Raadsvoorstel - 1028852 - Voorbereidingsbesluit verbod niet-biologische sierteelt.pdf

Raadsvoorstel Onderwerp Datum collegebesluit

Voorbereidingsbesluit verbod nietbiologische sierteelt 16 juni 0021

Zaaknummer

1028852

Portefeuillehouder

M.H.M. Doeschot-Reuver

Team

Ruimte & Economie

Voorstel 1. Een voorbereidingsbesluit nemen voor niet-biologische sierteelt voor het Omgevingsplan gemeente Hof van Twente, waarmee voor het gehele grondgebied van de gemeente regels worden gesteld voor sierteelt 2. De wijziging 'Hoofdstuk 1 Voorbeschermingsregels niet biologische sierteelt', zoals in bijlage 1 (optie 1) is verwoord inclusief toelichting, toevoegen aan het Omgevingsplan gemeente Hof van Twente. Doel Kaderstellend Uitvoering geven aan de motie van de gemeenteraad. Aanleiding en probleemstelling In de gemeente Hof van Twente leidt de toename van lelieteelt tot maatschappelijke onrust in het buitengebied. De gemeenteraad heeft daarom op 11 februari 2025 het college van burgemeester en wethouders verzocht te onderzoeken wat 1. de juridische mogelijkheden zijn om lelieteelt te verbieden dan wel aan banden te leggen en 2. hoe dit kan worden opgenomen in het omgevingsplan van Hof van Twente. Vanwege onder andere grote onrust onder omwonenden heeft de gemeenteraad op 22 april 2025 verzocht het onderzoek voor het zomerreces uit te voeren. Naar aanleiding hiervan heeft de gemeenteraad op 16 september 2025 het college verzocht om een voorbereidingsbesluit voor te bereiden voor een direct verbod op niet-biologische sierteelt.

Argumenten Evenwichtige toedeling van functies In de Hof van Twente bestaan, net als op veel andere plekken in Nederland, zorgen over de gevolgen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen voor personen. De gemeente wil het juridische instrumentarium, dat sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet beschikbaar is, inzetten om de risico's te beperken. Dit doet de gemeente door een voorbereidingsbesluit te nemen met een verbod op de vestiging van nieuwe sierteelt en een uitbreidingsverbod voor bestaande sierteelt. Nadeelcompensatie Het nemen van een voorbereidingsbesluit met een verbod op sierteelt kan schade veroorzaken voor agrarische bedrijven. Voor vergoeding van schade als gevolg van het voorbereidingsbesluit kunnen degenen die menen schade te ondervinden een verzoek indienen om nadeelcompensatie (artikel 15.1 lid 1 onder d Omgevingswet (Ow)). In artikel 15.1 lid 1 onder d van de Ow wordt een regel in het omgevingsplan aangemerkt als schadeoorzaak. Het voorbereidingsbesluit wijzigt het omgevingsplan met voorbeschermingsregels (artikel 4.14 lid 2 Ow). De voorbeschermingsregels kunnen daarom worden aangemerkt als een regel in het omgevingsplan en daarmee als schadeoorzaak in de zin van de Ow.

Het nadeelcompensatierecht is gebaseerd op het principe dat onevenredige schade, veroorzaakt door rechtmatig handelen van de overheid, moet worden vergoed. Op de website van Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) is een uitgebreide handreiking over nadeelcompensatie onder de Omgevingswet te vinden. Om in aanmerking te komen voor nadeelcompensatie geldt een aantal voorwaarden. Er moet namelijk sprake zijn van schade: 1. als gevolg van rechtmatig overheidshandelen; 2. waarbij een bepaalde groep onevenredig zwaar wordt getroffen; 3. die uitstijgt boven het normaal maatschappelijk (‘eigen’) risico; 4. die niet voorzienbaar is en waarbij de benadeelde geen eigen schuld heeft en 5. die niet al op een andere manier is verzekerd. Een benadeelde komt in aanmerking voor schadevergoeding als aan al deze voorwaarden wordt voldaan. In de bijgevoegde notitie bijlage 2 worden die voorwaarden stapsgewijs behandeld. De gemeente kan de kans op succesvolle verzoeken om nadeelcompensatie beperken. Dit wordt nader toegelicht in de bijgevoegde notitie bijlage 2. Het voorbereidingsbesluit In het voorbereidingsbesluit kan gekozen worden uit twee opties. Deze opties hebben te maken met het bepalen van wat onder "bestaand gebruik" valt. Optie 1 Bij sierteelten gaat het vaak over wisselteelten waarbij in een periode van 4 tot 6 jaar op een perceel verschillende teelten worden afgewisseld.

Wisselteelt is bestaand gebruik en valt niet onder nieuwe teelt. Als voorafgaand aan de inwerkingtreding van het voorbereidingsbesluit wisselteelt plaatsvond, dan zijn hierop de voorbeschermingsregels niet van toepassing. Ook zijn de voorbeschermingsregels niet van toepassing op percelen waarvan telers kunnen aantonen dat ze in het komende teeltseizoen 2026 van plan waren om siergewassen te telen. Dit moet wel onderbouwd worden met bewijzen waaruit dat blijkt zoals aankoopbonnen voor zaden of andere documenten waaruit blijkt dat financiële verplichtingen zijn aangegaan. De voorbeschermingsregels zijn alleen van toepassing op nieuwe sierteelt of de uitbreiding van bestaande sierteelt. Optie 2 Een alternatief zou kunnen zijn om alleen het bestaande gebruik buiten de voorbeschermingsregels van het voorbereidingsbesluit te laten te vallen. Dit betekent concreet dat alleen de percelen waarop afgelopen jaar (2025) sierteelt heeft plaatsgevonden en percelen waarvan telers kunnen aantonen dat ze in het komende teeltseizoen 2026 van plan waren om hierop siergewassen te telen uitgezonderd zijn van de voorbeschermingsregels. Dit moet wel onderbouwd worden met bewijzen waaruit dat blijkt zoals aankoopbonnen voor zaden of andere documenten waaruit blijkt dat financiële verplichtingen zijn aangegaan.

Bestaand gebruik is gebruik dat plaatsvindt ten tijde van de inwerkingtreding van de voorbeschermingsregels. Wisselteelt valt hier niet onder. Om het risico op nadeelcompensatie te beperken adviseert het college uw raad om voor optie 1 te gaan. Vervolg Het voorbereidingsbesluit treedt in werking na de bekendmaking (artikel 3:40 Awb). Dat is op de dag van de bekendmaking of op de dag die in het voorbereidingsbesluit is bepaald. Het bevoegde bestuursorgaan maakt het voorbereidingsbesluit bekend door plaatsing van het besluit in het elektronisch publicatieblad.

Financieel Aan het nemen van het voorbereidingsbesluit zijn geen directe financiële consequenties verbonden. Communicatie Het besluit wordt via de openbare besluitenlijst van het college openbaar en via het besluitvormingsproces van de gemeenteraad. Participatie Het voorstel is om een besluit te nemen over de vaststelling van het voorbereidingsbesluit. De procedure van een voorbereidingsbesluit valt onder de Omgevingswet. Het nemen van een voorbereidingsbesluit is een voorbereidingsbeschermende maatregel waarbij een participatietraject niet aan de orde is. Bij de komende voorstellen voor het wijzigen van het omgevingsplan is wel een participatietraject aan de orde. Risico’s Er hoeft geen ontwerpbesluit te worden opgesteld en ter inzage te worden gelegd. Tegen het voorbereidingsbesluit staat geen bezwaar en beroep open. Het voorbereidingsbesluit en de regels in het omgevingsplan kunnen leiden tot schade bij agrariërs die siergewassen (willen) telen. Zij kunnen een verzoek om nadeelcompensatie indienen. Nadeelcompensatie is gebaseerd op het principe dat onevenredige schade, veroorzaakt door rechtmatig handelen van de overheid, moet worden vergoed. De kans op succesvolle verzoeken om nadeelcompensatie wordt door het extern adviesbureau op voorhand overigens klein geacht.

Redenen daarvoor zijn dat de schade waarschijnlijk beperkt zal zijn en dat de schade voorzienbaar is nu er binnen de Hof van Twente al sinds begin 2025 gesproken wordt over het beperken van het bestrijdingsmiddelengebruik vanwege de risico's voor de gezondheid. Alternatieven Geen voorbereidingsbesluit nemen en de landelijke regels ten aanzien van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen volgen. Vervolg Het voorbereidingsbesluit treedt in werking na de bekendmaking (artikel 3:40 Awb). Dat is op de dag van de bekendmaking of op de dag die in het voorbereidingsbesluit is bepaald. Het bevoegde bestuursorgaan maakt het voorbereidingsbesluit bekend door plaatsing van het besluit in het elektronisch publicatieblad.

Burgemeester en wethouders van Hof van Twente, de secretaris, de burgemeester,

mr. ing. J. Eshuis

drs. H.A.M. Nauta-van Moorsel MPM

Bijlage(n) 1. Voorbereidingsbesluit sierteelt gemeente Hof van Twente, optie 1 2. Voorbereidingsbesluit sierteelt gemeente Hof van Twente, optie 2 3. Notitie nadeelcompensatie