Raadsvoorstel - 658323 - minima en schulden.pdf

Raadsvoorstel Onderwerp

Minima- en Schuldhulpverlening beleid

Datum collegebesluit

28 mei 2024

Zaaknummer

658323

Portefeuillehouder

E. Scheperman

Medewerker

Kok, Y. (Yvonne)

Doel Vaststelling van het nieuwe beleidsplan "Minima en Schulden". Voorstel 1. Het beleidsplan “Minima en Schulden” vaststellen 2. Een bedrag van € 275.600 mee te nemen bij de integrale afweging in de kaderbrief, ten behoeve van: a. structurele financiering vanaf 1 januari 2025 van € 75.600 beschikbaar te stellen voor het verruimen van de minimavoorzieningen (bovenop het huidige budget van € 412.000); b. de continuïteit van de formatie voor uitvoering van het minimabeleid vanaf 1 januari 2026 structureel te borgen met € 200.000. Argumenten 1.1 Door vaststelling van het beleidsplan “Minima en Schulden” kan er uitvoering worden gegeven aan de ambities zoals genoemd in de Visie Gezonde verbinding. Vanuit deze visie staan de inwoners van de Hof van Twente centraal. Het leven in armoede en het hebben van financiële problemen en schulden vormt belemmeringen voor het participeren in de samenleving en kan leiden tot sociale uitsluiting. Mensen stromen moeilijker uit richting werk, vallen uit op het werk of op school, er kunnen gezondheidsproblemen ontstaan en kinderen die in armoede opgroeien hebben minder kansen dan hun leeftijdsgenoten. Om armoede en schulden in Hof van Twente terug te dringen, is het beleidsplan “Minima en Schulden” opgesteld.

Hierbij zijn de recente onderzoeksresultaten van KWIZ als uitgangspunt gehanteerd en zijn de geconstateerde omissies - voor wat betreft het bereik van de doelgroep zoals gesteld in het eerste rapport van KWIZ - hersteld (zie hiervoor de bijlagen Armoedemonitor, behoeftepeiling minimabeleid en schuldhulpverlening KWIZ en brief erratum herstel bereik cijfers). Er wordt ingezet op gelijke kansen, een effectief minimabeleid en het vroegtijdig signaleren van geldzorgen. Met samenwerkingspartners wordt er gewerkt aan een vangnet dat toereikend en toegankelijk is voor de mensen die dat nodig hebben. In het beleidsplan wordt aandacht gegeven aan het versterken en verbinden van het huidige beleid en worden er nieuwe accenten gelegd in het beleid, zoals: a. Aansluiten bij Stichting Leergeld en Sam& voor alle kinderen maakt de minimaregelingen laagdrempelig en toegankelijk. In het huidige beleid is het noodzakelijk dat ouders met een laag inkomen via de website aparte aanvragen indienen om in aanmerking te komen voor een vergoeding voor kosten van schoolgaande kinderen. Deze aanvraagprocedure wordt als onduidelijk ervaren door de inwoners (bron: Behoeftepeiling minimabeleid en Schuldhulpverlening - KWIZ). Door aan te sluiten bij de Stichting Leergeld en Sam& voor alle kinderen kan op een laagdrempelige én eenduidige manier een breed pakket aan voorzieningen voor kinderen worden geboden.

Het streven is om aan te sluiten vanaf het schooljaar 2024/2025. Ouders en externe partijen worden na ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst hierover geïnformeerd.

Aansluiten bij Stichting Leergeld en Sam& voor alle kinderen past, voor zover voorzien, binnen de huidige begroting. b. Het verzekeren van het wettelijk eigen risico draagt bij aan kansengelijkheid. Door het verzekeren van het wettelijk eigen risico, kan Hof van Twente samen met de zorgverzekeraar Menzis haar inwoners met een laag inkomen en die een gemiddelde tot hoge zorgvraag hebben, goede toegang tot uitgebreide en betaalbare zorg bieden, waarbij inwoners zowel het eigen risico, als de eigen bijdrage in het kader van de Wmo volledig vergoed krijgen. Daarnaast is het zo dat alle huishoudens met een inkomen tot 120% Wsm in aanmerking komen hiervoor, en niet alleen de groep die chronisch ziek is. Hierdoor wordt een grotere groep bereikt. De genoemde uitbreiding kan kostenneutraal plaatsvinden door het verschuiven van het budget bijzondere bijstand voor alleen chronisch zieken naar budget collectieve zorgverzekering. 1.2 Er is veel informatie verzameld voor dit plan. Het voorliggende plan is tot stand gekomen met inbreng van inwoners, collega’s Werk en Inkomen, raadsleden en maatschappelijke partners. Daarnaast heeft bureau KWIZonderzoek gedaan naar de omvang van de doelgroep en het bereik van de regelingen in kaart gebracht. Ten slotte is het plan met de Adviesraad sociaal domein afgestemd.

2.1 Structureel verruimen van het budget is noodzakelijk voor de continuïteit van de formatie voor het minimabeleid en de verruiming van de minimavoorzieningen. a. In het beleidsplan worden een aantal (financiële) voorstellen gedaan voor het wijzigen van de huidige minimaregelingen van in totaal € 75.600. Deze wijzigingen zijn noodzakelijk om meer inwoners in Hof van Twente passende inkomensondersteuning te bieden. Het budget voor minimavoorzieningen is niet voldoende toereikend. In het plan worden een aantal verschillende nieuwe voorzieningen voorgesteld. Deels vallen deze binnen de begroting door het verschuiven van budgetten. Om het totale pakket te kunnen bekostigen, is er vanaf 1 januari 2025 structureel meer budget nodig om de voorzieningen te realiseren.  Maatschappelijke participatie In het huidige beleid is geen onderscheid gemaakt tussen kinderen en volwassenen. Omdat voorgesteld wordt aan te sluiten bij Stichting Leergeld en Sam& voor alle kinderen, moet er een splitsing gemaakt worden tussen kinderen en volwassenen. Daarom wordt geadviseerd om de minimaregeling voor volwassenen uit te breiden. Dit houdt in dat volwassenen vanaf 18 jaar een bijdrage ter hoogte van € 200,- per persoon per jaar kunnen vragen in de kosten voor maatschappelijke participatie (bijvoorbeeld zwemkaartje, dagtocht Franje). Dit leidt tot een kostentoename van € 50.000.

Hierbij is er een inschatting gemaakt dat 250 volwassenen gebruik gaan maken van deze regeling.  Aanschaf van een fiets voor volwassenen In het huidige beleid is er geen voorziening voor de aanschaf van een fiets. Om mee te kunnen doen, is mobiliteit belangrijk. Daarom wordt geadviseerd om de minimaregeling voor volwassenen hiermee uit te breiden.  Een voucher voor tweedehands artikelen bij lokale winkels In het huidige beleid is er geen voorziening voor het aanschaffen van tweedehandsartikelen bij lokale winkels. Daarom wordt geadviseerd om de minimaregeling voor huishoudens hiermee uit te breiden. Voor de uitbreiding van de minimavoorzieningen (aanschaf van een fiets voor volwassenen en een voucher tweedehands artikelen) hoeven geen extra financiën beschikbaar gesteld te worden, omdat hiervoor middelen beschikbaar zijn binnen de huidige begroting van het minimabeleid.

 Volwassenfonds Sport en Cultuur Aansluiten bij het Volwassenfonds Sport en Cultuur is een praktische, effectieve én laagdrempelige aanpak. In het huidige beleid worden inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum tegemoetgekomen in de kosten van sociale culturele activiteiten door een bijdrage van het Participatiefonds. In 2020 is het Volwassenfonds Sport en Cultuur opgericht. Dit is een landelijk fonds dat zich inzet om sport en cultuur toegankelijk te maken voor volwassen (18+ jaar) die daar zelf geen geld voor hebben. De contributie wordt rechtstreeks overgemaakt aan de vereniging of aanbieder. Dit is een praktische en effectieve werkwijze en op deze manier is geborgd dat het geld wordt uitgegeven aan het doel waarvoor het bestemd is. Daarnaast heeft deze werkwijze zich bewezen, doordat Hof van Twente al een jarenlange samenwerking heeft met het Jeugd Sport- en Cultuurfonds. Vanaf 1 januari 2025 zal een deel van het begrote budget Participatiefonds € 7.000 worden overgeheveld naar het Volwassenfonds Sport en Cultuur. In totaal ontvangt het Volwassenfonds een budget van €15.000. Dit vraagt nog €8.000 extra budget voor 2025. Door de Individuele Inkomenstoeslag (IIT) te wijzigen, is deze breder toegankelijk.

Door het bereik met 20% te vergroten, het bedrag per 1 januari 2025 structureel te verhogen en het huishoudtype echtpaar/ samenwonend te splitsen in met en zonder kinderen, zet Hof van Twente in op een socialer minimum voor iedereen en wordt er gewerkt aan doelmatigheid van het beleid. Het begrote budget voor de individuele inkomenstoeslag is op dit moment € 107.400 en is ontoereikend om bovengenoemde wijzigingen toe te passen. Om de wijzigingen door te voeren is het noodzakelijk om het begrote bedrag met € 17.600 te verhogen (zie hiervoor bijlage financieel kader). b. Structurele borging van € 200.000 voor verschillende onderdelen van de formatie vanaf 1 januari 2026 is noodzakelijk voor de continuïteit van de dienstverlening en het beleid. Er is momenteel onvoldoende borging van formatie voor verschillende type functies die een rol hebben in het organiseren en uitvoeren van het minimabeleid en daaruit voortvloeiende ondersteuning. Tot nu toe worden uren gedekt uit incidentele middelen die (vaak achteraf) tijdelijk beschikbaar komen van het Rijk of uit de themanotitie. Dit biedt onvoldoende stabiliteit en duidelijkheid. Met het goed neerzetten en borgen van dit nieuwe minimabeleid, zijn we het aan de doelgroep verplicht om het kwalitatief goed te borgen in de organisatie.

Door structurele middelen beschikbaar te stellen, kunnen we de formatie-uitbreiding van het afgelopen jaar, die we nu met incidentele middelen hebben gefinancierd, structureel borgen. Hiermee voorkomen we dat na uitputting van de themanotitie, dit nieuwe beleid niet meer uitvoerbaar is. De borging heeft met name betrekking op:  benodigde uren bij de uitkeringsadministratie voor het efficiënt beschikbaar stellen van voorzieningen;  uren Schuldhulpverlening voor adequate hulp en begeleiding bij schulden;  beleidsuitvoering om nieuwe regelingen in te richten en het bereik te vergroten en regelmatige monitoring van het nieuwe beleid. Het gaat bij bovenstaande taken niet om het werven van nieuwe medewerkers, maar om het borgen van de huidige bezetting waarvan de dekking slechts tijdelijk beschikbaar is. In totaal is iets meer dan 2 fte nodig, verdeeld over verschillende schaalniveaus. Dit komt neer op € 200.000 aan salarislasten. Mochten in de toekomst alsnog (incidentele) middelen voor deze taken vanuit het Rijk beschikbaar komen, dan worden eventuele meevallers gemeld in de bestuursrapportages. Risico’s De huishoudens met een inkomen (net) boven de 120% Wsm komen niet in aanmerking voor de voorgestelde wijzigingen. Dit blijft een dilemma.

Daarom kan voor de huishoudens die niet in aanmerking komen voor de minimaregeling, in bepaalde gevallen individueel maatwerk toegepast worden. Hiervoor is een maatwerkbudget beschikbaar tot en met het jaar 2026.

Alternatieven Kiezen voor een alternatief (of het in stand houden van de huidige voorzieningen) is niet wenselijk, omdat Hof van Twente met de voorgestelde wijzigingen inzet op een socialer minimum voor iedereen en daarbij werkt aan doelmatigheid van het beleid. Mocht er toch gekozen worden voor een alternatief, dan zijn eventueel onderstaande mogelijkheden denkbaar. Deze alternatieven hebben betrekking op het wijzigen van de Individuele Inkomenstoeslag (onderstaande alternatieven zijn opgenomen als bijlage in het “Financieel kader bij Beleidsplan Minima en Schulden”). Alternatief b: Kiezen voor het bereik met 20% te vergroten. Het begrote budget á € 107.400,00 is voldoende toereikend om het bereik met 20% te vergroten. Alternatief c: Kiezen voor het bereik met 20% te vergroten, en een hogere individuele inkomenstoeslag voor het huishoudtype alleenstaande ouder. Het begrote budget á € 107.400,00 is voldoende toereikend om het bereik met 20% te vergroten en voor het huishoudtype alleenstaande ouder het bedrag te verhogen. Vervolg Om de doelen uit dit beleidsplan te behalen moet er een nieuwe minimaverordening worden opgesteld en dienen verschillende regelgeving, zoals de verordeningen en beleidsregels, worden aangepast. Hiervoor wordt een apart besluitvormingstraject gevolgd.

Burgemeester en wethouders van Hof van Twente, de secretaris, de burgemeester,

drs. D. Lacroix

drs. H.A.M. Nauta-van Moorsel MPM

Bijlage(n) 1. Beleidsplan Minima en Schulden 2. Financieel kader bij Beleidsplan Minima en Schulden 3. Voorzieningen Minimabeleid Hof van Twente 4. Armoedemonitor 2023 gemeente Hof van Twente 5. Behoeftepeiling minimabeleid en schuldhulpverlening 6. Hof van Twente Brief erratum cijfers bereik