3. Participatieverslag Koersdocument Nota Omgevingskwaliteit

Participatieverslag Koersdocument Nota Omgevingskwaliteit Mei 2025

‘De stolpboerderijen vormen parels in het landschap’ Quote van een inwoner tijdens de participatiebijeenkomst

1

Inhoudsopgave Opzet participatietraject .................................................................................................................................3 Participatie in Hollands Kroon .............................................................................................................................3 Doel......................................................................................................................................................................3 Bijeenkomsten .....................................................................................................................................................3 Gesprekken met diverse partijen .........................................................................................................................4 Communicatie ......................................................................................................................................................4 Opbrengst participatietraject ..........................................................................................................................5 Inwonersbijeenkomsten .......................................................................................................................................5 Interviews

............................................................................................................................................................7 Conclusie ........................................................................................................................................................9 Aantal participanten ............................................................................................................................................9 Doel......................................................................................................................................................................9

2

Opzet participatietraject Participatie in Hollands Kroon De gemeente Hollands Kroon vindt het belangrijk om inwoners, bedrijven en instellingen te betrekken bij de ontwikkelingen in de samenleving. Inwoners kunnen meedenken en meepraten over plannen van de gemeente. De kwaliteit van de plannen waarover het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad een besluit neemt, wordt daardoor beter. In november 2022 is door de gemeenteraad de Participatieverordening gemeente Hollands Kroon vastgesteld.

Doel Er is gewerkt aan een koersdocument voor de Nota Omgevingskwaliteit. Dit is gedaan door informatie op te halen bij vakdisciplines, stakeholders en inwoners. Vele lokale bewoners en ondernemers wonen al jaren in onze gemeente en hebben daardoor kennis opgebouwd over de kwaliteiten in hun omgeving. We willen input verzamelen voor het Koersdocument van de Nota Omgevingskwaliteit. Welke elementen waardeert men in hun omgeving? Is er meer of minder sturing nodig op omgevingskwaliteit? Het doel van het participatietraject is het creëren van een breed draagvlak voor het Koersdocument Nota Omgevingskwaliteit.

Bijeenkomsten We organiseren vier keer een bijeenkomst om met inwoners in gesprek te gaan over de omgevingskwaliteit in de gemeente. Dit wordt samen met de bijeenkomsten voor de Omgevingsvisie georganiseerd. De avonden vinden plaats in Winkel, Den Oever, Wieringerwerf en Anna Paulowna. Hierdoor krijgen zoveel mogelijk inwoners de kans om hun input te geven.

3

Gesprekken met diverse partijen In een serie van 6 interviews zijn gesprekken gevoerd met diverse partijen. Er is gekozen voor interviews met meerdere partijen tegelijkertijd, om zo beter de knelpunten bloot te leggen en meer het gesprek op gang te krijgen. De volgende partijen zijn geïnterviewd: • Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit • Afdeling Erfgoed • Afdeling Duurzaamheid • Afdeling Wonen • Gebiedsregisseurs • Provincie Noord-Holland • Stichting Landschapszorg Wieringen • Stichting Oud Kolhorn • Stichting Red de Wieringermeer • Portefeuillehouder Ruimtelijke Kwaliteit • Wooncompagnie Diverse vragen kwamen tijdens de interviews aan bod, denk aan: wat zijn de ervaringen met het huidige beleid, hoe kan de gemeente de balans bewaken tussen publieke en private belangen, hoe kan beleid afgestemd worden op de kwaliteiten van een gebied, wat zien partijen als speerpunten voor kwaliteitsbeleid in Hollands Kroon, welke gebiedsindeling is passend en wat zijn knelpunten en tegenstrijdige belangen bij het verbeteren van omgevingskwaliteit?

Communicatie Op verschillende manieren is gecommuniceerd over de vier inwonersbijeenkomsten:

4

-

Inwonersnieuwsbrief

-

Ondernemersnieuwsbrief

-

Lokale kranten

-

Sociale media

-

Een persbericht

Opbrengst participatietraject Inwonersbijeenkomsten Op 5,6,12 en 13 maart waren de bijeenkomsten. Alle avonden werd afgetrapt met een presentatie over de omgevingsvisie, wat omgevingskwaliteit inhoudt en waarom we een Nota Omgevingskwaliteit gaan opstellen. Hierna kon iedereen uiteen gaan om per onderwerp het gesprek aan te gaan. Bij de tafel over de Nota Omgevingskwaliteit was het mogelijk om vrij gesprekken te voeren over omgevingskwaliteit. Er werden vragen gesteld over het onderwerp om informatie op te halen en men kon stemmen op plaatjes die het hoogst en het laagst werden gewaardeerd in de omgeving. De volgende opmerkingen zijn verzameld tijdens de bijeenkomsten en onderverdeeld in een aantal categorieën. Deze zijn ook terug te vinden in het Koersdocument Nota Omgevingskwaliteit: Kernen en linten Inwoners geven aan dat het karakter van de dorpen voor een groot deel wordt bepaald door open ruimtes en niet bebouwde gebieden. Dit moet in hun ogen worden gehandhaafd om het authentieke dorpsgevoel te bewaren en wordt belangrijk geacht voor een goede leefbaarheid. Het vervangen van groen door woningen wordt dan ook afgeraden. In plaats van inbreiding wordt gepleit voor uitbreidingen van bestaande kernen om de kwaliteit van de bestaande wijken te waarborgen. Nieuwe wijken zouden moeten focussen op een mix van typologieën en bewoners.

In de oude kernen en bestaande wijken blijft parkeeroverlast een aandachtspunt. De wens is om parkeeroverlast uit het straatbeeld te halen, zodat de openbare ruimte in de bestaande wijken behouden blijft. Nieuwbouwwijken zouden ruim opgezet moeten worden om parkeeroverlast te vermijden. (Historische) bebouwing Het behoud van historische gebouwen wordt als essentieel beschouwd voor een goede omgevingskwaliteit. Daarbij moet het beleid rond ensembles en monumenten, zoals rijks-, provinciale en gemeentelijke monumenten, gehandhaafd blijven. Er is een duidelijke voorkeur voor het behouden van oude gebouwen ‘die vaak meer sfeer bieden dan nieuwbouw’ aldus een van de inwoners, ‘De oude huizen en boerderijen vormen de uitstraling’, geeft een ander aan. Ook zouden de historische bollenschuren bescherming verdienen. Daarnaast wordt er gepleit voor het vermijden van cataloguswoningen in nieuwbouwwijken en het sturen op speelsere, meer diverse woningbouw die goed past bij de omgeving en aansluit bij bestaande bebouwing. Laagbouw en kleinschaligheid in ontwikkelingsprojecten worden geprefereerd, met bijzondere aandacht voor de aansluiting op het landschap, vooral in het buitengebied. (Agrarische) erven

5

Tenminste minimale sturing door de gemeente op beschoeiing en erfbeplanting wordt door inwoners als belangrijk genoemd. Er wordt gepleit voor meer openheid in schuttingen, vooral in woonwijken. Erfafscheidingen aan de openbare weg, vooral hoge schuttingen aan de straatzijde, worden sterk afgeraden. ‘Schuttingen aan de straat, niet doen, foeilelijk’ en ‘Aan de voorkant beperken tot ca. 75 cm.’ geven diverse inwoners aan. Daarnaast zouden ontwikkelingen zoals het plaatsen van warmtepompen mogelijk moeten zijn, maar dan uit het zicht. Wat betreft de agrarische erven wordt er gepleit voor behoud van het karakter van de traditionele boerderijen in hun omgeving. Tegelijkertijd moet er ruimte zijn voor verandering: op het agrarisch erf kunnen nieuwe woonvormen worden toegestaan om maatschappelijke vraagstukken op te lossen (woningen voor mantelzorg of jongeren), maar dan wel in de vorm van laagbouw en met respect voor het historische landschap. Landschap Het behoud van landschappelijke inpassing is van groot belang; deze werd in de gesprekken vaak genoemd in relatie tot zowel de bebouwing als de erven. Het blijkt moeilijk om precies onder woorden te brengen wat een goede landschappelijke inpassing behelst, maar in ieder geval zouden de bestaande kwaliteiten van het landschap, zowel in het buitengebied als in de kernen, behouden moeten blijven.

Onder andere omdat ‘Het open land en het mooie dorp trots geeft bij de mensen’ laat een inwoner weten. Ook het behoud van bestaande groene structuren, evenals het uitbreiden van groenvoorzieningen rondom nieuwe ontwikkelingen, werd breed gedragen. De wens werd uitgesproken om het landschap, vooral in het buitengebied van het nieuwe land, gevarieerder en biodiverser te maken, bijvoorbeeld door meer variatie in flora en fauna. Zonneweides en windmolens worden als visueel onplezierig ervaren, waarbij de voorkeur uitgaat naar meer gecentreerde, minder zichtbare alternatieven. Er is eveneens bezorgdheid over de datacenters en aanvullende ontwikkelingen bij Agriport, waarbij een striktere regulering gewenst is. Er is brede consensus over het belang van het behoud van de weidse landschappen die kenmerkend zijn voor de gemeente, inclusief de openheid van de Waddenzee, het IJsselmeer en het Amstelmeer. Beleving: recreatie, toerisme en donkerte Er wordt door inwoners aandacht gevraagd voor het versterken van de toegankelijkheid van het buitengebied voor wandelaars en fietsers, met name langs het Oude Veer en de Westfriese Omringdijk. Men dringt aan op een goede aanleg van wandelpaden los van fietspaden en het creëren van verbindingen over water tussen het Oude Veer en omliggende woningen en een doorgaande vaarroute via het Amstelmeerkanaal.

Reclameborden, vooral langs de A7, bij rotondes en nabij Agriport, worden als storend ervaren. Met name de lichtgevende reclameborden, omdat die ook tot sterke lichtvervuiling leiden. Er wordt opgeroepen tot gemeentelijke maatregelen tegen deze vormen van reclame. Regie Er is brede steun voor het invoeren van minimale regie voor het gehele gemeentelijke grondgebied. Dit geldt ook voor bedrijventerreinen en verschillende kernen, zoals Slootdorp, Kreileroord, Middenmeer, ’t

6

Veld, en de gebieden rondom het Amstelmeer, Oude Veer, Waddenzee en IJsselmeer. Voor kernen als Kolhorn en Wieringerwerf, maar ook voor de oude linten in noordelijk West-Friesland en het voormalige eiland Wieringen is intensievere regie gewenst om de karakteristieke uitstraling van de kernen en linten en de historische en culturele waarde van deze gebieden te behouden en te versterken. Ook de entrees van kernen en linten zouden een sterke regie vanuit de gemeente nodig hebben, geven inwoners aan. Samenvattend kan uit de gesprekken met inwoners worden opgemaakt dat er een breed draagvlak is voor het behouden van het unieke karakter van de kernen, linten en het landschap. Tegelijkertijd wordt gepleit voor pragmatische oplossingen om maatschappelijke problemen, zoals woningtekort, transitie van agrarische erven en boerderijen en parkeeroverlast aan te pakken. Het doel is om een balans te vinden tussen ontwikkeling en behoud, met nadruk op duurzaamheid, kwaliteit en respect voor het gebiedseigen erfgoed.

Interviews Samengevat laten de ervaringen van betrokken partijen met het huidige welstandsbeleid zien dat er behoefte is aan verbetering. Vooral de landschappelijke inpassing wordt gemist als uitgangspunt bij nieuwe ontwikkelingen. Veel partijen pleiten voor een landschappelijke onderlegger in het beleid en voor meer aandacht voor thema’s als erfgoed, duurzaamheid (zonnepanelen) en bedrijventerreinen. Hoewel het lage regieniveau ‘welstandsluw’ in sommige gebieden goed werkt, biedt het vaak ook onvoldoende houvast voor consistente beoordeling. De gemeente heeft dan ook de wens uitgesproken om meer te kunnen sturen op ruimtelijke kwaliteit. Bij het zoeken naar een balans tussen publieke en private belangen zien partijen een begeleidende rol voor de gemeente, met duidelijke communicatie richting inwoners en initiatiefnemers. Omgevingskwaliteit wordt breed opgevat en bestaat volgens de partijen onder meer uit verwijzingen naar historie, landschappelijke en groene structuren, multifunctioneel gebruik van de ruimte en een prettig woon- en leefklimaat. De identiteit van de verschillende kernen moet herkenbaar blijven, maar er moet ook ruimte zijn voor ontwikkeling. Beleidsregels moeten daarom zowel handhaafbaar als stimulerend zijn. Erfgoed, reclame-uitingen en niet-monumentale maar karakteristieke panden vragen om meer bescherming.

Voor een effectief omgevingskwaliteitsbeleid pleiten partijen voor een gebiedsgerichte aanpak, waarbij het landschap leidend is. Elke regio binnen de gemeente heeft zijn eigen kenmerken en vraagt om maatwerk in beoordeling en regie. Elementen zoals zichtlijnen en tuunwallen, maar ook oude structuren en systemen verdienen bescherming. Tegelijkertijd moet er ruimte blijven voor duurzame aanpassingen zoals zonnepanelen en warmtepompen, waarbij differentiatie in beleid voor zichtbare en minder zichtbare locaties wenselijk is. Beleidsregels kunnen bijdragen aan het verbeteren van gebieden waar de kwaliteit nu lager is, bijvoorbeeld door eisen te stellen aan nieuwbouw of openbare ruimte.

7

De belangrijkste speerpunten voor het kwaliteitsbeleid voor Hollands Kroon zijn landschappelijke inpassing, belevingswaarde, duurzaamheid en betrokkenheid van bewoners bij groen. Partijen zien kansen om ontwikkelingen en opgaven te gebruiken om nieuwe kwaliteit te creëren. Wateroverlast en opvang zijn urgente thema’s die aandacht verdienen, waarbij ook de inrichting van erven niet vrijgelaten kan worden. Daarnaast is er behoefte aan meer ruimte voor innovatieve woonvormen zoals tiny houses of herbestemming van bestaande gebouwen. Wat betreft de gebiedsindeling voor het nieuwe beleid stellen partijen voor om deze te baseren op de ontstaansgeschiedenis en ruimtelijke kenmerken. Regio’s zoals Wieringen, Wieringermeer, Anna Paulowna en West-Friesland vragen elk om een eigen benadering. Ook wateren en dijken spelen een belangrijke rol in de identiteit van de gemeente. In plaats van vooral regels op te leggen, zien veel partijen graag heldere doelen per gebied die ruimte geven aan initiatieven binnen bepaalde kaders. Tot slot worden enkele knelpunten en spanningen benoemd, zoals het risico dat nieuwe regels de woningbouw vertragen of dat ambities botsen met betaalbaarheid. Ook de spanning tussen infrastructuur en leefbaarheid komt aan bod. Snelle, duidelijke procedures en heldere verwachtingen richting burgers zijn daarom essentieel om draagvlak en tempo in ontwikkelingen te behouden

8

Conclusie Aantal participanten Over de vier avondbijeenkomsten waren ongeveer 80 aanwezigen. Er was een redelijke spreiding over de participatieavonden waarbij de ene avond drukker was bezocht dan de andere avond.

Doel Er is een relatief breed scala aan partijen en bewoners gesproken. Hier zijn enkele uitgangspunten uit naar voren gekomen: -

Integrale benadering van omgevingskwaliteit. Er wordt breder gekeken dan enkel de uiterlijke verschijningsvorm van gebouwen.

-

Een gebiedsgerichte aanpak. Er worden doelen per gebied gesteld.

-

Streng waar het moet en losalten waar het kan. Voor sommige plekken of gebieden zullen strengere regels gelden dan andere gebieden.

-

Sturen op doelen én regels. Niet alles is vast te leggen in regels, soms is het goed om duidelijke doelen te stellen waarbij ook nog ruimte blijft voor maatwerk.

De input die is opgehaald bij de diverse participatiemoment is samengevoegd met een beleidsanalyse. Dit alles heeft geleid tot het Koersdocument Nota Omgevingskwaliteit.

9

hollandskroon.nl – 088 - 3215000 10