Raadsvoorstel - 1087784 - Uitvoering motie uitbreiding minimabeleid tot 130% WSM.pdf

Raadsvoorstel Onderwerp

Uitvoering motie uitbreiding minimabeleid tot 130% WSM

Datum collegebesluit 4 mei 2026 Zaaknummer

1088784

Portefeuillehouder

E. Scheperman

Team

Beleid Sociaal Domein

Voorstel 1. Een besluit nemen over de voorgelegde scenario’s, waarbij rekening wordt gehouden met de financiële en uitvoeringsgevolgen van een verruiming tot 130% WSM. Hiervoor zijn drie scenario’s uitgewerkt die inzicht geven in de mogelijke invulling en de bijbehorende kosten. De scenario’s zijn als volgt uitgewerkt: a. Scenario 1: uitvoering van de motie uitbreiding minimabeleid tot 130% WSM met toepassing van een staffel voor regelingen die intern worden uitgevoerd. Interne regelingen zijn: Meedoenregeling, bijzondere bijstand en de individuele inkomenstoeslag. Structurele kosten zijn geraamd op € 189.248 (schatting) voor de minimaregelingen en € 50.000 voor de uitvoeringskosten. Incidentele kosten zijn geraamd op € 125.000. Zowel voor de structurele als de incidentele kosten is geen budget beschikbaar. Regelingen die door externe partijen worden uitgevoerd, worden volgens het huidige beleid uitgevoerd zonder staffel tot 120% WSM. b. Scenario 2: uitvoering van de motie uitbreiding minimabeleid tot 130% WSM met toepassing van een staffel voor regelingen die intern worden uitgevoerd en daarboven op externe regelingen die niet in staffels uit te voeren zijn. Voor deze externe regelingen geldt verruimen zonder staffel, tot 130% WSM. Externe regelingen zijn: kindregelingen via Sam& voor alle kinderen, het Jeugdfonds Sport & Cultuur en het Volwassenenfonds Sport & Cultuur.

Structurele kosten zijn geraamd op € 257.339 (schatting) voor de minimaregelingen en € 50.000 voor de uitvoeringskosten. Incidentele kosten zijn geraamd op € 140.000. Zowel voor de structurele als de incidentele kosten is geen budget beschikbaar. c. Scenario 3: Geen (verdere) uitvoering te geven aan de motie. Het huidige minimabeleid blijft ongewijzigd (tot 120% WSM) waarbij maatwerk wordt toegepast waar mogelijk. De reden voor dit scenario staat beschreven bij alternatieven. 2. Indien wordt gekozen voor scenario 1 of scenario 2 structureel budget beschikbaar stellen en deze middelen opnemen in de meerjarenbegroting. 3. Het college adviseert voor scenario 3 te kiezen zoals beschreven in de paragraaf alternatieven.

Raadsvoorstel | 1088784 | Uitvoering motie uitbreiding minimabeleid tot 130% WSM

1

Doel Kaderstellend. De raad informeren en laten besluiten over de voorgestelde scenario’s voor de uitwerking van de motie uitbreiding minimabeleid tot 130% van het wettelijk sociaal minimum (WSM). Met dit voorstel wordt de raad in staat gesteld een keuze te maken, waarbij zowel de beleidsmatige als financiële en uitvoeringsconsequenties inzichtelijk zijn gemaakt en zijn vertaald in concrete beslispunten. Aanleiding en probleemstelling Tijdens de raadsvergadering van 5 november 2025 heeft uw raad een motie aangenomen waarin het college wordt verzocht het huidige minimabeleid uit te breiden naar inwoners en gezinnen met een inkomen tot 130% WSM.

Daarbij heeft uw raad verzocht: - Het huidige beleid waarin mensen/gezinnen met een inkomen tot 120% WSM recht hebben op steunmaatregelen, uit te breiden naar diegenen met een inkomen tot 130% WSM, met dien verstande dat bij de ondersteuning van deze mensen/ gezinnen, ondersteuning middels een staffel afgebouwd wordt; - Hierbij de volgende staffel te hanteren: o vanaf 120 t/m 123% ondersteuning 75%; o vanaf 123 t/m 127% ondersteuning 50%; o vanaf 127 t/m 130% ondersteuning 25%; - en hiervoor voor het komende jaar geld te reserveren uit het de laatste jaren gebruikelijke en ook nu weer te verwachten positieve resultaat uit de jaarrekening; - voor de jaren erna binnen de begroting op zoek te gaan naar structurele dekking ten behoeve van dit beleid. Argumenten Uitwerking van de motie voor ‘diegenen met een inkomen tot 130% WSM, met dien verstande dat bij de ondersteuning middels een staffel afgebouwd wordt’ slechts ten dele mogelijk is. De reden hiervoor is dat een dergelijke systematiek niet voor alle minimaregelingen toepasbaar is. Daar waar regelingen door externe partijen worden uitgevoerd is toepassen van een staffel niet mogelijk, omdat externe partijen bij de uitvoering een vaste doelgroep aanhouden en vaste bedragen hanteren. Dit geldt voor: de kindregelingen via Sam& voor alle kinderen, het Jeugdfonds Sport & Cultuur en het Volwassenenfonds Sport & Cultuur.

Met die reden liggen er diverse scenario’s volgens het gedachtegoed van de motie voor: Scenario 1: Uitvoering van de motie door toepassing van een staffel voor regelingen die intern worden uitgevoerd: Meedoenregeling, bijzondere bijstand en de individuele inkomenstoeslag. Dit scenario geeft invulling aan de motie door de uitvoering van minimaregelingen vorm te geven via een staffel (tussen de 120% en 130% inkomensnorm). Dit scenario beperkt zich tot de Meedoenregeling, bijzondere bijstand en de individuele inkomenstoeslag, met als reden dat de gemeente zelf uitvoering geeft aan deze voorzieningen. Dit houdt in dat beleidsregels, verordeningen en administratieve systemen moeten worden aangepast, geïmplementeerd én geborgd bij het team uitvoering.

Raadsvoorstel | 1088784 | Uitvoering motie uitbreiding minimabeleid tot 130% WSM

2

Scenario 1 wordt op de volgende wijze uitgevoerd: Met ingang van 1 januari 2027 wordt de inkomensnorm verhoogd naar 130% WSM voor minimaregelingen die intern worden uitgevoerd, met dien verstande dat de vergoeding wordt afgebouwd volgens bovenstaande genoemde staffel voor de Meedoenregeling, bijzondere bijstand en de individuele inkomenstoeslag. Regelingen die door externe partijen worden uitgevoerd, worden volgens het huidige beleid uitgevoerd zonder staffel tot 120% WSM. Scenario 2: Uitvoering van de motie door toepassing van een staffel voor regelingen die intern worden uitgevoerd (scenario1) plus een verruiming van minimaregelingen tot 130% WSM (zonder staffel), te weten: de kindregelingen via Sam& voor alle kinderen, het Jeugdfonds Sport & Cultuur en het Volwassenenfonds Sport & Cultuur. In dit scenario wordt gekozen voor een bredere toepassing. Dat wil zeggen dat er naast scenario 1 waarin een staffel mogelijk is, ook gekozen wordt voor uitbreiding van de overige minimaregelingen die extern belegd zijn. Verruimen zonder staffel tot 130% WSM voor de kindregelingen via Sam& voor alle kinderen, het Jeugdfonds Sport & Cultuur en het Volwassenenfonds Sport & Cultuur. Dit houdt in dat niet alleen beleidsregels, verordeningen en administratieve systemen moeten worden aangepast, geïmplementeerd én geborgd, maar dat ook de contracten met externe partners aangepast moeten worden.

Scenario 2 wordt op de volgende wijze uitgevoerd: Met ingang van 1 januari 2027 wordt de inkomensnorm verhoogd naar 130% WSM met staffel (interne regelingen) en zonder staffel (externe regeling). Overzicht scenario’s: Regelingen Meedoenregeling vanaf 18 jaar (120-130% WSM staffel) Bijzondere Bijstand vanaf 21 jaar (120130% WSM staffel) Individuele inkomenstoeslag vanaf 21 jaar – tot pensioen (120-130% WSM staffel) Kindregelingen via Sam& voor alle kinderen tot 18 jaar Jeugdfonds Sport & Cultuur tot 18 jaar Volwassenenfonds Sport & Cultuur vanaf 18 jaar Collectieve zorgverzekering Menzis vanaf 18 jaar

Scenario 1 P

Scenario 2 P

P

P

P

P 130% 130% 130% 130%

Raadsvoorstel | 1088784 | Uitvoering motie uitbreiding minimabeleid tot 130% WSM

3

De uitvoering van de motie brengt zowel incidentele als structurele kosten met zich mee. Scenario 1 • Structurele kosten: € 189.248 per jaar voor de minimaregelingen (schatting) en € 50.000 per jaar voor de uitvoeringskosten. • Incidentele kosten: implementatiekosten (administratie, verordening, beleidsregels, werkinstructies). Deze kosten worden geraamd op € 125.000. Scenario 2 • Structurele kosten: € 257.339 per jaar voor de minimaregelingen (schatting) en € 50.000 per jaar voor de uitvoeringskosten. • Incidentele kosten: implementatiekosten (administratie, verordening, beleidsregels, werkinstructies, contracten externen, contractbeheer). Deze kosten worden geraamd op € 140.000. Scenario 3 Dit scenario staat verderop bij de alternatieven uitgewerkt. Financieel De berekeningen van de voorgestelde scenario’s zijn uitgewerkt in bijlage 1. Hierin is een nadere specificatie opgenomen van de budgettaire impact, inclusief de gehanteerde uitgangspunten en aannames. Bij de interpretatie van deze cijfers gelden de volgende aandachtspunten: - De berekeningen zijn gebaseerd op het huidige bereik van de regelingen (20242025) binnen de doelgroep tot 120% WSM. De uitvoering van de motie tot verruiming naar 130% WSM leidt tot extra lasten boven op een minimabeleid dat reeds onder financiële druk staat en waarbij autonome groei van de uitgaven wordt verwacht.

Daarnaast is sprake van onzekerheden in de ramingen, waardoor het risico bestaat dat de werkelijke kosten hoger uitvallen dan voorzien. • De incidentele implementatiekosten voor 2026 zijn niet gedekt binnen de huidige begroting en zullen moeten worden bekostigd uit de algemene reserve (middels raadsbesluit). • Afhankelijk van het gekozen scenario geldt dat voor de structurele meerkosten geen dekking aanwezig is binnen de huidige budgetten, waardoor hiervoor aanvullende structurele middelen beschikbaar gesteld moeten worden. - In de doelgroep tot 120% WSM zijn nog veel huishoudens te bereiken. De toekomstige stijging van deze doelgroep is in de berekening niet verwerkt. - Er zijn geen gegevens beschikbaar over de verdeling van de doelgroep over de verschillende staffelniveaus. Daarom is een financiële doorrekening gemaakt op basis van een gemiddelde van de staffel 50% (gemiddelde van 25%, 50% en 75%). - Voor scenario 1 en scenario 2 geldt dat in 2026 bij de tweede bestuursrapportage (2e berap) incidentele middelen beschikbaar gesteld dienen te worden voor implementatiekosten. Communicatie Na besluitneming door de raad worden inwoners geïnformeerd over de mogelijke wijzigingen die van toepassing zijn op de minimaregelingen.

Raadsvoorstel | 1088784 | Uitvoering motie uitbreiding minimabeleid tot 130% WSM

4

Risico’s 1. Doordat wij bij de raming een staffel van 50% aanhouden kunnen kosten afwijken. 2. De ervaring van de afgelopen jaren laat zien dat het gebruik van minimaregelingen toeneemt. De berekeningen zijn gebaseerd op het huidige bereik, waardoor een verdere groei van het aantal gebruikers kan leiden tot hogere kosten dan geraamd. 3. Het toepassen van een staffel binnen regelingen is complex in beide scenario’s waardoor een grotere kans op fouten bestaat. 4. De krapte op de arbeidsmarkt brengt met zich mee dat, ondanks de noodzaak tot structurele uitbreiding met 0,5 fte, het risico bestaat dat deze capaciteit niet tijdig kan worden ingevuld. 5. Een deel van de doelgroep maakt mogelijk geen gebruik van de regelingen, waardoor effecten uitblijven. Problematiek rondom bestaanszekerheid wordt hiermee niet aangepakt, terwijl deze verwachting wel gewekt kan worden. 6. De uitvoering is mede afhankelijk van capaciteit en inzet van externe partners (Sam& voor alle kinderen, Jeugdfonds Sport & Cultuur en Volwassenenfonds Sport & Cultuur). 7. Bij de keuze van de scenario’s is geen rekening gehouden met het verwachte ravijnjaar 2028. Het gevolg kan zijn dat bezuinigingen doorgevoerd moeten worden, bijvoorbeeld terug afschalen naar 120% WSM. Dit kan zorgen voor wantrouwen en het imago van een onbetrouwbare overheid versterken.

Alternatieven Geen (verdere) uitvoering te geven aan de motie (scenario 3). Het huidige minimabeleid blijft ongewijzigd (tot 120% WSM) waarbij maatwerk wordt toegepast waar mogelijk. Redenen om voor dit alternatieve scenario te kiezen: • Er is geen structurele dekking beschikbaar voor uitbreiding van de regelingen; • Er is geen incidentele dekking beschikbaar voor implementatiekosten, deze kosten drukken op de begroting van 2026 en moeten worden bekostigd uit de algemene reserve; • Uitvoering van de motie leidt tot extra structurele lasten en sterk toenemende uitvoeringscomplexiteit; • Het huidige beleid zorgt voor stabiliteit, voorspelbaarheid en voorkomt dat verruimingen later mogelijk worden teruggedraaid (ravijnjaar); • Maatwerk binnen het bestaande beleid biedt voldoende ruimte om passende ondersteuning te blijven bieden; • De verantwoordelijkheid voor het borgen van bestaanszekerheid ligt primair bij het Rijk, waardoor structurele verruiming op lokaal niveau niet passend wordt geacht; • In de doelgroep tot 120% WSM zijn nog veel huishoudens te bereiken, extra energie kan zich hier beter op richten.

Raadsvoorstel | 1088784 | Uitvoering motie uitbreiding minimabeleid tot 130% WSM

5

Overige alternatieven • Besluitvorming uitstellen in afwachting van de integrale afweging bij de begroting. De raad besluit op dit moment geen keuze te maken voor een van de uitgewerkte scenario’s en betrekt de besluitvorming bij de integrale afweging in het kader van de begroting. Hierbij dient rekening te worden gehouden met een implementatieperiode van een halfjaar na besluitvorming. • Uitsluitend de kindregeling via Sam& voor alle kinderen te verruimen tot 130% van het wettelijk sociaal minimum (WSM), terwijl de overige minimaregelingen ongewijzigd blijven. Met dit alternatief wordt gericht ingezet op het ondersteunen van kinderen in huishoudens met een inkomen tot 130% WSM, zodat zij kunnen meedoen aan sport, cultuur, onderwijs en sociale activiteiten. Vervolg Na besluitvorming door de raad zal het college zorgdragen voor de verdere uitvoering van het gekozen scenario.

Burgemeester en wethouders van Hof van Twente, de secretaris, de burgemeester,

ir. H.L. Dijksterhuis

drs. H.A.M. Nauta-van Moorsel MPM

Bijlage(n) 1. Schatting berekening uitvoering motie 130%

Raadsvoorstel | 1088784 | Uitvoering motie uitbreiding minimabeleid tot 130% WSM

6