233), Archeologie West-Friesland, Hoorn.

Pagina 11 van 12 Archeologie West-Friesland

|

Nieuwe Steen 30, 1625 HV Hoorn

|

Postbus 603, 1620 AR Hoorn

archeologie@hoorn.nl | www.archeologiewestfriesland.nl

Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hollands Kroon, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

Beeldbank Historische Vereniging Wieringen (www.archiefhvw.nl) Boer, G.H. de, O. Brinkkemper, H.M. Molthof, I.A. Schute & Y.R. van der Veen, 2017. Profiel van de Wierdijk. Gemeente Hollands Kroon. Een archeologisch onderzoek (begeleiding protocol opgraven) naar de opbouw van de wierdijk in de polder Waard-Nieuwland. RAAP-rapport 3316. RAAP Archeologisch Adviesbureau, Weesp. Cultuurcompagnie Noord-Holland, 2013. Beleidsnota Cultuurcompagnie Noord-Holland, Alkmaar.

Archeologie

gemeente

Hollands

Kroon.

Dütting, M.K., 2018. Basisdocument Regio Wieringen, Provinciaal archeologiebeleid. Steunpunt Monumenten & Archeologie Noord-Holland. Grontmij Nederland B.V., 2014. Beheersverordening Buitengebied Wieringen. Gemeente Hollands Kroon. NL.IMRO.1911.BHVbgWieringen2013-VA01. Kadastrale kaart, 1811-1832. Minuutplan Wieringen, Noord Holland, sectie D, blad 01. Beeldbank van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Kroes, R.A.C., 2023. Plangebied Noordkopproject te Breezand ä Hippolytushoef, gemeente Hollands Kroon. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek. Versie: 04-10-2023. RAAP-RAPPORT 6639. RAAP, Weesp. Lambooij, H., 2017. Wieringer dijkgeschiedenis. Heerhugowaard. Nationaal Archief Provincie Noord-Holland, 2018. Leidraad Landschap en Cultuurhistorie (https://leidraadlc.noordholland.nl/ensembles/wieringen-wieringermeer) Provincie Noord-Holland, 2020. Omgevingsverordening NH2020 (vastgesteld door Provinciale Staten op 22 oktober 2020), Haarlem. Rennings, A.I.L. & B. Koppes, 2024. BOPA onderbouwing locatie de Hoelm Project Verbetering natte infrastructuur Noordkop. 14 augustus 2024. Registratienummer 24.0867113. Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier. Waldus, W.B., 2020. Wrak Dijk Polder Waard Nieuwland, Adviesdocument Archeologie, ADC ArcheoProjecten. 8.

Geldigheid Indien de (bodemroerende) plannen voor dit project worden gewijzigd na advisering, dan dienen de nieuwe plannen te worden voorgelegd aan Archeologie West-Friesland, zodat deze opnieuw kunnen worden beoordeeld. Het voorgaande advies vervalt daarmee. Deze archeologische quickscan heeft een geldigheid van 2 jaar. Na verloop van deze periode wordt het advies ongeldig en dient bij ontwikkelingen een nieuw archeologisch advies te worden aangevraagd. Dit geldt ook voor ongewijzigde bouwplannen. Bovenstaand archeologisch advies is daarmee geldig tot:

10-10-2025

Pagina 12 van 12 Archeologie West-Friesland

|

Nieuwe Steen 30, 1625 HV Hoorn

|

Postbus 603, 1620 AR Hoorn

archeologie@hoorn.nl | www.archeologiewestfriesland.nl