1 c kaarten Hollands Kroon concept Omgevingsvisie

Wieringermeer en Waardpolder

Den Oever

Waddenzee

erdij kwe

evers eweg

g

art

DenO

l naa

Oude Zeug

Wa ard ka

Wieringerwerf Keileroord

Slootdorp

g erwe esluiz Nieuw

Hoekvaart

Waardpolder

blik

dem

Me

NNN

Hooge Kwelvaart

Robbenplaat

Westfriese Omringdijk

eg rnerw Kolho

Naoorlogs dorpbebouwing Industrie terrein

Middenmeer

NNN

Agriport

Het Venster

NNN

Akker Polder

weg ker

Dorpskern voorzieningen

Kassen NNN / Waardkanaal - Grootkanaal

A7

NNN

Medemblik

Bosgebieden Dijken

Westfriese Omringdijk

Gebiedskwaliteiten Wieringermeer en Waardpolder

WIERINGERWERF Identiteit: Pioniersdorp, planmatig en rationele structuur

Grootschalige agricultuur

Woonkwaliteit: Wonen in het groen, hechte gemeenschap

Woningbouw dorpen past bij pionierslandschap

Ondernemerschap: Agrarische innovatieve bedrijvigheid Landschap: Grootschalig polderlandschap

Grootschalige industrie DORPSPASPOORT

Voorzieningenniveau: Bovenlokaal

Amstelmeer Afsluitdijk

MIDDENMEER Identiteit: Pioniersdorp, planmatig en rationele structuur

Boslandschap

Woonkwaliteit: Wonen in het groen, hechte gemeenschap

Gemaal Lely

Ondernemerschap: Agrarische innovatieve bedrijvigheid Landschap: Grootschalig polderlandschap

Gemaal Leemans DORPSPASPOORT

20

NNN

vaart

Kernkwaliteiten: • Pionierspolder • Innovatiekracht • Bosgebieden • Moderne grootschalige akkerbouw • Vruchtbare bodemkwaliteit • Weids strak polderlandschap • Agriport • IJsselmeerkust en Haven Oude Zeug • Afsluitdijk • Diverse pioniersdorpen • Regionaal centrum Wieringerwerf • Rustige groene woonwijken • A7 als belangrijke noord-zuidverbinding

NNN

Pishoek Nieuwesluis

IJsselmeer

al

In dit gebied loopt de A7 als belangrijkste noord-zuidverbinding die de gemeente verbindt met de kop van Noord-Holland en de rest van de provincie. Wieringerwerf en Middenmeer hebben een directe aansluiting op deze snelweg en zijn zo optimaal aangesloten op het nationale wegennet.

lva Kwe

A7

ana otk

De kracht van de Wieringermeer en Waardpolder ligt in zijn grootschaligheid: veel grote, efficiënt ingerichte landbouwkavels en het kenmerkende open landschap. Dit biedt ideale mogelijkheden voor het efficiënt produceren en toepassen van hoogwaardige technologische innovaties. Denk hierbij aan drones die over de akkers vliegen, robots in kassen en op weilanden, en precisielandbouw. Deze innovaties worden niet pas in de verre toekomst, maar nu al in de praktijk toegepast.

Dijkgat

NNN

Sloot

De gunstige ligging, vruchtbare bodem, gematigde zeeklimaat en de beschikbaarheid van zoet water uit het IJsselmeer zorgen voor optimale omstandigheden. De agrarische sector gedijt hier goed en de voedselproductie is van wereldklasse. Niet alleen voor Nederland, maar ook voor veel Europese buurlanden wordt hier voedsel geproduceerd.

Amste

Gro

De stedenbouwkundige opzet van de dorpen is functioneel van aard. De rechtlijnige verkavelingspatronen is vergelijkbaar met die van de polders van het agrarische buitengebied. Ook zien we een duidelijke scheiding van functies terug in stedenbouwkundige opzet. Werken concentreert zich op bedrijventerreinen aan de rand van het dorp, nabij de uitvalswegen. En rustige woonwijken zijn vaak gesitueerd rondom een cluster van voorzieningen. De wijken hebben een dorps- en groenstedelijk karakter met veel groen en relatief veel eengezinswoningen.

l lkanaa

Amstelmeer

In het uitgestrekte landschap liggen verschillende pioniersdorpen. Deze dorpen zijn ontstaan tijdens de inpoldering en passen bij de ideeën van die tijd over het maken van nieuwe gebieden. Kenmerkend is de hiërarchische opbouw, met een grote dorpskern (Wieringerwerf) als regionaal centrum met een divers voorzieningenniveau. Daaromheen liggen verschillende middelgrote- (Middenmeer, Slootdorp)) en kleine kernen (Kreileroord). In deze kernen ligt het accent meer op wonen.

Als een symbool van dankbaarheid schonken de allereerste bewoners van de polder een standbeeld aan het gemeentebestuur. Dit standbeeld, genaamd ‘De Maaier’, staat nog steeds in Wieringerwerf. Het opschrift op dit monument luidt: ‘ Hier werd een toekomst geboren, bouwt voort.’

NNN

Westerland

ld Amste

Robbenoordbos

Zuiderdijkweg

iepdijk

Hippolytushoef

rd Noo

Het innovatieve karakter van de Wieringermeer en Waardpolder is altijd aanwezig geweest, iets waar we trots op zijn en op voort willen bouwen. We koesteren het verleden en de huidige functies van de polder, maar bouwen in de toekomst wel voort op veranderende maatschappelijke prioriteiten en uitdagingen.

ge Hoo

In 1930 viel de Wieringermeer als Zuiderzeepolder droog. Een historisch moment dat het begin markeerde van een opmerkelijke transformatie. Het nieuwe land dat hier gecreëerd was, had namelijk een enorm vruchtbare bodem. Mensen uit het hele land werden zorgvuldig geselecteerd, op zoek naar een nieuwe toekomst in dit vruchtbare nieuwe land, met de ambitie om het tot een ultramoderne polder te maken. Het was een maatschappij van pioniers, en met trots kunnen we zeggen dat de pioniers de Wieringermeer hebben opgebouwd.

NNN

ijk

rd Wie

21

Voorzieningenniveau: Lokaal

Noordelijk Westfriesland

Westfries ed

Waardpolder

Kolhorn nweg Heere

Barsingerhorn Willibrorduskerk

Haringhuizen

Groetpolder

Lutjewinkel

De grootste dorpskernen in dit deel van de gemeente zijn Winkel en Nieuwe Niedorp. Zij zijn beide ontstaan als veenontginningsdorpen. Lintdorpen die in het tweede deel van de 20e eeuw werden uitgebreid met nieuwe woonwijken met veel groen en natuur. Winkel vervult met een voorzieningencentrum en bedrijventerrein een regionale rol waar inwoners uit omliggende woonkernen, zoals ’t Veld en Lutjewinkel, gebruik van maken. Tevens zorgt de nabijheid van steden als Schagen en Alkmaar ervoor dat stedelijke culturele voorzieningen, zoals theater of bioscoop, ook beter bereikbaar zijn voor de inwoners van deze dorpskernen.

D

Lucaskerk at stra orp

Winkel sed

rn

ijk

aar-

De Rijd

Dorpskern voorzieningen

De Westermolen

lkm Kan a

‘t Veld

Kolh o

R.K. Martinuskerk

t raa

t rps

al A

Kernkwaliteiten: • Cultuurhistorie: kerken, vaarten en de Westfriese Omringdijk • Karakteristiek open boerenlandschap • Diverse waterrijke natuurgebieden • Landelijk wonen in buitengebied • Monumentale bebouwing • Waterstructuur, beken, terpen • Diverse dorpskernen met eigen ontstaansgeschiedenis • Nabijheid stedelijke voorzieningen (Schagen, Alkmaar)

Kolhorner Bos

frie

Er zijn verschillende dorpen te vinden, ieder met een eigen ontstaansgeschiedenis. Een aantal kleine dorpskernen, zoals Kolhorn, Barsingerhorn en Haringhuizen, zijn organisch gegroeid en bescheiden van omvang gebleven. De dorpen dragen een rijke cultuurhistorie en laten dit zien in hun straten en erfgoed.

Laurenskerk

Schagen

st We

Kolhorn was van oorsprong een maritieme nederzetting aan de Zuiderzee, met een haven waar visserij een belangrijke rol speelde. Na de inpoldering van de Wieringermeer kwam hier echter een einde aan. Wel is dit verleden nog steeds terug te zien aan de oriëntatie van veel gebouwen op het water en de aanwezigheid van de Westfriese Omringdijk. Haringhuizen is ontstaan als agrarische nederzetting. Een terpdorp op een zandrug. Kenmerkend zijn de grotere kavels die passen bij de (oorspronkelijke) agrarische bedrijfsvoering.

g we ere We

Het Westfriese deel van Hollands Kroon is gelegen binnen de Westfriese Omringdijk en bestaat voornamelijk uit graslanden voor veeteelt en akkerbouw. Het landschap heeft een historisch gegroeide fijnmazige structuur met wegen, paden, kernen, waterlopen en landbouwkavels. Een deel van het gebied is beschermd als weidevogelleefgebied. Het westelijke deel van Westfriesland is sterk verstedelijkt, met grotere kernen zoals Alkmaar-Noord, Schagen, Heerhugowaard en Langedijk. Het gebied heeft een agrarisch verleden, waarbij grootschalige ruilverkavelingen in de 20e eeuw hebben plaatsgevonden om het landbouwgebied te moderniseren. Deze transformatie bracht veranderingen met zich mee, zoals het rechtstrekken of verdwijnen van waterlopen, samenvoeging en herverdeling van kavels, en het verdwijnen van landschapselementen. Niet alle gebieden zijn op dezelfde manier, in dezelfde mate of in dezelfde periode herverkaveld. Hierdoor is er een onderscheid ontstaan tussen niet-herverkavelde gebieden met fijnmazige verkaveling en historische linten en erven langs waterlopen, en nieuwe ruilverkavelingsgebieden met grote percelen en wegen die de erven ontsluiten.

ijk

Do

Doopgezinde kerk

Niedorp

Oude lint Naoorlogs dorpbebouwing

Ruinekerk

Industrie terrein

Oude Niedorp

Polder Dijk Grote watergang

Gebiedskwaliteiten Noordelijk Westfriesland WINKEL-NIEDORP

Oud lint

Identiteit: Historische dorpslinten en naoorlogse woonwijken Woonkwaliteit: Rust, ruimte, gemeenschapszin

Voorzieningengebied

Ondernemerschap: detailhandel, ambacht recreatie en landbouw

Lokale bedrijven Toegankelijke watergang

Landschap: Open boerenlandschap DORPSPASPOORT

Voorzieningenniveau: Bovenlokaal

Oude vissershaven ‘T VELD

Bosgebied

Identiteit: Historische dorpslint met kleinschalige uitbreidingen Woonkwaliteit: Landelijke rust, nabijheid Schagen en Alkaar

Dijkweg in open landschap

Ondernemerschap: Land- en tuinbouw

Historische kerk Historische molen

22

Landschap: Westfries cultuurlandschap DORPSPASPOORT

23

Voorzieningenniveau: Lokaal

Wieringen

ijk

itd

lu Afs

Buitenhaven

Den Oever is een historische havenplaats. Veel havengerelateerde bedrijvigheid, zoals visserij, loodsen, werkplaatsen en scheepswerven zijn kenmerkend voor het dorp. Jaarlijks worden hier ook de Flora- en Visserijdagen georganiseerd. Door investeringen in de haven in de vorm van een Blue Food Centrum krijgt de haven in Den Oever de komende jaren een impuls. Het wordt een plek waar visserij, dagverse vis, horeca en recreatie samenkomt. De haven vormt een onderdeel samen met de aanlanding van de Afsluitdijk. Een bijzonder Zuiderzeewerk wat uniek is in Nederland. Deze ontwikkeling heeft ervoor gezorgd dat Den Oever kon groeien. Nieuwe woonwijken werden meer landinwaarts aangebouwd. Dit geeft Den Oever een tweeledig karakter.

Kernkwaliteiten: • Cultuurhistorie: woalkes, glooiend landschap • Afwisseling openheid en beslotenheid • Visserijcultuur en haven in Den Oever • Hippolytushoef als dorpskern op hoger gelegen dekzandrug • De Korte Afsluitdijk en Afsluitdijk • Voormalig eiland • Waddenkust

jk

sdi

eel kew

Rin

Michaëlskerk

Stroe

Jachthaven Marina

NNN eg dsw

an

el een

Polder WaardNieuwland

m Ge

ijk

rd Wie

Normerven

NNN De Onderneming

NNN

der

dijk teldiep

lan ster

We

Westerland

Ams

weg

Nicolaaskerk

Lutjestrand

Hippolytushoef Oosterklief

Op het voormalige eiland zijn twee grotere dorpskernen te vinden: Hippolytushoef en Den Oever. Hippolytushoef is het grootst, organisch gegroeid en gebouwd op een hoger gelegen zandrug met een compact centrum. In de 20e eeuw is het dorp flink uitgebreid met moderne woonwijken met een landelijk karakter, woonhofjes en luwe woonstraten. Deze uitbreidingen leveren samen met het historisch centrum een diverse mix aan woonmilieus op.

De Hoop

Oosterland

Westerklief

Tot slot is Westerland als kleinschalig lintdorp een karakteristieke woonplaats op Wieringen. Ook in dit dorp is de eilandcultuur merkbaar. Dat zie je onder andere terug in de hechte gemeenschapszin. En de verbondenheid met de natuur en het water.

Den Oever

Vatrop

O

erk ost

b Voor

g we

s rui

Robbenoordbos

m

oeze

A7

Amstelmeerkanaal

Historisch dorp bebouwing

Amstelmeer

Naoorlogs dorpbebouwing Oude lint Dijk Kanaal Voormalige eilandkust NNN Afsluiftdijk & Zuiderzeewerken

NNN

Gebiedskwaliteiten Wieringen:

HIPPOLYTUSHOEF

Cultuurhistorische dorpskern

Identiteit: Historische dorpskern met diverse bebouwing Woonkwaliteit: Eilandgevoel, hechte gemeenschap

Monumentale boerderijen

Ondernemerschap: Landbouw, detailhandel en toerisme Landschap: Eiland met glooiend landschap en de waddenkust

Glooiend eilandlandschap en afwisseling open- besloten Waddenkust

DORPSPASPOORT

Visserijcultuur

Identiteit: Historische haven- en vissersdorp Woonkwaliteit: Wonen aan de kust, nabijheid A7

Amstelmeer

Ondernemerschap: Visserij, maritieme industrie en lokaal MKB Landschap: Eiland met glooiend landschap en de waddenkust

Dijkweg aan kust DORPSPASPOORT

Haven Den Oever Historische kerk Historische molen

Voorzieningenniveau: Bovenlokaal

DEN OEVER

Afsluitdijk en Zuiderzeewerken

24

IJsselmeer

eg ijk w

Wieringen herbergt een bijzondere flora en fauna, met grote delen die dienen als geschikte habitat voor weidevogels, voornamelijk in de vochtige en open graslanden van de kogen en polders. De veehouderij op Wieringen speelt een belangrijke rol in het beheer, aangezien weidevogels de voorkeur geven aan vochtige en open gebieden.

Waddenzee

d rder Noo

Wieringen is een uniek voormalig eiland met een afwisseling tussen openheid en beslotenheid, gekenmerkt door een glooiend landschap en unieke beplanting. Wieringen is als eiland ontstaan als stuwwal uit de voorlaatste ijstijd, samen met Texel. Het biedt een hoge recreatieve waarde met mogelijkheden voor het verkennen van het Wad, spotten van zeehonden en fietsen langs de woalkes (tuinwallen) en natuurgebieden. Het vakantiegevoel is hier gegarandeerd.

25

Voorzieningenniveau: Lokaal

Anna Paulowna- en Wieringerwaardpolder

Waddenzee R.K. St. Jan Kerk

Amste

Amstelmeer

Breezand landbouwgebied. Kenmerkend aan de stedenbouwkundige opzet is de traditionele lintbebouwing langs hoofdwegen en de latere uitbreidingswijken die passen binnen de rechtlijnige polderstructuur. Uniek aan deze dorpskern is het station, wat een directe verbinding heeft met Schagen, Alkmaar en Den Helder en de randstad. Daarnaast heeft het een groot bovenlokaal voorzieningencentrum, met daaromheen rustige groene woonwijken. Aan de rand van de polder ligt Breezand. Een kleine woonkern, met een aantal basisvoorzieningen, omringd door agrarisch landbouwgebied, en wordt doorsneden door de Zandvaart. Verder ligt aan de Oostkant van de Anna Paulownapolder het historische dorp Wieringerwaard in de gelijknamige polder. Een dorp met een geschiedenis en bijzondere bebouwing. De welvaart uit die tijd is hier zichtbaar. Denk aan het Polderhuis, de Watertoren, het station en de prachtige boerderijen.

De Anna Paulownapolder aan de westkant van het Oude Veer is onderdeel van het bollengebied. Hollands Kroon maakt deel uit van het grootste bollengebied ter wereld, waar bloembollen en bolbloemen het landschap kleurrijk maken van de vroege lente tot de late zomer. In het voorjaar trekken dan ook grote groepen toeristen langs de bollenvelden om de bloemenpracht te bewonderen. Verschillende evenementen zoals de Bloemendagen in Anna Paulowna dragen bij aan toerisme en recreatie in het gebied. Natuurgebied het Kruiszwin is een historische aftakking van de waddenkreek ‘Oude Veer’. Hier wordt zilte kwel toegestaan, waardoor bijzondere natuur zich kan ontwikkelen. Zo vind je hier zilte flora zoals de bloeiende Zeeaster. Anna Paulowna is de grootste dorpskern in dit deel van de gemeente, dat grotendeels wordt omringd door agrarisch

Kernkwaliteiten: • Bollenlandschap • Oude krekenstructuren • Het Oude Veer • Kruiszwin • Amstelmeer • Anna Paulowna met bovenlokaal voorzieningenniveau • Station Anna Paulowna • Bijzondere gebouwen met rijke historie

Kruiswijk

ijk

ldiepd

Van Ewijcksluis

Het Oude Veer en Lage Oude Veer vormen de verbindende schakel tussen het toeristische Wieringen en het bollenlandschap in de Anna Paulownapolder. Het landschap rondom het Oude Veer is van grote aardkundige waarde als oude stroomgeul en biedt een waardevolle structuur in het open polderlandschap.

Mo

len Kruiswin vaa rt

OLV Praesentatie Het Kerkje

Anna Paulowna Molen Leonide

Anna Paulowna polder Pishoek

Molen de Hoop Watertoren

Waardpolder Oudesluis

Nieuwesluis Polderhuis

Wieringerwaard

Dorpskern voorzieningen Oude lint Naoorlogs dorpbebouwing Industrie terrein

Westfriese Omringdijk

Polder Dijk Grote watergang

Schagen

Kolhorn

Gebiedskwaliteiten Anna Paulownapolder

ANNA PAULOWNA

Oud lint

Identiteit: Lintbebouwing en planmatige uitbreidingswijken Woonkwaliteit: Rust, ruimte, gemeenschapzin, nabijheid station

Voorzieningengebied

Ondernemerschap: Landbouw en bloementeelt (toersisme) Landschap: Open polderlandschap, oude vaarten en waterwegen

Lokale bedrijven DORPSPASPOORT

Voorzieningenniveau: Bovenlokaal

Toegankelijke watergang Jachthaven

WIERINGERWAARD Identiteit: Historisch agrarisch polderdorp met lintbebouwing

Bosgebied

Woonkwaliteit: Rust, ruimte en gemeenschapzin

Bollengebied

Ondernemerschap: Landbouw en lokaal MKB Landschap: Klassiek polderlandschap

Dijkweg aan kust DORPSPASPOORT

Historische kerk Historische molen 26

Monument

27

Voorzieningenniveau: Lokaal

Noordzee

Noordzee

C [ 30

N O

P E C

] T

Waddenzee

IJsselmeer

31

AMBITIEKAART De omgeving is de basis van het welzijn van onze inwoners

Den Helder

Waddenzee

Den Oever

Hippolytushoef

IJsselmeer Amstelmeer

Anna Paulowna

Wieringerwerf

Wieringerwaard

Middenmeer

Schagen

Winkel-Niedorp ‘t Veld

48

49

AMBITIEKAART Agrarische hoofdstad van de toekomst

Wieringen

Polder WaardNieuwland

Anna Paulowna Polder

Waardpolder Wieringermeer

Agripoort Groetpolder

Noordelijke West-Friesland

62

63

AMBITIEKAART Ruimte om te beleven

Den Oever Vatrop

Waddenzee NNN NNN

Normerven

NNN

Westerland NNN

Robbenoordbos Dijkgat

IJsselmeer

Amstelmeer

O ud

e Ve er

NNN

Pishoek

l

Oude Zeug

Wa ard ka

NNN

naa

Kruiswin

al

ana Amstelk

NNN

Westfriese Omringdijk Kolhorn

74

75

Wieringen en Waddenzee

Wieringermeer en Waardpolder

Anna Paulownapolder

Dorpskernen A7 Coridor, Agriport en industrie 80

81