1 Toekomstbeeld Hippolytushoef
Tekst van het document
1 Toekomstbeeld van Hippolytushoef Een route naar 2040
2 Colofon oktober 2026 Het toekomstbeeld is opgesteld in opdracht van en in samenwerking met: De gemeente Hollands Kroon Burg. Mijnlieffstraat 1 Anna Paulowna Het toekomstbeeld is in tekst en beeld opgesteld door: In samenwerking met:
Inhoudsopgave Colofon 2 Inhoudsopgave 3 Samenvatting 4 Voorwoord wethouder | 7 1. Introductie Hippolytushoef | 9 Feiten en cijfers (2025) | 9 Wat is een toekomstbeeld? | 11 Totstandkoming toekomstbeeld | 12 2. Waar staan we nu? | 14 Geschiedenis in het kort | 14 Wat gaat goed in ons dorp? | 16 Wat gaat er niet zo goed? | 20 Wat nemen we mee uit de Omgevingsvisie en de woonvisie? | 22 3. Beeld op de toekomst | 25 Het toekomstbeeld | 25 Welke pijlers staan centraal? | 27 Pijler 1 - Bijzonder landschap en cultureel erfgoed als vertrekpunt | 28 Pijler 2 – Voorzieningen en woningen als basis voor een vitaal dorp | 32 Pijler 3 – Bewuste mobiliteit als voorwaarde voor een leefbaar dorp | 41 4. Van toekomstbeeld naar actie: uitvoeringsprogramma | 44 Korte termijn 2026 – 2030 | 44 Middellange termijn 2030 – 2035 | 47 Lange termijn 2035 – 2040 | 48 Bronnenlijst 50 Bijlage 52 Mogelijke beperkingen voor woningbouwlocaties 3 Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 4 Samenvatting Hippolytushoef is het hoofddorp van het voormalige eiland Wieringen. Het omringende natuurrijke agrarische landschap, de nabije Waddenzee en een rijke cultuurhistorie geven het dorp een bijzondere uitstraling. Bewoners en bezoekers waarderen dat. Maar het prettig wonen staat onder druk. Voorzieningen verdwijnen, het woningaanbod sluit niet aan op de behoeften en de verkeersstructuur knelt.
Dit toekomstbeeld laat zien hoe Hippolytushoef er rond 2040 uit kan zien: aantrekkelijk, leefbaar, gezond en herkenbaar, met behoud van de eilandidentiteit en het karakteristieke landschap. De focus ligt op versterken van het bestaande dorp, maar er is ook ruimte voor zorgvuldige groei op maat van het dorp. Het toekomstbeeld geeft richting aan een toekomstbestendig behoud van het karakter van de dorpskern, woningbouw, de openbare ruimte en verkeer met respect voor het omringende waardevolle landschap. En het nodigt bewoners, ondernemers en eigenaren uit om zelf bij te dragen aan de leefbaarheid en identiteit van het dorp. Het toekomstbeeld voor 2040 De ambities voor Hippolytushoef richten zich in de eerste plaats op de leefbaarheid in het dorp. Hiervoor wordt ingezet op het versterken en verbeteren van wat er al is: de bestaande kern, de historische bebouwingslinten, de maatschappelijke voorzieningen en de bijzondere relatie met het omringende landschap. Dat vraagt om gerichte investeringen in de openbare ruimte, de wegenstructuur en de kwaliteit van het voorzieningenniveau. Nieuwe woningen zijn nodig om ruimte te bieden aan starters en senioren en om voorzieningen op peil te houden. De bouw gebeurt stapsgewijs, aansluitend op de bestaande kern en passend bij de dorpse schaal en het karakter.
Zo vertaalt het toekomstbeeld de ambitie ‘Brede welvaart als vertrekpunt‘ uit de omgevingsvisie naar concrete verbeteringen voor veiligheid, inclusiviteit, duurzaamheid, economie, bereikbaarheid, gezondheid, natuur en leefomgeving. Deze ambities zijn uitgewerkt in drie pijlers. 1. Bijzonder landschap en cultureel erfgoed als vertrekpunt Het Wieringer landschap vormt de basis voor de toekomst van Hippolytushoef. Openheid, hoogteverschillen, de nabijheid van de Waddenzee en het culturele erfgoed in het dorp maken het dorp uniek. Gemeente en provincie hechten allebei grote waarde aan het landschap rondom Hippolytushoef. De provincie Noord-Holland heeft het gebied daarom aangewezen als Beschermd landschap. Dat biedt extra bescherming en vraagt om een zorgvuldige inpassing van nieuwe functies. In het Beschermd landschap zijn alleen bij het landschap passende agrarische ontwikkelingen, kleinschalige recreatie of bouwplannen binnen bestaande bouwvlakken toegestaan. Daarnaast worden ecologische structuren vanuit het landschap het dorp in doorgetrokken, terwijl fiets- en wandelroutes vanuit het dorp het landschap in worden versterkt. Verdwenen cultuurhistorische elementen zoals tuinwallen, houtsingels en walsloten worden in het kader van het Gebiedsplan Wieringen hersteld, zodat het herkenbare Wieringse landschap zichtbaar en beleefbaar blijft.
Groenblauwe zones vangen regenwater op en temperen hitte op de lagere delen van het dorp, waardoor Hippolytushoef klimaatbestendig wordt. Klimaatadaptatie wordt bij alle herinrichtingen standaard meegenomen, met extra aandacht voor biodiversiteit, schaduw, wateropvang en een gezond leefklimaat. 2. Voorzieningen en woningen als basis voor een vitaal dorp Het dorpshart van Hippolytushoef, met de Hoofdstraat en het Kerkplein als centrum, blijft de centrale ontmoetingsplek waar bewoners en bezoekers samenkomen, verblijven en dichtbij dagelijkse voorzieningen zijn. Winkels, zorg, sport en cultuur op loop- en fietsafstand vormen de basis voor een leefbaar dorp. Door woningbouw en kleinschalig toerisme op een zorgvuldige manier te verweven met het dorpsleven, wordt het centrum vitaler en worden lokale voorzieningen versterkt. Het sportcluster wordt gemoderniseerd op de huidige locatie en het zwembad verplaatst daarheen. Nieuwe woningen liggen binnen de kern, sluiten aan op de dorpse structuur en bieden ruimte voor verschillende doelgroepen. Door zorgvuldig om te gaan met locaties en klimaatbestendig te bouwen, ontstaat een woonomgeving die gezond, herkenbaar en verbonden blijft met het landschap. Het bedrijventerrein Molenveld wordt verduurzaamd en transformeert aan de oostzijde stapsgewijs naar een gemengd gebied waar gewoond en gewerkt wordt. 3.
Bewuste mobiliteit als voorwaarde voor een leefbaar dorp Voetgangers en fietsers krijgen voorrang en de auto is ondergeschikt. Leefbare en gezonde straten, waar wandelen en fietsen vanzelfsprekende keuzes zijn, vormen de basis voor de toekomst van het dorp. Hippolytushoef zet daarom in op een netwerk van aantrekkelijke en veilige routes. Volgens het verkeerskundig onderzoek passen het huidige verkeer en de verwachte toename door woningbouw bij de functie van de bestaande wegen. De inrichting van met name de oude linten en historische structuren, zoals de as Elft, Koningsweg, Belt, Beltstraat en Koningstraat, voldoet echter niet. Daar staat de leefbaarheid zoals bewoners die ervaren onder druk. Deze straten vragen om een veilige, groene en klimaatadaptieve inrichting die bijdraagt aan een prettige en gezonde woonomgeving. De smalle profielen bieden daarvoor nu onvoldoende ruimte. Die ruimte wordt op twee manieren gevonden. Enerzijds wordt het parkeren uitgeplaatst naar de randen van het dorp, in clusters zoals in de zone parallel aan de N99. Anderzijds onderzoekt de gemeente een alternatieve ontsluitingsroute aan de zuidzijde van het dorp, zodat er minder verkeer over de linten rijdt. Zo ontstaat ruimte voor comfortabele trottoirs, veilige oversteekplaatsen, groen en klimaatadaptatie en wordt het historische en dorpse karakter van de wegen weer beleefbaar.
De OV-hub bij de N99 wordt verbeterd en het energienetwerk groeit mee met de nieuwbouw.
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 5 Hoe we hier gekomen zijn Het toekomstbeeld is stap voor stap opgebouwd, samen met bewoners, ondernemers, eigenaren, maatschappelijke partners en andere overheden. In het voorjaar van 2025 startten rondetafelgesprekken over de belangrijkste kwaliteiten, kansen en zorgen van het dorp. Daarna gaven inwoners hun mening via stellingen en via een inloopbijeenkomst met enquêtes, die samen 464 reacties opleverden. Op basis van alle reacties zijn twee denkrichtingen gemaakt en is toegewerkt naar één voorkeursrichting. Een apart verkeersonderzoek bracht in beeld hoe het dorp bij de groei bereikbaar en veilig zou kunnen blijven. Ook is advies gevraagd aan onder meer de provinciale adviescommissie voor ruimtelijke kwaliteit (ARK Noord-Holland), Landschapszorg Wieringen en Woningbouwvereniging Beter Wonen. Het toekomstbeeld bouwt voort op de Omgevingsvisie van gemeente Hollands Kroon en vertaalt die naar de schaal van Hippolytushoef. Kaart toekomstbeeld (zie pagina 25 voor een grote versie en legenda)
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 6
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 7 Hippolytushoef ademt nog altijd de sfeer van een voormalig eilanddorp, met vertrouwen in de toekomst. Ook al staat het voor flinke uitdagingen. Dat is zeker geen geheim. Sommige daarvan spelen al jaren. Toch gaat het gesprek in het dorp niet alleen over wat zorgen baart, maar ook wat naar de toekomst toe beter kan. Gelukkig maar. Want er is veel moois om op voort te bouwen. In het voorliggende ‘Toekomstbeeld’ zijn die perspectieven in samenhang in kaart gebracht, als een stip aan de horizon, om in de komende jaren met elkaar naar toe te werken. Zoals ik Hippolytushoef ken, zie ik een dorp met een lange geschiedenis en een dorpsgemeenschap die daar groots op is. Maar ook een dorp dat zich door de jaren heen steeds heeft aangepast aan nieuwe omstandigheden. Wie oude foto’s bekijkt, ziet hoeveel er veranderd is. Toch is het oude karakter van Hippolytushoef behouden gebleven. Dat betekent dat generaties vóór ons steeds opnieuw keuzes hebben gemaakt over hun dorp, met respect voor de eigenheid. Nu is het aan ons om in die traditie verdere stappen te maken, want we moeten wel aan de slag.
Voor mij begint dat bij de hamvraag: hoe zorgen we ervoor dat Hippolytushoef ook in de toekomst een dorp blijft waar mensen zich thuis voelen? Een dorp waar je prettig kunt wonen, waar voorzieningen binnen bereik zijn, waar mensen elkaar kennen en waar ruimte is voor nieuwe generaties om een bestaan op te bouwen, met respect voor het dorpskarakter en de unieke omgeving die het dorp omringd. Juist dat raakt aan een belangrijke ambitie van de gemeente: het versterken van leefbare dorpen als kernen met passende voorzieningen en een sterke sociale samenhang. Dat is niet eenvoudig. Er zijn vragen over wonen, voorzieningen, openbaar groen, verkeer en klimaatadaptatie. En dan komt allemaal samen in de puzzel over de beschikbare ruimte die er wel of niet is voor nieuwe ontwikkelingen. Daar wordt verschillend over gedacht. Dat hoort erbij. Het zou ook vreemd zijn als dat niet zo was. Mensen verschillen van mening, zeker als het gaat over de plek waar je woont en leeft. Vanuit mijn werk kijk ik vaak naar hoe we het beste om kunnen gaan met ontwikkelingen op de langere termijn. Dan valt op dat de beste keuzes zelden de makkelijkste zijn. De samenleving verandert. Demografische ontwikkelingen, woningbehoefte, bereikbaarheid en de manier waarop we gebruik maken van voorzieningen vragen soms om andere keuzes dan vroeger. Niet alles kan. Zeker niet tegelijk.
En niet iedere wens laat zich zomaar realiseren. Dat vraagt om realisme, maar ook om de bereidheid om verder te kijken dan de vraagstukken van vandaag. Doordenken en omdenken is mijn adagium, met elkaar en voor elkaar. Wat dat betreft is het fijn te weten dat er in Hippolytushoef nog altijd veel mensen wonen die zich met hart en ziel verbonden voelen met hun dorp. Mensen die zich inzetten voor een vereniging, een initiatief trekken of op een andere manier hun bijdrage leveren. Die betrokkenheid vormt de basis van een sterk dorp. Tegelijkertijd zie ik ook dat dit niet vanzelfsprekend is. Een leefbare gemeenschap vraagt om inwoners, ondernemers, verenigingen en overheid om samen de verantwoordelijkheid nemen voor de toekomst van hun omgeving, en dus ook elkaar daarin te respecteren. Dat is misschien wel één van de belangrijkste opgaven voor de komende jaren: samenspel. En dat is ook een gezamenlijke zoektocht, Ik geloof niet dat we de toekomst van Hippolytushoef nu kunnen vastleggen, maar een toekomstbeeld helpt wel om een richting te bepalen. De vraag is niet óf het dorp verandert, maar in welke richting. Zie het voorliggende toekomstbeeld dan ook niet als blauwdruk waarin alles voorgeschreven en vastligt, maar als gezamenlijk kompas voor de keuzes die in de komende 15 jaar voor ons liggen.
Over een paar decennia kijken anderen weer terug op de keuzes die wij vandaag maken, zoals wij nu terugkijken op degenen die ons voorgingen. Ik hoop dat zij zullen zeggen dat we zorgvuldig zijn omgegaan met wat we in huis hebben, zonder bang te zijn om dingen te veranderen die beter konden. Zodat Hippolytushoef ook dan nog een karakteristiek dorp is waar mensen zich thuis voelen. Martin Scholten Wethouder ruimte, landelijk gebied en visievorming Inwoner van Wieringen Voorwoord wethouder
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 8
1. Introductie Hippolytushoef Feiten en cijfers (2025) Hippolytushoef 5.230 inwoners De Heidense Kapel Kermis Halloweenmarkt | 11% open tuin | 21% | 0-15 jaar Hervormde kerk | zonnehoek | 14% Doopsgezinde | ACTIVITEITEN | 15-25 jaar Vermaning | VERDELING Wieringer | VAN Eiland Museum | 25-45 jaar Waddenzee | ‘Jan Lont’ | LEEFTIJDEN basketbal | Molen De | 27% | 45-65 jaar Onderneming | 28% | 65+ jaar kickboksen badminton SPORT ACTIVITEITEN | volleybal voetbal paardrijden | 50% man | 50% vrouw fitness judo Bron: www.hollandskroon.incijfers.nl Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 9 Feiten en cijfers (2025) Woningwaarde per jaar ka | p | appa | rt ement | ho e | r- 1 | €325.000 16% n | d 18% | €300.000 2-o | ek w | oni€275.000 ng | SOORTEN | 14% | €250.000 WONINGEN 24% | €225.000 €200.000 29% | €175.000 1995 | -20 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 15 16% 2015 | Huur e n la | op | o | ver | Autobezit 75 | 6% | Ko | 6%8% 48% | BOUWPERIODE | 62% | EIGENDOM | per bewoonde woning: (2025) | (2025) | Het autobezit in Hippolytushoef is relatief hoog. Dat betekent ook een hoog autogebruik en een 30% | 30% | Hippolytushoef | substantieel ruimtebeslag. 1,43 Bron: CBS-microdata. Autobezit per bewoonde woning, inclusief leaseauto’s (op basis van loon in natura).
Correctie van 8% voor private lease en grijze kentekens (bedrijfsbusjes). Bron: www.hollandskroon.incijfers.nl Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 10 Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 11 Wat is een toekomstbeeld? Hippolytushoef bouwt aan een toekomst die leefbaar, gezond en duurzaam is, met behoud van het eigen karakter en de identiteit. Dit toekomstbeeld beschrijft de ambitie voor 2040: een aantrekkelijke en gezonde woonplek in een bijzondere landelijke omgeving. Het toekomstbeeld is geen blauwdruk maar een kompas. Het geeft richting aan de toekomst, biedt ruimte voor nieuwe initiatieven en inspireert eigenaren, ondernemers en bewoners om bij te dragen aan de leefbaarheid en identiteit van het dorp. Tegelijk vormt het een toetsingskader voor nieuwe plannen en geeft het de gemeente koers bij projecten en investeringen, van woningbouwlocaties tot ingrepen in de openbare ruimte en de verkeerssituatie. De gemeente heeft daarbij een actieve rol. Zij trekt een groot deel van de vervolgacties, zoals de herinrichting van straten, oplossingen om de infrastructuur te ontlasten en het faciliteren van grondverwerving. Het toekomstbeeld vormt samen met de op te stellen dorpsagenda een instrument voor gebiedsgericht werken.
De agenda richt zich op concrete acties voor de korte termijn, terwijl het toekomstbeeld richting geeft aan de ontwikkeling van Hippolytushoef op langere termijn. Los daarvan wordt blijvend het gesprek gevoerd met de inwoners van het dorp en de dorpsraad. Gemeente, partners en dorpsbewoners werken zo stap voor stap samen aan de toekomst van het dorp. Dit toekomstbeeld geeft uitvoering aan de Omgevingsvisie van gemeente Hollands Kroon (2026) en vertaalt de gemeentebrede koers naar de schaal en identiteit van Hippolytushoef. Brede welvaart en positieve gezondheid, de uitgangspunten van de Omgevingsvisie, zijn daarbij de bril waarmee naar het dorp is gekeken. Het gaat dus niet alleen om woningen, wegen en groen, maar ook om de vraag hoe het dorp bijdraagt aan meedoen, zingeving en kwaliteit van leven van zijn inwoners. Leeswijzer Voor u ligt het toekomstbeeld Hippolytushoef, een route tot 2040. Op de volgende pagina leest u hoe dit toekomstbeeld tot stand is gekomen. Hoofdstuk 2, ‘Waar staan we nu’, beschrijft de ontwikkeling van het dorp door de jaren heen, de kwaliteiten, aandachtspunten, knelpunten en de relatie met andere beleidsdocumenten. Hoofdstuk 3, ‘Beeld op de toekomst’, beschrijft waar we met het dorp heen willen. Hoe ziet Hippolytushoef er in de toekomst uit? Dit beeld is opgebouwd rond verschillende pijlers, die elk apart worden toegelicht.
Het document sluit af met de uitvoeringsagenda: de sleutelprojecten, uitgezet op een tijdlijn tot 2040.
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 12 Totstandkoming toekomstbeeld De toekomst van het dorp gaat alle bewoners en ondernemers aan. Het toekomstbeeld van Hippolytushoef is daarom tot stand gekomen in samenspraak met betrokken bewoners, ondernemers, eigenaren, maatschappelijke partners en andere overheden. Analyse en inventarisatiefase In april 2025 vond de eerste participatie plaats in Hippolytushoef. Deze bestond uit een Relevant Gesprekssessie met de dorpsraad, betrokken bewoners, vertegenwoordigers vanuit het bedrijfsleven, landschapspartijen en woningbouwcorporatie Beter Wonen. Er is gesproken over het vervolgproces, wie te betrekken, wat belangrijke vragen zijn voor het toekomstbeeld en hoe de diverse doelgroepen te bereiken. In latere sessies zijn bewoners gevraagd naar de belangrijkste kernkwaliteiten van het dorp, de grootste uitdagingen en bedreigingen, maar ook kansen en toekomstdromen. Dit heeft geleid tot de belangrijkste pijlers voor verdere ontwikkeling van het dorp. Dat zijn kwaliteiten die zeker overeind moeten blijven en ontwikkelingen die nodig zijn om de leefbaarheid overeind te houden. Visievorming Gedurende de visievorming zijn twee mogelijke denkrichtingen voor de ontwikkeling van Hippolytushoef voorgelegd aan het dorp. Hiervoor is een informatieavond georganiseerd en konden inwoners een online enquête invullen en filmpjes bekijken.
In totaal hebben 464 betrokkenen de (digitale) enquêtes ingevuld. De denkrichtingen zijn gevoed door participatie met experts en adviseurs, waaronder het opstellen van een globale doorrekening. De denkrichtingen zijn vervolgens voorgelegd aan het Provinciale Ambtelijk advies(team) Ruimtelijke Kwaliteit (ARK), Landschapszorg Wieringen en Beter Wonen. De uitkomsten daarvan zijn gepresenteerd aan de raad in de vorm van een beeldvormende sessie en wensen en bedenkingen. Op basis van alle reacties is toegewerkt naar een uiteindelijke voorkeursrichting. Toekomstbeeld en uitvoeringsagenda Het verkeersonderzoek is gepresenteerd aan de raad, waarna is toegewerkt naar een definitief toekomstbeeld. In de bijlagen is het volledige participatieverslag te vinden.
Analyse & Inventarisatie jun/jul ‘25 Rondetafelgesprekken met bewoners, ondernemers, eigenaren en woningbouwvereniging Beter Wonen apr ‘25 Relevante Gespreksessie ronde 1 met klankbordgroep aug ‘25 Relevante Gespreksessie ronde 2 met klankbordgroep Swipocratie: stelling met bewoners, ondernemers, eigenaren Advies door ARK Noord-Holland, Landschapszorg Wieringen, Beter Wonen jun-aug ‘26 Advies verkeer en ontwikkellocaties (Raad, ARK, verkeersstudies) nov ‘25 Input ‘Wensen en Bedenkingen’ Vaststelling Toekomstbeeld feb ‘26 Raadsvergadering beantwoording vragen mobiliteit, sport, dichtheid VisievormingToekomstbeeld & Uitvoeringsagenda RAAD RAAD ADVIES ADVIES PARTICIPATIE Denkrichting 1 Denkrichting 2 Voorkeursrichting Toekomstbeeld inclusief uitvoeringsagenda nov ‘25 Inloopbijeenkomst & (online) enquêtes (464 reacties)PARTICIPATIE Kernkwaliteiten, uitdagingen, kansen en bedreigingen voor de toekomst
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 13
2. Waar staan we nu? Geschiedenis in het kort | staan 27 panden op de monumentenlijst. Een van Eilandgemeenschap in de Zuiderzee | de bekendste is de korenmolen ‘De Onderneming’, Hippolytushoef ligt op het voormalige eiland | een grondzeiler uit 1851, die aan het begin van Wieringen, dat zich onderscheidt door een | het dorp staat.De economie draaide van oudsher glooiend landschap, ontstaan in de voorlaatste | rondom handel, visserij en landbouw. ijstijd door opgestuwd landijs. Deze hogere | Verbinding met het vasteland gronden boden bescherming tegen de zee, wat | Met de komst van de Zuiderzeewerken en | Hippolytushoef op Wieringen: 1840 (topotijdreis) | Groei van het dorp: 1971 (topotijdreis) al vanaf 2600 v.Chr. leidde tot continue bewoning. | de aanleg van de Afsluitdijk rond 1930 werd | Ontstaan van de dorpskern met een aantal | Een nieuwe woningbouwuitbreiding dicht bij de Deze hoogteverschillen zijn nog steeds | Wieringen aangesloten aan het vaste land. Het | uitlopende dorpslinten | dorpskern: de Bloemenbuurt kenmerkend voor het lokale landschap. | eiland verdween, de Zuiderzee veranderde, De oude dorpskern ligt rond de Hippolytuskerk, | en daarmee ook een deel van de visserij als van waaruit straten in alle richtingen uitwaaieren. | inkomstenbron. Het aandeel landbouw en Het dorp is ontstaan op het kruispunt van twee | veeteelt ging zwaarder meetellen in de economie.
oude doorgaande wegen, de Koningsweg-Elft en | Met de komst van de Afsluitdijk en de aangesloten Westerklief-Gemeenelandsweg (nu Hoofdstraat- | verbindingsweg van oost naar west (de huidige Nieuwstraat), vlak bij deze kerk die gewijd is aan | N99), en later de A7, werd het dorp beter de Griekse heilige Hippolytus. Rond dit kruispunt | bereikbaar. Op dit tracé was oorspronkelijk niet verdichtte de bebouwing zich in de loop der | alleen een weg voorzien, maar ook een spoorlijn. eeuwen, waardoor Hippolytushoef in de 19e | De Zuiderzeespoorweg zou via Wieringen en de eeuw uitgroeide tot hoofdkern van de gemeente | Afsluitdijk naar Friesland lopen. Sporen hiervan Wieringen, mede dankzij de centrale ligging op | zijn nog altijd zichtbaar in het landschap, zoals de | Groei van het dorp: 1935 (topotijdreis) | Groei van het dorp: 1990 (topotijdreis) het eiland. | afgegraven keileembult en de landhoofden bij de | Drooglegging Wieringermeer en aanleg weg | Bedrijventerrein aan de westzijde Ondanks deze lange geschiedenis telt | sluizen. De spoorlijn is echter nooit aangelegd. | oost-west (huidige N99) met spoorreservering Hippolytushoef relatief weinig monumenten.
Er Dijk Waddenzee | Groei van het dorp: 1961 (topotijdreis) | Groei van het dorp: 2025 (topotijdreis) De dorpslinten verdichten, eerste uitbreiding aan | De oostzijde breidt verder uit de oostzijde en aanleg van sport Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 14 Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 15 Leidraad Landschap & Cultuurhistorie 2018 Langzaam begon het dorp ook toeristen aan te trekken door de rust, natuur, en de voortbestaande eilandcultuur. Die eilandcultuur leeft voort in de taal (Wierings dialect), evenementen (markten, kermis), gemeenschapszin en de sporen van de visserijcultuur. In de 19e en 20e eeuw stond Hippolytushoef zelfs bekend als ‘klein Parijs’, vanwege de vele cafés en het levendige uitgaansleven, met de kermisperiode als hoogtepunt. Vanaf de jaren ‘60 nam het aantal cafés weer af. Woningbouw groeide in de loop van de tijd gestaag langs de bestaande ontwikkelassen. Deze historische linten zijn nog steeds zichtbaar in de dorpen en onderscheiden zich van de ontwikkelingen erachter. De linten kenmerken zich in een afwisseling van de gevel, bouwjaar en bouwstijl en vertellen daarmee het verhaal van Hippolytushoef. De grotere uitbreidingen kwamen in de jaren ‘60 aan de noordrand, en in de jaren ‘80, ‘90 en 2000 breidde het dorp uit aan de oostzijde. Na 2000 ontstond bedrijventerrein Molenveld in de westpunt.
Beschermen waardevol landschap In 2006 werd de bijzondere waarde van voormalig eiland Wieringen onderstreept met het toekennen van de status Beschermd landschap (voorheen Bijzonder Provinciaal Landschap, ofwel BPL) door de provincie. Daarmee erkent de provincie de uniciteit van het open keileemlandschap, de historische gelaagdheid eilandgemeenschap voormalig eiland eiland midden in een bijzonder waardevol landschap en het herkenbare eilandrelief. Deze status geeft tegelijkertijd ook richting aan ontwikkelingen: de prioriteit gaat uit naar het beschermen van het karakteristieke eilandlandschap van Wieringen en haar natuurwaarden. In 2009 volgde de UNESCO-status van de aangrenzende Waddenzee als een van de belangrijkste getijdengebieden ter wereld.
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 16 Wat gaat goed in ons dorp? In gesprekken met het dorp is aangegeven waar bewoners trots op zijn, wat goed gaat en waarom ze graag hier wonen. Deze zogenoemde kernkwaliteiten zijn vertaald naar de kaart van het dorp. Wat daarop zichtbaar wordt is dat er hoge waardering is voor het landschap rondom en de fiets en wandelommetjes vanuit het dorp naar buiten. Het cultureel erfgoed is nog goed zichtbaar met name in de linten, zoals de Koningstraat, Belt, Beltstraat, Koningsweg, Nieuwstraat, Noorderlaan en in de aanloopstraten naar de oude kern en rondom de kerk. Ook monumentale gebouwen zoals de molen, kerk en stolpboerderijen worden hoog gewaardeerd. Eveneens wordt de aanwezigheid van bedrijventerrein Molenveld gezien als pluspunt, zeker gezien de beperkte ruimte voor bedrijvigheid in de grotere omgeving en de blijvende vraag naar vestigingsmogelijkheden. De overige gebieden hebben vooral betekenis voor de gemeenschap als er voorzieningen of activiteiten zijn waar de dorpsbewoners elkaar ontmoeten en verenigd zijn. De ruimtelijke kwaliteiten die op stedenbouwkundig en landschappelijk vlak van belang zijn voor de leesbaarheid van het dorp, moeten behouden blijven en kunnen in de toekomst versterkt worden. Deze zijn beschreven in de kernkwaliteiten 1 en 2 op de volgende pagina’s.
De derde kernkwaliteit gaat in op de waarde van de sociale structuren en het verenigingsleven van Hippolytushoef. Voorzieningen Zicht(lijnen) Bereikbaarheid en toegankelijkheid Landschappelijke kwaliteiten Cultuurhistorie
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 17 Kernkwaliteit 1: Voormalig eiland in een waardevol Waddenlandschap Hippolytushoef onderscheidt zich door haar bijzondere ligging in het landschap. Als ‘eilanddorp’ op het voormalige Wieringen ontleent het dorp zijn identiteit vooral aan de landschappelijke omgeving. Sinds de inpoldering van het Wieringermeer maakt het eiland echter deel uit van het vasteland. Het wordt daarom ook wel het geheime Waddeneiland genoemd. Het huidige glooiende landschap is nog altijd een uniek kenmerk van dit voormalige eiland. De openheid van het landschap, in combinatie met de nabijheid van de Waddenzee en de beschermende dijk, geeft Hippolytushoef een karakteristieke uitstraling die zowel bewoners als bezoekers waarderen. Het dorp maakt deel uit van een recreatief netwerk en fungeert als aantrekkelijke bestemming voor toeristen. De aanwezigheid van kleinschalige horeca, overnachtingsmogelijkheden en fietsverhuur versterkt deze functie. Vanuit het dorpshart zijn er diverse routes voor wandelaars en fietsers, begeleid door groen en met zicht op het omliggende landschap en de dijk. Een geliefde route onder bewoners is het “Rondje Diek” , waarbij men bij helder weer zelfs tot aan Texel kan kijken. Naast de recreatieve waarde heeft het landschap ook een belangrijke ecologische betekenis.
De omgeving herbergt waardevolle vogelgebieden en karakteristieke elementen zoals eendekooien. De bomenrijen die wegen en paden begeleiden worden door velen gezien als de ‘kroonjuwelen van Wieringen’. Ze vormen niet alleen een visueel kenmerk, maar dragen ook bij aan de biodiversiteit: vogels zingen in de kruinen en vleermuizen fladderen in de schemering. De provincie Noord-Holland heeft het gebied rondom Hippolytushoef aangewezen als Beschermd landschap. Deze status onderstreept de unieke combinatie van cultuurhistorie, natuurwaarden en ruimtelijke kwaliteit. De gemeente en de gemeenschap erkennen de waarde van dit landschap. Een ander gewaardeerd kenmerk van Hippolytushoef is de zachte overgang van bebouwing naar landschap. De dorpsranden zijn (meestal) niet abrupt, maar vloeien geleidelijk over in het omliggende groen. ‘Rustig en groen en de zee dichtbij.’
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 18 Kernkwaliteit 2: Historische kern en kerk op kruispunt van linten Hippolytushoef ligt centraal op Wieringen en wordt beschouwd als de hoofdkern van het eiland. Het centrum bestaat uit de Hoofdstraat en het Kerkplein, die van oudsher het hart vormen. Al van oudsher is dit de centrale plek waar mensen hun inkopen deden, naar de kerk gingen en elkaar ontmoetten in cafés. De kerk staat prominent op een terp en vormt zo een ankerpunt vanuit de omgeving. Daarmee is deze plek diepgeworteld in het collectieve geheugen van het dorp. De kerk vormt tevens een sociaal-cultureel middelpunt. De karakteristieke lintbebouwing met afwisseling van gevels maken de kern tot een waardevol en geliefd onderdeel van het dorp. Bewoners spreken met trots over hun traditionele dorp en erfgoed: “We wonen echt op een heel mooi eiland en dat willen we behouden.” De bebouwing in Hippolytushoef is traditioneel, maar kent een eigen stijl. Anders dan in andere dorpen staan hier verschillende bouwvormen en stijlen kriskras door elkaar, wat juist bijdraagt aan de charme en authenticiteit van het dorp. Deze afwisseling wordt gewaardeerd en maakt het dorpsbeeld eigenzinnig. Het groene verstopte parkje in het centrum van Hippolytushoef biedt ruimte voor ontmoeting en evenementen. Het dorpshuis speelt ook een belangrijke rol.
Het is een gewaardeerde voorziening met veel vaste gebruikers, maar het is te klein voor de groeiende behoefte aan ruimte voor activiteiten en gemeenschapsfuncties. Wat Hippolytushoef bovendien onderscheidt, is de relatieve betaalbaarheid van woningen ten opzichte van omliggende dorpen. De aanwezigheid van dagelijkse voorzieningen zoals een supermarkt, zorg, sportfaciliteiten, verenigingen en bedrijven, zorgen ervoor dat het dorp grotendeels zelfvoorzienend is. Het is niet afhankelijk van omliggende dorpen, en dat versterkt het gevoel van eigenheid en autonomie. “Hippolytushoef heeft een traditionele bouw, maar het is wel anders dan andere traditionele dorpen. Onze stijl is rauwer, en alle soorten staan door elkaar.” Historische kern en kerk op kruispunt van linten
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 19 Kernkwaliteit 3: Dorp gedragen door gemeenschap Hippolytushoef is een dorp van mensen. De betrokkenheid van bewoners draagt bij aan de sociale samenhang en het dorpsgevoel. Buurtverenigingen zijn actief en zichtbaar, en er heerst een sterk gevoel van verbondenheid. Het dorp wordt ervaren als veilig en vertrouwd, een plek waar mensen graag blijven wonen en waar velen hopen oud te worden. Lokale evenementen zoals de kermis, de Halloweenmarkt en de jaarmarkt zijn diepgeworteld in de dorpscultuur. Ze brengen mensen samen en versterken het gemeenschapsgevoel. Hoewel Hippolytushoef misschien niet beschikt over een toeristische trekpleister die bezoekers van ver aantrekt, zijn het juist deze lokale tradities die het dorp karakter geven. De evenementen zijn waardevol, maar staan onder druk door moeizame samenwerking tussen organisaties beperkte nieuwe aanwas en draagkracht van stichtingen. Hierdoor verdwijnen sommige initiatieven. Een sterkere rol van de dorpsraad als verbindende factor zou hier uitkomst kunnen bieden. Samenwerking is essentieel om het sociale leven in het dorp te behouden en te versterken. Sport en spel zijn belangrijk voor bewoners van alle leeftijden. Ze dragen bij aan gezondheid, ontmoeting en plezier.
De voorzieningen op dit vlak worden gewaardeerd en vormen een belangrijk onderdeel van het dagelijks leven in het dorp. Ook op economisch vlak is Hippolytushoef veerkrachtig. Het bedrijventerrein vervult een belangrijke functie en wordt gewaardeerd zoals het nu is. De kringloopwinkel trekt veel bezoekers en is een sociaal en economisch ankerpunt.
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 20 Wat gaat er niet zo goed? 1. Prettig wonen (leefbaarheid) staat onder druk Hoewel Hippolytushoef veel kwaliteiten kent, staat het prettige wonen in het dorp onder druk. Waar vroeger vijf kroegen het sociale leven kleur gaven, is nu de angst dat er straks nauwelijks nog voorzieningen overblijven. De levendigheid van het dorpshart neemt af. Er lijkt steeds meer leegstand te komen in de Hoofdstraat. Veel ondernemers zijn vertrokken naar Wieringerwerf of Anna Paulowna. De kerk, ooit het kloppend hart van het dorp heeft die functie verloren. Het starten van een onderneming in Hippolytushoef wordt als moeilijk ervaren, terwijl juist lokale bedrijvigheid het dorpshart zou kunnen versterken. De bewoners van Hippolytushoef werken in de omgeving, bezoeken voorzieningen in buurdorpen en het openbaar vervoer is onvoldoende op orde. Bewoners zijn daardoor afhankelijk van de auto. Het autobezit is daarom hoog en zal dat blijven. Dat betekent echter niet vanzelfsprekend dat de auto dominant moet zijn in de openbare ruimte en op de straat. Op dit moment legt het autoverkeer wel een claim op de leefbaarheid. De wegen, en met name de linten en aanloopstraten rondom de kern, worden gedomineerd door auto’s.
Het verkeer, het autobezit en de parkeerbehoefte zijn de afgelopen jaren gegroeid, maar de wegen zijn daarin niet meegegroeid en daar is ook geen ruimte voor. Dit leidt tot verkeersonveilige Uitdagingen op kaart Stiltegebied Alleen geluiden passend in het gebied toegestaan. Er gelden richtwaarden voor geluidsbronnen. Dit kan mogelijk belemmerend werken voor nieuwe woningbouw. Woningen Gebrek aan o.a. woningen voor starters en senioren Geitenhouderij Binnen deze straal gelden gezondheidsadviezen van de GGD. Gezondheidsrisico’s moeten worden meegewogen bij het toevoegen van nieuwe woningen, er moet goede aandacht zijn voor de ruimtelijke ordening, en kopers moeten worden geïnformeerd zodat zij zelf een afweging kunnen maken. Molenbiotoop Omgevingsplan: binnen een straal van 100 meter belemmeringen voor het plaatsen van nieuwe woningbouw. Restricties aan bouwhoogte. Invloedzone N99 Aanpassingen nodig rondom woningbouw om geluidshinder te mitigeren en luchtkwaliteit te verbeteren.
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 21 situaties. Het belemmert niet alleen de doorstroming, maar tast ook het veiligheidsgevoel aan. Het verkeersonderzoek wijst uit dat de hoeveelheid verkeer past bij de functie van de wegen. Bewoners en aanwonenden ervaren dat echter niet zo. De knelpunten zitten vooral in de vormgeving en inrichting van de wegen en in het gedrag van bestuurders. Denk hierbij aan een gebrek aan adequate voetgangersvoorzieningen, parkeren aan of op de doorgaande weg, hard rijden en het autogebruik voor korte ritten in het dorp. Vooral op de oude linten met hun smalle profielen wandelen en fietsen bewoners daardoor dicht langs rijdende en geparkeerde auto’s. Het historische en dorpse karakter van deze linten komt daardoor onvoldoende tot zijn recht. Tegelijkertijd kampt het centrum met leegstand en achterstallig onderhoud van panden. Sommige gevels van winkelpanden zijn in slechte staat en doen afbreuk aan het dorpsbeeld. Bewoners geven aan dat het “geen gezicht” is, en dat herstel dringend nodig is. Ook de bereikbaarheid met het OV verslechtert. De bus rijdt niet meer door het dorp, wat vooral voor ouderen en jongeren een gemis is. Ook het bewonen van winkels wordt als een probleem gezien, waardoor het centrum langzamerhand versnipperd. Het sportpark, hoewel geliefd, is sterk verouderd.
Het vervult een belangrijke functie voor de gemeenschap, maar vraagt om vernieuwing om ook in de toekomst aantrekkelijk en functioneel te blijven. Voor de jeugd is er naast sport weinig te doen. Er is behoefte aan een nieuwe ontmoetingsplek, een functie naast het voetbalveld die ruimte biedt voor ontmoeting, ontspanning en activiteiten. Er wordt door omwonenden gevraagd om een pump-track of skelterbaan in het dorp bijvoorbeeld bij de Tjatting. Tot slot kan ook het recreatief karakter op termijn een bedreiging vormen voor leefbaarheid. Toename van het aantal bezoekers kan voor bewoners juist leiden tot overlast, drukte en verlies van rust. De ecologische structuren rondom het dorp, zoals vogelgebieden, zijn kwetsbaar. Toenemende recreatiedruk kan deze natuurlijke waarden aantasten, zeker wanneer routes, parkeerdruk of evenementen onvoldoende worden afgestemd op de draagkracht van het landschap. 2. Wonen niet op maat Een groeiende zorg in Hippolytushoef is dat het woningaanbod niet aansluit op de behoeften van de huidige en toekomstige bewoners. Het dorp kent een relatief grote groep senioren, terwijl jongeren en jonge gezinnen uitwijken naar omliggende woonkernen waar betaalbare en passende woningen wel beschikbaar zijn en meer voorzieningen zijn. Deze scheefgroei bedreigt de vitaliteit van het dorp en tast op termijn ook de gemeenschapszin aan die Hippolytushoef zo kenmerkt.
Het woningaanbod is beperkt en onvoldoende gedifferentieerd. Ouderen willen graag in het dorp blijven wonen, maar durven vaak niet te verhuizen. Hogere woonlasten, onbekende woonvormen en het verlies van vertrouwde omgeving spelen hierbij een grote rol. Er is behoefte aan begeleiding en ondersteuning in dit proces, zodat verhuizen geen drempel maar een kans wordt. Het aanbod voor ouderen is ook nog steeds beperkt. Voor Hippolytushoef geldt dat naast passende nieuwbouw ook een verbeterslag in de bestaande voorraad nodig is met name in de sociale huur. 3. Dorp moet voorbereiden op klimaatverandering Het waterbeheer brengt uitdagingen met zich mee. Aan de oostzijde van het dorp zorgen natuurlijke hoogteverschillen ervoor dat deze delen bij hevige neerslag steeds moeilijker droog te houden zijn. De klimaatverandering versterkt deze problematiek: piekbuien worden heviger en frequenter, waardoor de kwetsbaarheid van deze gebieden toeneemt. Periodes van droogte komen vaker voor. Het verbeteren van de sponswerking van het dorp, zodat de bodem meer water op kan nemen en het groen water opvangt, is een urgente ruimtelijke opgave. Tegelijkertijd staan de historische groenstructuren en beschikbare groene gebieden in het dorp onder druk. Ze concurreren met andere ruimtelijke claims, zoals verkeersveiligheid en de behoefte aan meer woningen.
Dit botst soms met het behoud van karakteristiek groen, dat juist zo bepalend is voor de identiteit en leefbaarheid van Hippolytushoef. 4. De waardevolle landschappen kennen ook belemmeringen Het landschap rondom Hippolytushoef wordt door gemeente en inwoners gekoesterd. Die waarde is ook door de provincie bevestigd met de aanwijzing als ‘Beschermd landschap’. Dit biedt extra bescherming aan het landschap en vraagt aandacht voor de eventuele ontwikkelingen. Kleinschalige ontwikkeling is toegestaan zolang de kernkwaliteiten niet worden aangetast. Naast het ‘Beschermd landschap’ moet ook rekening gehouden worden met de molenbiotoop. Een andere belemmering wordt gevormd door de geluidszone rondom de N99 en hindercirkels van agrarische bedrijven, zoals geitenhouderijen. Binnen deze zones gelden strikte regels voor gezondheid, veiligheid en ruimtelijke ordening, waardoor woningbouw en andere functies alleen goed onderbouwd mogelijk zijn. Daarnaast speelt de ligging nabij de Waddenzee en het IJsselmeer een steeds grotere rol door de vernieuwde, strenge stikstofwetgeving. Het buitengebied aan de noord- en oostzijde van Hippolytushoef valt deels binnen de nationale bufferzones voor natuurherstel. Dit betekent dat uitbreiding in het buitengebied complex is.
De uitdaging ligt in het onderzoeken welke functies en voorzieningen wel mogelijk zijn binnen de invloedzones van de N99, de natuurbeschermingszones en de hindercirkels, en hoe deze op een slimme manier kunnen worden toegevoegd aan het bestaande dorpsweefsel.
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 22 Wat nemen we mee uit de Omgevingsvisie en de woonvisie? Voor het opstellen van dit toekomstbeeld zijn al enkele relevante documenten opgesteld en vastgesteld, zoals de Omgevingsvisie Hollands Kroon en de Woonvisie Hollands Kroon. Deze documenten vormen de basis voor het toekomstbeeld. Omgevingsvisie Hollands Kroon De Omgevingsvisie voor Hollands Kroon in 2040 is opgebouwd rond drie ambities. Samen geven deze richting aan de toekomst waarbij brede welvaart voorop staat en ‘positieve gezondheid’ als uitgangspunt dient. Voor de volledigheid zijn hier de drie hoofdambities van de omgevingsvisie samengevat. In de uitwerking van het toekomstbeeld ligt de nadruk op de dorpen zelf, waarin met name ambities 1 en 3 terugkomen. Ambitie 1: De omgeving is de basis voor het welzijn van onze inwoners • De dorpse identiteit in stand houden. • De meeste woningbouw wordt toegevoegd in grotere kernen zoals Hippolytushoef, waarbij nieuwe woningen aansluiten bij de lokale behoefte. • Hippolytushoef behoudt en versterkt zijn rol als centrale voorzieningenkern met winkels, zorg, welzijn en cultuur, waarbij het centrum en winkelgebied een kwaliteitsimpuls krijgen door vergroening, een verbeterde openbare ruimte, meer verblijfskwaliteit en ruimte voor daghoreca.
• De sociale samenhang wordt versterkt door toegankelijke ontmoetingsplekken zoals het dorpshuis, pleinen en parken, en door sportvoorzieningen die breed maatschappelijk worden ingezet. • Uitbreiden van kleinschalig toeristisch aanbod dat past bij de rust, ruimte en schaal en maat van het eiland. • Het dorp wordt autoluw en beweegvriendelijk ingericht, met verkeersveiligheid als prioriteit en veilige, aantrekkelijke wandel- en fietsroutes met een goede bereikbaarheid van (basis)voorzieningen. • Een groene dorpsrand fungeert als buffer tussen bebouwing en buitengebied en speelt een rol bij bijvoorbeeld zoetwaterberging, spuitvrije zones, en biodiversiteit. • Een natuurinclusieve en klimaatadaptieve buitenruimte die voor iedereen toegankelijk is, met behoud van bestaand groen en voldoende nieuw groen. • Bedrijvigheid die iets doet voor de samenleving met ruimte voor groei van lokale bedrijven en een groene inrichting passend bij het landschap. Het verhaal van Hollands Kroon in 2040, Omgevingsvisie (Gemeene Hollands Kroon en Urhahn)
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 23 Ambitie 2: Onderdeel van de agrarische hoofdstad van de toekomst • Behouden historisch kleinschalig landschap en kenmerkende groenstructuren. • Kleinschalige vormen van landbouw (primair veehouderij, in kringloopverband wisselteelten van diverse gewassen) zijn landschapsbepalend. • Boeren spelen een actieve rol in het lokale watermanagers door zorgvuldig om te gaan met zoetwatervoorraden. • Er is ruimte voor kleinschalige, multifunctionele landbouw, zoals boerderijwinkels, educatieve functies en recreatief gebruik. • Herstellen van kenmerkende groenstructuren, hoger gelegen delen, woalkes (tuinwallen), drinkputten, boerenlandpaden, sjanen en walsloten. Ambitie 3: Ruimte om te beleven • Historie en identiteit worden zichtbaar gemaakt via routes, erfgoed en verhalen, waarbij het landschap fungeert als drager. • Inzetten op het realiseren van de ‘Noordboog’; een recreatieve/groene structuur vanaf de kust, via de Anna Paulownapolder, richting Wieringen. In combinatie met de voet- fietsverbinding ‘rondje Waddenbaai’ vanaf Wieringen naar Texel met beleefpunten langs de hele Waddenkust. • Het koesteren van de bestaande trekpleister, de Waddenkust, staat centraal. Er wordt ingezet op een buitendijks fietspad en kleinschalige recreatie passend bij het karakter van het gebied.
• Er ontstaat een netwerk van wandel- en fietsroutes en recreatieve ommetjes in en om het dorp, met verbindingen richting de Waddenkust en Den Oever. Woonvisie Hollands Kroon In de woonvisie van de gemeente Hollands Kroon staat dat er de afgelopen tien jaar gemiddeld 160 huishoudens per jaar bijkwamen in de gemeente. Deze groei zet zich naar verwachting ook de komende jaren voort. In de woonvisie zijn daarom een aantal speerpunten benoemd die richting geven aan het woonbeleid. • Bouwen voor de leefbaarheid: door nieuwe woningen toe te voegen en dorpen te versterken, blijft de leefbaarheid en het voorzieningenniveau op peil. • Voldoende woningen: om prettig wonen in Hollands Kroon voor iedereen haalbaar te houden, zijn er genoeg nieuwe bouwlocaties en transformaties nodig. Voor Hippolytushoef gaat het tot 2033 om circa 70 woningen in een laag scenario, 105 in een middenscenario en 145 in een hoog scenario. • Bestaande voorraad verbeteren: naast nieuwbouw is het verbeteren van bestaande woningen belangrijk. Vooral in sommige sociale huurbuurten en bij kwetsbare koopwoningen in Hippolytushoef zijn kwaliteitsverbeteringen nodig. Aandacht voor verduurzaming en leefbaarheid helpt om doorstroming te stimuleren en prettig wonen mogelijk te houden.
• Meer woonruimte zonder nieuw te bouwen: door samenwonen te stimuleren, woningsplitsing mogelijk te maken, woningen te realiseren in vrijkomend agrarisch vastgoed en recreatieterreinen om te vormen, kan extra woonruimte worden gecreëerd zonder nieuwbouw. Daarnaast is er aandacht voor het creëren van een passende woonomgeving voor verschillende doelgroepen. Er is speciale aandacht voor betaalbaar wonen en voor doelgroepen zoals senioren en starters. Voor ouderen ligt de focus op passende en toegankelijke woningen, dichtbij voorzieningen en met mogelijkheden voor ontmoeting. Het advies is dan ook om in te zetten op hofwoningen, appartementen of collectieve woonvormen voor ouderen die ook geschikt zijn voor starters, zodat de woningen ook in de toekomst flexibel inzetbaar blijven. Los van het reguliere woningbouwprogramma is er aandacht voor voldoende tijdelijke huisvesting voor arbeidsmigranten. Overig beleid Naast de Omgevingsvisie en de woonvisie sluit het toekomstbeeld ook aan bij de Nota Omgevingskwaliteit. Voor de historische linten geldt bijzonder regie en het verdient daarmee extra aandacht voor kwaliteit en uitstraling. Gedurende het opstellen van dit toekomstbeeld worden ook andere beleidsstukken op specifieke thema’s opgesteld, zoals de gemeentebrede recreatievisie, het waterplan Hippolytushoef en het Gebiedsplan Wieringen.
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 24
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 25 Het toekomstbeeld Voor het opstellen van het toekomstbeeld is gekeken welke kernkwaliteiten kunnen worden ingezet om kansen te benutten en bedreigingen te verminderen. Daarnaast worden de vastgestelde knelpunten verbeterd en aangepakt. Hippolytushoef ontwikkelt vanuit een integrale benadering waarin brede welvaart en positieve gezondheid centraal staan. Het gaat om het versterken van kwaliteit van leven, sociale netwerken en een toekomstbestendige leefomgeving. Daarbij telt ook of inwoners kunnen meedoen, zich gezond voelen en zin ervaren in hun dagelijks leven. Dit sluit naadloos aan op de dorpse identiteit, met gezamenlijkheid en omzien naar elkaar als vanzelfsprekend uitgangspunt. Dat omzien naar elkaar, via verenigingen, vrijwilligerswerk en buren die elkaar helpen, geeft veel inwoners zingeving. In Hippolytushoef komt het sterkst naar boven dat ‘Het dorp het dorp moet blijven’ zonder dat de leefbaarheid te veel onder druk komt te staan. Dat vraagt een vitale dorpsgemeenschap. Er wordt daarom vooral ingezet op het versterken en toekomstbestendig maken van bestaande woongebieden, voorzieningen en sport. Op kleine schaal wordt woningbouw op maat toegevoegd. Bovendien is het nodig de oude linten zo in te richten dat ze bijdragen aan een leefbare en gezonde woonomgeving waarin het historische en dorpse karakter weer beleefbaar is.
De kernkwaliteiten van het bestaande omliggende landschap en oude bebouwingsstructuren in het dorp vormen daarvoor de basis. Het landschap is ook het vertrekpunt om te werken aan de klimaatopgaven in het dorp. Hoe zien wij ons dorp over 10-15 jaar In Hippolytushoef beleef je op elke plek dat je woont in een bijzondere, historische, groene omgeving. De historische dorpskern gaat weer functioneren als belangrijke centrale plek waar huidige en nieuwe bewoners samenkomen om te ontmoeten, verblijven en het doen van de dagelijkse boodschappen. Ook toeristen kunnen hier de cultuurhistorie van het dorp goed beleven. Hier kunnen starters en ouderen een gepaste woning vinden. Het dorp geeft kansen voor jong en oud om gezondheid te verbeteren, door plekken voor bewegen, ontmoeten en ontspannen aan te bieden. Het dorp heeft profijt van toeristen die op zoek zijn naar rust, natuur en bewegen. In gepaste mate versterken we het kleinschalig recreatieve profiel. Inwoners en toeristen delen wandel- en fietsvoorzieningen, zowel de ommetjes in het dorp, als de routes buiten het dorp. Woningbouwontwikkeling is een middel om leefbaarheid in het dorp te versterken en meer draagvlak voor bestaande voorzieningen in het centrum te creëren. In Hippolytushoef vind je koele plekken en routes op warme dagen. Grote regenbuien veroorzaken geen overlast.
Net als de dorpsbewoners vinden ook vlinders, insecten en vogels hun plekjes in het dorp. 3. Beeld op de toekomst
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 26
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 27 Welke pijlers staan centraal? Pijler 1 - Bijzonder landschap en cultureel erfgoed als vertrekpunt Het Wieringer landschap vormt de basis voor de toekomst van Hippolytushoef. Openheid, hoogteverschillen, de nabijheid van de Waddenzee en het culturele erfgoed in het dorp, maken het dorp uniek. In het landschap ligt de focus op natuur en duurzame landbouw met een sterker kleinschalig recreatief profiel. Ecologische structuren worden vanuit het landschap het dorp in doorgetrokken, terwijl fiets- en wandelroutes vanuit het dorp het landschap in worden versterkt. Zo ontstaat een landschap dat sterker en aantrekkelijker wordt, waar bewoners en bezoekers blijven genieten van rust, ruimte en historie. Pijler 2 – Voorzieningen en woningen als basis voor een vitaal dorp Het dorpshart moet functioneren als centrale ontmoetingsplek waar bewoners en recreanten kunnen samenkomen, verblijven en dichtbij voorzieningen zijn. In gepaste mate versterken van het kleinschalig recreatieve profiel zorgt ervoor dat functies en voorzieningen elkaar nog beter aanvullen. Het geeft kansen voor jong en oud om gezondheid te verbeteren, door plekken voor bewegen, ontmoeten en ontspannen aan te bieden. Het toevoegen van woningen draagt bij aan een vitaal en toekomstbestendig Hippolytushoef.
Nieuwe woongebieden sluiten aan op de dorpse structuur en bieden ruimte aan verschillende doelgroepen, waaronder ouderen. Door zorgvuldig om te gaan met locaties en te investeren in groen en klimaatbestendigheid, ontstaat een woonomgeving die gezond, herkenbaar en verbonden blijft met het landschap. Door natuurinclusief te ontwikkelen, versterkt Hippolytushoef tegelijk het eigen groene karakter en is het dorp beter bestand tegen droogte, hitte en wateroverlast. Klimaatadaptatie wordt bij alle herinrichtingen standaard meegenomen, met extra aandacht voor vergroening, schaduw, wateropvang en een gezond leefklimaat. Pijler 3 – Bewuste mobiliteit als voorwaarde voor een leefbaar dorp Hippolytushoef blijft een dorp waar verbinding centraal staat. Aantrekkelijke en veilige routes maken wandelen en fietsen vanzelfsprekende keuzes, terwijl op de oude linten ruimte wordt gemaakt voor een veilige, groene en klimaatadaptieve inrichting die het historische en dorpse karakter weer beleefbaar maakt. Dat gebeurt door parkeren uit te plaatsen en een alternatieve ontsluitingsroute aan de zuidzijde van het dorp te onderzoeken. Een toekomstbestendig energienetwerk en goede bereikbaarheid van voorzieningen versterken de leefbaarheid en ondersteunen de duurzame ambities van het dorp.
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 28 Pijler 1 - Bijzonder landschap en cultureel erfgoed als vertrekpunt In Hippolytushoef voel je op elke plek dat je op een voormalig eiland bent. De glooiingen, de vergezichten en de Waddenkust geven het dorp een eigen karakter en inwoners een gevoel van thuis. Het landschap is niet alleen decor, maar draagt bij aan zingeving en mentaal welbevinden en vormt de basis voor een leefbaar, groen en toekomstbestendig dorp. Door erfgoed beter zichtbaar en beleefbaar te maken, versterken we de identiteit van het dorp. In het Beschermd landschap zijn alleen ontwikkelingen toegestaan die agrarisch gerelateerd zijn, een kleinschalig recreatief en openbaar profiel hebben of binnen een bestaand bouwvlak liggen. Natuur en duurzame landbouw Rondom het dorp krijgt de natuur meer ruimte, met extra aandacht voor de noordzijde: de overgang naar de Waddenzee. Vanuit het landschap worden ecologische structuren het dorp in getrokken en verbeteren zo de groenkwaliteit. Het landschap blijft zo een gezonde, veerkrachtige en aantrekkelijke plek voor mens en dier. Natuurinclusieve landbouw De Omgevingsvisie van Hollands Kroon (2026) positioneert de gemeente als agrarische hoofdstad van de toekomst, met innovatieve landbouw en de Agritech Campus als gemeentebrede speerpunten. Voor Wieringen geldt dat een kleinschalige, natuurinclusieve en
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 29 passende aanpak de gebiedseigen bijdrage is aan die bredere ambitie. De landbouw rondom het dorp ontwikkelt zich daarom steeds meer richting bedrijven die biodiversiteit en weidevogels ondersteunen, zoals kringlooplandbouw en kleinschalige en passende veehouderij. Ook bloemrijke akkerranden en erfbeplanting kunnen hieraan bijdragen. Deze manier van werken past bij het kleinschalige karakter van Wieringen. Met name de Noorderband is hiervoor geschikt, zodat weidevogelgebieden, kleinschalige veehouderij en eventuele struinpaden de beleving en kwaliteit van het landschap versterken. Water als waarde Voor samenwerking met boeren ligt een belangrijke rol bij het vasthouden van zoet water. Door zorgvuldig waterbeheer blijft het landschap beter bestand tegen droogte en klimaatverandering. Ecologische structuur De gewenste ecologische structuur wordt versterkt door groene verbindingen tussen natuur- en groengebieden te verbeteren. Bij ruimtelijke ontwikkelingen vormt de toepassing van streekeigen beplanting het uitgangspunt voor de inrichting van de openbare ruimte. Hiermee wordt de biodiversiteit bevorderd en de ruimtelijke kwaliteit van het dorp versterkt.
Door groenlinten, singels en parkjes aan te laten sluiten op het ecologische netwerk draagt Hippolytushoef bij aan de biodiversiteit op gemeenteschaal en profiteren bewoners van een gezonder dorp. Ecologische structuren kunnen worden gecombineerd met andere functies. Beleven en genieten Het buitengebied wordt een plek om te ontdekken, te ontspannen en te leren. De hoogteverschillen, de historie en de openheid van het Wieringer landschap worden beter zichtbaar en toegankelijk gemaakt. Fiets- en wandelroutes vanuit het dorp het landschap in worden daarom verbeterd en toegevoegd. De inrichting van de openbare ruimte stimuleert zo beweging en ontmoeting, met veilige wandel- en fietsroutes in en rond het dorp. Rondje Hippolytushoef Het netwerk van wandel- en fietspaden wordt verbeterd en uitgebreid van het dorp tot aan de dijk. Aan de noordoostkant van het dorp komt een struinpad, waardoor een ‘rondje vanuit het dorp’ mogelijk wordt. Daarbij kun je denken aan herstel van het voormalige boerenpad van Stroe naar Hippolytushoef (Zandburen) waarvan de contouren nog in het landschap herkenbaar zijn en die ook wel bekend stond als ‘het sammeltjes pad Toegankelijk landschap Het is wenselijk een toeristisch loket of toeristisch overstappunt (TOP) op te richten. Dit maakt het eenvoudiger om te parkeren en vervolgens te voet of op de fiets het landschap in te gaan.
Zo blijft het gebied rustig, maar wel goed bereikbaar. De TOP krijgt een plek bij de bushalte aan de Koogerweg en wordt gecombineerd met het maken van een goed overstappunt op het openbaar vervoer en het uitplaatsen van parkeerplaatsen aan de historische linten. Struinpad Rondje HippolytushoefNatuurinclusieve landbouw Te ontwikkelen ecologische structuur
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 30 Kleinschalige recreatie De omgeving biedt daarnaast ruimte voor multifunctionele landbouw, zoals boerderijwinkels, educatieve activiteiten en recreatief gebruik. Ook landschappelijk erfgoed, zoals stolpboerderijen, kan worden ingezet voor passende recreatieve functies. Zo bieden de erven aan de Noorderlaan en Gemeenelandsweg kansen voor kleinschalige recreatieve ontwikkelingen, waarbij behoud van de rustige zone in het stiltegebied en een veilige verkeerssituatie als randvoorwaarden gelden. Verblijfsplekken inzetten voor klimaatadaptatie Goede buitenruimte is zowel in de stenige dorpskern, omliggende woongebieden en nieuw te ontwikkelen gebieden van belang. Daarom wordt bij nieuwbouw en herstructurering van gebieden parken en openbare groenvoorzieningen ingericht met meer verblijfskwaliteit, een toekomstbestendige inrichting en ruimte voor biodiversiteit. Regenwater wordt opgevangen in ‘groenblauwe zones’ in de lagergelegen delen van het dorp. Dit geeft een landschap met nattere natuur, omdat het waterbergend vermogen van het landschap hier lager is. Hogergelegen groene plekken bieden schaduw en verkoeling tijdens warme periodes. Het waterbergend vermogen van de bodem is hier echter hoger, waardoor het geschikte plekken zijn om te werken aan infiltratiemogelijkheden.
Groen en erfgoed verweven De historische kern en linten vertellen het verhaal van Hippolytushoef. Monumenten, de molen en de kerken vormen herkenbare bakens in het landschap en worden met zorg behouden. Door groen en erfgoed samen te versterken, blijft dit karakter zichtbaar en beleefbaar. Bij nieuwe ontwikkelingen blijft het kleinschalige karakter van de dorpskern en de historische linten het uitgangspunt. De structuur van het oude eiland en het tracé van de geplande spoorlijn ter plaatse van de huidige N99 blijven zichtbaar en herkenbaar. De volgende kwaliteiten zijn daarbij van belang voor de herkenbaarheid van de cultuurhistorie van Hippolytushoef. Kenmerkende landschapselementen beleefbaar maken De tuinwallen, walsloten en sjanen zijn karakteristiek voor het voormalige eiland Wieringen. Binnen het Gebiedsplan Wieringen wordt gewerkt aan herstel van deze elementen en het beleefbaar maken ervan, zodat bezoekers deze unieke landschapselementen echt kunnen ervaren. Dit biedt kansen voor informatiepanelen of toegankelijke voorbeeldlocaties langs het Rondje Hippolytushoef in samenwerking met Stichting Landschapszorg Wieringen. Groene linten Langs de historische dorpslinten worden bomen geplant die zorgen voor een groene uitstraling en een prettig klimaat op straat.
Verblijfsplekken in het dorpshart Een goede buitenruimte met verblijfskwaliteit vormt een belangrijk uitgangspunt voor de dorpskern. De openbare ruimte en straten in de dorpskern worden opnieuw ingericht voor een eenduidige en hoogwaardige uitstraling. In het dorpshart wordt ingezet op aantrekkelijke verblijfsplekken met elk een eigen functie en identiteit. Daarin onderscheiden we de Kerkterp, het Groene Hart, de Kerktuin en het parkeerplein aan de Beltstraat en de routes daartussen. Dorpse entrees Vanaf de N99 zijn er twee hoofdentrees naar het dorp. Door de groene veldjes langs de Koningsweg en Elft hebben ze een geleidelijke overgang van buitengebied naar dorp. Deze landelijke uitstraling en openheid moeten behouden blijven. Bij de overige entrees, namelijk de Kremersweg, de Noordburenweg, de Gemeenelandsweg en de Stroeërkoogweg, verdienen de kwaliteit en de inrichting van de openbare ruimte aandacht. Nieuwe bebouwing die zichtbaar is vanaf een dorpsentree vraagt om extra aandacht voor beeldkwaliteit, omdat die bebouwing het visitekaartje van het dorp vormt. TOP-punt in het dorpKleinschalige recreatie in landelijk gebied Verblijfsplekken inzetten voor wateropvang woningbouwontwikkelingen Groene dorpslinten
Toekomstbeeld Hippolytushoef (30 okt '26) • 31 Het Gebiedsplan Wieringen richt zich op de inrichting van een toekomstbestendig landelijk gebied met specifieke aandacht voor het herstel van het karakteristieke cultuurlandschap. Dit toekomstbeeld sluit hierop aan. Het karakteristieke landschap van het voormalige eiland Wieringen is in de afgelopen eeuw sterk veranderd, waardoor veel historische landschapselementen zoals tuinwallen, houtsingels en walsloten zijn verdwenen. Het herstel van deze elementen is belangrijk om de unieke identiteit van Wieringen te behouden en tegelijkertijd natuur, biodiversiteit en klimaatbestendigheid te versterken. De langetermijneffecten zijn groot. Deze cultuurhistorische elementen verbinden leefgebieden met elkaar, waardoor vogels, insecten en andere dieren meer ruimte krijgen om zich te verspreiden en te ontwikkelen. Daarnaast dragen houtsingels en bomen bij aan CO2- opslag, windbeschutting en verkoeling, terwijl natuurvriendelijke sloten helpen bij het opvangen van extreme neerslag en het vasthouden van water in droge perioden. Ook voor de leefomgeving levert het herstel voordelen op. Het versterkt het herkenbare Wieringer landschap, verhoogt de recreatieve aantrekkelijkheid van het gebied en zorgt ervoor dat cultuurhistorische waarden behouden blijven voor toekomstige generaties.