1. Rapport plangebied (park) Cultuurweg Middenmeer.pdf
Tekst van het document
Agriport
Opgave Westflank
Ontwerpverkenning Park Westflank Agriport A7 Presentatie Raadsvergadering 04-07-2023
Colofon Ontwerper:
HB Adviesbureau Comeniusstraat 7 1817 MS Alkmaar
Documentnaam:
Ontwerpverkenning Park Westflank Agriport A7
Status:
Concept
Datum:
4 juli 2023
Team:
Anne Leltz Bart Oud Frank Miedema Maithe Vos Martin Verschure Pierre van der Wielen Robert van der Horst
Opdrachtgever:
Agriport A7 Gemeente Hollands Kroon HHNK
Agriport - Opgave Westflank
Programma
1. 2. 3. 4. 5. 6.
Projectopgave Analyse Structuur schetsontwerp Varianten - Natuur - Recreatie Het park in de Wieringermeerpolder Vragen
1. Projectopgave
Agriport - Opgave Westflank
Projectopgave Introductie Om het watersysteem voor de ontwikkelingen op Agriport A7 robuust op orde te krijgen is een kavel aangewezen waarop deze waterberging moet plaatsvinden. Technisch kan het watersysteem op orde gebracht worden, maar er blijven dan wel kansen liggen. Vanuit de aangenomen motie Park Cultuurweg Middenmeer van 29 juni 2021en de haalbaarheidsstudie die op 11 januari 2022 is gepresenteerd is de vervolgstap gezet om een integraal ontwerp te maken samen met HHNK en Agriport A7. Het creëren van een functionele waterberging om te voldoen aan de eisen, is nu tijdelijk uitgesteld om uit te zoeken of er meerwaarde kan ontstaan door diverse kansen te combineren. Primaire opgaven • Waterberging om verhard oppervlak te compenseren • Parkfunctie voor recreatieve en ecologische meerwaarde • Landschappelijke inpassing Westflank Meekoppelkansen • Klimaatadaptatief ontwerp en inrichting • Biodiversiteit vergroten en versterken • Landschappelijke karakteristieken versterken • Educatieve elementen koppelen aan ontwerp • Cultuurhistorische kenmerken respecteren en accentueren • Waterkwaliteit verbeteren • Onderscheidend ontwerp in de Wieringermeerpolder
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
5
Agriport - Opgave Westflank
Wensen uit voorverkenning Educatie Tweede Wereldoorlog Voedselbos Ontstaansgeschiedenis Tuinbouw en datacenters Recreatie Zwemmen Vissen Speelvoorzieningen (kabelbaan, natuurspeeltuin) Wandelroutes Kinderboerderij Horeca Uitkijkpunt Natuurontwikkeling Voedselbos Combinatie maken met Cultuurweg en Briekse bosje Herdenken Tweede Wereldoorlog Bos der omarming Kansen en bedreigingen • Bouwwerk voor educatieve doeleinden is wenselijk, maar in strijd met bestemmingsplan • Waterkwaliteit voor zwemwater en aquatische biodiversiteit is beperkt • Geen kansen laten liggen om energie op te wekken of op te slaan
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
6
Agriport - Opgave Westflank
Welk gevoel/beleving past bij de Wieringermeer?
Wensen uit Klankbordgroep De grootste toevoeging die de waterberging kan bieden aan het dorp zijn kleinschalige activiteiten. Het meest genoemd is de mogelijkheid om te wandelen en te voet of met fiets naar het park te komen. Er moet ook wel een mogelijkheid komen om te parkeren, maar geen grootschalige trekkers. Verder wordt als wenselijk benoemd: • Educatief centrum/bezoekerscentrum • Toiletgebouw • Horeca • Mensen betrekken bij de natuur • Cultuur laten zien • Stukken natuur die ontoegankelijk zijn • Natuurspeeltuin • Blote voetenpad • Bootcamp hindernissen • Wilde beestenpad • Seizoensbeleving • Mogelijkheid om honden los te laten lopen • Voedselproductie laten zien • Zoetwateropslag als kans voor agrariers • Aandacht voor de menselijke schaal
Welke onderdelen zou je graag (nog meer) in het park terug willen zien?
Wat maakt dit gebied onderscheidend?
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
7
Agriport - Opgave Westflank
Formaat projectgebied 1. Projectlocatie B3
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
2. Dijkgatbos - Wieringerwerf
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
8
3. Big Spotters Hill - Vijfhuizen
2. Analyse
Agriport - Opgave Westflank
Analyse Analyse Geomorfologie: • De variatie in de bodem van de Wieringermeer toont het dynamische landschap wat het ooit geweest is. • De bodem van het plangebied bestaat grotendeels uit zandige afzettingen • Toepassen van brede watergangen/ waterpartijen kan leiden tot toename van kwelstromen
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
10
Agriport - Opgave Westflank
Analyse Conclusie beleving polderlandschap: • De ontginning van de Wieringermeer is gebaseerd op de ondergrond • Op de kruispunten van de diverse verkavelingsrichtingen zijn de dorpen ontstaan • Het polderlandschap bestaat uit rigide structuren waarbinnen steeds kleinere vormen voor variatie zorgen in het ritme
vergelijking poldervormen (uit: atlas Wieringermeer - oto landscape)
uit Zee van Land - Reh, Steenbergen en Aten AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
11
Agriport - Opgave Westflank
Analyse Conclusie landschappelijke structuren • Kavels gescheiden door wegen of vaarten vormen de hoofdstructuur • Op Agriport is een inversie-landschap ontstaan • De elementen wind en water zijn bepalend voor de sfeer en landgebruik
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
12
Agriport - Opgave Westflank
Analyse Conclusiekaart natuur • Het gebied ligt geisoleerd ten opzicht van grote natuurgebieden • De groene dooradering van de polder biedt wel kansen • Versterken van steppingstones door de Wieringermeer (Viskringloop, Vooroever, Westfriesche Omringdijk) • Inzetten op doelsoorten Waardevolle gebieden Wieringermeerpolder
Groenstructuren Wieringermeerpolder
(Uit: Gebiedsplan Wieringermeer 2019)
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
13
Agriport - Opgave Westflank
Analyse De laatste jaren zijn er in de Wieringermeer, in het gebied Agriport A7 veel ontwikkelingen geweest. Bij deze ontwikkelingen is het verharde oppervlak vergroot en daarmee de infiltratiemogelijkheden van regenwater beperkt. Bij nieuwe ontwikkelingen moet er daarom altijd compenserend wateroppervlak gegraven worden. Een deel van het regenwater wordt door de bedrijven opgevangen en hergebruikt. Om de waterhuishouding bij de industrie en tuinbouw flexibel te kunnen bijsturen zijn er compartimenten gemaakt waarbinnen het regenwater hoger kan komen te staan (bij agrarische bedrijfsvoering is dit niet gewenst). Bij de berekeningen van de hoeveelheid te compenseren oppervlaktewater wordt rekening gehouden of het water binnen het compartiment wordt geborgen of daar buiten. Conclusiekaart watersysteem • Plangebied ligt in -6,10 plangebied en moet water compenseren vanuit compartiment in -6,10 peil en vanuit compartiment in -5,40 peil • Water uit -5,40 peil is van hogere kwaliteit • Watercompensatie van ongeveer 10 a 13 ha.
,10
-6 m
wp -6,60
wp
m
0 ,4 -5
wp AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
14
Agriport - Opgave Westflank
Analyse schetsontwerp Conclusiekaart analyse: • Bodem is bepalend voor de ingrepen • Aansluiten op poldergrid, landschap is opgebouwd uit heldere elementen • Op grote schaal passend in het landschap op menselijke schaal een aantrekkelijke beleving Karakter van de polder • Beleving van de elementen • Landschap van pioniers • Herhalende patronen • Stoer en trots • Relatie tussen land en water, mens en natuur • Eindeloos
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
15
3. Structuur schetsontwerp
Agriport - Opgave Westflank
Structuur schetsontwerp De hoofdvorm van het ontwerp bestaat uit een rechtlijnig raster van kavels omsloten door greppels of sloten. Aan de noorzijde wordt het project begrensd door een bomenlaan en aan de zuidzijde door een vaart, in het verlengde van de Tussentocht.
1. Polderstructuur met een hoofdas
2. Verbijzondering als reactie op de A7 en belevingselement
Als verbijzondering op het rechtlijnige grid komt op de zuidoost hoek van het plangebied een speciale scheg te liggen. Deze scheg reageert op de vorm en grootte van het viaduct bij Middenmeer en kan als uitzichtpunt gaan dienen naar de omgeving.
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
17
Agriport - Opgave Westflank
Structuur schetsontwerp 3. Hoogteverschillen en peilverschillen
Om de voorwaarde voor natuurontwikkeling en een gevarieerde inrichting te faciliteren worden de vlakken in gevarieerde hoogtes, onder verschillende omstandigheden, met diverse watersystemen en met een verschil in vegetatie aangebracht. Verschillen in hoog en laag, nat en droog, donker en licht, steil en flauw zorgen voor een diverse en gevarieerde invulling op een lager schaalniveau. Water vanaf een hoger waterpeil wordt ingelaten om zo de waterkwaliteit te verhogen. Vanuit het hogere waterpeil worden meerdere waterniveau’s aangebracht. De overgangen van hoog naar laag water kunnen dienen als informatiepunt of speelaanleiding.
4. Zichtlijnen, een windas en ruimtelijke massa’s
De kern van de waterberging bestaat uit een eindeloos pad, wat refereert naar de eindeloze vergezichten in de polder en wegen die oneindig lijken door te lopen. In het midden door het park komt in de overheersende windrichting een open vlak te liggen waar de wind vrij spel heeft en de mens zich af en toe even weerloos kan wanen. Door het midden van het park loopt een hoofdontsluiting die alle elementen aan elkaar verbindt en dient als zichtlijn over het project en verder naar de omgeving.
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
18
Agriport - Opgave Westflank
Schetsontwerp Ontwerp concept: • Polderstructuur met een hoofdas • Verbijzondering als reactie op de A7 • Peilverschillen en hoogteverschillen in het ontwerp • Een windas, zichtlijnen en een eindeloos pad om het karakter van de polder te ervaren. • Mozaïken met verschillende biotopen en gradiënten
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
19
Agriport - Opgave Westflank
Schetsontwerp referenties
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
20
4. Varianten
• •
Natuur Recreatie
Agriport - Opgave Westflank
Toelichting Twee varianten De uitwerking van de hoofdstructuur van de ontwikkeling van de waterberging kan op meerdere manieren ingevuld worden. Om een duidelijke afweging te maken in ambities, aanlegkosten, onderhoud en opbrengsten is gekozen om voor twee richtingen voor te leggen. De eerste zal zich meer richten op natuurontwikkeling, de tweede meer op de recreatieve waarde.
Recreatie Als er gekozen wordt voor de nadruk op recreatie kan dit gebied dienen als aantrekkelijk gebied voor de bewoners uit de Wieringermeer. Er zullen, vooralsnog, geen grootschalige trekkers komen, maar de bewoners van Middenmeer en omgeving kunnen van het gebied gebruik maken als alternatief voor de het Robbenoordbos en Dijkgatsbos of bijvoorbeeld de Helderse Vallei, waar nu nog de auto voor gepakt moet worden en waar bijvoorbeeld de hond niet los kan lopen.
Natuur Op het schaalniveau van de Wieringermeer is dit slechts een eiland in de woestijn, toch zou in de loop van de jaren dit onderdeeltje in de polder een parel aan een kralensnoer kunnen gaan vormen. Daarmee kan het dus dienen als steppingstone in de verbinding van de natuurontwikkeling in het noorden van de Wieringermeer en ten zuiden van de Westfriesche Omringdijk.
Als gekozen wordt voor de recreatieve variant zijn er diverse programmatische invullingen mogelijk, het gebied is groot genoeg om dit naast elkaar te laten bestaan. Een groot deel van de geopperde ideeen zou dan ingepast kunnen worden. Daarmee kan niet alleen het wandelen en uitlaten van de hond gefaciliteerd worden, maar kan het park ook als ontmoetingsplek, sportplek of gedenkplek dienen.
De randvoorwaarden die aanwezig zijn, de schaalgrootte en de potentie van het gebied sluiten het best aan de bij de ontwikkeling van bos in combinatie met een dynamisch moeras. Diverse doelsoorten die in de omgeving voorkomen of het zwaar hebben als ook pioniers zoals de rugstreeppad kunnen hier een plek vinden.
Als er functies zoals bijvoorbeeld een bezoekerscentrum of een kinderboerderij toegevoegd worden, kan dat ook weer baten opleveren die bij kunnen dragen aan het beheer van het park. Ook zouden bijvoorbeeld vrijwilligers een bootcampparcours of smokkelroute netjes kunnen houden waardoor de beheerslasten lager zijn.
Als de keuze valt op de nadruk voor natuurontwikkeling zal dit invloed hebben op het gebruik van het gebied. Delen worden ontoegankelijk of zijn slechts een deel van het jaar toegangkelijk. Honden zijn maar op een deel van het gebied toegestaan en het gebied zal niet intensief dooraderd worden door wandelpaden. Voorzieningen zullen zeer beperkt zijn.
Bij de keuze voor deze variant moeten wel meer parkeervoorzieningen komen en er moet goed gekeken worden of de Cultuurweg niet te veel belast gaat worden.
Na verloop van tijd zal de natuur zich ontwikkelen en zullen de rechte lijnen waar het plan ooit mee begonnen is om gaan vormen naar meer gevarieerde overgangen, vlakken zullen in elkaar overlopen en sommige waterpartijen zullen verlanden. Zo ontwikkelt dit gebied zich van zee, naar land en van landbouwgrond naar natuur. AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
22
Agriport - Opgave Westflank
Hoog en laag: maaiveld -5.40 waterpeil -2.75 bestaand maaiveld +3.75 nieuw maaiveld
• Gradiënten • Plateaus • Meer variatie • Dynamisch watersysteem
0
.8 -2 0
0
.6 -3
.8 -3 0 0 . -3
.90 3 0
0
.5 -4
,8 4 -
-2.75
0 7 . 5
-
0 9 . -3 40 . -5 0 .9 -4
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
23
+3.75
25 . -4
Agriport - Opgave Westflank
Hoog en laag • Gradiënten • Plateaus • Variatie
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
24
Agriport - Opgave Westflank
Vegetatie typen
Kanssoorten exclusief voor natuurvariant
Natuur
Boommarter
• Veel diversiteit • Gradiënten • Inheems • Ontwerp op toekomstige ontwikkeling • Extensief beheer • Sortiment gericht op natuurwaarden • Pionierssoorten
Recreatie
Bruine Kiekendief
Bunzing
Blauwe kiekendief
Wezel
Kemphaan
Kieviet
Torenvalk
Buizerd
Watersnip
Bij een hogere recreatiedruk, zeker als er geen of te kleine ontoegankelijke gebiedsdelen zijn, kiezen de wat meer kritische soorten en roofdieren niet voor dit gebied. Voor de kleine zoogdieren en amfibieën maakt het niet zo veel uit. • Samenhang • Harde overgangen • Ontwerp op eindbeeld • Intensiever beheer • Sortiment gericht op belevingswaarden
Lepelaar
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
25
aanleg € ++ beheer € ++ bijdrage x
Agriport - Opgave Westflank
Programma Natuur
Wildebeestenpad (natuur educatie)
Ontoegankelijke natuur
Uitzichtpunten Seizoensroute
Monitoring natuurontwikkeling
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
26
aanleg € +++ beheer € +++ bijdrage € +
Agriport - Opgave Westflank
Programma Recreatie
Bos der omarming
Voedselbos
Uitzichtpunten Natuurspeeltuin
Kinderboerderij Blotevoetenpad
Bezoekerscentrum Bootcampparcours
+?
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
27
aanleg € ++ beheer € +
Agriport - Opgave Westflank
Padenstructuur
€ ++
Natuur
Weinig routes
Ontoegankelijke natuur Buitenom paden
Hoofdontsluiting & parkeren
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
28
P
Uitzichtpunten Seizoenspaden
aanleg € +++ beheer € +++ bijdrage € ?
Agriport - Opgave Westflank
Padenstructuur Veel variatie aan routes
Recreatie
Wandelroutes
Fietsroute
Rolstoeltoegankelijk
Kabouterroute Hoofdontsluiting & parkeren
Uitzichtpunten
P Bootcampparcours
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
29
Agriport - Opgave Westflank
Tijd
€ ++
Natuur Rewilding
€ +++
Recreatie Programma vergroten +?
+?
+? +?
+? +?
• Dynamisch eindbeeld • Verandering • Natuurlijke processen leidend
• Sturing op gefixeerd eindbeeld • Programma uitbereiden
Tijd
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
30
+?
Agriport - Opgave Westflank
Schetsontwerp referenties
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
31
Agriport - Opgave Westflank
Sfeerimpressie
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
32
5. Het park in de Wieringermeerpolder
Agriport - Opgave Westflank
In de Wieringermeerpolder Geïsoleerd van NNN
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
34
Agriport - Opgave Westflank
In de Wieringermeerpolder Relatie met groenblauwe dooradering polder
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
35
Agriport - Opgave Westflank
In de Wieringermeerpolder Reeks ecologische ‘Stepping Stones’ langs A7 en/of Westfriesche vaart
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
36
Agriport - Opgave Westflank
Landschappelijk raamwerk Overzicht
es W
me
n de
id
m ter
eg
erw
e
s Tus
ht
c nto
eg
w sen
est W
Tus
rt
aa eV sch
frie e
g Wa
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
37
ht
c nto
Agriport - Opgave Westflank
Landschappelijk raamwerk
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
38
Agriport - Opgave Westflank
Landschappelijk raamwerk
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
39
Agriport - Opgave Westflank
Landschappelijk raamwerk
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
40
Agriport - Opgave Westflank
Landschappelijk raamwerk
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
41
6. Vragen
Agriport - Opgave Westflank
Vragen Met deze presentatie hopen we u op een inspirerende manier te hebben meegenomen in het ontwerp voor de waterberging. Onze doelstelling is geweest om naast de noodzakelijke toevoeging van oppervlaktewater om schade door piekbuien te voorkomen een toegevoegde waarde te creeeren met de inrichting van het waterbergingspark. Het park kan daarmee dienen als aantrekkelijk uitloopgebied voor de bewoners uit de omgeving, het dient als aantrekkelijke overgang van het geintensiveerde gebied met kassen en datacentra en het is van toegevoegde waarde voor de lokale natuur. Tevens kan het park gebruikt worden voor educatieve doeleinden, het stimuleert bewegen en biedt de ruimte voor lokale initiatieven. Zou u antwoord willen geven op de volgende vragen? 1. 2. 3. 4.
Hoe staat uw fractie tegenover het voorgestelde plan en waarom? Kunnen we met het huidige schetsontwerp als basis de uitwerking van het park voortzetten? Welke focus voor het park heeft de voorkeur van uw fractie?: Recreatie, natuur of een combinatie van beide. Welke elementen zou uw fractie graag terug willen zien in het ontwerp voor het park?
AGRIPORT OPGAVE WESTFLANK
RAADSPRESENTATIE 04-07-2023
43