Preventie- en handhavingsplan Alcohol en Middelen versie 1.0 20231113.pdf

0 66.250,0 0

0 73.750,0 0

0 66.250,0 0

Dekking kosten binnen reguliere middelen GALA en Themanotities

De hiervoor weergegeven kosten kunnen we dekken binnen reguliere middelen. Wij hebben een plan van aanpak ingediend voor de Specifieke Uitkering op grond van het Gezond en Actief Leven Akkoord (SPUK GALA). Hierdoor krijgen we de beschikking over deze specifieke uitkering die deels bestaande middelen bevat (bijvoorbeeld middelen buurtsportcoach en middelen lokaal preventie akkoord) en voor een deel nieuwe middelen bijvoorbeeld voor Opgroeien in een Kansrijke Omgeving en voor Mentaal welbevinden. Van deze middelen moeten ook andere kosten betaald worden maar een deel kan zeker ingezet worden. Daarnaast heeft de Gemeenteraad extra middelen beschikbaar gezet voor de uitvoering van de themanotities voor de periode 2023 tot en met 2026. Voor het onderdeel Gezonde Leefstijl gaat het om een bedrag van € 110.000 per jaar. Wij brengen zoveel mogelijk kosten ten laste van de SPUK GALA maar kunnen u nog niet zeggen hoeveel dit precies is. Het restant van de kosten brengen we ten laste van de middelen voor de uitvoering van de themanotities.

23

7. Samenwerking, uitvoering en evaluatie

Bij het tot stand komen van het Preventie- en handhavingsplan zijn verschillende gemeentelijke teams betrokken en ook externe samenwerkingspartners. Hieronder een beschrijving van de organisatiestructuur en de belangrijkste samenwerkingspartners.

7.1

Samenwerking met externe partners

De gemeente heeft het Preventie- en handhavingsplan opgesteld in samenspraak partners. De gemeente heeft een coördinerende en deels uitvoerende rol. Op een integraal dossier als het alcoholbeleid is betrokkenheid en samenwerking essentieel voor een goede uitvoering. De volgende externe partners zijn daarbij concreet in beeld. Zij zijn allen gesprekspartner bij de probleemanalyse, evaluatie, planvorming en uitvoering. Daarnaast kunnen zij specifieke rollen hebben. In de Werkgroep Alcohol en Middelengebruik zijn de volgende partners opgenomen:          

Coördinator Preventieakkoord Salut Preventiemedewerker Tactus Medewerker Halt Adviseur gezondheidsbevordering GGD Jongerenwerker Salut (Jeugd-) Politie Leerplichtambtenaar Gemeente Beleidsadviseur openbare orde en veiligheid Gemeente Procesregisseur zorg en veiligheid Gemeente (Jeugd) Beleidsadviseur sociaal domein Gemeente

7.2

Organisatie en uitvoering

7.3.

Evaluatie

Om uitvoering te geven aan de activiteiten uit dit plan maken de samenwerkingspartners jaarlijks een uitvoeringsplan. In de uitvoeringsplannen worden de voornemens geconcretiseerd en voorzien een planning. De werkgroep bespreekt minimaal één keer per kwartaal de voortgang van het uitvoeringsplan. Kritisch evalueren is een belangrijk onderdeel van dit Preventie- en handhavingsplan. Om de kwaliteit van onze aanpak hoog te houden en waar nodig tijdig bij te stellen, gebruiken we de volgende evaluatiecyclus:  

Elk jaar wordt in overleg met de samenwerkingspartners het uitvoeringsplan geëvalueerd en wordt op basis van deze inzichten een uitvoeringsplan voor het daaropvolgende jaar geschreven. Elke vier jaar vindt een uitgebreide evaluatie plaats op basis van beschikbaar onderzoek en input van samenwerkingspartners Hierbij worden de realisatie van activiteiten, effecten van beleid en achterliggende verklaringen op een rij gezet. Op basis hiervan kan vastgesteld worden in hoeverre het beleid de gewenste uitkomsten heeft opgeleverd en op welke punten het beleid bijgesteld dient te worden.

24

Bijlage 1: Het probleem van middelengebruik bij jongeren Het drinken van alcohol De hersenen van jongeren ontwikkelen zich ongeveer tot 24 jarige leeftijd. Alcohol – ook in kleine hoeveelheden – verstoort die ontwikkeling. Zo kan alcoholgebruik het karakter en het gedrag van een kind beïnvloeden. Hoe jonger een kind begint met het drinken van alcohol, hoe groter het risico. Ook geldt dat hoe meer en hoe vaker een kind drinkt, hoe slechter het is voor zijn of haar hersenen. Na een avond drinken werkt het geheugen en concentratievermogen slechter. Hierdoor kunnen jongeren problemen krijgen op school of op hun werk. Daarnaast kunnen ze onder invloed van alcohol dingen doen waar ze later spijt van krijgen, door bijvoorbeeld het hebben van onveilige seks of seks tegen hun zin. Ook raken jongeren onder invloed van alcohol vaker betrokken bij (verkeers)ongevallen, vandalisme en uitgaansagressie. Jongeren die in korte tijd veel drinken (‘bingedrinken’ of comazuipen), kunnen een alcoholvergiftiging krijgen. Zo’n alcoholvergiftiging heeft acute lichamelijke gevolgen, waaronder problemen met de lever, de maag, het hart en de hersenen. Een jongere raakt na bingedrinken soms ook bewusteloos. Naast deze korte termijn risico’s zijn er ook risico’s op langere termijn. Jongeren die veel en vaak alcohol drinken, hebben meer kans om op latere leeftijd verslaafd te raken aan alcohol.

Hoe jonger een kind begint met het drinken van alcohol, hoe meer risico op verslaving hij of zij loopt. Veel en vaak drinken kan zorgen voor lichamelijke problemen als leverziekten, maagklachten en hart- en vaatziekten. Tot slot zorgt alcoholgebruik voor een grotere kans op verschillende vormen van kanker. Het gebruik van hasj en wiet Wiet en hasj zijn de meest gebruikte drugs onder jongeren, ook wel bekend onder de naam Cannabis. Cannabis werken ontspannend en versterken iemands stemming, zowel een positieve als negatieve stemming. Jongeren kunnen na gebruik kleuren en muziek intenser ervaren, maar kunnen zich bijvoorbeeld ook extra somber gaan voelen. Het gebruik van cannabis kan de ontwikkeling van een kind verstoren. Net als bij alcohol, kan het gebruik van wiet of hasj het karakter en het gedrag van een kind beïnvloeden. Cannabis vergroot bij jongeren de kans op psychische problemen, zoals psychoses. Hoe meer en hoe vaker een jongere cannabis gebruikt, hoe groter het risico is dat hij of zij loopt. Cannabis zorgt voor een slechtere concentratie. Ook werkt het geheugen minder goed en neemt het reactievermogen af. Dat alles leidt soms tot minder goede schoolprestaties. Wanneer cannabis verkeerd valt, kan een jongere last krijgen van angst, somberheid en/of paniek. Dit gebeurt sneller bij een jongere die niet goed in zijn vel zit of niet goed voorbereid is op de effecten.

Net als bij alcohol raken jongeren die onder invloed zijn van cannabis, vaker betrokken bij (verkeers)ongevallen. Ook dat heeft te maken met het slechtere reactievermogen en de verminderde concentratie na het gebruik van wiet of hasj. Een jongere die regelmatig cannabis gebruikt, kan op langere termijn de controle over het gebruik verliezen. Af en toe iets willen gebruiken verandert dan in ‘per se moeten gebruiken’. In dat geval is er sprake van verslaving aan cannabis. Bij verslaving wordt het verlangen om cannabis te gebruiken zo sterk, dat andere zaken minder belangrijk worden. Ook kan een jongere door veelvuldig gebruik van wiet of hasj de motivatie verliezen om dingen te ondernemen. Jongeren die veel en vaak cannabis gebruiken en daarmee stoppen, kunnen last krijgen van slapeloosheid, somberheid, concentratieproblemen en andere klachten. Deze klachten zijn van tijdelijke aard. Maar ze maken het 25

voor een jongere vaak lastig om te stoppen met regelmatig cannabisgebruik, zelfs als hij of zij dat graag wil. Het gebruik van andere soorten drugs Naast alcohol en cannabis, kunnen jongeren in aanraking komen met andere soorten drugs. Elke soort drugs heeft weer een andere werking, maar ook andere risico’s. Sommige drugs hebben een stimulerend effect: ze zorgen voor een goed gevoel, meer energie en een sneller reactievermogen. Cocaïne en speed zijn voorbeelden van stimulerende middelen. Andere drugs hebben een verdovend effect: ze zorgen voor een ontspannen gevoel en kunnen slaperigheid opwekken. GHB en alcohol zijn verdovende middelen. Weer andere drugs hebben een bewustzijnsveranderend of hallucinerend effect: ze veranderen de waarneming. Je ziet en ervaart jezelf en de wereld anders, dit wordt ook wel ‘trippen’ genoemd. LSD en paddo’s zijn voorbeelden van tripmiddelen. Er zijn ook middelen die gemengde effecten hebben. Dit zijn bijvoorbeeld XTC en cannabis. Elke drug heeft andere risico’s. Door het gebruik van drugs is het risico op psychische problemen groter. Zwaar gebruik van cocaïne en speed kan bijvoorbeeld leiden tot achterdocht, waanvoorstellingen en depressie.

Voor alle middelen geldt dat de risico’s groter zijn voor bepaalde (kwetsbare) groepen, zoals jongeren met een lichte verstandelijke beperking, jongeren met psychische klachten, en kinderen van ouders met psychische of verslavingsproblemen. Roken Door de nicotine in tabaksrook is roken snel en sterk verslavend. Hoe jonger iemand begint met roken, des te groter de kans op verslaving. De meeste rokers zijn begonnen met roken en verslaafd geraakt op de middelbare school. Hersenen van jongeren lijken gevoeliger voor de belonende effecten van nicotine in vergelijking met de hersenen van volwassenen. Beginnen met roken in de adolescentie vergroot daarom de kans op het ontwikkelen van nicotineafhankelijkheid. Daarnaast lijkt het erop dat roken tijdens de adolescentie blijvende veranderingen in hun hersenen veroorzaakt. Roken heeft gezondheidsrisico’s op de korte, maar vooral op de lange termijn. Hoe meer en hoe langer iemand rookt, hoe groter de gezondheidsrisico’s. Een korte termijn gevolg is bijvoorbeeld een verslechterde conditie, een slechte adem, stinkende en verkleurende vingers en klachten aan de luchtwegen. Op de lange termijn is er meer kans op het krijgen van verschillende soorten kanker en hart- en vaatziekten.

26

Bijlage 2: Naleving leeftijdsgrensdoor verkooppunten Naleving leeftijdsgrens door verkooppunten in % 2018

2020

Supermarkten

68,9

58,1

Slijterijen

73,3

66,3

Avondwinkels

34,7

41,0

Cafetaria’s

20,7

29,8

Horecagelegenheden

17,5

29,0

Sportkantines

20,2

23,9

Thuisbezorgkanalen

9,5

12,4

Webshops

2,2

8,8

27

Literatuur en bronnen

Expertisecentrum Alcohol (2020). Dossier Alcohol en jongeren. Utrecht: Trimbos-instituut. Geraadpleegd van expertisecentrumalcohol.nl, 26 november 2020. Babor, T., Caetano, R., Casswell, S., Edwards, G. & Giesbrecht, N. (2010). Alcohol: no ordinary commodity: Research and public policy. Oxford, United Kingdom: Oxford University Press. Bureau Objectief (2017). Nalevingsonderzoek doorschenken gemeente Rotterdam 2017. Nijmegen: Bureau Objectief. Bureau Objectief (2018). Nalevingsonderzoek doorschenken gemeente Utrecht 2018. Nijmegen: Bureau Objectief. Bureau Objectief (2020). Landelijk onderzoek naar de naleving van de leeftijdsgrens bij alcoholverkoop aan minderjarigen in 2020. Nijmegen: Bureau Objectief. Bureau Objectief (2022). Handreiking Toezicht Alcoholwet. Geraadpleegd van http://www.handreikingalcoholwet.nl/, februari 2022. Burton, R., Henn, C., Lavoie, D., O'Connor, R., Perkins, C., Sweeney, K., Greaves F., Ferguson B., Beynon C., Belloni A., Musto V, Marsden J. & Sheron, N. (2017). A rapid evidence review of the effectiveness and cost-effectiveness of alcohol control policies: an English perspective. The Lancet, 389(10078), 1558-1580. Dorsselaer, S. van, Beurs, D. de & Monshouwer, K. (2020). Middelengebruik onder studenten van 16-18 jaar op het MBO en HBO 2019. Utrecht: Trimbos-instituut. Dorsselaer, S. van, Tuithof M & Monshouwer, K. (2016).

Factsheet Peilstationsonderzoek. Ouders 2015. Ouders over het gebruik van tabak, alcohol, cannabis en internet door jongeren. Utrecht: Trimbos-instituut. Engels, R., Kleinjan, M. & Otten, R. (2013) De rol van ouders bij alcoholgebruik van adolescenten: Stand van zaken. Nijmegen: Behavioural Science Institute Radboud Universiteit Nijmegen Gezondheidsraad (2015). Richtlijnen goede voeding 2015. ’s-Gravenhage: Gezondheidsraad 24, 1– 95. Holder, H. D. (1998). International research monographs in the addictions. Alcohol and the community: A systems approach to prevention. New York, NY, US: Cambridge University Press. Nationaal Preventieakkoord (2018). Nationaal Preventieakkoord. Naar een gezonder Nederland. ’sGravenhage: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Paternotte, M. & Prooij, F. (2019). Doelgroeponderzoek Plattelandsjongeren. Kwalitatief onderzoek naar alcoholgebruik onder plattelandsjongeren. Amsterdam: Mare. Meier , P. et al. (2008). The independent review of the effects of alcohol pricing and promotion. Summary of Evidence to Accompany Report on Phase 1: Systematic Reviews. United Kingdom: School of Health and Related Research, University of Sheffield, UK

28

Monshouwer, K. Miltenburg, C. van, Beek, R. van, Hollander, W. den, Schouten, F. Goor, M. van, ., & Laar M.W. van (2021). Het grote uitgaansonderzoek 2020. Uitgaanspatronen, middelengebruik gezondheid en intentie tot stoppen of minderen onder uitgaande jongeren en jongvolwassenen. Utrecht: Trimbos-instituut. Nijkamp. L., Smeets, L., Greeff, J. de, Scholten, K. & Voorham, L. (2020). Dronkenschap en doorschenken. De impact en aanpak van dronkenschap en doorschenken in het uitgaansleven. Factsheet. Utrecht: Trimbos-instituut. Onrust, S., Otten, R., Lammers, J. & Smit, F. (2016). School-based programmes to reduce and prevent substance use in different age groups: What works for whom? Systematic review and metaregression analysis. Clinical Psychology Review, 44, 45-59. Reynolds, R.I. (2003). Building confidence in our communities. London: London Drug Policy Forum. Rombouts, M., Dorsselaer, S. van, Scheffers, T., Tuithof, M., Kleinjan, M. & Monshouwer, K. (2020a). Jeugd en riskant gedrag 2019. Kerngegevens uit het Peilstationsonderzoek Scholieren. Utrecht: Trimbos-instituut. Rombouts, M., Visser, D., Onrust, S., Tuithof, M., Scheffers-Van Schayck, T., Simon, J., & Monshouwer, K. (2020b). Preventie en gebruik van tabak, alcohol, cannabis en andere middelen onder jongeren met een licht verstandelijke beperking in het cluster 3-onderwijs. Kerngegevens uit het EXPLOREonderzoek 2019.

Utrecht: Trimbos-instituut. Smeets, L., Monshouwer, K. & Greeff, J de. (2019). De IJslandse aanpak van middelengebruik onder jongeren Een verkenning van de wetenschappelijke literatuur. Utrecht: Trimbos-instituut Smit. K., Monshouwer. K., Leeuwen, L. van, & Voogt, C. (2020) – Zien drinken doet drinken. De invloed van de zichtbaarheid van alcohol in de sociale omgeving op kennis, opvattingen en gebruik van alcohol door jongeren. Literatuuroverzicht. Utrecht: Trimbos-instituut. Nationale Drug Monitor, editie 2022. Alcohol 11.2.2 Demografische kenmerken algemene bevolking Nationale Drug Monitor. https://www.nationaledrugmonitor.nl/alcohol-demografische-kenmerkenalgemene-bevolking/. Geraadpleegd op: 15 februari 2022. Trimbos-instituut, Utrecht & WODC, Den Haag Van der Vorst, H., Engels, R.C.M.E., Meeus, W., & Dekovic, M. (2006). Parental attachment, parental control, and early development of alcohol use: A Longitudinal Study. Psychology of Addictive Behaviors , Vol. 20, No. 2, 107–116 Wagenaar, A.C., Toomey, T.L. & Erickson, D.J. (2005). Complying with the minimum drinking age: effects of enforcement and training interventions. Alcoholism: Clinical and Experimental Re

29

de Höfte 7, 7471 DK Goor Postbus 54, 7470 AB Goor 0547 – 85 85 85 info@hofvantwente.nl

30