ontwerp-omgevingsvisie Hof van Twente.pdf
Tekst van het document
Omgevingsvisie Hof van Twente
Inhoudsopgave
2
Totstandkoming
3
Participatie
7
De Hof in 2025
13
De Hof in 2040
26
Herkenbaar Hof van Twente
28
Leefbaar Hof van Twente
34
Duurzaam Hof van Twente
52
Ondernemend Hof van Twente
61
Kernen en buitengebied
71
Doorwerking
92
| Thema's
|
Totstandkoming
Omgevingswet en omgevingsvisie Welkom bij de omgevingsvisie Hof van Twente! In deze visie leggen we vast hoe op hoofdlijnen de toekomst van de gemeente Hof van Twente eruit ziet. Dit doen we door te kijken naar onze kernkwaliteiten en de opgaven die op ons afkomen. Deze visie gaat over al onze kernen en buurtschappen, en ook ons buitengebied komt uitgebreid aan bod. We schetsen een beeld van onze toekomst, het jaar 2040, met de kennis van nu. Ben je benieuwd hoe de toekomstvisie eruit ziet? Of welke opgaven er op ons afkomen? Lees dan verder! Deze visie is opgebouwd uit de volgende onderdelen: • Inleiding: in dit hoofdstuk geven we een toelichting op de brede opgave en het doel van de omgevingsvisie. • Participatie: in dit hoofdstuk beschrijven we hoe de omgevingsvisie samen met de inwoners en stakeholders tot stand is gekomen. • De Hof in 2024: in dit hoofdstuk beschrijven we de unieke kenmerken van Hof Twente en de opgaven die op ons afkomen • De Hof in 2040: in dit hoofdstuk beschrijven we onze visie op de toekomst, aan de hand van vier thema’s. Ook gaan we specifiek in op hoe we de toekomst per kern en voor het buitengebied voor ons zien • Doorwerking: in dit hoofdstuk gaan we in op monitoring en actualisering van deze omgevingsvisie.
Omgevingswet Iedere gemeente in Nederland stelt vanuit de Omgevingswet een omgevingsvisie op. De omgevingsvisie geeft een brede kijk op hoe we in de toekomst in onze kernen en buurtschappen willen leven, wonen, werken, verplaatsen en recreëren. Volgens de Omgevingswet moet de omgevingsvisie in elk geval het volgende beschrijven: • de grootste kwaliteiten van de leefomgeving; • de plannen voor ontwikkeling; • de hoofdlijnen van het beleid. Gemeenten bepalen zelf de verdere invulling en vorm van de omgevingsvisie. De gemeente Hof van Twente heeft ervoor gekozen om het bestaand beleid als basis te nemen voor de omgevingsvisie. Dit betekent dat waar we nog goed en actueel beleid hebben liggen, we dit overnemen in de omgevingsvisie. De omgevingsvisie heeft een brede reikwijdte. We spreken nu van beleid voor de gehele fysieke leefomgeving, in plaats van beleid voor de ruimtelijke ordening. Sinds de Omgevingswet nemen we meer sociale aspecten, zoals zorg, onderwijs en inclusiviteit mee in ons ruimtelijk beleid. We spreken daarom ook wel van integraal beleid: beleid waarin alles samenkomt.
De brede opgave De ruimtelijke opgave is tegenwoordig niet meer samen te vatten in één of twee termen. We hebben niet alleen te maken met woningtekorten en de daarmee gepaard gaande oplopende prijzen van huur- en koopwoningen. Tegelijkertijd is er ook de energietransitie, zijn er maatregelen om onze omgeving klimaatrobuust te maken, en spelen er uitdagingen op het gebied van water en biodiversiteit, infrastructuur en nieuwe mobiliteitsvormen. Het moet allemaal een plek krijgen in onze fysieke leefomgeving. We kijken daarbij niet alleen naar wat we op dit moment nodig hebben, maar we bereiden ons ook voor op de toekomst. Hoewel we de kennis en kunde hebben om deze ‘ontwikkelingen’ een plek te geven, hebben we één ding niet: ruimte in overvloed. We moeten daarom goed nadenken over welke ontwikkelingen hand in hand gaan en elkaar kunnen versterken, maar ook welke elkaar mogelijk tegenspreken. Al deze genoemde opgaven moeten op gemeentelijk niveau, in ieder geval gedeeltelijk, opgepakt worden. En dat is een flinke klus; want hoe behoud je gemeentelijke karakteristieken als je zoveel nieuws moet uitvoeren? In deze visie gaan we daarom integraal aan de slag. Nieuwe ontwikkelingen gaan we zo goed en zorgvuldig mogelijk inpassen in hetgeen we hebben, waar we trots op zijn.
Op deze manier ontwikkelen we een visie voor Hof van Twente die zowel toekomstbestendig is áls respect heeft voor onze unieke historie en kwaliteiten. Dit vraagt om een duidelijke stip op de horizon en keuzes maken. En dat is precies wat we in deze omgevingsvisie doen.
4
Doel van de omgevingsvisie De omgevingsvisie Hof van Twente geeft richting voor de lange termijn. Het geeft antwoord op de vraag: hoe willen wij er als gemeente uitzien in de toekomst, in 2040? Wat is voor ons zo belangrijk dat we daar op inzetten? En waar moéten we iets mee doen om bijvoorbeeld onze leefomgeving te beschermen? De omgevingsvisie geeft zogenoemde ‘kaders’ voor toekomstige plannen. Dit is een soort bandbreedte waarbinnen initiatieven moeten vallen. In de omgevingsvisie komen thema’s terug die gaan over de fysieke leefomgeving. De fysieke leefomgeving gaat niet alleen over ruimtelijke ordening, maar ook over: bouwwerken, economie, infrastructuur, water, bodem, lucht, landschap, natuur, cultuur, werelderfgoed, duurzaamheid, gezondheid, veiligheid en klimaat. In de Omgevingsvisie komen strategische keuzes en ideeën op hoofdlijnen te staan. De uitwerking hiervan, de details, de regels, etc., komen niet in de visie, maar landen in het omgevingsplan of in eventuele omgevingsprogramma’s.
De omgevingsvisie van Hof van Twente heeft de volgende doelen: • Het is een weergave van de meest belangrijke thema’s voor Hof van Twente als geheel, en voor de kernen en het buitengebied van Hof van Twente. • Het is een inhoudelijke uitwerking van deze thema’s inclusief de hoofdlijnen en hoofdzaken van het bestaand beleid. • Het verbindt de gemeente met de samenleving; dit doen we door een stevig participatief proces in te richten. • Het dient als kader voor opgaven, ambities van en samenwerkingen met andere overheden.
Totstandkoming van deze visie Al in 2021 zijn we gestart met en hebben we de basis gelegd voor deze omgevingsvisie. Omdat het een groot project is, is de omgevingsvisie verdeeld in verschillende fases.
Spoorpark Goor_Arts Emotion
|
5
Fase 1: Op verkenning (ambitiedocument) In 2021 heeft de gemeenteraad van Hof van Twente een ambitiedocument opgesteld. In dit document worden belangrijke opgaven en thema’s voor de gemeente beschreven. Het ambitiedocument vormt het vertrekpunt voor de omgevingsvisie.
Fase 2: Samenvatten bestaand beleid In de tweede fase hebben we voor al ons bestaand beleid geïnventariseerd wat relevant is en wat belangrijke elementen zijn die we mee willen nemen in ons langetermijnbeleid. Dit bestaand beleid vormt de inhoudelijke basis van de omgevingsvisie.
Fase 3: Samen bouwstenen creëren In 2022 hebben we samen met ambtelijke organisaties, ketenpartners, stakeholders en inwoners nagedacht over de toekomst van onze gemeente. Hiervoor hebben we één ketenpartnersessie en 8 bewonersavonden georganiseerd. Wat we deze avonden hebben opgehaald, is te vinden onder Participatie Fase IV.
Fase 4: Opstellen omgevingsvisie In deze fase bundelen we alle opgedane informatie en schrijven we de omgevingsvisie.
Fase 5: Oplevering en verzilvering (vaststelling) De laatste fase is het vaststellen van de omgevingsvisie. Tijdens deze fase kunnen inwoners nog één keer hun mening geven tijdens de officiële inspraakprocedure. Vervolgens stelt de gemeenteraad de omgevingsvisie vast.
Raadzaal Goor
6
Participatie
Participatieronde I Meedoen en meedenken Hof van Twente wil optimaal gebruik maken van de kracht, kennis en energie in de samenleving. Door inwoners een stem en een rol te geven en door inwoners uit te nodigen om mee te doen en mee te denken. En door goede initiatieven vanuit de samenleving te ondersteunen en mogelijk te maken. Participatie is daarbij een belangrijk speerpunt. Hof van Twente hecht grote waarde aan de inbreng van haar inwoners, bedrijven en instellingen. We geloven dat we samen als gemeente en gemeenschap tot betere ideeën en gezamenlijke beelden komen. Samen kunnen we de kwaliteit en uitvoerbaarheid van beleid en projecten vergroten. Wij willen, daar waar het passend is, iedereen de gelegenheid bieden om te participeren bij onderwerpen die hen aangaan. De omgevingsvisie Hof van Twente is een visie voor én van de inwoners van Hof van Twente. Op verschillende wijzen hebben onze inwoners de afgelopen tijd de mogelijkheid gehad ideeën en wensen in te brengen.
"De omgevingsvisie Hof van Twente is een visie voor én van de inwoners van Hof van Twente."
Participatieronde I ( juni - juli 2022) Vragenlijst Bij het ophalen/aanvullen van de thema’s voor de omgevingsvisie (fase 1) hebben we gebruik gemaakt van digitale participatiemethoden. Hiervoor hebben we ons online platform, het iReport, ingezet. Inwoners kregen in juni en juli 2022 de tijd om een vragenlijst over de omgevingsvisie die op dit platform openstond in te vullen. Dit hebben ruim 300 inwoners gedaan uit alle leeftijdscategorieën en uit alle kernen en buurtschappen. We hebben hiermee waardevolle input gekregen voor het vervolg. De resultaten van de vragenlijsten vind je hieronder.
8
Participatieronde II Participatieronde II (oktober - november 2022) Uitkomsten peilingen Na deze vragenlijst hebben we de meningen van inwoners over een aantal onderwerpen gevraagd door middel van peilingen. Een zestal peilingen heeft ons inzicht gegeven in onder andere het DNA van Hof van Twente en de rol die de gemeente zou moeten invullen in het maken en uitvoeren van beleid.
Peiling 2
Zie hieronder een aantal resultaten.
3 13
65
maatwerk
richtlijnen
lastige vraag
Peiling 3
Peiling 4
9 87 105
80
verder reizen prima
overal redelijk hetzelfde
dicht bij mensen houden
er zijn grote verschillen
|
9
Participatieronde III Participatieronde III (december 2022) Ketenpartners In december 2022 hebben we onze ketenpartners bij ons in de Reggehof uitgenodigd om mee te denken over en input te leveren aan de omgevingsvisie. Bij deze sessie waren onder andere vertegenwoordigers van stads- en dorpsraden aanwezig, van buurgemeenten, van (semi-)publieke organisaties en van andere organisaties met wie we als de gemeente regelmatig samenwerken.
Participatieronde IV Participatieronde IV (februari - maart 2023) Roadshows In februari en maart 2023 hebben we 8 roadshows georganiseerd. Dit hebben we in nauwe samenwerking met stads-, dorps-, buurtschapsraden en belangenorganisaties gedaan om inwoners hun inbreng voor de visie te laten geven. De resultaten van de roadshows vind je hieronder. Je kunt de verslagen lezen door te klikken op onderstaande kaders. (Je hebt Adobe reader nodig om de verslagen te kunnen openen: deze kun je gratis downloaden via de website https://get.adobe.com/reader/? promoid=TTGWL47M).
Samenvatting roadshow buurtschappen/ buitengebied west
Samenvatting roadshow buurtschappen/ buitengebied oost
14 februari 2023
21 februari 2023
Lees meer: Samenvatting roadshow Buitengebied west
10
Lees meer: Samenvatting roadshow Buitengebied Oost.pdf
Samenvatting roadshow Markelo 16 februari 2023
Lees meer: Samenvatting roadshow Markelo
Samenvatting roadshow Diepenheim 23 februari 2023
Lees meer: Samenvatting roadshow Diepenheim
Samenvatting roadshow Delden 20 februari 2023
Lees meer: Samenvatting roadshow Delden
Samenvatting roadshow Bentelo 6 maart 2023
Lees meer: Samenvatting roadshow Bentelo
|
11
Samenvatting roadshow Hengevelde 8 maart 2023
Lees meer: Samenvatting roadshow Hengevelde
Samenvatting roadshow Goor 9 maart 2023
Lees meer: Samenvatting roadshow Goor
Participatieronde V Participatieronde V (oktober 2024) De concept Omgevingsvisie heeft in oktober 2024 vier weken ter inzage gelegen. Op 16 oktober 2024 was er ook een inloopmiddag en -avond. De opkomst tijdens de inloop was overweldigend. Op de concept Omgevingsvisie hebben we 34 reacties ontvangen. Nadat de gemeenteraad het ontwerp vrijgegeven heeft voor terinzagelegging, heeft eenieder nog de formele gelegenheid om bevindingen over het ontwerp-omgevingsvisie kenbaar te maken door het indienen van een zienswijze.
Gemeentehuis Goor
12
De Hof in 2025
De Hof in 2025 Hof van Twente is een vitale gemeente waar het aantrekkelijk is om te wonen en te verblijven, met voorzieningen die aansluiten bij de behoefte en omvang van onze verschillende kernen. In de Hof woon je nog samen en ben je betrokken bij de buren (noaberschap) en het landschap. De gemeente kent een maatschappelijk betrokken ondernemersklimaat en een rijk verenigingsleven. Als meerkernige gemeente is Hof van Twente een eenheid in verscheidenheid. De kernen zijn stuk voor stuk uniek en voor een groot deel zelfvoorzienend. Wonen, winkelen, werken, scholing en recreëren is vaak binnen de eigen of naburige kern mogelijk. Er is geen kern die qua grootte, uitstraling en verzorgende functie van nature een hoofdrol vervult. Met haar grote buitengebied huisvest de gemeente ook een agrarische sector, die van oudsher een prominente rol speelt in het beheer van het landschap. Tegelijkertijd is het toerisme een belangrijke slagader.
Wat maakt de Hof van Twente uniek In 2022 en 2023 hebben de inwoners, ondernemers en belangenorganisaties verteld wat zij waarderen aan Hof van Twente. De resultaten hiervan zijn de 'kernkwaliteiten' van Hof van Twente: waardevol landschap, cultuurhistorie, dorps, rustig en noaberschap. Deze staan centraal in deze omgevingsvisie, om te koesteren en te versterken. Wat Hof van Twente uniek maakt, zijn de: • • • • •
Veelzijdige landschappen met een verhaal Unieke stadjes, dorpen en landschappen De identiteit van onze kernen en buurtschappen Ruimte om te boeren Regionaal en economisch verbonden
Veelzijdige landschappen met een verhaal Hof van Twente heeft een divers en kwalitatief hoogwaardig landschap. Het landschap bestaat uit een afwisseling van open en vlakke gebieden, zoals de essen en de jonge ontginningen, die vooral worden gebruikt voor de landbouw. En daarnaast de besloten en glooiende gebieden, zoals de houtwallen en de stuwwallen, die vooral in het teken staan van bosbouw en natuur.
Vennen Delden
14
Ons landschap is ook een stukje geschiedenis. Het laat zien hoe de mensen vroeger en nu het gebied hebben gemaakt en hebben veranderd. In de landgoederen Twickel en Weldam zie je die rijke historie bijvoorbeeld terug. Het landschap is ook de basis voor de landbouw, die al eeuwenlang een rol speelt in het beheer en de inrichting van het gebied. De landbouw heeft zich ontwikkeld naar de huidige situatie, met schaalvergroting en intensivering van de veehouderij. Dit heeft gevolgen voor het landschapsbeeld, vooral in de open gebieden waar grote stallen en schuren staan. We zijn trots op ons landschap. We doen ons best om het zo goed mogelijk te beschermen. Dit is niet alleen iets van nu. De kwaliteit van ons landschap wordt al lange tijd herkend, door de gemeente, de inwoners en de toeristen die er komen.
Unieke stadjes, dorpen en buurtschappen Hof van Twente staat bekend om zijn schilderachtige landschappen, met uitgestrekte akkers, groene weilanden en historische boerderijen. Bovendien staat het landschap vol met cultuurhistorische elementen: zo telt de gemeente maar liefst zeven kastelen en zijn er historische molens en historische centra. Dit landelijk en historisch karakter draagt bij aan het karakter, de rust en sereniteit van de omgeving. Ons karakter zie je ook terug in onze gebruiken en gewoontes. We koesteren noaberschap en saamhorigheid. En we kijken naar elkaar om. We hebben een open houding naar nieuwkomers en toeristen die willen deelnemen aan onze samenleving. Dit alles brengt ook met zich mee dat we actief zijn en graag evenementen organiseren.
Kasteel Nijenhuis
Kasteel Twickel
Hof van Twente kent daarnaast een goed voorzieningenniveau. De gemeente heeft veel te bieden op het gebied van onderwijs, zorg, cultuur, sport, recreatie en toerisme. Zo heeft de gemeente een divers aanbod van basisscholen (verdeeld over de kernen van Hof van Twente) en twee middelbare scholen. Er zijn ook mogelijkheden voor volwassenenonderwijs, zoals de Volksuniversiteit Hof van Twente. Ook zijn er verdeeld over de gemeente verschillende zorgcentra, zoals het Carintreggeland Huis De Stoevelaar in Goor en het Woonzorgcentrum St. Elisabeth in Delden. Ook op het gebied van kunst en cultuur heeft Hof van Twente genoeg te bieden, zoals het Cultuurcentrum Herberg de Pol in Diepenheim, het Zoutmuseum in Delden, het Oranjemuseum Nieuwe Haghuis in Diepenheim en het Openluchttheater De Kösterskoele in Markelo. In Goor staat theater De Reggehof waar jaarrond ook diverse culturele evenementen plaatsvinden. Op het gebied van sport is ook voldoende keuze. In elke kern zijn er sportaccommodaties. In enkele kernen zijn al Multifunctionele accommodaties (MFA) waargemaakt. Dit zijn accommodaties waar meerdere hobby- en sportverenigingen onder één dak gevestigd zijn. De ambitie is om in elke kern een MFA te hebben. Deze MFA'S zorgen voor meer leefbaarheid in de kernen en buurtschappen.
|
15
Sporthal Markelo
De identiteit van onze kernen en buurtschappen Tussen de kernen en buurtschappen van Hof van Twente onderling bestaat grote diversiteit. Elke kern vertelt zijn eigen verhaal en heeft zijn eigen identiteit weten te behouden.
Bentelo Zo is Bentelo een actieve gemeenschap die regelmatig evenementen organiseert, zoals de Bentelose midzomerfeesten, en Wandelvierdaagse. Bentelo is een populaire bestemming voor wandelaars en fietsers. Bijzondere attracties zijn het Beuzels voetveer, een hand aangedreven pontje over de Hagmolenbeek en de wijngaard Hof van Twente die unieke wijnen produceert.
16
Delden Delden is zo’n stadje waar je naar toe wil blijven komen. In de sfeervolle straten vind je lokale winkels, galerieën en veel horeca. De monumentale waterpomp op het oude marktplein verklapt de sterke band tussen Delden en landgoed Twickel. Voor velen is Twickel een plek om tot rust te komen. In de schilderachtige straten is de invloed van vele generaties adellijke families duidelijk zichtbaar. Een groot deel van de stadskern dateert uit 1333. In de loop der jaren zijn veel gebouwen vakkundig gerestaureerd, hierdoor is de historie goed bewaard gebleven.
Diepenheim Diepenheim is met 2.700 inwoners het kleinste stadje van Hof van Twente. Hier zijn kunst, cultuur en natuur onafscheidelijk met elkaar verbonden. Als centrum van beeldende kunst is Diepenheim zowel nationaal als internationaal een begrip. Diepenheim wordt omringd door maar liefst zes kastelen met bijbehorende landgoederen.
|
17
Goor Goor kent een rijke textielgeschiedenis, die teruggaat tot de 19e eeuw. Deze geschiedenis heeft zijn sporen in de stad en in de gemeenschap achtergelaten. Zo zijn er nog een aantal gebouwen en monumenten die doen herinneren aan het textielverleden in deze stad. Deze zijn onderdeel van de identiteit, trots en erfgoed van de stad. Ook Goor is een actieve kern. Jaarlijks organiseert Goor de School- en volksfeest (immaterieel erfgoed), waar zowel jong als oud Goor samenkomt; de Herfstfiets-4-daagse, een fietstocht door de omgeving van Goor en de Goorse Wintermarkt, waar de traditionele paardenmarkt onderdeel van is.
18
Hengevelde Het dorp Hengevelde staat regionaal bekend om de ondernemersmentaliteit en het organisatietalent. In Hengevelde zijn maar liefst 150 bedrijven gevestigd. Samen zorgen ze voor meer dan 1.000 arbeidsplaatsen. Ook staat Hengevelde bekend om zijn zomerfeesten. Twee weekenden in juni weten vele duizenden mensen van heinde en verre de weg naar Hengevelde te vinden. Deze zomerfeesten organiseren ze samen.
Markelo Markelo is één van de oudste dorpen in Twente. Typerend voor Markelo is het landschap. De opvallend glooiende essen rondom de kern trekken hierbij je aandacht. Markelo staat bekend als het dorp van de vijf heuvels. Deze heuvels lenen zich uitstekend voor wandel-, fiets- en ruiterroutes. Vele toeristen weten Markelo dan ook te vinden. Rond Markelo vind je vooral agrarische buurtschappen, waar moderne bedrijfsvoering is gekoppeld aan eeuwenoude tradities.
|
19
Ruimte om te boeren In Hof van Twente staan we ook bekend om onze landbouwcultuur. Al in de Middeleeuwen vestigden boeren zich op de vruchtbare gronden langs de Regge en de Schipbeek. In die tijd werd vooral graan, vlas, hennep en hop verbouwd, maar werd ook vee gehouden, en landbouw werd aangevuld met gewassen, zoals aardappelen, suikerbieten en maïs. De landbouw is al lange tijd een van de belangrijkste inkomstenbronnen voor de kernen die uiteindelijk samen gemeente Hof van Twente hebben gevormd. Nog steeds is de landbouw een grote sector binnen Hof van Twente, en daarmee ook een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente. De meeste boeren houden zich bezig met veeteelt en akkerbouw. Tuinbouw komt in mindere mate voor in de Hof van Twente. Het verduurzamen en meer natuurinclusief boeren wordt steeds populairder. Daarnaast heeft een deel van de boeren haar bedrijfsvoering verbreed, door het aanbieden van streekproducten, zorgboerderijen en recreatie (kamperen bij de boer).
Pompoenen Bentelo
20
Regionaal en economisch verbonden Hof van Twente is sterk verbonden met de rest van Twente. Twente staat bekend om zijn technologische en innovatieve kracht, die voortkomt uit samenwerking tussen onderwijs, onderzoek, overheid en bedrijfsleven. Hof van Twente draagt hieraan bij door de gevarieerde sociaaleconomische structuur, waarin volop ruimte is voor bedrijven en ondernemers om zich te vestigen en te ontwikkelen. De landbouw is een belangrijke impuls geweest voor de ontwikkeling van andere sectoren, zoals de handel en de textielindustrie. Deze laatste industrie heeft gezorgd voor veel welvaart. De handel bloeide op door de aanleg van het Twentekanaal in 1936, dat de kernen verbond met andere steden en dorpen. Hof van Twente is een gemeente die goed verbonden is met de rest van Twente, Nederland en Duitsland. De gemeente ligt aan de A1 en de A35, twee belangrijke autosnelwegen die de regio ontsluiten. Ook via het water en het spoor is Hof van Twente goed bereikbaar. Aan het Twentekanaal liggen diverse belangrijke binnenhavens (Markelo, Goor, Delden). De havens langs het gehele Twentekanaal werken samen in de Port of Twente. Deze binnenhavens vormen samen één van de grootste binnenhavens van Nederland.
De binnenhavens worden gekenmerkt door hun strategische ligging op de belangrijke Europese Northsea Baltic verkeerscorridor tussen de zeehavens en het Europese achterland in Duitsland, Polen en de Baltische staten. Deze corridor (combinatie van de modaliteiten water, weg en spoor) behoort tot de tien belangrijkste corridors in het TEN-T programma van de Europese Unie. Recentelijk is er flink geïnvesteerd om het Twentekanaal in stand en bevaarbaar te houden. Daarbij ligt er ook een kans om het Twentekanaal in te zetten voor de mogelijkheden naar een circulaire economie. De bedrijvigheid aan het Twentekanaal heeft de kans om deze transitie te maken. De verbinding met het Twentekanaal, en daarmee de rest van het land vergroot dat potentieel. De Spoorlijn Oldenzaal – Zutphen (Twentekanaallijn), met stations in Goor en Delden, is voor Hof van Twente een belangrijke spoorlijn die de gemeente verbindt met de grote steden in Twente, en met het midden en westen van het land. Hof van Twente ligt ook dicht bij andere steden en gebieden met veel voorzieningen, zoals de stedendriehoek Deventer – Apeldoorn – Zutphen en de steden Hengelo, Almelo en Enschede. Hof van Twente wil deze gunstige ligging benutten om de economische, sociale en duurzame ontwikkeling van de gemeente te bevorderen.
De opgaven die op ons afkomen In de omgevingsvisie beschrijven we hoe we zelf denken over de toekomst van Hof van Twente. Ook in de Hof ontkom je niet aan de veranderingen die in de wereld plaatsvinden. Er is een aantal bredere thema’s dat in meer of mindere mate direct doorwerkt in de leefomgeving van onze inwoners. Het is aan ons om deze grote thema’s zo goed mogelijk te laten landen in de Hof. De opgaven die ontstaan uit de verwachte veranderingen in Hof van Twente staan hieronder beschreven. Daarnaast moeten we ook rekening houden met opgaven die nu al volop spelen, zoals het voorzieningenniveau op peil houden of het in stand houden van het verenigingsleven. Hierover lees je meer onder het kopje De Hof in 2040.
Landbouwtransitie De afgelopen jaren wordt steeds vaker gesproken over de landbouwtransitie. De landbouwtransitie houdt in dat in de toekomst (een gedeelte) van de Nederlandse landbouwgrond anders gebruikt en beheerd gaat worden. Dit vanuit het gedachtegoed dat natuur en biodiversiteit hersteld en versterkt moeten worden en dat landbouw en natuur meer in balans moeten zijn. Maar dit in balans brengen gaat niet over één nacht ijs; er worden ingrijpende keuzes verwacht die veel impact zullen hebben op agrariërs en hun verdienmodel. Kortom, er ligt een opgave die ruimtelijke impact gaat hebben, maar ook impact heeft op de manier van werken in de landbouw zoals we al (decennia)lang gewend zijn.
|
21
Melkveebedrijf Ambt Delden
De afgelopen jaren wordt er steeds vaker gesproken over de landbouwtransitie. De landbouwtransitie houdt in dat in de toekomst (een gedeelte) van de Nederlandse landbouwgrond anders gebruikt en beheerd gaat worden. Dit vanuit het gedachtegoed dat natuur en biodiversiteit hersteld en versterkt moeten worden en dat landbouw en natuur meer balans in moeten zijn. Maar dit in balans brengen gaat niet over één nacht ijs; er worden ingrijpende keuzes gemaakt die veel impact hebben op agrariërs en hun verdienmodel. Kortom, er ligt een opgave die ruimtelijke impact gaat hebben, maar ook impact heeft op de manier van werken in de landbouw zoals we al (decennia)lang gewend zijn. Er wordt gewerkt aan blijvende oplossingen voor uitdagingen op het gebied van natuur (waaronder stikstof), waterkwaliteit en klimaat. Uitgangspunt daarbij is om door een gebiedsgerichte aanpak maatregelen voor natuur, klimaat, bodem en water slim te combineren, zodat de natuur herstelt en er weer ruimte is voor ontwikkeling en vergunningverlening. In het kader van de gebiedsgerichte aanpak heeft Overijssel de streek Twente opgedeeld in twee deelgebieden: Zuidoost Twente (ZOT) en Noordoost Twente (NOT). Hof van Twente behoort tot het deelgebied Zuidoost Twente. Binnen de Hof van Twente zijn er vier deelgebieden aangewezen als koploper project.
Woningbouwopgave We hebben momenteel een groot woningentekort in Nederland. Om dit in cijfers uit te drukken: tot 2030 hebben we minimaal 900.000 nieuwe woningen nodig. De 14 Twentse gemeenten hebben samen de ambitie uitgesproken om in 2050 50.000 woningen toe te voegen, waarbij deze groei ook deels in de Hof van Twente moet landen. Dit sluit aan bij onze ambitie om in 2040 te groeien naar 40.000+ inwoners. Dat is een groei van ongeveer 5.000 inwoners. Onze huidige opgave is om de woningbouwproductie te versnellen, vooral in de kernen Goor, Delden en Markelo, waar de vraag het grootst is. We hebben hier aandacht voor het realiseren van meer betaalbare woningen, zowel in de sociale huur als in de koopsector, gericht op huishoudens met een laag- of middeninkomen. Daarnaast ligt er een opgave om zorg te dragen voor passende huisvesting voor specifieke doelgroepen, zoals jongeren, ouderen, starters, statushouders en mensen met een zorgvraag. Deze vraag is bijvoorbeeld gerelateerd aan vergrijzing en aan de ontwikkeling dat mensen steeds zelfredzamer worden.
22
We zien ten slotte onze woningbouwopgave niet als een sectorale opgave. Een nieuwe woonwijk of het transformeren van gebouwen tot woningen biedt de mogelijkheid om de leefbaarheid en vitaliteit in de kernen en in het buitengebied te verbeteren. Ook hebben we vanuit het thema duurzaamheid een opgave: een groot deel van onze woningen heeft nog niet het gewenste duurzaamheidslabel. We zetten ons de komende jaren in op het verduurzamen van onze bestaande woningvoorraad, door betere isolatie en het stimuleren van energiebesparing, energieopwekking en circulariteit.
Kern Delden
Gezondheid Een van de thema’s die nieuw is in de Omgevingswet is het thema gezondheid. De Omgevingswet moedigt overheden en initiatiefnemers aan om vroeg in het proces plannen te ontwikkelen die niet alleen ruimtelijk zijn, maar ook de bevordering van een gezonde levensstijl ondersteunen en zorg dragen voor het beschermen van milieubeginselen. Dat gezondheid meer aandacht krijgt, is niet voor niets: We worden ouder en het aandeel ouderen in de bevolking groeit (vergrijzing). Met het stijgende aantal ouderen in de samenleving, zien we dat de vraag naar zorg aanzienlijk toeneemt. Dit betekent dat er niet altijd voldoende capaciteit en middelen beschikbaar zijn, zoals hulpverleners en budgetten. Kortom; de druk op de zorg neemt toe. Als reactie hierop zijn er steeds meer (technologische) ontwikkelingen die ervoor zorgen dat (zorg)hulpbehoevenden, zoals ouderen, zelfredzamer worden. Tegelijkertijd zien we ook een trend dat meer mensen last krijgen van overgewicht. Het wordt daarom steeds belangrijker dat we voldoende bewegen en dat er voldoende (openbare) ruimte is die beweging stimuleert. Met een toegankelijke en groene buitenruimte wordt het aantrekkelijker om buiten te sporten, te spelen of te ontspannen. Meer groen leidt bijvoorbeeld tot minder overgewicht, luchtwegklachten en allergieën. Ook vermindert het angst en stress.
Groen in onze omgeving bevordert dus onze fysieke en mentale gezondheid.
|
23
Wandelaar Markelo
Klimaatverandering Klimaatverandering is tegenwoordig een grote uitdaging. Door de uitstoot van broeikasgassen warmt de aarde op. Dit leidt tot grote veranderingen in het klimaat, met ernstige gevolgen voor ecosystemen, biodiversiteit en samenleving. Enkele voorbeelden van de effecten van klimaatverandering zijn het vaker optreden van extreme weersomstandigheden, zoals wateroverlast, hittegolven en droogte. Deze effecten hebben impact op veel aspecten van ons dagelijks leven en brengen grote opgaven met zich mee voor de inwoners, bedrijven en de overheid. Omdat klimaatverandering iedereen raakt, zijn er innovatieve oplossingen nodig. We moeten hierbij rekening houden met de korte- en de lange termijn, zodat we ook de belangen van toekomstige generaties beschermen. Het gaat hierbij niet alleen over aanpassingen in infrastructuur, maar ook een heroverweging van hoe we omgaan met natuurlijke hulpbronnen en onze fysieke leefomgeving.
Reggetuin Goor
24
Energietransitie De energievoorziening zal de in de komende jaren sterk veranderen. Van fossiele brandstoffen stappen we steeds meer over op wind- en zonne-energie, aquathermie en andere (nieuwe) vormen van energieopwekking en energieopslag. Voor de Hof van Twente zien we ook kansen voor mono-mestvergisting op onze agrarische bedrijven. Er zijn steeds meer veranderingen in de energie die we gebruiken, door bijvoorbeeld onze diesel- en benzineauto’s te vervangen door elektrische auto’s en door onze woningen aardgasvrij te maken. Al deze ontwikkelingen leiden tot een groei van de energievraag en het aanbod, én om ruimte. Zo hebben de energieopwekkers zelf ruimte nodig. Denk aan de inpassing van zonnepanelen of windturbines op het land. Maar ook het hele hoog-, midden- en laagspanningsnet moet versterkt worden. De bouw van bijvoorbeeld nieuwe transformatorstations heeft ook een ruimtelijke impact in onze kernen en in het buitengebied.
Zonnepark Goor
|
25
De Hof in 2040
Onze visie op onze toekomst Onderstaande kaart laat de keuzes voor de toekomst voor Hof van Twente zien. Hierin hebben we onderscheid gemaakt in vier thema's: • Herkenbaar Hof van Twente: dit thema gaat onder andere over het landschap en de identiteit van Hof van Twente. • Leefbaar Hof van Twente: dit thema gaat over de leefbaarheid van Hof van Twente in brede zin, bijvoorbeeld over wonen, bewegen, sporten, luchtkwaliteit en mobiliteit. • Duurzaam Hof van Twente: dit thema gaat over de verduurzaming van Hof van Twente en over klimaatadaptatie en biodiversiteit. • Ondernemend Hof van Twente: dit thema gaat over allerlei soorten van ondernemen in Hof van Twente, zoals agrarische bedrijvigheid, MKB en horeca. De opgaven binnen deze thema’s en de visie op deze thema’s lichten we hieronder verder toe. Nadat we onze visie op de vier thema’s hebben beschreven, gaan we in op onze visie per kern én het buitengebied (hier vallen de buurtschappen ook onder). De Roadshows die voor elke kern en twee keer voor het buitengebied hebben plaatsgevonden, zijn belangrijke input hiervoor geweest.
|
27
Legenda Herkenbaar Hof van Twente
Beschermd stads- of dorpsgezicht Zichtbaar maken Stadsregge Verbinden waardevolle natuurgebieden en unieke landschappen Historische buitenplaatsen
Omgevingsvisie Hof van Twente
Leefbaar Hof van Twente
I I I®I @
Toekomstige herontwikkel locaties Toekomstig groen woonwerkgebied 'Op Stoom'
[9J Toekomstige uitbreidingsgebieden kern
rn
Multifunctionele accommodaties: MFA
Duurzaam Hof van Twente
CIJ
Potentiele gebieden windturbines of windparken
�
Potentiele gebieden mono-mestvergisting
�
Bestaande locaties zonneparken
Ondernemend Hof van Twente
[I] Toekomstige uitbreidingsgebieden bedrijventerrein I
@ I Optimalisatie bestaande bedrijventerrein
�
Havens en kansen voor watergebonden bedrijvigheid
Ondergrond
nZ] Beek
□
� '
�
Kanaal I Markelosebroek I
Grondwaterbeschermingsgebied Wegen
E Spoorweg 111 I Treinstation CJ Jong ontginningenlandschap CJ Kampenlandschap CJ Essenlandschap CJ Maten- en flierenlandschap CJ Landschap van buitenplaatsen CJ Hoogveenontginningslandschap CJ Bebouwd gebied CJ Bedrijventerrein CJ Water D Natuurnetwerk Nederland (NNN) CJ Stuwwal
I
1km
/f'
I N
Herkenbaar Hof van Twente
Herkenbaar Hof van Twente De grootste opgaven De gemeente Hof van Twente wordt gevormd door de kernen Bentelo, Delden, Diepenheim, Goor, Hengevelde en Markelo en de 13 buurtschappen. Eén gemeente, maar wel met diversiteit. Bijvoorbeeld in het landschap. Het landschap van de Hof van Twente is zeer divers. Het grondgebruik door landbouwers en landgoedeigenaren is bepalend geweest voor de vorming van het huidige landschap. Ook op cultuurhistorisch vlak is er diversiteit: de gemeente kent meer dan 380 rijksmonumenten en 112 gemeentelijke monumenten, variërend van boerderijen, kerken en huizen tot bruggen, sluizen en 7 historische buitenplaatsen. Allemaal waardevolle elementen, elementen die Hof van Twente karakter geven en vormen. De opgave voor 2040 is daarom ook om deze elementen zo veel als mogelijk te beschermen en terug te laten komen, om nog meer dan nu te zorgen voor erkenning van het landschap en de cultuurhistorische elementen, en om de waardevolle elementen zowel in hun waarden te laten als beleefbaar te maken.
Onze visie op het hoofdthema voor 2040 Als het gaat over de herkenbaarheid van Hof van Twente, dan hebben we het enerzijds over de ervaring en beleving van het landschap en van de stads-, kern- en dorpsgezichten. Anderzijds hebben we het over sociale en culturele elementen die het karakter van de kernen en dorpen typeren en die zodoende ook invloed hebben op de fysieke leefomgeving van de gemeente. Binnen dit thema hebben we daarom twee hoofddoelen die we in de volgende paragrafen verder uitwerken:
"We behouden en versterken onze stads-, dorpsgezichten. We verbinden waardevolle natuurgebieden en unieke landschapselementen."
We behouden en versterken onze stads-, dorpsgezichten In onze gemeente zijn vier beschermde stads- en dorpsgezichten aangewezen; Delden, Diepenheim, Stokkum en Den Haller. Dit zijn gebieden in een stad, dorp of buurtschap die een bijzonder cultuurhistorisch karakter hebben en die zijn gebouwd of aangelegd voor de Tweede Wereldoorlog. We willen deze karakteristieke stads-, dorpsgezichten behouden. Voor de voortzetting van de ruimtelijk karakteristiek, willen we ze bij toekomstige nieuwe ontwikkelingen beschermen. We willen graag beschermde stadsgezichten en panden aan met name de straatzijde zo goed mogelijk beschermen en behouden. Aan de achterzijde (niet-zichtzijden) zien we meer mogelijkheden voor ontwikkeling.
|
29
Delden
We stellen bij nieuwe ontwikkelingen onze kernspecifieke karakteristieken, zoals landschappelijke kenmerken, bebouwing en het cultureel erfgoed als leidend. In het bijzonder denken we hierbij aan de ontwikkelingen op het terrein van de voormalige Twentse Stoombleekerij in Goor. Bovendien vragen we van onze inwoners en bedrijven meer aandacht voor onze cultuurhistorie en onze stads- en dorpsgezichten. We willen hen motiveren om zich in te zetten voor het behoud en de restauratie van monumentale panden, het organiseren van culturele activiteiten en het promoten van gebieden met een hoge cultuurhistorische waarde.
30
Voormalige stoomblekerij Goor
We verbinden waardevolle natuurgebieden en unieke landschapselementen Het landschap is waardevol voor de gemeente Hof van Twente. Daarom zullen we, ook in de toekomst, ons blijven inzetten om het landschap van Hof van Twente zoveel mogelijk te beschermen én te versterken. Het landschap van Hof van Twente is divers, maar heeft tegelijkertijd ook een duidelijke structuur. In het westen, rond Markelo, zien we in het landschap de stuwwal terug. Het oosten bestaat daarentegen vooral uit plateaus. En in het midden is vooral het dekzandgebied aanwezig. Belangrijke onderdelen in deze landschapsstructuren is het reliëf en het watersysteem. Tegelijkertijd vinden we in deze landschappen waardevolle cultuurhistorische elementen. Onze visie is om gebieden met landschapselementen en cultuurhistorische waarden zoveel mogelijk bij elkaar te laten komen, waarbij uiteraard de unieke kenmerken behouden blijven. We gaan daarom niet voor éénzelfde landschappelijk beeld voor Hof van Twente. Maar voor een beeld waar landschap in beweging is; het ene subtiel in het andere overloopt en waar historische kenmerken ruimte en aandacht krijgen.
Markelo_Foto: G. Hillebrand
Landschap
31
Het watersysteem in Hof van Twente bestaat uit beken, sloten, vennen, plassen en het Twentekanaal en heeft meerdere functies, die uiteindelijk invloed hebben op de natuur, de landbouw, de cultuurhistorie en de leefbaarheid van het gebied. Ons doel is om samen met het waterschap toe te werken naar een toekomstbestendig watersysteem. Dat betekent dat het watersysteem bijdraagt aan herstel en verbetering van de ecologische kwaliteit, voldoende voorzienend is voor de landbouw, toevoegt aan de recreatieve waarde van het gebied en leidend is binnen toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen.
32
De afgelopen jaren hebben we ons al ingezet om ons watersysteem te versterken en beken weer te laten meanderen zoals de Bovenregge en de Bolscherbeek. Deze trend zetten we graag voort om ook daarmee meer water vast te houden in het gebied. Op de plateaus doen we dit door herstel van de natuurlijke waterhuishouding en door behoud en herstel van vennen en veengebieden. In het dekzandgebied zetten we in op een sterkere verbinding van het watersysteem. Zo verbinden we beken met elkaar en met de Regge. In dit gebied laten we cultuurhistorische elementen ook sterker terugkomen, om zo ook de beleefbaarheid van water te vergroten. Zo geven we bijvoorbeeld meer aandacht aan de textielgeschiedenis van de Regge. Mede in het kader van klimaatverandering geven we juist in het stuwwal-/verzamelgebied aandacht aan waterveiligheid. Dit doen we door het creëren van meer ruimte in beekdalen.1 1
Landschapsontwikkelingsplan
33
Leefbaar Hof van Twente
Leefbaar Hof van Twente De grootste opgaven Een van de grote opgaven binnen het thema Leefbaar Hof van Twente is woningmarkt. Er is krapte op de woningmarkt en vooral voor jongeren/starters zijn er onvoldoende woningen en is een soepele doorstroming in veel gevallen niet mogelijk. Dit leidt ertoe dat jongeren en jonge gezinnen -soms noodgedwongen moetenvertrekken. Dat heeft niet alleen effect op de woonbehoeften van de betreffende personen zelf, ook doet het wat met de leefbaarheid binnen de kernen en buurtschappen. Kortom, de opgave die we hebben is: het woonaanbod van de gemeente Hof van Twente moet beter aansluiten op de huidige, als ook de toekomstige woonbehoefte. Ook een opgave binnen het thema Leefbaar Hof van Twente is vergrijzing. Tot in ieder geval het jaar 2040 zien wij een sterke vergrijzing van de bevolking. Dit is het gevolg van de steeds groter wordende groep ouderen, de babyboomgeneratie. Dit wordt ook nog eens versterkt door het steeds ouder worden van onze inwoners. We spreken daarom ook wel van een dubbele vergrijzingsopgave. Vergrijzing heeft onder andere invloed op (de betaalbaarheid van) onze gezondheidszorg. Daarnaast is het ook onderdeel van onze woonopgave.
Een andere grote opgave binnen Leefbaar Hof van Twente is de gezondheid van onze inwoners. Hierbij gaat het om zowel de fysieke als mentale gezondheid. En zeker op dit tweede aspect, de mentale gezondheid, willen wij ons focussen in deze omgevingsvisie. Wij zijn ons ervan bewust dat er -mede door de 24-uurseconomie- steeds meer van onze inwoners wordt gevraagd; doordat we altijd ‘aan staan’, ervaren we meer stress en wordt de prestatiedruk groter. Daarnaast wordt onze samenleving steeds individualistischer. Dit kan als gevolg hebben dat meer mensen zich eenzaam gaan voelen en dat er meer sprake van zelfredzaamheid nodig zal zijn. Kortom, we willen van alles in onze leefomgeving om deze zo prettig mogelijk te maken voor onze inwoners. Met alle ontwikkelingen die eraan komen en ruimtelijke opgaven die er liggen, is het daarom een éxtra opgave om voldoende ruimte te houden om de leefomgeving te beleven.
Kern Delden
Markt
35
Kern Hengevelde
Onze visie op het thema voor 2040 Onze visie op het hoofdthema voor 2040 Hof van Twente is een gezonde gemeente en wil dat ook blijven: een fijne leefomgeving met goede voorzieningen, waar mensen hun eigen leven kunnen leiden met ondersteuning waar nodig, en zich betrokken voelen. Wij zien het als onze taak om dit te blijven faciliteren, stimuleren en activeren. Kern van ons beleid is de focus op positieve gezondheid met zowel aandacht voor gezondheidsbescherming als gezondheidsbevordering. Gezondheidsbescherming kan gaan over het bewaken van de kwaliteit van ons drinkwater, verkeersveiligheid of de luchtkwaliteit. Bij gezondheidsbevordering gaat het over het stimuleren van een gezonde leefstijl. We zetten daarom in op een gezonde leefomgeving die een goede milieukwaliteit heeft én die bijdraagt aan de persoonlijke fitheid van onze bewoners (fysiek en mentaal). Nieuwe ontwikkelingen hebben dus niet alleen ruimtelijke gevolgen, maar ook sociale gevolgen. Daarom maken we bewuste keuzes die rekening houden met de sociale aspecten van onze omgeving, zoals het bevorderen van ontmoeting en verbinding, het stimuleren van gezondheid en welzijn en het vergroten van leefplezier. Binnen dit thema hebben we vier hoofdambities die we in de volgende paragrafen verder uitwerken:
In 2040 hebben we voldoende (geschikte) woningen Een leefbare gemeente betekent dat er voor alle doelgroepen voldoende geschikte woningen beschikbaar zijn, voor zowel onze huidige als onze toekomstige bewoners. We willen in 2040 groeien naar 40.000+ inwoners. Dat is een groei van ongeveer 5.000 inwoners. Op dit moment hebben we nog niet genoeg geschikte woningen voor de huidige en toekomstige vraag naar woningen. We spreken daarom van een woningbouwopgave. Binnen deze opgave hebben we vier ambities opgesteld: • • • •
36
Versnellen van de woningbouw De juiste woning op de juiste plek Bestaande voorraad toekomstbestendig maken Waarborgen vitaliteit en leefbaarheid in alle kernen en het buitengebied
Versnellen van de woningbouw Om de versnelling van de woningbouw te realiseren zetten we in op een aantal middelen. Allereerst programmeren we meer woningen dan we volgens onze prognoses nodig hebben: 130% van onze woningbehoefte. Zo kunnen we eventuele vertragingen in de planuitvoering opvangen en zorgen we voor voldoende woningaanbod. Daarnaast kopen we strategisch grond aan in kernen en buurtschappen waar we een goede woningvoorraad willen realiseren. We zetten ons extra in om leegstand van vastgoed te transformeren naar woningen. Zo kunnen we bestaand vastgoed benutten en leegstand verminderen. We staan open voor flexibele vormen van wonen om in ieder geval op de korte termijn aan de woonvraag te voldoen. We zetten in op het transformeren van vrijkomende agrarische bebouwing naar woningen. Daar waar mogelijk clusteren we deze woningen op bestaande erven of aan de rand van een kern. Voor woningbouw en voor een buurtschap passen we maatwerk toe zoals we eerder in de buurtschap Stokkum hebben gedaan. Zo kunnen we bijdragen aan de vitaliteit en leefbaarheid van het buitengebied en de ruimtelijke kwaliteit verbeteren.
Starterswoningen Bentelo
De juiste woning op de juiste plek We leveren maatwerk voor kernen en buurtschappen, met een goede mix van (sociale) woningbouw voor jongeren en starters, ouderen en alleenstaanden. We leveren maatwerk voor kernen en buurtschappen, met een goede mix van (sociale) woningbouw voor jongeren en starters, ouderen en alleenstaanden. We geven hierbij speciale aandacht aan onze startende jongeren die op termijn door willen groeien naar een andere passende woning. Ook willen we onze ouderen faciliteren die op zoek zijn naar een woonvorm die past bij de levensfase van het ouder worden. Ouderen verdienen een mooie plek voor hun oude dag. Het toenemend aantal ouderen de komende jaren brengt een uitdaging met zich mee. Op de eerste plaats voor de ouderen zelf. Steeds meer (aanstaande) ouderen realiseren zich dat een volgende levensfase andere eisen stelt aan het wonen en spelen hier op in. Er zijn verschillende varianten denkbaar van het traditionele woonzorgcomplex tot modernere hofjes. Wij zullen initiatieven op dit terrein van harte faciliteren waar dit kan en stimuleren waar dit nodig is."
37
In dit kader is de betaalbaarheid van de woning ook van groot belang. We zetten daarom in op het realiseren van meer betaalbare woningen. Dit doen we door de doelgroepenverordening in te zetten, waardoor we gericht woningen kunnen bestemmen voor sociale koop en geliberaliseerde huur voor middenhuur.
Woningen Goor
We gaan ook sturen op het woningbouwprogramma van marktpartijen in overeenkomsten en het maken van prestatieafspraken. Bij nieuwbouwprojecten zorgen we voor voldoende betaalbare woningen. We willen voldoen aan onze maatschappelijke verplichting om statushouders en vluchtelingen op te vangen en een passende plek te bieden. Statushouders hebben recht op een woning en we maken ons er hard voor om te voldoen aan de taakstelling. We onderzoeken woningbouw in alle kernen, maar we zien de grootste kansen in de kernen Goor en Delden. Beide kernen zijn per trein verbonden met Hengelo, Enschede en Zutphen en vormen daarmee aantrekkelijke plekken om te wonen. Nieuwe woningbouw draagt bij aan het op peil houden van ons voorzieningenniveau en de leefbaarheid in onze kernen.
38
Bestaande voorraad toekomstbestendig maken Het aantal 75-plussers in onze gemeente gaat fors toenemen. Een groot deel van deze doelgroep zal, gezien de inkomenspositie, niet in aanmerking komen voor een sociale huurwoning, waardoor de behoefte aan woningen in de vrije sector huur en koop toeneemt. Zodoende zetten we in op het realiseren van meer levensloopbestendige appartementen, patiowoningen en meergeneratiewoningen.
We zetten in op het realiseren van meer levensloopbestendige appartementen, patiowoningen en meergeneratiewoningen. Het is van belang dat we onze woonopgaven en andere maatschappelijke en ruimtelijke opgaven zoveel als mogelijk combineren. Dat vraagt om een verbinding met thema’s als vitaliteit en leefbaarheid van kernen, het veranderend woonzorglandschap, duurzaamheid en energie en klimaatadaptatie.
Centrum Goor
39
Waarborgen vitaliteit en leefbaarheid in alle kernen en het buitengebied Onze inwoners zijn bezorgd over de toekomst van hun kern. Ze maken zich vooral zorgen over het vertrekken van de jeugd/starters uit de kern en buurtschap. Dit gaat over zowel het vrijwillig wegtrekken van jongeren omdat ze een studie, baan of liefde elders hebben gevonden. Óf het onvrijwillig wegtrekken van jongeren omdat ze geen (betaalbare) woning in hun kern of buurtschap kunnen vinden. In combinatie met de vergrijzing heeft dit ook veel invloed op het voorzieningenniveau in de kernen, dat aan het afnemen is. We zetten daarom in op een evenwichtige verdeling van de bouwopgave onder alle kernen en het buitengebied. In alle kernen bouwen we passend en betaalbaar voor zowel jongeren, gezinnen en ouderen. De komende jaren gaan we in overleg met de woningcorporaties ons best doen om voldoende betaalbare woningen voor alle doelgroepen te realiseren. We hebben de ambitie om huurwoningen met voorrang toe te wijzen aan de eigen inwoners in de Hof. Voor koopwoningen kijken we naar het invoeren van een zelfbewoningsplicht.
40
In 2040 is onze leefomgeving gezonder en veiliger De afgelopen jaren hebben steeds meer onderzoeken laten zien dat we ons niet enkel moeten focussen op het beschermen van de gezondheid van onze inwoners, bijvoorbeeld in de vorm van een goede luchtkwaliteit en beperkte tot geen geur- en geluidoverlast, maar ook het stimuleren -ofwel het ‘bevorderen’- van de gezondheid van onze inwoners. We bevorderen de leefomgeving door hem zo in te richten dat het aantrekkelijk is om een rondje te gaan wandelen vanuit je eigen huis of door te gaan sporten in het sportpark dichtbij je huis. Maar gezondheid bevorderen doe je ook door bepaalde dingen juist níet te doen. Door juist geen cafetaria naast een school te plaatsen of door geen grote verkeersaantrekkende weg naast een kinderdagverblijf te plaatsen (of andersom). In dit kader streven we ernaar dat bij keuzes die impact hebben op onze leefomgeving het bevorderen van de gezondheid en/of een gezonde leefstijl te allen tijde wordt meegenomen. Gezondheid wordt ook gestimuleerd door nabijheid van groen. Ruimte voor groen krijgt daarom een belangrijke plek in onze te maken keuzes en ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. We benadrukken het belang en de rol van grondeigenaren en bewoners bij vergroening van onze gemeente. Groen op private gronden levert namelijk ook een bijdrage aan de beleving van de leefomgeving.
"Gezondheid wordt ook gestimuleerd door nabijheid van groen."
Reggetuin Goor
De fysieke leefomgeving nodigt uit tot ontmoeten en brengt mensen bij elkaar. De afgelopen jaren is het gevoel van eenzaamheid onder onze inwoners gestegen. Wij willen dit terugdringen, door onder andere het behouden en/of realiseren van ontmoetingsplekken (buurtcentra, wandelpaden, sportcentra). We streven ernaar om de fysieke leefomgeving zodanig in te richten dat het mogelijk maakt en uitnodigend is om op meerdere manieren ((denk)sport, wandelen, fietsen, fitness, voeding, yoga, e.d.) actief te zijn. Een groene omgeving zien wij hierbij als een belangrijke stimulans.
41
Wandel- en fietsnetwerkborden Azelo
Ook de fysieke toegankelijkheid is onderdeel van bewegen en ontmoeten. In Hof van Twente zijn de belangrijkste bushalten aangepast ten behoeve van goede toegankelijkheid, in combinatie met de introductie van lagevloerbussen door de vervoerders. Indien nodig, zullen we de fysieke toegankelijkheid nader verbeteren. Waarbij we rekening houden met het gebruik van het OV voor blinden en slechtzienden en een dementievriendelijke inrichting.
42
We zorgen voor een veilige leefomgeving De openbare ruimte straalt uit dat het veilig is om daar te verblijven dan wel je te verplaatsen. Dat houdt in dat de openbare ruimte overzichtelijk, schoon en logisch ingericht is. We doen ons best om bedrijventerreinen en woongebieden zo veilig en leefbaar mogelijk te maken. De technische staat van de openbare ruimte moet goed zijn waardoor we wegen, stoepen, bruggen, etc. veilig kunnen gebruiken. Verlichting is daarbij een belangrijk element. De afgelopen jaren is de sociale veiligheid in Hof van Twente sterk toegenomen. We streven ernaar om deze trend voort te zetten en waar mogelijk de sociale veiligheid verder te verbeteren.
Aanpak ondermijning in de leefomgeving We hechten groot belang aan een veilige en weerbare leefomgeving, waarin inwoners, ondernemers en bezoekers zich vrij en beschermd voelen. Een belangrijke bedreiging voor deze leefbaarheid is ondermijning: het proces waarbij de onderwereld gebruik maakt van legale structuren, zoals vastgoed, vergunningen of ondernemersactiviteiten, om criminele activiteiten te faciliteren. Dit vormt een ernstige aantasting van de integriteit van het openbaar bestuur en het vertrouwen in de overheid. Hoewel ondermijning vaak onzichtbaar is, manifesteert het zich ook in landelijke gebieden, bijvoorbeeld via de verhuur van schuren of loodsen voor illegale praktijken zoals drugslabs. We werken preventief en integraal aan de aanpak van ondermijning. Dit gebeurt onder andere door: • • • •
Voorlichting en bewustwording in het buitengebied en bij kwetsbare doelgroepen; Samenwerking met ketenpartners zoals politie, RIEC, OM en de Belastingdienst; Inzet van de Wet Bibob bij vergunningverlening en vastgoedtransacties; Het uitvoeren van integrale handhavingsacties gericht op signalen van ondermijning.
Met deze aanpak streven we naar een leefomgeving die sociaal veilig, weerbaar en rechtvaardig is.
Diepenheim
Geluid Geluidshinder is de afgelopen jaren, net als het landelijke gemiddelde, licht toegenomen. De gemeente streeft ernaar deze trend te keren en geluidshinder waar mogelijk te verminderen. Dit doen we door aandacht te besteden aan geluidproductieplafonds en waar nodig geluid reducerende maatregelen te treffen. Daarnaast houden we rekening met geluidshinder bij de inrichting van de leefomgeving.
43
Omgevings-/milieuaspecten We werken voortdurend aan een gezonde en veilige leefomgeving, met aandacht voor luchtkwaliteit, geluid, geur en externe veiligheid. Hierbij nemen we wettelijke normen als basis en streven we, waar mogelijk, naar verdere verbeteringen. • Externe veiligheid: Het beheersen van risico’s rondom bedrijven en het transport van gevaarlijke stoffen blijft een belangrijk aandachtspunt. Bij nieuwe ontwikkelingen houden we rekening met de veiligheid van inwoners en het milieu. • Luchtkwaliteit: Hoewel de luchtkwaliteit voldoet aan de wettelijke eisen, onderzoeken we mogelijkheden voor verdere verbetering. Hierbij richten we ons bijvoorbeeld op het informeren van inwoners en het stimuleren van duurzame mobiliteit. • Geur: We zetten ons in om geurhinder zoveel mogelijk te beperken, bijvoorbeeld door innovatieve technieken en zorgvuldig ruimtegebruik toe te passen. Door een integrale aanpak combineren we milieu-, natuur- en veiligheidsmaatregelen om een gezonde en duurzame leefomgeving te creëren. We betrekken onze inwoners actief bij initiatieven die bijdragen aan deze ambitie.
Stilte en donkerte Stilte en donkerte worden gezien als waardevolle kwaliteiten binnen onze gemeente. Het behoud hiervan blijft een prioriteit. We vermijden onnodige verstoring en houden rekening met het natuurlijke ritme van flora en fauna.
Zonsondergang Goor
44
Bodem, ondergrond en water We volgen de nationale beleidslijn om bodem en water sturend te laten zijn in visies en plannen. Dit principe houdt in dat het water- en bodemsysteem de basis vormt voor de (toekomstige) inrichting van onze gemeente. In ons omgevingsbeleid zoeken we daarom naar oplossingen die zich goed verhouden tot het water- en bodemsysteem. Als we bij (ruimtelijke) keuzes sturen op basis van het water- en bodemsysteem, dan kunnen we veilig en gezond in onze gemeente blijven wonen, werken en leven. Ook als we te maken krijgen met een ander en grillig klimaat. Uitgangspunt is maatwerk, waarbij continue zorg is voor de kwaliteit van de bodem en ondergrond. Hierbij denken we aan het voorkomen van verontreiniging en aantasting van de bodemkwaliteit bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Grote hoeveelheden productieafval van een asbestproducent uit Goor zijn in ons milieu terechtgekomen. Dit heeft als gevolg dat de gemeente nu asbestbodemverontreinigingslocaties heeft. De sanering van de asbestbodemverontreinigingslocaties is in gemeente Hof van Twente en omliggende gemeenten een groot en langlopend vraagstuk. Wij hebben als gemeente zelf een Masterplan Asbest opgesteld. De integrale, geprioriteerde aanpak van en omgang met asbest in de bodem wordt in een (regionaal) programma uitgewerkt. De volgende ambities zijn opgenomen in het meerjarenprogramma: • • • • • •
Focus ligt op het verwijderen (saneren) op basis van stimuleringsmaatregelen Risico’s volksgezondheid hebben hoge prioriteit Gebiedsgerichte aanpak Integrale aanpak van de asbestproblematiek is cruciaal Asbestdakenverwijdering is een maatschappelijk probleem Grootste deel asbestbodemgeld in Hof van Twente besteden
Met de provincie en de omliggende gemeenten wordt intensief samengewerkt om tot een goede aanpak van de asbestbodemlocaties te komen. Met het afsluiten van een samenwerkingsovereenkomst tussen de provincie, Hof van Twente en omliggende gemeenten is hieraan gevolg gegeven.
45
Schoon drinkwater Tussen Markelo en Goor ligt het waterwingebied Goor-Herikerberg. Dit voorziet de inwoners van de Hof van Twente van schoon drinkwater. Belangrijk in dit kader is daarom het beschermen van de voorraad grondwater die bestemd is voor drinkwaterproductie om voldoende schoon drinkwater te hebben. Klimaatverandering kan ertoe leiden dat we minder water beschikbaar hebben voor de productie van drinkwater en dat we meer water moeten verbruiken. Daarom moeten we nu plannen maken en zorgdragen voor de duurzame veiligstelling van de drinkwatervoorziening. Om duurzaam zorg te dragen voor zowel kwalitatief als kwantitatief voldoende schoon drinkwater gaan we verspilling tegen zowel bij particulieren als bedrijven.
Droogte en wateroverlast Het aantal droge zomers neemt naar verwachting tot 2050 verder toe. Bij het droogste klimaatscenario van het KNMI zou in 2050 zo'n 30 millimeter minder neerslag vallen dan in het huidige klimaat. Dit leidt tot een lagere grondwaterstand en heeft gevolgen voor zowel landbouw, natuur als drinkwaterwingebieden. Zo kunnen verzakkingen van funderingen en het rioolstelsel ontstaan, treedt er schade op aan vegetatie en ontstaat er een watertekort voor irrigatie binnen de landbouwsector door bijvoorbeeld droogvallende beken. Doordat de watergangen te weinig fris water ontvangen, staat het water stil en krijgen bacteriën en algen de kans om te groeien. Als gevolg ervan gaat het water stinken en gaan planten en dieren dood. Omdat meer dan 70% van de Twentse gronden in particuliere handen is, moeten we samen met onze inwoners, ondernemers, agrariërs en natuurorganisaties hiervoor aan de slag. Samen maken we onze leefomgeving met elkaar een stuk aangenamer. Ook worden door de opwarming van het klimaat regenbuien zwaarder. De kans op hevige regenval in korte tijd is nu al 2 tot 5 keer groter dan vroeger. Waar we eerder een doorrekening maakten van onze riolering met buien van 20 millimeter in één uur, toetsen we nu op buien van 70 millimeter in één uur; dit betekent dat er 70 liter water valt op één vierkante meter, wat gelijk staat aan 7 emmers water.
Normaliter vangt de riolering het hemelwater op of kan het water de bodem in zakken, maar bij hevige regenbuien kan de riolering het niet allemaal verwerken. Vooral de laaggelegen gebieden en wijken met veel verharding zijn kwetsbaar voor wateroverlast. Hierdoor kunnen tuinen, straten en zelfs gebouwen onder water komen te staan. Ook de kans op grondwateroverlast neemt toe door nattere winters met mogelijke gevolgen zoals funderingsschade, gezondheidsproblemen of groen en bomen die afsterven door verrotting of schimmelvorming.
46
In 2040 zijn onze voorzieningen nog steeds toegankelijk en nabij We ambiëren diversiteit in winkelaanbod. We streven naar dagelijkse winkelvoorzieningen in de nabijheid. Niet-dagelijkse voorzieningen clusteren we op grotere afstand. We streven naar een sluitend netwerk van maatschappelijke voorzieningen gecombineerd in multifunctionele accommodaties. Uitgangspunt is dat in elke kern tenminste één bruisend ontmoetingspunt voor inwoners ( jong en oud) aanwezig is, dat goed bereikbaar is, ook voor minder mobiele doelgroepen.
De Hofte Hengevelde
We streven naar aantrekkelijke winkelgebieden. Concentratie kan daarbij een middel zijn om leegstand te voorkomen. We zoeken daarbij naar een balans tussen uitnodigend voor voetgangers, bereikbaarheid en ingepast parkeren met het oog voor kwaliteit van de openbare ruimte.