Document · PDF

Programmabegroting 2024 definitief (1).pdf

Gemeenteraad 8 november 2023, gemeente HofvantwenteBij agendapunt: 1: De programmabegroting 202418.910 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Voor particuliere terreinen is een stimuleringsregeling aanwezig voor de aanschaf van een regenton, het afkoppelen van hemelwater en aanleg van groenblauwe daken. De regeling loopt door tot en met 2030. Hof van Twente is bezig om een samenwerkingsovereenkomst op te stellen met de beide waterschappen in onze gemeente. Dit betreft de uitvoering van de gemeentelijke watertaken voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Met beide waterschappen is een gezamenlijke en gemeenschappelijke wateragenda en waterprogramma opgesteld om ambities, activiteiten en investeringen op elkaar af te stemmen. Dit mede vanuit het oogpunt van de klimaatopgaven die liggen bij de gemeente en waterschappen.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Gebouwen

We benutten kansen om gemeentelijk vastgoed verder te verduurzamen in combinatie met groot onderhoud. We bekijken per object welke maatregelen we kunnen treffen om minder energie te verbruiken of om energie op te wekken. Uitvoering vindt plaats volgens het meerjarig onderhoudsplan waarmee ook wordt voldaan aan de per 2024 geldende duurzaamheidseisen voor gebouwen. Daar waar gemeentelijke gebouwen hun huidige functie verliezen, of gebruikt worden door andere partijen, bekijken we of we deze gebouwen kunnen verkopen of privatiseren.

Hoe meten we dat? De verplichte beleidsindicatoren en de beleidsindicatoren genoemd in het raadsvoorstel (mei 2023) over de themanotities zijn opgenomen in de bijlage van deze programmabegroting. Het werken met beleidsindicatoren is volop in ontwikkeling. Hierover zijn we in gesprek met de raad door middel van de raadswerkgroep.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Wat gaat dit kosten?

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

PROGRAMMA 4: SPORT, CULTUUR EN ONDERWIJS

KADERSTELLING: • •

Visiedocument Gezond Basisinfrastructuur Hof van Twente 2018 – 2022

In onze Visie Gezonde Verbinding staan de inwoners van de gemeente Hof van Twente centraal. We gaan er van uit dat iedereen in Hof van Twente de drive heeft om mee te tellen in de samenleving. Wij geloven dat meedoen waarde heeft en geeft aan de persoon zelf (meer autonomie, zelfvertrouwen, gezondheid, minder eenzaamheid) en voor onze samenleving (minder zorgkosten, beter voor de economie, etc.). Het is de normale gang van zaken dat mensen in eerste instantie hun problemen zelf oplossen, al dan niet met inzet van hun netwerk. Hof van Twente is een gemeente waarin de gemeenschapszin groot is. Mensen kijken om naar elkaar. Veel informele en maatschappelijke organisaties helpen mee of willen meehelpen om de zelf- en samenredzaamheid van inwoners te vergroten. Dit is ons maatschappelijk kapitaal. Onze uitdaging is dat we deze organisaties willen blijven faciliteren en stimuleren, ook nu onze financiële middelen beperkter worden.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen 4.1 Subsidies

4.2 Gezondheid, bewegen en sport

Resultaten 2024 Korting op Welzijnssubsidies In de programmabegroting 2023 is dekking voorzien om de oorspronkelijk vastgestelde korting op welzijnssubsidies van 10% uit te stellen tot 1 januari 2027. Wij blijven met de instellingen in gesprek om te zijner tijd een zachtere landing voor deze korting te kunnen bewerkstelligen. 4.2.1 Renovatie kunstgrasvelden In 2024 gaan we bij drie complexen kunstgrasvelden voorzien van een nieuwe toplaag. Het hoofdveld van voetbalvereniging SV Delden, beide velden van hockeyvereniging GMHC. Vooraf willen we clubs duidelijkheid verstrekken over hoe de gemeente om wil gaan met toekomstige vervangingen van kunstgrasvelden. We maken afspraken over wie de kosten betaalt vanaf de tweede vervangingsronde en in welke mate dit invloed heeft op de bijbehorende jaarlijkse huurtarieven. 4.2.2 Duurzaamheid zwembad Markelo Op dit moment worden er door Sportfondsen Hof van Twente BV plannen uitgewerkt om in 2024 een flinke duurzaamheidsslag te maken. PVTpanelen om water te verwarmen en zonne-energie op te wekken gaan het huidige gasverbruik aanmerkelijk terugdringen. De investeringen moeten voor een groot deel zichzelf kunnen terugverdienen. Afhankelijk van eigenaarschap, ontwikkeling van energiekosten op langere termijn en van de betekenis hiervan voor de exploitatiekosten van zwembad de Vijf Heuvels.

We willen hiermee al een flinke eerste stap zetten in het uitgangspunt om onze gemeentelijke accommodaties in 2030 energieneutraal te exploiteren.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

4.3 Besluitvorming Cultuurnota, Basis Infrastructuur (BIS)

4.4 Integraal huisvestingsplan

Reguliere taken Onderwerpen Subsidies structureel

Investeringssubsidies

Combinatiefunctionarissen Sport

Eind 2023 wordt de vernieuwde Cultuurnota door de gemeenteraad behandeld en vindt tevens de actualisatie van de BIS plaats. Dit leidt tot aanvullende speerpunten in 2024, die bij schrijven van deze programmabegroting nog niet zijn vastgesteld. De consequenties van besluitvorming, inhoudelijk en financieel, worden in de zomerbrief van 2024 nader geduid. Het integrale huisvestingsplan (IHP) geeft richting voor de lange termijn, waarbij wordt ingezet op de IKC-gedachte en de soepele aansluiting tussen basisonderwijs en voortgezet onderwijs. In elk geval wordt in 2024 de besluitvorming over de volgende fase voor Campus De Whee afgerond.

Toelichting reguliere taken Jaarlijks verlenen wij structurele subsidies. Aan de hand van beleidsregels wordt bepaald wie er voor een subsidie in aanmerking kan komen,. Er zijn beleidsregels voor sport, cultuur, zorg, jeugd, accommodaties, buurtschappen, promotie van kernen, HofMarketing, dorps- en stadsraden. Verenigingen en stichtingen die investeren in hun accommodatie (verduurzamen, verbouw, nieuwbouw, onderhoud) en als basisvoorziening worden aangemerkt, kunnen in 2024 een beroep doen op de regeling Investeringssubsidies. In 2024 worden bij tal van verenigingen en organisaties combinatiefunctionarissen (buurtsportcoaches), veelal op projectbasis, ingezet. Sportverenigingen worden ondersteund om te komen tot een vitale sportvereniging. Een vitale vereniging heeft zijn eigen organisatie op orde, zorgt voor regulier sportaanbod en vervult daarnaast een bredere maatschappelijke functie.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Onderwijs

Op verschillende manier werken wij samen met Onderwijs, schoolbesturen en directies in en buiten Hof van Twente. Die samenwerking gaat over inhoud en over huisvesting, met als doel een zo goed mogelijk pedagogisch klimaat te creëren.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Wat gaat dit kosten?

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

PROGRAMMA 5: MAATSCHAPPELIJKE ONDERSTEUNING

KADERSTELLING:

In onze visie staan de inwoners van de gemeente Hof van Twente centraal. We gaan er van uit dat iedereen in Hof van Twente de drive heeft om mee te tellen in de samenleving. Wij geloven dat meedoen waarde heeft en geeft aan de persoon zelf (meer autonomie, zelfvertrouwen, gezondheid, minder eenzaamheid) en voor onze samenleving (minder zorgkosten, beter voor de economie, etc.). In de eerste plaats zijn onze inwoners zelf verantwoordelijk voor onder andere hun gezondheid, levensonderhoud, betaalde of zinvolle dagbesteding. Het is de normale gang van zaken dat mensen in eerste instantie hun problemen zelf oplossen, al dan niet met inzet van hun netwerk. Daar waar dit tijdelijk of structureel niet lukt, ondersteunen wij inwoners met individuele voorzieningen. Meedoen, erbij horen, participeren en je verbonden voelen zijn allemaal termen die duiden op zaken die belangrijk zijn in ons menselijke bestaan. Ze geven zin aan en kwaliteit van leven. Wij hebben als gemeente een faciliterende en verbindende rol.

• • • • •

Visiedocument Gezond Beleidsplan reintegratie/participatie “Slim (samen)werken Actieplan Minimabeleid Beleidsplan integrale schuldhulpverlening Visie en aanpak beschermd Wonen en maatschappelijk opvang

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen 5.1 Algemeen

5.2 Kansrijk Opgroeien

Resultaten 2024 Landelijke ontwikkelingen: Integraal Zorgakkoord, Gezond en Actief Leven Akkoord. Met de landelijke, brede uitkering (SPUK GALA) die ter beschikking is gesteld, blijft het mogelijk om reeds ingezette activiteiten voort te zetten, te versterken en uit te breiden. Dit vervangt een aantal bestaande rijksuitkeringen en kent een beperkte budgettaire uitbreiding. Dit sluit goed aan bij onze ambities en projecten op bijvoorbeeld aan Kansrijke Start, de inzet van buurtsportcoaches, het Lokaal Preventieakkoord, mantelzorgondersteuning en terugdringen van alcohol- en middelengebruik. In 2024 benutten we de (deels extra) middelen voor de doelstellingen die op grond van de coalitievisie en de themanotities zijn geformuleerd. 5.2.1 Wat willen we bereiken Wij vinden het belangrijk dat alle jeugd gezond en zelfredzaam is en kan meedoen in Hof van Twente. Hiervoor werken we aan de volgende doelen: 1. het realiseren van een stabielere thuissituatie voor de jeugdige en 2. het beperken/ terugdringen van de risicofactoren voor de jeugdige. Een stabielere thuissituatie proberen we te bereiken via: 1.1 het bevorderen/faciliteren van een constructieve tijdsbesteding 1.2 positieve opvoedondersteuning 1.3 een gevarieerd aanbod aan voorzieningen De risicofactoren voor Jeugd zijn onder andere: armoede, psychiatrische problematiek en de aanwezigheid van jeugdbeschermingsmaatregelen.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

We proberen de risicofactoren, voor zover door ons te beïnvloeden, te beperken en terug te dringen door: 2.1 een gezondere financiële situatie in het gezin 2.2 een veiligere situatie in het gezin 2.3 kansrijker ontwikkelen. 5.2.2 Jeugd Hulp Team Deze pilot gaat over collectief gearrangeerde zorg in onderwijstijd op de meest zorgintensieve scholen (speciaal onderwijs) in Hengelo. De sturing en monitoring op deze pilot is geïntensiveerd. Zo kan een goed beeld verkregen worden van de verwachte voordelen van deze manier van werken: minder verwijzingen, lagere kosten, verbeterde kwaliteit voor de jeugdigen en hun gezin, ondersteuning dichter bij de natuurlijke omgeving van de jeugdige en zijn gezin. In 2024 loopt deze pilot door (tot de zomer 2025). Gedurende de looptijd vindt waar nodig bijsturing plaats 5.2.3 Samenwerking lokale (preventieve) partners versterken Naast de intensieve samenwerking met het speciaal onderwijs, gaan we ook intensiever samenwerken met het reguliere onderwijs binnen onze eigen gemeentegrenzen. Op een 3-tal scholen, gaan onze consulenten nauwer samenwerken met deze scholen in de zorg voor de leerlingen. In het voorliggend veld hebben we een groot preventief aanbod. Dit aanbod willen we, in samenwerking met de partijen die werkzaam zijn in dat voorliggend veld, beter op elkaar laten aansluiten.

We willen de samenwerking stimuleren zodat het preventieve aanbod verder verbetert. In veel gezinnen speelt naast jeugdzorgproblematiek ook andere problematiek, zoals schulden. Soms is deze andere problematiek zelfs de oorzaak van de opvoedproblemen. Om deze problemen bij de kern aan te PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

pakken is het nodig om binnen het sociaal domein over de verschillende wetten heen met elkaar samen te werken. Het gaat hier vooral om integrale en multidisciplinaire benadering van complexe cliëntsituaties.

5.3. Gezonde leefstijl

Kansrijke Start krijgt in 2024 concreet vorm. Kansrijke Start is een programma waarin samengewerkt wordt tussen jeugdgezondheidszorg, kraamzorg, verloskundigen, gemeenten, GGZ en welzijnswerk om alle kinderen een zo goed mogelijke start te geven gedurende de eerste 1000 dagen (van 9 maanden tot 2,5 jaar). 5.3.1 Wat willen we bereiken Binnen het thema Gezonde leefstijl willen we ervoor zorgen dat alle inwoners gezond blijven door hun gezondheid te bevorderen en te beschermen. Immers zijn gezonde inwoners zijn over het algemeen zelfredzame inwoners die kunnen participeren. De doelen die wij hieraan verbinden zijn: o Inwoners zijn zich meer dan nu bewust van de mogelijkheden die men heeft om de gezondheid te bevorderen en o Inwoners beschikken meer dan nu het geval is over gezondheidsvaardigheden. We gebruiken de BRAVO methode: o Bewegen: stimuleren o Roken: Ontmoedigen en voorkomen o Alcohol: overmatig alcoholgebruik voorkomen (drugs wordt toegevoegd) o Voeding: gezonde voeding stimuleren o Ontspanning: faciliteren van voldoende ontspanningsmogelijkheden

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

5.3.2 Uitvoeringsplan lokaal preventie akkoord Met samenwerkingspartners werken we ook in 2024 aan het uitvoeringsplan. Dit programma kent drie onderdelen namelijk: 1. Gezonde Leefstijl (voeding en bewegen) 2. Gezonde Leefomgeving (gezonde sportlocaties, gezonde scholen, gezonde groene ontmoetingsplekken) 3. Terugdringen middelengebruik (bewustwording, jeugd en ouders, uitwerking integrale agenda middelengebruik, regionale samenwerking en verkenning. Er is in 2022 en 2023 al veel gebeurd maar we zijn nog niet klaar. Gezonde leefstijl is in de volle breedte een cultuurverandering die vraagt om een lange adem. Wij zetten daarom het Lokaal Preventie Akkoord de komende jaren voort, zoals opgenomen in de themanotities. Vanzelfsprekend op basis van een evaluatie waarbij alleen de succesvolle activiteiten voor verlenging in aanmerking komen. 5.3.3 Uitvoering ketenaanpakken In het kader van het in 5.1 genoemde Gezond en Actief Leven Akkoord werken we als gemeente aan een vijftal (verplichte) ketenaanpakken. Het gaat hierbij (naast de in 5.2.2 genoemde Kansrijke Start en Welzijn op Recept, 5.5.2) om Valpreventie, Kinderen met overgewicht en Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI). Deze ketenaanpakken hebben alles te maken met de activiteiten lokaal preventie akkoord en we zullen dit met elkaar verbinden. We zetten in op het implementeren van deze ketenaanpakken in 2024.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

5.4. Iedereen doet mee

5.3.4 Preventie en Handhavingsplan Alcohol en Middelengebruik De activiteiten in het kader van Terugdringen Middelengebruik zijn opgenomen in het Preventie en Handhavingsplan Alcohol en Middelengebruik. Hieraan geven we in 2024 uitvoering. 5.4.1 Wat willen we bereiken (doelen) Het gebied werk en inkomen biedt voor onze inwoners diverse uitdagingen als (energie)armoede, schulden, (medische) beperkingen en beperkte basisvaardigheden. We willen de kansen van inwoners vergroten om mee te doen in de Hofse samenleving, juist voor mensen waarvoor meedoen niet vanzelfsprekend is. Om dit mogelijk te maken werken we aan de volgende doelen: o Gezonde financiële situatie voor onze inwoners o Leven lang ontwikkelen (arbeids)participatie en verminderen laaggeletterdheid o Passende ondersteuning aan inburgeraars, statushouders en vluchtelingen (Oekraïners) o Verbeteren basisvaardigheden van onze inwoners o Investeren in digitale dienstverlening aan onze inwoners Ook 2024 staat in het teken van inzet op de toegenomen (energie-)armoede. Naast landelijke regelingen is ingezet op proactieve vroegsignalering van schulden, een noodbudget (maatwerk) en gerichte communicatie om inwoners de weg naar regelingen beter te laten vinden. In de themanotities is ervoor gekozen om de bestaande inzet de komende jaren te continueren.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

5.5 Vitaal Ouder Worden

5.4.2 Vernieuwd minimabeleid 2024 staat in het teken van een vernieuwd minimabeleid. Op basis van de evaluatie van het huidige minimabeleid wordt het aanbod aan regelingen geactualiseerd, zodat het goed aansluit bij de behoeften van de diverse doelgroepen. We verwachten dat dit meer kosten met zich meebrengt dan nu. Hiervoor is structureel € 50.000 opgenomen. Er volgt te zijner tijd een beleidsvoorstel. 5.4.3 Laaggeletterdheid In het kader van leven lang ontwikkelen volgt Hof van Twente een maatwerktraject van Stichting lezen en schrijven. Daarnaast ligt de focus op bewustwording van het belang van basisvaardigheden voor onze inwoners. De uitvoering van dit traject ligt bij onze partners zoals Salut en de Bibliotheek. 5.4.4 Circulair ambachtscentrum (“De Verbinding”) Het uitgevoerde haalbaarheidsonderzoek naar een circulair ambachtscentrum (“De Verbinding”) leidt in 2024 tot een besluit om hier al dan niet een vervolg aan te geven. In een mogelijk circulair ambachtscentrum komen afvalbrengpunt, kringloopwinkel en een werkplaats/ambachtscentrum bij elkaar. Dit kan een belangrijke bijdrage leveren aan onze doelstellingen op het gebied van duurzaamheid en sociaal domein. Gezien de verwachte kosten vindt in 2024 een zorgvuldige afweging plaats over een mogelijk vervolg. 5.5.1 Wat willen we bereiken (doelen) In Hof van Twente komen steeds meer ouderen.

Deze ouderen worden ook steeds ouder (dubbele vergrijzing). Het is een forse uitdaging om voor deze groter wordende groep een adequaat voorzieningenniveau te behouden..Ook behoud van huidig voorzieningenniveau kan in dit

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

perspectief een forse uitdaging zijn. Hoe zorgen we ervoor dat ook de ouderen van de toekomst vitaal ouder kunnen worden, zelfredzaam kunnen blijven en kunnen blijven meedoen. Om dit mogelijk te maken werken we aan de volgende doelen: o Meer ouderen zijn in staat eigen regie te voeren o Meer ouderen wonen prettig in de eigen kern o Voorzieningen blijven beschikbaar voor wie het nodig heeft o De samenleving is klaar voor meer ouderen. We gaan verder met een aantal activiteiten die al in 2023 of eerder zijn gestart. Dit betreft op de eerste plaats de initiatieven in het kader van “Hof van Twente dementievriendelijk”, “Een tegen eenzaamheid” en de uitvoering van de lokale inclusie agenda. Met de middelen op grond van de coalitievisie/themanotities kunnen deze activiteiten voortgezet en waar nodig geïntensiveerd worden. 5.5.2 Pilot Goodgoan Markelo De pilot Goodgoan Markelo willen we verder door ontwikkelen. Dit is in 2023 nog onvoldoende gelukt vanwege het nog niet in kunnen vullen van een vacature. We sluiten hierbij aan op de ontwikkeling in de regio “Samenwerken in de Wijk”. 5.5.3 Welzijn op Recept Verder willen we in 2024 vol inzetten op Welzijn op Recept. Dit is één van de verplichte ketenaanpakken in het kader van het GALA. In 2022 en 2023 hebben we een pilot in Delden uitgevoerd die succesvol is afgesloten.

Onze ambitie is om in 2024 dit concept in Goor verder uit te rollen. Hiervoor is intensief overleg met huisartsen en Salut nodig. Indien mogelijk nog in 2024 maar zeker in 2025 kijken we naar de andere kernen van onze gemeente. PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

5.6 Overig

5.5.4 Woonzorgvisie In 2024 geven we een concreet vervolg aan de Woonzorgvisie die in het laatste kwartaal van 2023 door de Gemeenteraad is vastgesteld. 5.5.5 Ondersteuning mantelzorgers. In 2023 hebben we samen met Salut een plan gemaakt voor extra ondersteuning mantelzorgers. Dit plan voeren we uit in 2024. Eind 2024 zullen we tussentijds evalueren en indien nodig bijstellen. 5.5.6 Bewustwordingscampagne Met een aantal publicaties rondom de huishoudelijke ondersteuning (lokaal en regionaal) hebben we een begin gemaakt met een bewustwordingscampagne die in 2024 en daarna een vervolg moet krijgen. Bewustwording over het gegeven dat ouder worden eisen stelt aan wonen bijvoorbeeld. Dat men hier zelf een verantwoordelijkheid in heeft en actie kan ondernemen, en ook bewustwording over dat voorzieningen (met name de huishoudelijke ondersteuning) niet zomaar beschikbaar zijn (toenemende doelgroep, arbeidsmarktproblematiek) en dat de komende jaren meer een beroep op het netwerk gedaan moet worden. Het is een kwestie van een lange adem en het herhalen van de boodschap. Het gaat ook niet alleen om het aanspreken van de doelgroep zelf, maar ook om de communicatie hierover met partners zoals huisartsen. 5.6.1 Eigen beheer uitvoeren van de regie op vervoer In 2024 zal leerlingenvervoer toegevoegd worden aan de regiemodule.

Met deze regiemodule kunnen we de controle uitvoeren op het vervoer, boekingen, ritten en facturatie. 5.6.2 Voorbereiden aanbesteding ambulante hulp Wmo en Jeugd In 2024 gaan we ons verder voorbereiden op de aanbesteding per 2025 voor ambulante hulp Wmo en Jeugd (dagbesteding en begeleiding).

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Uiterlijk 2025 moet de zorg opnieuw gecontracteerd zijn, zowel lokaal als regionaal. Om voldoende tijd te hebben om dit samen met de aanbieders, nog beter te doen en een verbeterslag te maken ten opzichte van de huidige contracten, zijn wij hiermee al in 2022 gestart. Op dit moment lijkt het erop dat wij (in tegenstelling tot de vorige keer) de aanbesteding samen met de regiogemeenten gaan doen. Er wordt in het proces van beoordeling van inschrijvingen uitgebreid aandacht besteed aan kwaliteit en integriteit met als doel malafide aanbieders buiten de deur te houden. 5.6.3 Project opvang Oekraïne, Statushouders en Asielzoekers (OSA) De structuur van het bestuurlijk project OSA krijgt een meer structurele invulling en er vindt verdere professionalisering plaats in vergelijking met de aanpak vanuit crisis vanuit waar het project is gestart. De gemeente heeft diverse Opvang locaties waar wij Oekraïners opvangen. Hiervoor ontvangen wij momenteel een bijdrage van € 83 per beschikbaar gestelde plek, per dag. Momenteel loopt er landelijk een onderzoek waarbij waarschijnlijk besloten wordt deze bijdrage naar beneden bij te stellen. Hierbij blijft wel het uitgangspunt dat gemeenten kostendekkend de opvang kunnen regelen.

Reguliere taken Onderwerpen Re-integratie en inkomensvoorziening

Toelichting reguliere taken We geven in 2024 verder uitvoering aan ons re-integratiebeleid. We zetten extra in op jongeren uit het Praktijkonderwijs (PRO) en het Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO) en de zogenaamde Belofte 5 jongeren. Dit zijn jongeren die zonder afgeronde opleiding en zonder uitkering tussen de wal en het schip dreigen te raken.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Wet maatschappelijke ondersteuning

Jeugdzorg

Inwoners die (tijdelijk) niet kunnen werken, ondersteunen we met een periodieke uitkering. Inwoners met een minimuminkomen ondersteunen we met ons minimabeleid. Op basis van de Wmo ondersteunen wij onze inwoners bij maatschappelijke deelname en zelfstandig leven, het hebben van een schoon en leefbaar huis en verstrekken wij waar nodig hulpmiddelen. We doen dit vanuit de gedachte goedkoopst-adequaat. Ook organiseren wij het toezicht op de Wmo en beheren en managen wij alle contracten op dit gebied. We geven uitvoering aan de Jeugdzorg en ondersteunen kinderen, jongeren en ouders bij opvoed- en opgroeivragen. Daarnaast zorgen we ervoor dat ze de juiste zorg en ondersteuning krijgen. Ook hier hanteren we de gedachte dat we kiezen voor een goedkoopst-adequate oplossing. De contracten die lokaal zijn ingekocht en die betrekking hebben op de ambulante hulpverlening, beheren en managen we ook zelf.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Wat gaat dit kosten?

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

KADERSTELLING:

PROGRAMMA 6: ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN OVERHEAD

Dit programma geeft een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen, overhead, onvoorzien en vennootschapsbelasting. De algemene dekkingsmiddelen zijn die inkomsten waar geen directe dienstverlening en/of bestedingsverplichtingen tegenover staan. Deze middelen worden ingezet als dekking van de lasten en baten in de programma’s. De algemene dekkingsmiddelen bestaan uit: lokale heffingen, algemene uitkering gemeentefonds, dividenden en rente (afschrijvings)reserves. De lasten en baten van overhead en financiering worden afzonderlijk inzichtelijk gemaakt. Deze dienen ter ondersteuning van de programma’s.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Prioriteiten en aandachtspunten Onderwerpen 6.1 Algemene uitkering gemeentefonds

Resultaten 2024 6.1.1 Omvang gemeentefonds vanaf 2026 Het Rijk werkt aan een nieuwe financieringssystematiek van het gemeentefonds vanaf 2026/2027. Vooruitlopend daarop heeft de aanpassing een structureel fors nadelig effect op de omvang van het gemeentefonds vanaf 2026. Ondanks de structurele toevoeging van € 1 miljard bij de meicirculaire 2023. Bij de financieringssystematiek wordt ook gekeken naar een mogelijke uitbreiding van het lokale belastinggebied. Deze denkrichting moet nog verder worden onderzocht. Met de daling van de omvang van het gemeentefonds ontstaat een knelpunt richting de toekomst voor de gemeente(n). 6.1.2 Hervormingsagenda Jeugdzorg Het Rijk en de VNG werken aan de Hervormingsagenda Jeugdzorg. Na de onderhandelingen in het afgelopen voorjaar zijn er voor de jaren 2023 tot en met 2025 incidenteel middelen toegevoegd aan het gemeentefonds. Voor de jaarschijven 2026 en 2027 zijn de middelen zoals die in de Hervormingsagenda zijn afgesproken als structurele en reële raming meegenomen in de meerjarenraming. Dit is in lijn met de richtlijnen voor de provinciale toezichthouder. Het Rijk moet hier te zijner tijd nog wel formeel over besluiten. Daarnaast is er sprake van een besparing in het jeugddomein van structureel € 500 miljoen vanaf 2025. Het gaat om maatregelen waarbij

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

gemeenten minder middelen nodig hebben of waarbij alternatieve inkomsten gegenereerd worden. Deze besparing is benoemd als een Rijksverantwoordelijkheid. Het Rijk is aan zet om de besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen als aanvulling op Hervormingsagenda. 6.1.3 Eigen bijdrage Wmo vanaf 2026 Het abonnementstarief in de Wmo zal worden afgeschaft en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo heringevoerd vanaf 2026. Hiervoor wordt een wetsvoorstel voorbereid. Dit leidt tot een verlaging van het gemeentefonds en een evenredige verhoging van de omvang aan eigen bijdragen. 6.1.4 Herijking van het gemeentefonds De grootste herijking van het gemeentefonds is bij de meicirculaire 2022 verwerkt. Enkele onderdelen vragen nog verder onderzoek over de wijze van verdeling. Uitwerking zal de komende jaren leiden tot nieuwe verdeeleffecten.

Reguliere taken Lokale heffingen Algemene uitkering gemeentefonds

Dividenden

Een nadere toelichting staat in de paragraaf Lokale heffingen. De gemeente ontvangt een groot deel van haar inkomsten van het Rijk, via de algemene uitkering. De basisraming van de algemene uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd op de meicirculaire 2023. De gemeente ontvangt jaarlijks dividenduitkeringen. Dat is het rendement uit deelname in maatschappelijk kapitaal van instellingen en ondernemingen. Zie ook de paragraaf Verbonden partijen.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Onvoorzien

Vennootschapsbelasting

Rentetoerekening

Op basis van de resultaten uit het verleden en afspraken over mogelijke winstuitkering (dividendbeleid) en ontwikkelingen is bij de deelnemingen een dividenduitkering opgenomen in de begroting 2024 van € 1,9 miljoen. Actualisaties van het dividendbeleid van Cogas leiden tot een structurele bijstelling van de totale opbrengsten vanaf 2027 naar € 1,3 miljoen en vanaf 2028 naar € 1,1 miljoen. In de begroting is een jaarlijks bedrag voor onvoorziene uitgaven opgenomen van € 25.000. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat er een bedrag opgenomen moet worden voor onvoorziene lasten. Nederlandse overheidsondernemingen zijn in principe belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting (Vpb). Het doel van de onderliggende wetgeving is een gelijk speelveld creëren tussen overheidsondernemingen en private ondernemingen. Op basis van interpretatie van algemene richtlijnen van de Belastingdienst en (voorlopige) aangiftes is een verwachte gemiddelde vennootschapsbelastinglast geraamd van circa € 23.000 per jaar. Daarvan heeft € 11.000 betrekking op de gemeentelijke grondexploitaties. De vennootschapsbelasting over de eigen gemeentelijke grondexploitaties komt ten laste van de reserve grondexploitatie. Rente-omslagpercentage Voor financiering van investeringen wordt totaalfinanciering toegepast.

Dit houdt in dat alle uitgaven en investeringen gezamenlijk worden gefinancierd, en niet per investering een aparte lening wordt aangegaan en/of geadministreerd. De rentelasten worden procentueel toegerekend aan de totale boekwaarde van de investeringen. De procentuele verhouding tussen de totale boekwaarde en de totale rentelasten wordt het renteomslagpercentage genoemd. Paragraaf 4 geeft meer inzicht in de financiering. Rente afschrijvingsreserves Over de afschrijvingsreserves worden rentelasten berekend. Hierbij wordt de het renteomslagpercentage gehanteerd. De rente over de afschrijvingsreserves dient tevens als dekking van de rentelasten van de betreffende investeringen.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Overhead

Loon- en prijsontwikkeling

Algemeen Conform de BBV-voorschriften worden kosten zoveel mogelijk direct toegerekend aan de betreffende taken/activiteiten. De lasten en baten van overhead worden centraal begroot en verantwoord. De overhead wordt gedefinieerd als het geheel van functies gericht op sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces. Het betreft zowel de fysieke componenten, zoals huisvesting en automatisering, als ondersteunende personele inzet. Heffingen en tarieven De overhead wordt betrokken bij de berekening van kostendekkende heffingen en tarieven. Zie paragraaf 1 lokale heffingen. Het aandeel overhead in de heffingen en tarieven wordt extracomptabel berekend. Grondexploitaties Voor de rendabele activiteiten van grondexploitaties maakt de BBV een uitzondering voor wat betreft het centraal begroten en verantwoorden van de overheadkosten. Deze worden wel toegerekend aan het taakveld. Verdeelsleutel De toe te rekenen overhead wordt bepaald door de totale lasten van het taakveld overhead te delen door de totale directe personeelskosten (loonkosten en inhuur), verdeeld naar taakveld. Jaarlijks anticiperen wij op de inflatieontwikkeling in de budgetten voor het nieuwe begrotingsjaar. Tegenover de loon- en prijsstijgingen staat (deels) een compensatie vanuit het gemeentefonds.

Op basis van de gehanteerde uitgangspunten, gebaseerd op cijfers van het Centraal Planbureau, is de indexering opgebouwd uit meerdere componenten. Uitgangspunten indexering budgetten in de begroting 2024: • Personele kosten 5,2% • Materiële uitgaven 8,9% • Bijdrage gemeenschappelijke regelingen 10,2% • Sociaal domein (vergoedingen Wmo en Zorg) 5,7% • Gewogen gemiddelde 7,1%

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

•

Subsidies en inkomsten van leges en belastingen 7,1%

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Wat gaat dit kosten?

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Paragraaf 1: Lokale heffingen Samenvatting Onroerende-zaakbelastingen

- 7,10% inflatoire verhoging

Rioolheffing

- € 5,00 verhoging overeenkomstig GR - 7,10% inflatoire verhoging - Nieuw tarief € 331,80

Afvalstoffenheffing

- Vast bedrag € 135,6 - Per inzamelmiddel € 30,00 Aanbieding ter lediging - 140 ltr. grijze container € 6,60 - 240 ltr. grijze container € 11,30 - Ontgr. verz. cont. 30 ltr. € 1,40 Geen verhoging tarieven. - Tarief hotel, B&B en pension €1,55 - Tarief overige accommodaties €1,10 - 7,10% inflatoire verhoging - Inwerkingtreding omgevingswet m.i.v. 1-1-2024 (incl. milieuleges)

Toeristenbelasting

Forensenbelasting, lijkbezorgingsrechten, marktgelden en leges Haven-, kade- en opslaggelden

- 10,20% inflatoire verhoging

Bedrijveninvesteringszone

- € 10,00 verhoging t/m 2024 - Nieuw tarief € 465,00 - 140 ltr. cont. huishouden: € 976 6,20% stijging - 240 ltr. cont. huishouden: € 1.027 6,10% stijging - OZB, rioolheffing en afval. basisbedr.: volledige kwijtschelding mogelijk - Afval. inzamelmiddel: max. 2 inzamelmiddelen - Afval. ledigingen: max. voor € 90,40

Lokale lastendruk

Kwijtschelding

In deze paragraaf gaan wij in op de lokale heffingen. Daarin wordt inzicht gegeven in de tariefontwikkelingen van gemeentelijke belastingen en rechten, de lokale lastendruk, het kwijtscheldingsbeleid, de opbrengsten en de kostendekkendheid van rechten in onze gemeente. Hieronder wordt in het kort per onderdeel van de lokale heffingen informatie gegeven

Onroerende-zaakbelastingen (OZB) Onroerende-zaakbelastingen worden opgelegd aan eigenaren en gebruikers van niet-woningen. Bij woningen wordt echter alleen aan de eigenaar OZB opgelegd. Om de begrote opbrengst voor 2024 te behalen zullen de tarieven voor de OZB met 7,10% inflatoir moeten stijgen. Wat dat betekent voor de hoogte van de tarieven is onder meer afhankelijk van de waardeontwikkeling van woningen en niet-woningen. Dit wordt pas bekend na afronding van de WOZwaarderingsprognoses. Een definitief voorstel zal daarom pas bij de behandeling van de verordening OZB in de raadsvergadering van december 2023 aan de orde komen.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Rioolheffing Met de opbrengsten van de rioolheffing worden de kosten voor het beheren en in stand houden van het rioolstelsel en ook de zorgplicht voor het grondwater bekostigd. In overeenstemming met het gemeentelijk rioleringsplan (GRP) wordt het tarief met een vast bedrag van € 5,00 en vervolgens met de inflatoire correctie van 7,10% verhoogd. Daarmee komt het voorgestelde tarief rioolheffing 2024 op € 331,80. 2022:

2023:

2024:

Tarief rioolheffing:

Basis (t/m 500 m³):

€ 287,80

€ 304,80

De tarieven voor de afvalstoffenheffing voor 2024 worden als volgt: Tarieven afvalstoffenheffing:

2022

2023

2024

€ 105,00

€ 120,75

€ 135,60

€ 30,00

- 140 liter grijze container

€ 6,35

€ 7,20

€ 6,60

- 240 liter grijze container

€ 10,95

€ 12,40

€ 11,30

- Ontgr. verz. cont 30 ltr.

€ 1,35

€ 1,53

€ 1,40

- 140/240 liter GFT-container

€ 0,00

- verpakkingencontainer

€ 0,00

Basisbedrag: - Vast bedrag per perceel Containers: - Per inzamelmiddel Aanbieding ter lediging:

€ 331,80

Afvalstoffenheffing Afvalstoffenheffing wordt opgelegd bij percelen waar huishoudelijk afval kan of zal ontstaan. De gemeente heeft de wettelijke plicht om zorg te dragen voor het inzamelen van huishoudelijke afvalstoffen.

Het verwachte gemiddelde aantal aanbiedingen per huishouden voor 2024 ten opzichte van 2023 is als volgt: Aanbieding

2023

2024

140 ltr. cont.

7 x € 7,20 = € 50,40

6 x € 6,60 = € 39,60

240 ltr. cont.

8 x € 12,40 = € 99,20

8 x € 11,30 = € 90,40

Lediging

32 x € 1,53 = € 48,96

41 x € 1,40 = € 57,40

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Het is belangrijk op te merken dat de vaste lasten voor het inzamelen van afvalstoffen verhoudingsgewijs zijn gestegen, terwijl de variabele lasten zijn gedaald. Dit verklaart waarom het vaste tarief per perceel is toegenomen, terwijl de variabele inkomsten via de containers zijn afgenomen.

Toeristenbelasting Personen van buiten onze gemeente die overnachten in een hotel, B&B of een andere betaalde gelegenheid zijn toeristenbelasting verschuldigd. De opbrengst wordt onder meer gebruikt om de kosten van voorzieningen te dekken die de gemeente heeft ingezet ten behoeve van de ontwikkeling van het recreatie- en toerismebeleid. De toeristenbelasting is echter geen bestemmingsbelasting. Daarom komt de opbrengst ten goede aan de algemene middelen. In 2023 heeft het college, nadat de tarieven zijn verhoogd, de intentie uitgesproken om de tarieven voor toeristenbelasting in ieder geval t/m 2027 niet verder te verhogen. Dit om de continuïteit van onze ondernemers in de vrijetijdseconomie voor de lange termijn te waarborgen.

Tarief toeristenbelasting:

2022

2023

2024

- Per overnachting voor hotel, pension of bed en breakfast

€ 1,50

€ 1,55

- Per overnachting voor overige accommodaties

€ 1,05

€ 1,10

Forensenbelasting De forensenbelasting is een belasting voor personen van buiten onze gemeente die een gemeubileerde woning in onze gemeente beschikbaar hebben voor meer dan negentig dagen in het belastingjaar, terwijl zij hun hoofdverblijf elders hebben. De inflatoire stijging voor 2024 bedraagt 7,10%. Het voorgestelde tarief komt daarmee uit op € 390 stijging voor 2024 Tarief forensenbelasting:

2022

2023

2024

Per gemeubileerde woning:

€ 350

€ 364

€ 390

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Lijkbezorgingsrechten De lijkbezorgingsrechten worden in rekening gebracht om de kosten te dekken die gemaakt worden voor het in stand houden van de begraafplaatsen. De tarieven voor 2024 worden aangepast met een inflatoire stijging van 7,10%.

Marktgelden Marktgelden zijn de kosten voor standhouders die standplaatsen innemen op de markt of andere specifiek aangewezen plaatsen. Voor 2024 wordt een inflatoire stijging van 7,10% toegepast. De voorgestelde tarieven voor dat jaar bedragen:

2022

2023

2024

Markt Delden:

€ 1,43

€ 1,49

€ 1,59

Markt Markelo:

€ 1,43

€ 1,49

€ 1,59

Markt Goor:

€ 1,86

€ 1,93

€ 2,07

Haven-, kade- en opslaggelden Haven-, kade- en opslaggelden worden geheven voor het gebruik van gemeentelijke havendiensten, vaarwater, havens en kaden. De tarieven zijn gelijkgesteld met die van de gemeenten Enschede, Almelo, Hengelo en Lochem. Het havenbedrijf stelt voor om in 2024 een verhoging van 10,20% toe te passen voor alle betrokken gemeenten. Tarieven per geladen en/of geloste ton lading schepen zonder Green Award

2022

2023

2024

€ 0,145

€ 0,149

€ 0,160

bronzen Green Award zilveren Green Award

€ 0,138 € 0,131

€ 0,141 € 0,134

€ 0,156 € 0,148

gouden Green Award platina Green Award

€ 0,123 € 0,116

€ 0,127 € 0,119

€ 0,139 € 0,131

Tarief Marktgelden:

Bedrijveninvesteringszone Sinds 2020 is de bedrijveninvesteringszone (BIZ) voor het centrum van Goor ingevoerd. Door de BIZ dragen alle ondernemers in het centrum van Goor bij aan een beter functionerend centrum. Als een bedrijfspand leegstaat, is de eigenaar verantwoordelijk voor de BIZ-bijdrage. De belastinginkomsten van de BIZ worden uitgekeerd aan de stichting BIZ centrum Goor (stichting). Hoewel

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

de gemeente haar reguliere taken blijft uitvoeren, mag de stichting de BIZ-inkomsten daar bovenop uitgegeven voor een beter centrum. Voor de periode 2020 t/m 2024 zijn de BIZ-tarieven vastgesteld en staan vast. De tarieven zijn als volgt:

Leges Leges zijn vergoedingen die de gemeente aan burgers vraagt voor diensten of producten die geleverd worden. Het totaal van de gevorderde leges mag niet hoger zijn dan de kosten die de gemeente in zijn geheel hiervoor maakt. De inflatoire stijging voor 2024 is bepaald op 7,10%.

het weer mogelijk om leges te heffen voor verzoeken om een omgevingsvergunning die gevolgen heeft voor het milieu. De legesverordening is hierop aangepast. De nieuwe tarieven voor de milieuleges zijn in overeenstemming met de omgevingsdienst tot stand gekomen. Voor het kalenderjaar:

2020

2021

2022

2023

2024

€ 425,-

€ 435,-

€ 445,-

€ 455,-

€ 465,-

Omgevingswet Met ingang van 1 januari 2024 zal de omgevingswet in werking treden. Op basis van deze nieuwe wet zijn de activiteiten van hoofdstuk 2 van de legesverordening aanzienlijk gewijzigd. In de afgelopen jaren is er gewerkt om dit in beeld te brengen. Er mag immers via leges alleen de lasten van diensten die de gemeente verstrekt in rekening worden gebracht. Leges voor milieubelastende activiteiten Met de inwerkingtreding van de omgevingswet wordt PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Lastendruk Hof van Twente De lastendruk wordt berekend aan de hand van de gemiddelde woonlasten, bestaande uit OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Voor 2024 bedragen De gemiddelde woonlasten respectievelijk € 976 voor huishoudens met een kleine restafvalcontainer en € 1.027 voor huishoudens met een grote restafvalcontainer. Dit resulteert in een procentuele stijging van respectievelijk 6,20% en 6,10%. Deze bedragen en percentages zijn van toepassing op woningeigenaren. Woninggebruikers of huurders betalen namelijk geen OZB.

Lastendruk 2024 2020

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Huish.

140ltr.

240ltr.

Huish. 140ltr. cont.

240ltr.

140ltr.

240ltr.

140ltr.

240ltr.

140ltr.

240ltr.

140ltr.

240ltr.

140ltr.

240ltr.

140ltr.

240ltr.

cont.

OZB

€ 331

€ 371

€ 370

€ 382

€ 409

Riool

€ 265

€ 277

€ 288

€ 305

€ 332

€ 337

€ 342

€ 347

Afvalst

€ 187

€ 227

€ 195

€ 239

€ 216

€ 264

€ 231

€ 280

€ 235

€ 286

€ 235

€ 286

€ 235

€ 286

€ 235

€ 286

totaal

€ 783

€ 823

€ 843

€ 887

€ 874

€ 922

€ 918

€ 967

€ 976

€ 1027

€ 981

€ 1032

€ 986

€ 1037

€ 991

€ 1042

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Kwijtschelding Het kwijtscheldingsbeleid van onze gemeente voor 2024 heeft specifieke uitgangspunten. De inkomensnorm voor kwijtschelding is vastgesteld op 100% van de bijstandsnorm, met toepassing van de verruimde normen voor AOW-gerechtigden. Onze gemeente houdt tevens rekening met de netto kosten van kinderopvang. Sinds 2023 is de verhoogde vermogensnorm in werking, waarbij onze gemeente de maximale norm hanteert. Kwijtschelding kan worden verleend voor: • OZB voor woningen (vanwege de afschaffing van het gebruikersdeel komt dit nog maar zelden voor); • Basisbedrag rioolheffing; • Basisbedrag afvalstoffenheffing inclusief twee inzamelmiddelen, met een maximum van € 90,40 voor ledigingen. Voor 2024 verwachten we dat ongeveer 250 belastingplichtigen ambtshalve kwijtschelding ontvangen. Daarnaast verwachten we dat voor circa 155 belastingplichtigen gehele of gedeeltelijke kwijtschelding op aanvraag wordt verleend.

Overzicht In de volgende tabel wordt een overzicht gepresenteerd van de opbrengsten die door belastingen en rechten worden gegenereerd. Geraamde inkomsten belastingen en rechten Bedragen in euro’s x 1000 Soort Heffing:

Werkelijk 2022:

Begroting 2023:

Begroting 2024:

Totaal:

9.208 494 102 9.804

9.247 437 92 9.776

9.904 437 98 10.439

Totaal:

3.331 4.826 30 69 212 1.904 10.372

3.746 5.139 36 90 243 1.417 10.671

3.849 5.664 38 96 260 1.594 11.501

20.176

20.447

21.940

Algemene Belastingen: Onroerende-zaakbelastingen Toeristenbelasting Forensenbelasting Heffingen: Reinigingsheffingen Rioolheffing Marktgelden Scheepvaartrechten Lijkbezorgingsrechten Leges

Totaal:

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Geraamde baten en lasten van rechten die in onze gemeente worden geïnd in 2024

Rechten Reinigingsheffingen Rioolheffingen Lijkbezorgingsrechten Marktgelden Havengelden Leges - Hoofdstuk 1 Leges - Hoofdstuk 2 Leges - Hoofdstuk 3 Leges - Totaal generaal

Totale Directe toerekenbare Dekkingskosten Inkomsten Netto kosten Overhead BTW kosten Baten begroot percentage € 3.157.609 € 25.000 € 3.132.609 € 187.124 € 530.000 € 3.849.733 € 3.848.866 100,0% € 4.785.648 € 57.633 € 4.728.015 € 701.391 € 235.000 € 5.664.406 € 5.664.406 100,0% € 288.589 € € 288.589 € 35.800 € € 324.389 € 260.284 80,2% € 52.580 € € 52.580 € 666 € € 53.246 € 38.068 71,5% € 300.804 € € 300.804 € 6.520 € € 307.324 € 96.147 31,3% € 191.116 € € 191.116 € 165.507 € € 356.623 € 358.763 100,6% € 633.893 € € 633.893 € 548.951 € € 1.182.844 € 1.188.758 100,5% € 46.884 € € 46.884 € 40.602 € € 87.486 € 46.000 52,6% € 871.893 € € 871.893 € 755.060 € € 1.626.953 € 1.593.521 97,9%

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Paragraaf 2: Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.1 Algemeen Volgens de BBV dient in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing een vaste set financiële kengetallen opgenomen te worden. De bedoeling is dat deze kengetallen meer inzichtelijk maken hoeveel (financiële) ruimte de gemeente heeft om extra structurele of incidentele lasten op te kunnen vangen. De gemeenteraad en externe toezichthouders kunnen deze kengetallen betrekken in, hun beoordeling van de financiële positie van de gemeente. De tabel met de financiële kengetallen en de toelichting daarop is opgenomen in paragraaf 2.2.

beschreven en de ratio weerstandsvermogen bepaald. 2.2. Kengetallen In de tabel op de volgende pagina, zijn de kengetallen samengevat weergegeven. De kengetallen hebben we beoordeeld aan de hand van de normeringen uit de VNG- uitgave “Houdbare Gemeentefinanciën”. In deze uitgave wordt een beoordeling aanbevolen van de kengetallen in relatie tot de financiële positie van de gemeente. Dat hebben wij hieronder summier gedaan. Voor een uitgebreidere beoordeling wachten wij de ontwikkelingen af. Hierbij valt te denken aan vergelijking met andere gemeenten, normeringen door provincie Overijssel en ervaringscijfers over meerdere jaren.

Naast de kengetallen wordt in deze paragraaf in onderdeel 2.3 het risicoprofiel opgenomen. In dit onderdeel wordt ook de weerstandscapaciteit

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

2.2. Kengetallen Kengetal Netto schuldquote Netto schuldquote, gecorrigeerd voor leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Rekening 2022 22,1% 16,5% 59,0% 7,4% 112.962.415 114%

Begroting 2023 41,4% 37,6% 49,5% 9,7% 108.893.847 107%

Begroting 2024 43,2% 37,5% 57,4% 8,1% 104.239.933 109%

In de bovenstaande tabel zijn de kengetallen samengevat weergegeven. De kengetallen hebben we beoordeeld aan de hand van de normeringen uit de VNG- uitgave “Houdbare Gemeentefinanciën”. In deze uitgave wordt een beoordeling aanbevolen van de kengetallen in relatie tot de financiële positie van de gemeente. Dat hebben wij hieronder summier gedaan. Voor een uitgebreidere beoordeling wachten wij de ontwikkelingen af. Hierbij valt te denken aan vergelijking met andere gemeenten, normeringen door provincie Overijssel en ervaringscijfers over meerdere jaren.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Netto schuldquote

Vaste schulden + Netto vlottende schulden + Overlopende passiva + Totaal FVA (art. 36 onderdelen d, e en f) Uitzettingen rentetypische looptijd <1 jaar Liquide middelen Overlopende activa -

Rekening 2022 48.662.759 7.700.671 5.162.372 29.833.520 27.624 6.722.976

Begroting 2023 38.849.518 8.510.000 4.200.000 1.428.398 5.894.385 510.000 3.000.000

Begroting 2024 41.138.216 8.510.000 4.200.000 5.354.000 510.000 3.000.000

Begroting 2025 42.764.960 8.510.000 4.500.000 6.477.000 510.000 2.500.000

Begroting 2026 44.338.961 8.510.000 4.500.000 1.411.000 510.000 2.500.000

Begroting 2027 44.712.471 8.510.000 5.000.000 1.583.000 510.000 2.000.000

Saldo =

24.941.681

40.726.735

44.984.216

46.287.960

52.927.961

54.129.471

98.437.173 104.239.933 104.033.221

97.674.325

96.004.557

54,2%

56,4%

Hoe lager, hoe beter

Totaal Baten / 112.829.739 Netto schuldquote =

22,1%

41,4%

43,2%

44,5%

Netto Schuldquote en Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de medeoverheid ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Een hoge netto schuldquote hoeft op zichzelf geen probleem te zijn. Of dat het geval is valt niet direct af te leiden uit de netto schuldquote zelf, maar hangt af van meerdere factoren. Zo kan een hoge schuld worden veroorzaakt doordat er leningen zijn afgesloten en die gelden vervolgens worden doorgeleend aan bijvoorbeeld woningbouwcorporaties die op hun beurt weer jaarlijks aflossen. In dat geval hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). De Netto schuldquote van Hof van Twente loopt in de komende jaren op. Waar we in 2022 en 2023 zien dat er fors wat uitzettingen <1 jaar zijn (met name veroorzaakt door het saldo op de schatkist) verwachten we voor de meerjarenbegroting dat dit fors terug gaat lopen. Dat in combinatie met een stijgende externe financieringsbehoefte en een dalende totale begrotingsbate, zorgt ervoor dat zowel de netto schuldquote als de gecorrigeerde netto schuldquote stijgt.

Netto schuldquote, gecorrigeerd voor leningen

Vaste schulden + Netto vlottende schulden + Overlopende passiva + Totaal FVA (art. 36 onderdelen b, c, d, e en f) Uitzettingen rentetypische looptijd <1 jaar Liquide middelen Overlopende activa -

Rekening 2022 48.662.759 7.700.671 5.162.372 6.283.338 29.833.520 27.624 6.722.976

Begroting 2023 38.849.518 8.510.000 4.200.000 5.110.270 5.894.385 510.000 3.000.000

Begroting 2024 41.138.216 8.510.000 4.200.000 5.848.070 5.354.000 510.000 3.000.000

Begroting 2025 42.764.960 8.510.000 4.500.000 5.633.818 6.477.000 510.000 2.500.000

Begroting 2026 44.338.961 8.510.000 4.500.000 5.417.809 1.411.000 510.000 2.500.000

Begroting 2027 44.712.471 8.510.000 5.000.000 5.199.832 1.583.000 510.000 2.000.000

Saldo =

18.658.344

37.044.863

39.136.146

40.654.142

47.510.152

48.929.639

98.437.173 104.239.933 104.033.221

97.674.325

96.004.557

48,6%

51,0%

Hoe lager, hoe beter

Totaal Baten / 112.829.739 Netto schuldquote =

16,5%

37,6%

37,5%

39,1%

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Solvabiliteitsratio Hoe hoger, hoe beter

Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027 Eigen vermogen + 96.430.086 70.002.004 79.560.797 76.132.795 67.371.032 63.983.092 Totaal vermogen / 163.312.252 141.385.834 138.710.227 137.372.129 130.397.561 128.122.950 Solvabiliteitsratio =

59,0%

49,5%

57,4%

55,4%

51,7%

49,9%

Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de provincie of gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Indien er sprake is van een forse schuld én veel eigen vermogen (het totaal van de algemene en de bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Daar is bijvoorbeeld sprake van indien een lening is aangegaan omdat het eigen vermogen niet liquide is (omdat het vast zit in bijvoorbeeld een gemeentehuis of dat er andere investeringen mee zijn gefinancierd). Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de provincie of gemeente. De mate van weerbaarheid geeft in combinatie met de andere kengetallen een indicatie over de financiële positie van een provincie en gemeente. Het solvabiliteitsratio van Hof van Twente is eigenlijk de afgelopen jaren altijd goed geweest. Voor de meerjarenbegroting zien we dat dit ratio daalt. Dit komt door het simpele feit dat het eigen vermogen van de gemeente harder daalt dan het totaal van haar vermogen. Dit houdt in dat er fors wordt geput uit (bestemmings)reserves en hiermee wordt ingeteerd op haar eigen vermogen.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Grondexploitatie Hoe lager, hoe beter

Rekening 2022 Overige MVA Gronden + 8.306.188 In exploitatie genomen gronden + 8.049 Totaal baten / 112.829.739 Grondexploitatie =

7,4%

Begroting Begroting Begroting 2023 2024 2025 8.425.205 8.306.188 8.306.188 1.163.115 101.060 148.189 98.437.173 104.239.933 104.033.221 9,7%

8,1%

Begroting 2026 8.306.188 195.318 97.674.325

Begroting 2027 8.306.188 242.447 96.004.557

8,7%

8,9%

Grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Indien gemeenten of provincies leningen hebben afgesloten om grond te kopen voor een (toekomstige) woningbouwproject hebben zij een schuld. Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost wanneer het project wordt uitgevoerd. Van de opbrengst van de verkochte gronden kan immers de schuld worden afgelost. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Het kengetal grondexploitatie is relatief constant en laag. Dat houdt in dat onze grondexploitatie van relatief kleine impact is op de gemeentelijke begroting.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Structurele exploitatieruimte Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026 2027 Totaal structurele lasten (excl. reserves) - 92.656.511 102.946.100 106.012.309 105.292.223 103.959.088 101.981.497 Totaal structurele baten (excl. reserves) + 100.713.967 101.534.862 104.179.933 103.973.221 97.614.325 95.944.557 Structurele toevoegingen aan reserves 394.983 166.632 166.632 166.632 166.632 166.632 Structurele onttrekkingen aan reserves + 1.694.073 1.737.233 2.050.305 1.953.585 1.945.585 1.937.585

Hoe hoger, hoe beter

Saldo =

9.356.545

159.363

51.297

467.951

-4.565.810

-4.265.987

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds of provinciefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting OZB respectievelijk opcenten op de motorrijtuigbelastingen. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. Waar Hof van Twente de afgelopen jaren altijd een positieve exploitatieruimte heeft gekend, voorziet de meerjarenbegroting dat er ultimo 2027 een fors structureel tekort ontstaat. Waar de jaren 2024 en 2025 nog sluitend zijn, voorzien we voor 2027 een fors structureel tekort. Dit resulteert in een negatieve ratio van -4,4%; de structurele baten zijn 4,4% te weinig om te structurele lasten te dekken.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

Belastincapaciteit

Belastingcapaciteit

OZB-lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-waarde + Rioolheffing voor gezin + Afvalstoffenheffing voor gezin + Eventuele heffingskorting voor gezin -

Rekening 2022 378 288 256 -

Begroting 2023 383 305 280 -

Begroting 2024 409 332 286 -

Begroting 2025 409 337 286 -

Begroting 2026 409 342 286 -

Begroting 2027 409 347 286 -

Totaal woonlasten voor gezin =

922

968

1.027

1.032

1.037

1.042

Landelijk gem. woonlasten meerpers. huidshouden t-1 /

811

901

944

Belastingcapaciteit =

114%

107%

109%

110%

Hoe lager, hoe beter

Belastingcapaciteit De OZB en de opcenten zijn voor gemeenten respectievelijk provincies de belangrijkste eigen belastinginkomsten. De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of ruimte is voor nieuw beleid. Om deze ruimte weer te kunnen geven is een ijkpunt nodig. In dit geval landelijk gemiddelde tarieven. Voor de gemeenten wordt de belastingcapaciteit gerelateerd aan de hoogte van de gemiddelde woonlasten (OZB, rioolheffing en reinigingsheffing). Naast de OZB wordt tevens gekeken naar de riool- en afvalstoffenheffing omdat de heffing niet kostendekkend hoeft te zijn, maar ook lager mag worden vastgesteld (er is dan sprake van belastingcapaciteit die niet benut wordt). Dit percentage is al jaar en dag hoog: hoger dan 100%. Dit komt met name door het relatief groot aantal kilometers rioolstelstel ten opzichte van het aantal aansluitingen. Het omvangrijke buitengebied van Hof van Twente is hier debet aan. PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

2.3 Risicoprofiel In de door de gemeenteraad vastgesteld Nota risicomanagement 2015 is omschreven hoe onze gemeente omgaat met risico’s, de bepaling van de weerstandscapaciteit en de ratio weerstandsvermogen. In overeenstemming met deze nota zijn de risico’s in kaart gebracht. Daarbij zijn de risico’s onderverdeeld in 4 categorieën: strategische risico’s, marktrisico’s, schaderisico’s en operationele risico’s. In aanvulling daarop is ook een 5e categorie benoemd: de coronacrisis. Binnen het totaal van deze risico’s zijn 13 risicosoorten te onderscheiden. Deze bestaan elk uit 1 of meerdere dossiers. Per dossier is het risico beoordeeld. Daarbij wordt de netto omvang van het risico ingeschat. Dit wordt gedaan door de kans, dat een risico zich ook daadwerkelijk gaat voordoen, te vermenigvuldigen met het gevolg van het risico. Bij het inschatten van deze kans worden 3 categorieën gehanteerd, namelijk 25%, 50% en 75%. In enkele gevallen is de omvang bepaald door gedifferentieerde percentages te gebruiken, voor bepaalde aspecten die betrekking hebben op een

risico. In de tabel is dit in de kolom kans aangegeven met G%. Voor de bepaling van het gevolg van een risico wordt de omvang van de gevolgschade van een risico ingeschat. Indien er al bestaande maatregelen zijn, zoals een voorziening die is getroffen of een verzekering die geldt, dan wordt hier rekening mee gehouden. Ontwikkelingen Ten opzichte van het laatst vastgestelde risicoprofiel, opgenomen in het jaarverslag 2022, hebben zich enkele ontwikkelingen voorgedaan. De belangrijkste ontwikkelingen zijn (zie ook de tabel op de volgende pagina’s) hieronder beschreven. Omvang gemeentefonds vanaf 2026. Zoals al bij programma 6 is aangegeven zijn wij er bij deze programmabegroting van uitgegaan dat vanaf 2026 de omvang van het gemeentefonds wordt teruggebracht door het Rijk. Hierdoor ontstaat vanaf 2026 ook een knelpunt in onze begroting. Omdat op dit moment nog niet duidelijk is of het Rijk middelen beschikbaar stelt en of wij in staat zijn tijdig bezuinigingsmaatregelen te treffen verhogen wij de omvang van het risico met betrekking tot het gemeentefonds (risiconummer 1.1 t/m 1.3) van

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

€ 915.000 naar € 1,5 miljoen. Participatiebudget In het jaarverslag 2022 was voor het participatiebudget (risiconummer 8.2) een risicobedrag opgenomen van € 65.000, omdat op dat moment nog niet zeker was of de extra uitgaven ten gevolge van de verhoging van het minimumloon volledig gecompenseerd zouden worden door het Rijk. Inmiddels is duidelijk dat de verhoging van het minimumloon grotendeels wordt gecompenseerd. Daarom hebben wij de omvang van het risico weer teruggebracht naar nul.

Omvang risico’s De omvang van de gekwantificeerde risico’s (exclusief grondexploitaties) wordt op basis van de onderstaande tabel ingeschat op € 5,2 miljoen. Risico Strategische risico's Marktrisico's Schade risico's Operationele risico's Corona risico's Totaal risico's

Bedrag

€ 2.068.000 € 2.019.000 € 150.000 € 950.000 €0 € 5.187.000

De omvang van de gekwantificeerde risico’s voor de gemeentelijke grondexploitaties wordt ingeschat op € 1,2 miljoen.

PROGRAMMABEGROTING 2024: KOERS HOUDEN IN ONZEKERE TIJDEN

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://gemeenteraad.hofvantwente.nl/api/v1/meetings/3978/documents/55748