1. Recycleplan Hollands Kroon.pdf

recycleplan 2021 - 2025. Hollands Kroon een schone wereld. we doen het gewoon.

het recycleplan in vogelvlucht. In dit recycleplan schetst de gemeente haar visie en ambitie over de circulaire economie. In een circulaire economie worden grondstoffen hergebruikt en bestaat er (bijna) geen restafval. Het rijk heeft de ambitie “Van Afval Naar Grondstof”. Het gaat er daarbij om dat Nederlanders niet meer dan 100 kilo restafval per persoon per jaar mogen produceren: dat is 2,5 bak van 240 liter per jaar. De reden dat het Rijk deze ambitie heeft is omdat het niet duurzaam is grondstoffen die hergebruikt kunnen worden te verbranden: daardoor zijn er immers meer nieuwe grondstoffen nodig. Het scheiden van afval is daarbij een belangrijk onderdeel. Om gemeenten te stimuleren heeft het Rijk in 2015 een prijsprikkel ingevoerd: gemeenten moeten voor elke ton restafval een bedrag aan belasting betalen (in 2021 is dat 33,15 euro per ton. Dat betekent dat het scheiden van afval niet alleen duurzaam is, maar ook kostenbesparend. Een gemeente heeft instrumenten om te sturen op de hoeveelheid restafval, door serviceprikkels en prijsprikkels in te voeren. Per maatregel kan goed voorspeld worden tot welk resultaat dat leidt. In 2017 werd de bak voor plastic, blik en drinkpakken (PBD) ingevoerd.

Dit heeft in combinatie met het minder vaak ophalen van restafval in Hollands Kroon al geleid tot een aanzienlijke daling van het aantal kilo’s restafval dat is aangeboden door de inwoners. Maar dat is niet genoeg: om verdere en forse stappen te zetten richting de ambitie die de gemeente en het Rijk eerder hebben geformuleerd, moet ook een prijsprikkel worden ingevoerd. Andere maatregelen hebben minder effect, maar kunnen wel ondersteunend zijn aan die stap, zoals het ophalen van grof restafval tegen betaling, waardoor bewoners vaker naar het afvalbrengstation gaan waar alles maximaal kan worden gescheiden.

recycleplan 2021 – 2025 | 2

inhoud.

in Nederland zijn wij het er 1

trends, doelstellingen en ambities

5

2 3

huidige inzameling Hollands Kroon resultaten Hollands Kroon

7 8

4 5 6 7 8 9

inzamelmethoden en resultaten in Nederland gemeente kan aan de knoppen draaien wat is de stap naar minder restafval? effecten van recycle-tarief effecten recycle-tarief op inwoners overige activiteiten

9 10 11 12 13 15

9.1 gerichte inwonerscommunicatie. 9.2 mogelijke aanvullende maatregelen

15 17

9.3 bron- en nascheiding 9.4 hoogbouw

20 22

9.5 participatie 10 routekaart grondstoffenplan

23 24

allemaal over eens: onze kinderen, kleinkinderen en de generaties na hen moeten in een schone wereld leven.

Bijlagen. 1 2

financieel achtergrond HVC en Hollands Kroon

27 29

Om dit te bereiken is nu actie nodig. En we moeten het samen doen.

recycleplan 2021 – 2025 | 3

inleiding. In dit recycleplan schetst de gemeente Hollands Kroon haar visie en beleid over de duurzaamheidsdoelstellingen in het afvalbeleid. De gemeente heeft sturingsinstrumenten in handen en heeft op die manier invloed op de hoeveelheid afval dat verbrand of gerecycled wordt. Het Rijk heeft de VANG (Van Afval Naar Grondstof) doelstelling bepaald, die doelstelling bestaat eruit dat bewoners van Nederlandse gemeenten vanaf 2020 nog maar 100 kilo restafval per persoon produceren, en in 2025 zelfs nog maar 30 kilo per persoon. Om gemeenten nog meer te stimuleren, is er een rijksbelasting geheven op het verbranden van restafval. Die belasting is opgelopen van € 0,- per ton in 2013 naar € 33,15 in 2021.

Hollands Kroon In 2017 is er een bak voor plastic, blik en drinkpakken uitgerold bij de laagbouwwoningen. Daardoor is de hoeveelheid fijn restafval gedaald van 225 kilo in 2016 naar 170 kilo in 2020. Dat zijn goede resultaten. In november 2019 heeft vervolgens een gesprek met de gemeenteraad plaatsgevonden over de gemeentelijke ambities en in september 2020 heeft de gemeenteraad in principe ingestemd met het voorstel van het college van burgemeester en wethouders om het recycle-tarief verder uit te werken en hier na besluitvorming in juni 2021 per 1 januari 2022 mee te starten. In dit stuk wordt aangegeven op welke manier de vastgestelde ambitie bereikt kan worden.

recycleplan 2021 – 2025 | 4

1 trends, doelstellingen en ambities.

VANG doelstelling Het landelijke doel is om in 2020 naar 100 kilo restafval per persoon per jaar te gaan met een verdere afname naar 30 kilo restafval in 2025. Daarnaast geldt een hergebruikpercentage van 75%.

Doelstelling en ambitie Hollands Kroon

Andere trends:

De gemeente Hollands Kroon heeft de ambitie om toe te werken naar 100 kilo restafval per inwoner in 2022 en een verdere daling in de jaren daarna. Daarbij moeten de lasten voor bewoners beheersbaar zijn.

•

De kosten voor verwerking van stromen stijgen, daar heeft niemand invloed op: stromen die geld kosten (grof restafval, hout, harde kunststoffen) worden duurder en stromen die geld opleveren (papier, metaal) leveren minder op

•

Als gevolg hiervan steeg van 2019 naar 2020 de afvalstoffenheffing voor bij Nederlandse gemeenten gemiddeld 8%

•

Verwerking van fijn en grof restafval zijn op een enkele stroom na (KCA, matrassen) het duurst

•

Er is een discussie gaande over de voordelen van thuis afval scheiden en over de voordelen van machinaal scheiden (zie paragraaf aanvullende onderwerpen)

Trend: prijsprikkel In het oosten van Nederland is een groot aantal gemeenten al overgestapt op een systeem met prijsprikkel. Inwoners betalen voor het daadwerkelijk door hen aangeboden restafval. Goede afvalscheiders worden hierbij beloond. In het westen van Nederland hebben gemeenten vooral gekozen voor het invoeren van een serviceprikkel. Hierbij kan gedacht worden aan de uitgifte van de bak voor plastic, blik en drinkpakken. De inwoner wordt geserviced bij het aan huis aanbieden van deze grondstoffen. Gemeenten die de prijsprikkel én serviceprikkel combineren laten de beste resultaten zien op het gebied van afvalscheiding en kostenbeheersing.

recycleplan 2021 – 2025 | 5

Alle plastic, blik en drinkpakken van Hollands Kroon worden

gesorteerd en gerecycled tot (her)bruikbare grondstoffen.

2 huidige inzameling Hollands Kroon. Hoogbouw

Laagbouw

huishoudelijk restafval

verzamelcontainers

bak elke 4 weken

gft en etensresten

Niet

bak elke 2 weken

plastic, blik en drinkpakken

zakken elke 2 weken

bak elke 4 weken

papier

verenigingen en verzamelcontainers

verenigingen en verzamelcontainers en 1 wijk bakken elke 4 weken

textiel

verzamelcontainers

verzamelcontainers

glas

verzamelcontainers

verzamelcontainers

grof restafval

op afroep, zonder extra kosten

op afroep, zonder extra kosten

overig grof afval

afvalbrengstation

afvalbrengstation

recycleplan 2021 – 2025 | 7

3 resultaten Hollands Kroon. Inhoud restafvalbak

gft + etensresten: 44 kilo (30%)

Er zitten nog veel grondstoffen

papier + karton: 8 kilo (5 %)

in het restafval. Ongeveer een

derde is gft en etensresten,

De afvalinzameling (manier en frequentie) in de gemeente Hollands Kroon wordt beoordeeld met het rapportcijfer 7,0

glas: 5 kilo (4 %)

terwijl daar wel voorzieningen voor zijn. Het is dus zaak om te zoeken naar de juiste prikkel om bewoners hun afval in de

plastic verpakkingen, blik en drinkpakken: 12 kilo (8 %) overig herbruikbaar: 33 kilo (23 %) (o.a. apparaten, harde kunststoffen, puin, hout)

textiel: 7 kilo (5%)

juiste bak te laten gooien. Maar een klein gedeelte is écht restafval

Inwoners van gemeente Hollands Kroon geven de dienstverlening van HVC het rapportcijfer 7,1.

Restafval, inclusief 9 kilo luiers: 37 kilo (25 %) Totaal 147 kilo fijn huishoudelijk restafval per persoon per jaar

In Hollands Kroon werd in 2020 nog 147 kilo fijn restafval en 23 kilo grof restafval (totaal 170 kilo) per persoon per jaar ingezameld. Dat is in het HVC gebied een mooi resultaat, maar het is nog wel ver verwijderd van de doelstelling van 100 kilo.

recycleplan 2021 – 2025 | 8

4 inzamelmethoden en resultaten in Nederland. 5 verschillende inzamelmethoden Er zijn verschillende mogelijkheden om te komen tot minder restafval. Deze zijn grofweg in

Grof + fijn restafval (in kg/inwoner per jaar)

te delen in twee categorieën: 1) serviceprikkel en 2) prijsprikkel (profiel 4 t/m 6).

Verschillende gemeenten zijn begonnen met het invoeren van een serviceprikkel. Voorbeelden hiervan zijn de invoering van een plasticbak aan huis in combinatie met het minder vaak ophalen van restafval. Of het restafval wat verder weg in wijkcontainers laten brengen, in combinatie met bakken aan huis voor andere grondstoffen zoals plastic en gft en etensresten. De maatregelen, in combinatie met het makkelijker maken om thuis afval te scheiden, motiveren inwoners tot betere afvalscheiding. Onderzoek van HVC in samenwerking met onderzoeksbureau Eureco laat zien dat de grootste groep gemeenten hiermee resultaten tussen de 150 en 180 kg behalen. Resultaten in het land laten zien dat een combinatie van een serviceprikkel én een prijsprikkel nodig is om de landelijke doelstelling van 2020 te bereiken (100 kilo restafval per persoon per jaar). De grafiek hiernaast geeft het resultaat weer van de verschillende maatregelen. Per inzamelprofiel is in bepaalde marges goed te voorspellen welk resultaat wordt gehaald. Dat betekent ook dat er binnen een bepaald inzamelprofiel weinig maatregelen zijn met een aanzienlijke impact. Conclusie Alleen met een trendbreuk kan de gemeente Hollands Kroon stappen zetten richting de VANG doelstelling.

*Diftar Onderzoek van Eureco onder 275 gemeenten naar resultaten van het inzamelsysteem. recycleplan 2021 – 2025 | 9

5 gemeente kan aan de knoppen draaien. Gemeenten kunnen serviceprikkels en prijsprikkels invoeren, die hebben vaak een effect op de kosten en op het milieu resultaat. Een paar voorbeelden: •

•

Elke week gft en etensresten ophalen (=hogere service) •

Hogere inzamelkosten

•

Licht hoger milieurendement

Grof afval halen tegen betaling (=lagere service) •

Lagere inzamelkosten en lagere verwerkingskosten

•

Hoger milieurendement: verschillende stromen op het ABS in plaats van 1

Over het algemeen geldt: hoe minder restafval, hoe lager de kosten. Gemeenten die de kosten beheersbaar willen houden, nemen dus maatregelen die gericht zijn op minder restafval.

stroom grof restafval In onderstaand figuur wordt het verband weergegeven tussen de afvalbeheerskosten en de hoeveelheid restafval. Kort samengevat: hoe minder restafval, hoe lager de kosten. En de gemeenten met weinig restafval en lage kosten hebben altijd een prijsprikkel.

recycleplan 2021 – 2025 | 10

6 wat is de stap naar minder restafval? Situatie Hollands Kroon

Grof + fijn restafval

In het overzicht hiernaast wordt het verband aangegeven tussen het inzamelprofiel en de

(in kg/inwoner per jaar)

hoeveelheid restafval die per inwoner wordt ingezameld. Momenteel wordt in gemeente

Hollands Kroon restafval en plastic, blik en drinkpakken elke 4 weken aan huis ingezameld. De gemeente valt daarmee in profiel twee. Dat sluit aan bij de verwachte resultaten op basis

stap naar recycle-tarief vanaf huidige profiel 2

van het overzicht met inzamelsystemen. De enige mogelijkheid om stappen te zetten richting een substantiële daling van de hoeveelheid restafval is de overstap naar een ander profiel: de invoering van recycle-tarief. Doordat bewoners moeten gaan betalen voor het aanbieden van restafval, zullen zij geneigd zijn om nog beter hun afval te scheiden. Bij een stap van het huidige systeem naar profiel vijf wordt een aanzienlijke daling van de hoeveelheid restafval verwacht. Daar is wel een aantal randvoorwaarden aan verbonden: •

Alle bakken aan huis voor restafval zijn gechipt

•

Uitbreiding van voorzieningen om afval te scheiden bij hoogbouw (gft, glas, papier,

textiel).

4% 57% van de inwoners van gemeente Hollands Kroon staat positief of neutraal tegenover het recycle-tarief. 38% van de inwoners is negatief en een klein percentage inwoners heeft geen mening.

38% 57%

postitief en neutraal

negatief

weet niet

recycleplan 2021 – 2025 | 11

7 effecten van recycle-tarief. Effecten Hollands Kroon

Hoe werkt recycle-tarief?

De effecten van invoering van het recycle-tarief zijn door HVC op hoofdlijnen doorgerekend. en gekwantificeerd in een mogelijke besparing van de afvalbeheerkosten. Bedragen worden

Recycle-tarief is een nieuwe manier van het berekenen van de afvalstoffenheffing. Bent u een goede afvalscheider en heeft u weinig restafval? Dan betaalt u ook minder!

concreter gemaakt bioj het doen van een aanbieding: •

Een stap naar profiel 5 zou kunnen leiden tot een daling van de hoeveelheid restafval tot ongeveer 103 kilo (inclusief grof huishoudelijk afval)

•

Een vervolgstap naar profiel 6 zou kunnen leiden tot een verdere daling naar 70 kilo restafval per persoon per jaar

Financieel: •

Zonder maatregelen zullen de kosten lineair stijgen, zie grijze lijn in grafiek hieronder.

•

De overstap naar het recycle-tarief kan de stijging van de kosten beheersbaar houden. Zie voor de mogelijke kostenbesparing t.o.v. het huidige systeem de afzonderlijk aanbieding aan uw gemeente.

Achtergrond: restafval is het duurst om te verwerken, dus hoe minder restafval, hoe lager de kosten bij ongewijzigd beleid

Bij recycle-tarief bestaat de afvalstoffenheffing uit 2 delen: een vast en een variabel deel.

recycle-tarief 200

KG per inwoner

kosten!

Situatie nu: afvalstoffenheffing is voor iedereen gelijk.

170

Nieuwe situatie: u heeft invloed op de hoogte van het variabele deel van de heffing.

Stap naar:

Per wha*

Totaal gemeente

Profiel 5

€10 - € 15

€ 250.000 - € 275.000

Profiel 6

€15 - € 20

€ 325.000 - € 350.000

150 103 100

70

50 0 Hollands Kroon huidig resultaat

VANG doelstelling 2020

profiel 5

profiel 6

VANG doelstelling 2025

recycleplan 2021 – 2025 | 12

8 effecten recycle-tarief op inwoners. Gezin met kinderen in luiers

Inwoners met medische indicatie

•

•

• •

Zij hebben die periode relatief meer restafval en betalen zonder maatwerk dus extra Alternatieven zijn er in de vorm van wasbare luiers. Voor woonhuisaansluitingen met 3 of meer kinderen in de luiers kan een tweede restafvalbak of pas voor een container voor restafval worden aangevraagd. Hier zijn kosten aan verbonden.

•

Zij hebben relatief meer restafval en betalen zonder maatwerk dus extra Voor inwoners met een medische indicatie kan een tweede restafvalbak of pas voor een verzamelcontainer voor restafval worden aangevraagd. Hier zijn geen kosten aan verbonden. Voor het gebruik van de restafvalcontainer(s) krijgt de inwoner per jaar een eenmalige vergoeding of een andere vorm van compensatie.

Bewoners van hoogbouw • •

Recycle-tarief werkt via de afvalpas op de wijkcontainer voor restafval. Deze bewoners kunnen straks ook hun gft en etensresten gescheiden aanbieden

Gezin in laagbouw • •

•

Dit gezin betaalt straks op basis van het aantal keer dat de restafvalcontainer wordt aangeboden voor lediging De goede afvalscheider wordt beloond: de meesten zetten hun bak straks niet meer alle inzamelrondes buiten en betalen minder afvalstoffenheffing Mogelijkheid voor gratis extra plasticbak en groene bak.

recycleplan 2021 – 2025 | 13

Een aantal scholen is al ‘afvalvrij’, HVC inzamelaars komen graag langs. Kinderen weten best veel over afval scheiden. Jong geleerd….

9 overige activiteiten. 9.1 gerichte inwonerscommunicatie Om als gemeente betere milieuresultaten te halen is het goed afval scheiden door inwoners essentieel. Duidelijke voorlichting over het nut en noodzaak van afval scheiden en informatie hoe mensen het beste kunnen scheiden is belangrijk. Naast minder restafval is het belangrijk dat er ook veel aandacht gegeven wordt aan de kwaliteit van de verschillende

Aandacht voor taal: • Aansluiting bij landelijke richtlijn RWS • Rekening houden met taalniveaus (B-1) • Korte, duidelijke zinnen • Woorden die iedereen kent • Iconen • Eenduidig, herkenbaar, simpel, relevant • Informatie in meerdere talen

stromen. Voor de inwoner moet het helder zijn wat de gevolgen zijn van verkeerd afval

iconen op o.a. afvalbrengstation

scheiden. Communicatiepakket HVC heeft een communicatiepakket gericht op diverse stromen, waaronder gft en etensresten, papier en plastic, blik en drinkpakken. Het communicatiepakket van HVC is getoetst op gebruikerservaring en begrijpelijkheid door onder andere het panel van MarketResponse.

HVC afval-app Veel mensen uit Hollands Kroon gebruiken de HVC-app. Inwoners krijgen een melding wanneer het afval wordt opgehaald, en zij gebruiken de Afvalwijzer. Door het maken van een foto van een verpakking of het scannen van een barcode wordt direct duidelijk in welke bak het afval hoort. Klantenservice voor vragen en klachten Inwoners uit Hollands Kroon kunnen chatten, bellen, mailen of contact zoeken

Afval scheiden wordt zo leuker.

93% van de gebruikers van de HVC app in Hollands Kroon is tevreden hierover. (KTO 2020)

via social media voor alle vragen en opmerkingen. Er zijn diverse 'zelfservicemodules' waarmee inwoners van Hollands Kroon zelf hun afvalzaken kunnen regelen op het moment dat het hen uitkomt. Bijvoorbeeld het aanvragen van een afvalpas. recycleplan 2021 – 2025 | 15

Campagnes

Nieuwe HVC-app met extra functies voor recycle-tarief

Gedurende het jaar worden er diverse communicatiecampagnes ingezet. Campagne-opzet

De HVC-app helpt je bij het scheiden van afval. Want of je nu in een boerderij, een rijtjeshuis of

en resultaten worden teruggekoppeld en verbeterd waar nodig voor een volgende

een flat woont: iedereen heeft afval. Woon je alleen of met meerderen? Heb je huisdieren of

campagne.

niet? De nieuwe app geeft tips die afval scheiden in iedere situatie makkelijker maakt.

Drie elementen in communicatie van campagnes

De app daagt je uit; lukt het jou om beter afval te scheiden en minder restafval over te houden?

• •

Offline: advertenties in kranten en bladen, zichtbaarheid op auto's

In de app stel je zelf een doel en word je uitgedaagd om dit doel te halen. Dit past goed bij

en afvalbrengstations.

recycle-tarief; hoe beter je afval scheidt, hoe minder restafval er over blijft. Zo zorg je ervoor dat

Online: drempelvrije website, berichten op social media, in de HVC-app of via online

het variabele deel van je recycle-tarief laag blijft.

nieuwsbrief (6x per jaar). •

Persoonlijk contact: afvalcoaches, promotruck, kijkdagen en bewonersavonden

De ontwikkeling gaat na de lancering verder. De app wordt uitgebreid met de functie om storingen van containers te tonen en een gamecentre. Door uitdagende games wordt afval

scheiden nog leuker! Wat zit er allemaal in de app? •

Afvalkalender

•

Actuele meldingen (bv. vertraging door weersomstandigheden)

•

Feedback en tips over afval en energie

•

Wijzigingen afvalinzameling

•

Herinnering om bak buiten te zetten

•

Afvalwijzer (o.a. via foto en barcode)

•

Adressen en locaties (ABS’en en containers)

•

Informatie over energie van HVC

•

Veelgestelde vragen

•

Klantenservice afval en energie (zowel via social media, chat en telefoon) recycleplan 2021 – 2025 | 16

9.2 mogelijke aanvullende maatregelen We hebben gezien dat de gemeente alleen echte impact kan maken, indien er wordt overgestapt op een ander profiel. Alle andere maatregelen kunnen wel degelijk worden ervaren als positief, maar zullen niet of beperkt leiden tot een daling van het restafval. Hieronder staat een aantal mogelijkheden. Per maatregel wordt er een plan gemaakt, die indien noodzakelijk nog wordt voorgelegd aan het college. Recycle-tarief op grof afval Grof afval dat aan huis wordt opgehaald, gaat in de kraakperswagen. Daarna kan er zeer beperkt worden gesorteerd. Wanneer inwoners moeten betalen voor het laten ophalen van grof restafval, zullen zij eerder naar het afvalbrengstation gaan, waar het nog in 26 monostromen (grondstoffen) kan worden gescheiden. Dat is niet alleen duurzamer, maar leidt ook tot lagere kosten: grondstoffen zijn minder duur dan verwerking van grof restafval. Deze maatregel is reeds meegenomen in de aanbieding en doorrekening voor het recycletarief als uitgangspunt. Aanhangwagenservice Aanvullend op grof afval ophalen tegen betaling kan gemeente Hollands Kroon een aanhangwagenservice bieden aan haar inwoners. Uitleen vindt plaats via Boedelbak en/of een lokale verhuurder met voldoende dekking in de gemeente. De inwoner haalt de aanhangwagen op en haalt een stempel op bij het afvalbrengstation.

Vervolgens registreert de verhuurder dit gebruik als gratis voor de bewoner;

Verruimen openingstijden afvalbrengstation Eén van de gevolgen van Corona is het extra vrijkomende grof afval. In het najaar van 2020 heeft HVC een voorstel gedaan voor het verruimen van de openingstijden. Gemeenten ondersteunen de verruimde service, alleen de extra kosten die daarmee gepaard gaan, staan niet in verhouding tot overige forse kostenstijgingen waar gemeenten in deze Corona-pandemie mee geconfronteerd worden. HVC onderzoekt nu welke alternatieven er zijn, binnen bestaande kosten of met slechts een lichte kostenverhoging

Bedrijfsmatig afval weren Er belandt nog veel bedrijfsmatig afval in het huishoudelijk restafval. Dit kan worden voorkomen door geen toegangspas voor ondergrondse containers te verstrekken aan ondernemers, bakken aan huis te chippen en te controleren en handhaven op een eigen inzamelmiddel en contract met een particuliere inzamelaar (evt. kan de gemeente bij ruimtegebrek ondergrondse containers plaatsen voor de ondernemers). Hiermee daalt de hoeveelheid huishoudelijk restafval met ca. 5 - 10%. Verbeteren inzamelprestaties gft en etensresten Omwille van een betere kwaliteit en om ruimte te creëren is het van belang om snoeiafval apart te houden en in te zamelen in voor en najaar. Dit kan door deze stroom te promoten op het afvalbrengstation. Als gevolg hiervan hoeft de inzamelfrequentie niet omhoog in de zomermaanden. Daarnaast is het belangrijk om de hoogbouw te faciliteren met gfe-cocons. Hiermee wordt al rekening gehouden in de business case recycle-tarief. Tot slot kunnen afvalcoaches worden ingezet om meer op kwaliteit te sturen en kan gedacht worden aan het gratis verstrekken van composteerbare zakjes (keukenmanagement). Optimaliseren papierinzameling De huidige inzamelfrequentie ligt hoog en de opbrengsten zijn fors gedaald. De vergoedingen aan verenigingen liggen boven de marktprijs voor oud papier.

Daarnaast is de vraag in hoeverre inzameling via verenigingen toekomstbestendig is. Om de kosten te beheersen kan worden gedacht aan het aanpassen van de inzamelfrequentie en wijziging van inzamelroutes ter voorkoming van een kostenstijging voor de gemeente. Of er kan gekozen worden voor een bak aan huis voor papier. Hiervan is al enige jaren sprake in de Wieringermeer. De uitrol van een bak kan in samenwerking met verenigingen, en zal uiteindelijk meer papier opleveren dan de huidige losse inzameling. De introductie van de papierbak aan huis kan gecombineerd worden met de stap naar profiel 6 (rest op afstand) op een later moment. De huidige minicontainer voor restafval wordt dan als papierbak ingezet. Bij hoogbouw kan gekeken worden of het aantal verzamelcontainers volstaat.

recycleplan 2021 – 2025 | 17

Optimaliseren textielinzameling Het huidige aantal containers voor textiel kan uitgebreid worden. Dat zouden ook bovengrondse containers kunnen zijn, die vervolgens met de hand worden geleegd: op die manier kan de vervuiling er beter uitgehaald worden. Daarnaast kan worden gedacht aan het verwijderen van illegale textielcontainers (Handhaving) en aan het herijken van de samenwerking met de kringloopbedrijven. Met deze maatregelen komt het gescheiden textiel volledig ten goede van de afvalstoffenheffing, is duidelijk in de keten waar het textiel naartoe gaat en kan er maximaal hergebruik worden geborgd. Structurele inzet afvalcoaching Afvalcoaches kunnen o.a. worden ingezet om inwoners te adviseren over hoe zij hun afval beter kunnen scheiden, om meldingen van afvalproblemen af te handelen in de wijk en om afvalcontroles uit te voeren. Afvalvrije scholen HVC heeft een programma om op basisscholen afval te scheiden. Een aantal scholen in Hollands Kroon neemt hier al aan deel, maar uitbreiding is mogelijk. Na een introductiedag met de chauffeurs van HVC en een vuilniswagen op het schoolplein, kunnen de kinderen in elke klas afval in verschillende stromen inzamelen. HVC neemt dat afval mee in haar reguliere routes. Jong geleerd, oud gedaan Inzamelsysteem voor kleine stromen HVC ziet nog regelmatig klein grof afval in het restafval.

Voor inwoners is het dan net te veel moeite om naar het afvalbrengstation te gaan. Door de service op buurtniveau te verhogen, kunnen we deze stromen uit het restafval halen. Dit kan door kleine grondstoffencontainers te plaatsen voor frituurolie, kleine elektrische apparaten en ministromen (batterijen, cd’s). Optioneel kan daarbij een recycle-kraam (een soort miniafvalbrengstation die langs winkelcentra gaat) worden ingezet als promotiecampagne.

recycleplan 2021 – 2025 | 18

Overzicht effecten van enkele aanvullende maatregelen.

maatregel

Structurele inzet afvalcoaching, bewoners worden geholpen met specifieke vragen en problemen en kunnen helpen met maatwerk

effect milieu

effect service

effect kosten

Deze maatregelen worden uitgewerkt in aparte voorstellen die indien noodzakelijk worden voorgelegd aan het college.

Let op: In de praktijk blijkt dat dit soort maatregelen niet veel effect hebben op de hoeveelheid restafval, maar wel als sympathiek worden ervaren.

Optimaliseren papierinzameling

Optimaliseren textielinzameling, bijvoorbeeld door uitbreiden aantal containers en andere manier van inzamelen

Inzamelsysteem voor kleine stromen, door inzet van een recyclekraam en enkele bakken voor kleine stromen, mogelijk in combinatie met afschaffen KCA-wagen Afvalvrije scholen: HVC heeft een programma om op basisscholen afval te scheiden: jong geleerd, oud gedaan

recycleplan 2021 – 2025 | 19

9.3 bron- en nascheiding.

Machinaal gescheiden plastic, blik en

Thuis gescheiden plastic, blik en drinkpakken

drinkpakken (uitvergroot foto linkerkant)

(uitvergroot foto rechterkant)

In de media is altijd veel aandacht voor de discussie over wat nu beter is: thuis afval scheiden of machinaal scheiden. Het enige juiste antwoord op die vraag is dat het beide moet. Dat gebeurt momenteel ook al in Hollands Kroon. Over het algemeen geldt: we doen aan thuis scheiden waar het kan (laagbouw), en machinaal scheiden waar het nog niet mogelijk is (hoogbouw). Enkele grote gemeenten met veel hoogbouw maken daarom ook de keuze om alleen nog maar aan machinaal scheiden te doen. Foto: Loshal van de kunststofsorteerinstallatie (KSI) in Heerenveen

machinaal gescheiden

thuis gescheiden

plastic, blik en drinkpakken

plastic, blik en drinkpakken recycleplan 2021 – 2025 | 20

Enkele belangrijke opmerkingen:

Afval scheiden via 2 routes: bron- en nascheiding

•

recycling & verwerking plastic, blik en drinkpakken

Alleen plastic, blik en drinkpakken kan machinaal gescheiden worden. Gft en etensresten, papier en textiel kunnen niet gerecycled worden als het met restafval in aanraking is geweest.

•

De kwaliteit van thuis gescheiden materiaal is beter dan machinaal gescheiden plastic.

•

Gemeenten ontvangen een bedrag per ton voor thuis gescheiden materiaal, niet voor machinaal gescheiden materiaal. Daardoor is thuis afval scheiden in de laagbouw goedkoper.

•

Met alleen machinaal scheiden wordt de VANG-doelstelling niet gerealiseerd.

•

Door plastic, blik en drinkpakken thuis te scheiden gaan inwoners ook andere stromen beter scheiden, waardoor er minder restafval overblijft dan bij machinaal scheiden.

HVC heeft bron- én nascheiding:

Kosten bron- versus nascheiding De gemeente heeft hoge kosten voor verwerking van restafval, maar krijgt juist een uitkering uit het Afvalfonds voor brongescheiden plastic, blik en drinkpakken, concreet: • De verwerking van restafval kost € 101,58 per ton* (2021), ook als dit afval wordt nagescheiden. • De gemeente ontvangt € 245 per ton (2021) van het Afvalfonds voor goedgekeurd, brongescheiden plastic, blik en drinkpakken. • Het verschil per ton is dus ruim € 346. * Excl. btw en afvalstoffenbelasting. •

Meestal met bakken aan huis voor

•

plastic, blik en drinkpakken (PBD). •

140 kton ten behoeve van

In sommige gemeenten nog met zakken.

Nascheidingsinstallatie (Alkmaar): hoogbouw

•

Mogelijkheid tot opschalen capaciteit.

Belangrijkste conclusie: Bij nascheiding wordt meer restafval ingezameld dan bij bronscheiding. Dat is financieel nadelig voor een gemeente, omdat elke ton die bij bronscheiding apart wordt ingezameld geen geld kost, maar juist geld oplevert. Het verschil per ton is fors en daarom zal invoering van nascheiding bij de laagbouw in Hollands Kroon leiden tot een kostenstijging. recycleplan 2021 – 2025 | 21

9.4 hoogbouw De hoogbouw in Hollands Kroon kan momenteel een deel van hun afval scheiden, maar een deel ook niet. Glas, papier en textiel kunnen inwoners brengen naar verzamelcontainers in de buurt. Zo wordt het aantal glascontainers in 2021 op orde gebracht. Maar voor gft en etensresten is niet overal een goede voorziening. Er zijn goede resultaten met bovengrondse cocons met toegangscontrole. Daardoor zal een deel van de hoogbouwbewoners hun gft en etensresten gaan scheiden en zo wordt er minder restafval geproduceerd. Als er straks recycle-tarief wordt ingevoerd en de inzamelvoorzieningen worden uitgebreid, zullen bewoners hun afval beter gaan scheiden. Er komen dan meer verzamelcontainers voor de genoemde grondstoffen, vooral voor gft en etensresten.

recycleplan 2021 – 2025 | 22

9.5 participatie. Gemeenten kunnen op verschillende manieren bewoners laten meedenken. Zowel de vorm kan verschillen als het abstractieniveau waarover bewoners kunnen meepraten. De gemeente Hollands Kroon kiest voor de vaststelling van het beleid en maatregelen door de gemeenteraad. Het communicatieplan geeft weer op welke wijze alle inwoners worden geïnformeerd over de invoering van het recycle-tarief. Na besluitvorming start een intensief communicatie

traject naar de datum van implementatie van het recycle-tarief toe. Specifieke doelgroepen krijgen extra aandacht. Bewoners kunnen na besluitvorming binnen de gestelde kaders meedenken over vormen van maatwerk.

recycleplan 2021 – 2025 | 23

10 routekaart recycleplan. Q2 2022 e.v.

optimalisaties doorvoeren

Q1 2021 Q4 2021

start opstellen Recycleplan en formuleren beleidskeuzes recycle-tarief

vaststellen heffingen

Q3-Q4 2021

•

voorbereidingen treffen • • Q2 2021

vaststellen Recycleplan en start opstellen implementatieplan recycle-tarief

• •

•

Beeldvormende raadsvergadering 29 april Exacte bepaling van extra aantal containers voor gft en etensresten en glas Collegebesluit en raadsbesluit

• • •

Plaatsen voorzieningen hoogbouw Belastingsystemen op orde Communicatie richting inwoners Mogelijke Invoering grof afval tegen betaling per 1 januari 2022 voorbereiden

Vast tarief en variabel tarief

Q1 2022

Keuzes nog nader te bepalen en verder in de tijd te zetten, enkele voorbeelden: • Combinatie rest op afstand en invoering bak voor papier • Inzamelsysteem voor kleine stromen

afvalcoaching Q1 2022

invoeren recycle-tarief

•

Start van nieuwe systeem!

recycleplan 2021 – 2025 | 24

Afval inzamelen gebeurt zo duurzaam mogelijk. De eerste elektrische zijlader rijdt al!

bijlagen.

bijlage 1: financieel. maatregel​

Globale verwachte jaarlijkse kosten en besparingen ten opzichte van huidige kosten (prijspeil en tarieven 2021)

Invoering recycle-tarief (profiel 5)

​Besparing van ongeveer € 400.000,- (veroorzaakt door een daling van de verwerkingskosten die hoger is dan de stijging van de inzamel- en beheerskosten, inclusief voordeel op verbrandingsbelasting en inkomsten van grof vuil ophalen tegen betaling en inclusief project- en communicatiekosten)

Invoering recycletarief (profiel 6)

Besparing op enig moment nader te bepalen. Mede afhankelijk van het effect van de invoering van het recycle-tarief in profiel 5

Grof afval ophalen tegen betaling

Zit meegenomen in het voorstel recycle-tarief. Inkomsten voor de meldingen vervallen rechtstreeks aan de gemeente.

Structurele inzet afvalcoaching

​kosten te offreren op basis van de gewenste afname/actie of afname van een strippenkaart van € 1.000,., € 2.000 of € 5.000 (bedragen staan voor een x aantal uur)

Optimaliseren papierinzameling

​Sterk afhankelijk van de keuze. Bijv in combinatie met stap naar profiel 6

Optimaliseren textielinzameling

​Naar verwachting kostenneutraal

Inzamelsysteem voor kleine stromen (recyclekraam)

​Kosten afhankelijk van gewenste inzet. Bijvoorbeeld: € 7.500, op basis van 9 dagen, op afwisselend 4 locaties, incl. inzet afvalcoaching en communicatiekosten

Inzamelsysteem voor kleine stromen (kleine grondstoffencontainers voor frituurolie, kleine elektrische apparaten en ministromen)

Kosten indicatief geraamd op € 10.000 op basis van drie bakken op één locatie

Afvalvrije scholen

​Geen kosten of besparing voor gemeente, wel een besparing voor deelnemende scholen

recycleplan 2021 – 2025 | 29

bijlage 2: achtergrond HVC en Hollands Kroon. Wie zijn we

Onze kernwaarden

HVC is een duurzaam energie- en afvalbedrijf van 44 gemeenten en 6 waterschappen. Wij zien een toekomst waarin we energie schoon opwekken en grondstoffen hergebruiken. Alles

wat we doen bij HVC draagt hier aan bij. En dat doen we het liefst samen. Met gemeenten, waterschappen én met inwoners. Zodat we daar nu en in de toekomst de vruchten van kunnen plukken. De energie die we leveren aan gemeenten en inwoners wordt steeds duurzamer opgewekt. Gft zetten we onder andere om in groen gas, warmte van onze installaties gebruiken we om huizen en gebouwen mee te verwarmen. Zon en wind benutten we waar het kan. We onderzoeken de mogelijkheden voor andere duurzame warmtebronnen (geothermie, oppervlakte- en rioolwater) en realiseren waar mogelijk projecten met deze warmtebronnen.

Onze activiteiten

Het afval dat we inzamelen bij de mensen thuis en bij de afvalbrengstations recyclen we zo veel mogelijk tot nieuwe producten. Zo blijven waardevolle grondstoffen behouden. Goed

voor het milieu en goed voor de mensen die van onze diensten gebruik maken.

recycleplan 2021 – 2025 | 27

Verzorgingsgebied

Strategische pijlers Wij helpen gemeenten en waterschappen hun klimaatdoelstellingen en ambities op het gebied van energie en hergebruik te behalen. Dit doen wij door:

HVC-gemeenten en -waterschappen

HVC-activiteiten

Warmtenetten te ontwikkelen om aardgasvrije wijken te realiseren in samenwerking met gemeenten en woningcorporaties. De warmte die we produceren met onze bio- en afvalenergiecentrales benutten we als bron voor onze warmtenetten. Daarnaast zetten we in op alternatieve duurzame bronnen, zoals aardwarmte en aquathermie. Inwoners stimuleren hun afval te scheiden om zoveel mogelijk materialen te kunnen hergebruiken. Brongescheiden inzameling is het uitgangspunt. Aanvullend zeten we waar nodig (bijvoorbeeld bij hoogbouw) onze scheidingsinstallatie in om nog bruikbare stromen uit het restafval te halen. Restafval zorgvuldig te verwerken en waardevolle grondstoffen terug te winnen en uit het restafval zoveel mogelijk warmte en elektriciteit te produceren. Continuïteit te waarborgen voor de verwerking van slib en het terugwinnen van waardevolle materialen uit zuiveringsslib.

recycleplan 2021 – 2025 | 28