Jaarrekening 2021 definitief.pdf

Jaarrekening 2021

“Een nieuwe realiteit”

Bestuurlijk verantwoordelijk: College van B & W Hof van Twente Coördinatie en eindredactie: Afdeling bedrijfsvoering & concernstaf Datum behandeling raad: 25 oktober 2022

Inhoudsopgave Inleiding .............................................................................................. 2 Jaarrekeningresultaat ..................................................................... 2

Programma 4: Sport, cultuur en onderwijs ................................. 39

Verklaringen gerealiseerd rekeningresultaat ................................. 2

Programma 6: Algemene Dekkingsmiddelen en overhead ......... 41

Cyberaanval en verliesvoorziening hack ........................................ 5

Overzicht Incidentele baten en lasten ......................................... 42

Bestemming jaarrekeningresultaat 2021 ....................................... 6

Overzicht Grondexploitaties ........................................................ 45

Controleverklaring accountant .......................................................... 7 Balans ................................................................................................. 8 Balans nader gespecificeerd ........................................................... 9

Wet Normering Topinkomens (WNT) .............................................. 46 Gerealiseerde baten en lasten per taakveld ................................... 48 Bijlagen behorend tot de gecontroleerde jaarrekening .................. 50 Bijlage 1: Begrotingsafwijking en -rechtmatigheid ...................... 51

Overzicht van baten en lasten 2021................................................. 11 Grondslagen voor waardering & resultaatbepaling......................... 12 Algemene grondslagen bij het opstellen van de jaarrekening. .... 12 Toelichting op de balans .................................................................. 16 Overzicht van baten en lasten 2021 per programma ...................... 36 Programma 1: Bestuur en Veiligheid ............................................ 36 Programma 2: Wonen en werken ................................................ 37 Programma 3: Leefomgeving ....................................................... 38

Programma 5: Maatschappelijke ondersteuning ........................ 40

Bijlage 2: Baten en lasten per kostencategorie (BBV) ................. 52 Bijlage 3: Kredietenoverzicht ....................................................... 53 Bijlage 4: Staat van incidentele baten en lasten .......................... 62 Bijlage 5: Staat van reserves ........................................................ 73 Bijlage 6: Staat van voorzieningen ............................................... 85 Bijlage 7: Algemene uitkering gemeentefonds ............................ 87

Inleiding Algemeen

Verklaringen gerealiseerd rekeningresultaat

Hierbij bieden wij u de Jaarrekening 2021 aan van de gemeente Hof van Twente.

Saldo primitieve begroting 1e berap - AO 1e berap - meicirculaire Zomerbrief - cyberaanval 2e berap - AO Saldo na 2e berap 2021

De jaarrekening geeft de financiële verantwoording, bestaande uit onder meer de balans, overzicht van baten en lasten en bijlagen. In deze inleiding op de jaarrekening zullen wij ingaan op de belangrijkste ontwikkelingen die een verklaring geven voor het jaarrekeningresultaat. Na een analyse op hoofdlijnen presenteren wij een voorstel voor de bestemming van het positieve jaarrekeningresultaat.

Jaarrekeningresultaat Er is sprake van een positief gerealiseerd rekeningresultaat 2021 conform voorschriften BBV van € 5.534.826. Deze afwijking is ongeveer 5,4 % van het begrotingstotaal.

€ -473.636 € 55.675 € 1.027.000 € -703.000 € 318.200 €

224.239

Gerealiseeerd rekeningresultaat 2021

€ 5.534.826

Te verklaren saldo

€ 5.310.587

Raad reeds geïnformeerd over: - Budgetoverheveling 2021-2022 - Algemene uitkering (sept/dec. circulaire)

€ 2.395.000 € 1.520.000

Nog te verklaren saldo jaarrekening 2021

€ 1.395.587

2 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

De belangrijkste verklaringen voor het batig gerealiseerd rekeningresultaat 2021 zijn: Programma 1: Burger en Veiligheid Pensioenvoorziening wethouders (nadeel € 532.000) Naar aanleiding van een informatiebrief van het Ministerie van BZK oktober 2021 over de wet aanpassing APPA (Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers) waarin de aanstaande overgang van de pensioenen van politieke ambtsdragers naar het nieuwe pensioenstelsel werd aangekondigd was het noodzakelijke de pensioenvoorziening voor wethouders op peil te brengen. Programma 2: Wonen en Werken Verkoop woning (voordeel € 201.600) De woning aan de Ruimersdijk te Diepenheim stond leeg, was verouderd en had achterstallig onderhoud. Het pand behoorde niet tot de kernvoorraad van het gemeentelijk vastgoed. Conform het beleid om actief vastgoed af te stoten en de florerende huizenmarkt is deze woning in de markt gezet om te verkopen. Hierbij is een boekwinst behaald van € 201.600. Vrijval voorziening afwaardering deelneming Zenkeldamshoek (voordeel € 104.000) OMZ loopt wat betreft haar grondverkopen in het jaar 2021 redelijk in de pas met de prognose. OMZ heeft de voorbereiding van de tweede fase (Enterse kant van de Zomerweg) van bedrijventerrein Zenkeldamshoek ter hand genomen. Inmiddels zijn gronden van derde partijen in het exploitatiegebied verworven waardoor de grondexploitatie meer in eigen hand kan worden genomen.

In 2022 is daarnaast het bestemmingsplan aan de raad voorgelegd. De laatst door de aandeelhouders vastgestelde grondexploitatie van 2021 geeft aan dat het resultaat financieel gunstiger uitvalt en deze voorziet nu in een positief

resultaat van € 932.000. Hierdoor kan de getroffen voorziening voor een mogelijk negatief resultaat vrijvallen. Bouwleges (voordeel € 164.000) Er zijn uiteindelijk meer aanvragen voor een bouwvergunning in behandeling genomen dan waar in de begroting rekening mee was gehouden. Programma 3: Leefomgeving Afval (nadeel € 100.000) De inkomsten en uitgaven van het gemeentelijk afval fluctueren sterk (marktprijzen) en zijn over het algemeen lastig in te schatten. Dit geldt zeker voor de prijs van oud papier. Ook het aantal aanbiedingen van bijvoorbeeld restafval is lastig in te schatten en was dit jaar 10% meer dan begroot. Voor de inzameling en verwerking van kunststof (PMD) geldt dat er vanwege vervuilingen minder opbrengsten zijn gerealiseerd dan begroot omdat een groter deel is afgekeurd. Programma 4: Sport, Cultuur en Onderwijs Programma 5: Maatschappelijke ondersteuning WMO en Jeugd (nadeel € 313.400) De Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en de Jeugdwet zijn zogenaamde openeinderegelingen. Dit betekent dat van tevoren het exacte gebruik niet voorspeld kan worden. Waar we in 2020 zagen dat er minder zorg werd ingezet vanwege de diverse lockdowns in de Corona-periode, zien we in 2021 juist een sterke stijging in de jeugdzorg. Deze stijging heeft te maken met het inhalen van de eerder niet ingezette zorg.

Ook is in sommige gevallen de zorgvraag zwaarder geworden vanwege de Corona-situatie. We zien dat het aantal clienten behoorlijk is toegenomen, dit veroorzaakt voor een

3 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

belangrijk deel de kostenstijging. Deze toename is zichtbaar over de volle breedte van de jeugdzorg. Het aantal Jeugdbeschermingsmaatregelen is ook voor het eerst in jaren toegenomen. Voor de WMO is in 2021, net als in 2020, door de Corona beperkingen minder zorg ingezet. Werk en Inkomen (voordeel € 337.900) Door de coronacrisis en de daar aan gekoppelde lockdowns, zijn er minder uitgaven geweest dan begroot m.b.t. bijzondere bijstand en re-integratie. Er zijn minder aanvragen voor bijzondere bijstand voor zorgkosten (o.a. tandarts, fysiotherapie, reiskosten naar ziekenhuis). Ook is reguliere zorg uitgesteld, waardoor minder bijzondere bijstand is verstrekt. Het bijstandsbestand is door de crisis ook niet toegenomen, zoals eerder wel de verwachting was. Door de diverse regelingen/steun vanuit het Rijk, zijn er minder bedrijven omgevallen en minder mensen werkloos geworden. Daarnaast hebben re-integratietrajecten stil gelegen door de lockdowns die ook in 2021 hebben plaatsgevonden en zijn er o.a. minder reiskosten geweest en minder (scholings)trajecten opgestart. Jeugdgezondheidszorg maatwerk deel (voordeel € 112.500) De definitieve subsidie 2020 van de Regio Twente gaf een voordeel van € 24.000 in 2021. Daarnaast zijn er minder uitgaven geweest door de Corona beperkingen.

Armoedebeleid / participatiefonds (voordeel 113.700) Ook hier is van toepassing dat door de Corona beperkingen er minder uitgaven zijn geweest dan begroot. Programma 6: Algemene dekkingsmiddelen en overhead Rente (nadeel € 134.800) De doorbelasting van de rentelasten naar de taakvelden is lager dan geraamd als gevolg van een lager totaal aan

investeringsbedragen dat is geactiveerd. Het nadeel in doorbelasting hier is een voordeel op de andere programma's en taakvelden. Algemene uitkering gemeentefonds (voordeel 402.500) De ontvangen bedragen uit de algemene uitkering zijn in 2021 € 1.922.500 hoger. Hiervan vloeit per saldo € 1.015.000 voort uit de septembercirculaire 2021 en € 505.000 uit de decembercirculaire 2021. Waarvan € 848.000 specifieke middelen betreft waar ook (verwachte) uitgaven tegenover staan. Voor een nadere specificatie en toelichting wordt verwezen naar de betreffende raadsmemo’s en het raadsvoorstel budgetoverheveling. Het overige voordeel van € 402.500 betreft actualisatie van de maatstaven over de periode 2019 tot en met 2021. De grootste mutatie, ad € 232.000, betreft de omvang van de WOZ-waarden 2021 in de berekening. OZB gebruikers/eigenaren (voordeel € 147.900) Omdat de tarieven al bepaald moeten worden voordat alle objecten zijn gewaardeerd en er dus bepaalde schattingen moeten worden gedaan zal er bijna altijd een geringe procentuele afwijking zijn tussen begrote en werkelijke opbrengsten. Het betreft hier een gering verschil van 1,7%. Voorziening dubieuze debiteuren (voordeel € 109.100) Dit betreft vrijval vanuit de voorziening dubieuze debiteuren Belastingen. Dit is het gevolg van een andere werkwijze m.b.t. openstaande posten.

Voorheen werden posten pas op oninbaar gezet en afgeboekt wanneer alle mogelijkheden van invordering waren uitgeput. Bij de huidige werkwijze worden openstaande posten eerder op oninbaar gezet en afgeboekt. Indien er alsnog bedragen binnenkomen worden deze weer opnieuw opgevoerd.

4 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Stelposten (voordeel € 241.200) Het budget onvoorzien (€ 25.000) is niet ingezet in 2021. Het overige deel is een positief saldo van een niet verdeelde raming aan stelposten in 2021 ten behoeve van prijsontwikkelingen, kapitaallasten en afwikkeling BTW compensatiefonds en omzetbelasting. Overhead (voordeel 439.000) De personele kosten (loonkosten, inhuur en overige personeel gerelateerde kosten) vertonen per saldo een positief resultaat van € 439.000. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de volgende afwijkingen: - loonkosten en inhuur: in 2021 zijn diverse functies (tijdelijk) vacant geweest door het lage aanbod op de arbeidsmarkt. Hiervoor heeft deels duurdere, tijdelijke inhuur plaatsgevonden, maar het is ook lastig om aan tijdelijk personeel te komen. Per saldo resteert er € 237.000. - studiekosten: voornamelijk door corona zijn in 2021 niet alle opleidingen en cursussen doorgegaan. Er resteert € 91.000. - lagere personeel gerelateerde uitgaven zoals reiskosten, arbodienst (RI&E), beloningsdifferentiatie, werving en selectie. Er resteert € 111.000. Cyberaanval en verliesvoorziening hack Eind 2020 was de catastrofale cyberaanval, waar wij als gemeente Hof van Twente het slachtoffer van werden. Onze dienstverlening en bedrijfsvoering werden op een ongekende manier getroffen en de continuïteit van onze organisatie werd zwaar op de proef gesteld.

Het werd een crisis tijdens de crisis, die erg veel heeft gevraagd en nog blijft vragen van velen in onze organisatie, die grote inspanningen vergt en hoge kosten met zich meebrengt. Maar ook vastberadenheid bij

medewerkers en bestuurders om lessen te leren uit het ‘groot veiligheidsincident’ dat ons overkomen is en hier gezamenlijk beter uit tevoorschijn te komen. Op het gebied van de cybercrisis werken wij als gemeentelijke organisatie met het project “De nieuwe werkelijkheid” aan de wederopbouw van een veilige en adequate ICT-infrastructuur. Het project vormt een belangrijke pijler van het verbeterplan ICT-situatie. Dat verbeterplan vormt het overkoepelende programma waarmee we, door te investeren in techniek, organisatie, vaardigheden en gedrag, uitvoering geven aan de reeks aanbevelingen die uit de onderzoeksrapporten over de cyberaanval naar voren zijn gekomen. Effecten van de cybercrisis In het raadsvoorstel begroting cyberaanval van 20 april 2021 is een totaaloverzicht gepresenteerd van alle kosten die wij verwachten als gevolg van de cyberaanval. De raad heeft deze begroting vastgesteld op 1 juni 2021. Op basis van het raadsvoorstel begroting cyberaanval is een splitsing gemaakt van kosten die in 2020 verantwoord dienen te worden door een te vormen verliesvoorziening en kosten die in 2020 en 2021 in de reguliere exploitatie verantwoord worden. De totale uitgaven (€ 3.910.000) zijn gesplitst in investeringen voor € 303.000, een deel dat in de exploitatie 2020 en 2021 verantwoord dient te worden.

Respectievelijk € 28.000 en € 703.000, en het overige deel dat is meegenomen in de te vormen voorziening voor € 2.876.000 in 2020. De aan 2021 toegerekende lasten zijn € 703.000. De voorziening die in 2020 is gevormd loopt naar verwachting door tot en met 2022.

5 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Bestemming jaarrekeningresultaat 2021 Het gerealiseerde rekeningresultaat 2021 bedraagt € 5.534.826 en zal worden gestort in de Algemene Reserve. In de raadsvergadering van 8 maart 2022 is al besloten de niet bestede budgetten 2021 (budgetoverhevelingen 2021-2022) van € 2.395.000 beschikbaar te stellen in 2022. Burgemeester en wethouders van Hof van Twente,

de secretaris, drs. D. Lacroix

de burgemeester, drs. H.A.M. Nauta-van Moorsel

6 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Controleverklaring accountant

7 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Aan: de gemeenteraad van gemeente Hof van Twente, te Goor A. Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening 2021 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2021 van de gemeente Hof van Twente te Goor gecontroleerd. Naar ons oordeel: · geeft de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2021 als van de activa en passiva van de gemeente Hof van Twente op 31 december 2021, in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV), uitgezonderd de gevolgen van de aangelegenheden beschreven in de paragraaf ‘De basis voor ons oordeel met beperking inzake de getrouwheid en rechtmatigheid’; · zijn de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2021, uitgezonderd de gevolgen van de aangelegenheden beschreven in de paragraaf ‘De basis voor ons oordeel met beperking inzake de getrouwheid en rechtmatigheid’, in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving, waaronder gemeentelijke verordeningen, opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2021, vastgesteld door het college op 23 augustus 2022. De jaarrekening bestaat uit: 1.

het overzicht van baten en lasten over 2021; 2. de balans per 31 december 2021; 3. de toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen; en 4. de bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld. De basis voor ons oordeel met beperking inzake de getrouwheid en rechtmatigheid Onzekerheden · Door de cyberaanval eind 2020 waren de uitkeringsdossiers niet meer aanwezig. Inmiddels is een deel van deze dossiers wel weer aanwezig. Van het deel dat niet aanwezig is, hebben we niet kunnen vaststellen of de uitkeringen getrouw en rechtmatig zijn. Hierdoor is een bedrag van € 4,3 miljoen aan uitkeringen onzeker. · De gemeente heeft in 2021 € 1,6 miljoen aan vervoerskosten betaald. Van deze kosten heeft de gemeente niet aan kunnen tonen dat dit ook geleverd is. Het volledige bedrag is daarom als onzekerheid aangemerkt. · Voor de persoonsgebonden budgetten die uitbetaald zijn, moet de prestatielevering door de gemeente worden vastgesteld. Dit is niet gedaan, waardoor we niet kunnen vaststellen dat de betaalde zorg ook geleverd is. De totale bestedingen ad € 0,4 miljoen zijn onzeker. · De gemeente heeft niet van alle zorgaanbieders voor de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en Jeugdwet een controleverklaring ontvangen.

Er zijn ook geen aanvullende werkzaamheden verricht door de gemeente om de levering van de zorg vast te stellen. Dit leidt tot een onzekerheid van € 0,3 miljoen in de prestatielevering van de zorg in natura. · Als gevolg van de cyberaanval hebben we onvoldoende zekerheid kunnen krijgen bij de beginbalans per 1 januari 2021. De omvang van deze onze onzekerheid kunnen we niet inschatten. Volgens het Bado betekent dit dat de onzekerheden in de controle tussen de 3 en 10 procent liggen.

Voor de WNT-verantwoording geldt dat we als gevolg van de onzekerheden vanuit 2020, een verklaring met beperking afgegeven bij de WNT-verantwoording 2021. Fouten Er is onterecht een overlopend passief opgenomen van € 0,6 miljoen voor een gerealiseerde verkoopopbrengst die gebruikt wordt ter dekking van de investeringen. Door de cyberaanval is de AO/IB in het jaar niet voldoende ingericht geweest. Hierdoor is het risico op onontdekte fouten hoger dan normaal, waardoor we de totale fouten groter dan 1 procent inschatten, maar kleiner dan 3 procent. Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), het controleprotocol dat is vastgesteld door de raad op 12 april 2016 en de Regeling Controleprotocol Wet normering topinkomens (WNT) 2021. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Hof van Twente zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA).

Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel met beperking. Benadrukking van ontbreken SiSa-bijlage In de jaarrekening ontbreekt de SiSa-bijlage. Hierbij hebben wij in overleg met het Ministerie van Binnenlandse Zaken reeds een rapport van feitelijke bevindingen verstrekt. Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met de Regeling Controleprotocol WNT 2021 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub n en o Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd. Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. Materialiteit Op basis van onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 1.065.000. De bij onze controle toegepaste goedkeuringstolerantie bedraagt voor fouten 1% en voor onzekerheden 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves, zoals voorgeschreven in artikel 2 lid 1 Bado.

Daarbij zijn voor de controle van de in de jaarrekening opgenomen WNT-informatie de materialiteitsvoorschriften gehanteerd zoals vastgelegd in de Regeling Controleprotocol WNT 2021. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn, zoals ook bedoeld in artikel 3 Bado.

Wij zijn met de raad overeengekomen dat wij aan de raad tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 106.500, rapporteren alsmede kleinere afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve of WNT-redenen relevant zijn. B. Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen andere informatie De jaarstukken omvatten andere informatie, naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij. Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat. Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie, waaronder het jaarverslag in overeenstemming met het BBV. C.

Beschrijving van verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening Verantwoordelijkheden van het college van burgemeester en wethouders en de raad voor de jaarrekening Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met het BBV. Het college van burgemeester en wethouders is ook verantwoordelijk voor het rechtmatig tot stand komen van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader. In dit kader is het college van burgemeester en wethouders tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het college van burgemeester en wethouders noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening en de naleving van die relevante wet- en regelgeving mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude. Bij het opmaken van de jaarrekening moet het college van burgemeester en wethouders afwegen of de financiële positie voldoende is om de gemeente in staat te stellen de risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen.

Het college van burgemeester en wethouders moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de risico’s kunnen worden opgevangen toelichten in de jaarrekening. De raad is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verslaggeving van de gemeente. Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel. Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude ontdekken.

Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, het Bado, het controleprotocol dat is vastgesteld door de raad op 12 april 2016, de Regeling Controleprotocol WNT 2021, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze controle bestond onder andere uit: · het identificeren en inschatten van de risico’s o dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude, o dat baten en lasten alsmede de balansmutaties als gevolg van fouten of fraude niet in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel.

Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing; · het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden. Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de gemeente; · het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving, de gebruikte financiële rechtmatigheidscriteria en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het college van burgemeester en wethouders en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan; · het vaststellen dat de door het college van burgemeester en wethouders gehanteerde afweging dat de gemeente in staat is de risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen aanvaardbaar is. Tevens het op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de gemeente haar financiële risico’s kan opvangen.

Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controleinformatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat de gemeente de financiële risico’s niet kan opvangen; · het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen; en · het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen en of de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen. Gegeven onze eindverantwoordelijkheid voor het oordeel zijn wij verantwoordelijk voor de controle van de jaarrekening van de gemeente, rekening houdend met de invloed daarop van de aard en de significantie van de activiteiten van uitvoeringsorganisaties ten behoeve van de gemeente. Op basis hiervan hebben wij de aard en omvang bepaald van de uit te voeren werkzaamheden ten aanzien van deze uitvoeringsorganisaties.

Wij communiceren met de raad onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing. Doetinchem, 12 oktober 2022 Stolwijk Kelderman {{esl:Signer1:capture:size(200,65)}}

w.g. R.H. Gosselink-Wolbrink RA

Balans ACTIVA

31-12-2021

31-12-2020

VASTE ACTIVA

PASSIVA

31-12-2021

31-12-2020

VASTE PASSIVA

- Immateriële vaste activa

12.052.435

12.158.701

- Eigen vermogen

84.409.153

79.690.677

- Materiële vaste activa

110.149.285

110.012.229

- Voorzieningen

5.507.062

7.656.294

- Financiële vaste activa

7.140.889

7.356.006

- Schulden met rentetypische looptijd > 1 jaar

51.099.985

37.999.524

129.342.609

129.526.936

TOTAAL VASTE PASSIVA

141.016.200

125.346.495

TOTAAL VASTE ACTIVA VLOTTENDE ACTIVA

VLOTTENDE PASSIVA 26.870.743

2.388.339

2.723.010

- Overige schulden met rentetypische looptijd < 1 jaar

8.394.961

- Voorraden - Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar

16.413.485

19.099.199

- Overlopende passiva

3.262.758

3.792.247

- Liquide middelen

297.414

132.665

- Overlopende activa

4.232.072

4.527.676

TOTAAL VLOTTENDE ACTIVA

23.331.310

26.482.550

TOTAAL VLOTTENDE PASSIVA

11.657.719

30.662.990

TOTAAL ACTIVA

152.673.919

156.009.486

TOTAAL PASSIVA

152.673.919

156.009.486

50.551.179

49.575.274

Gewaarborgde geldleningen

8 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Balans nader gespecificeerd ACTIVA

31-12-2021

31-12-2020

VASTE ACTIVA

PASSIVA

31-12-2021

31-12-2020

VASTE PASSIVA

Immateriële vaste activa - Kosten van onderzoek en ontwikkeling - Bijdrage van activa in eigedom van derden

12.052.435 593.606 11.458.829

12.158.701 204.961 11.953.739

Materiële vaste activa - Investeringen met een economisch nut - Investeringen met een economisch nut waarvoor heffing kan worden geheven - Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend een maatschappelijk nut

110.149.285 59.190.386 40.829.752

110.012.229 60.062.018 40.674.275

10.129.147

9.275.936

Financiële vaste activa - Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen - Leningen aan deelnemingen - Overige langlopende leningen - Uitzettingen Nederland schuldpapier met looptijd > 1 jaar - Overige uitzettingen

7.140.889 1.532.398 1.403.998 4.129.800 74.692 -

TOTAAL VASTE ACTIVA

129.342.609

7.356.006 1.428.398 1.403.998 4.156.633 74.692

Eigen vermogen - Algemene reserve - Reserve grondexploitatie - Bestemmingsreserves - Gerealiseerd resultaat

84.409.153 17.084.618 1.897.841 59.891.868 5.534.826

79.690.677 11.255.627 2.310.620 65.156.540 967.890

Voorzieningen - Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's - Onderhoudsegalisatievoorzieningen - Door derden beklemde middelen met een specifieke bestedingsrichting

5.507.062 3.337.498

7.656.294 5.201.072

1.245.117 924.447

1.213.088 1.242.134

Schulden met rentetypische looptijd > 1 jaar - Onderhandse leningen van binnenlandse banken en overige financiële Instellingen - Waarborgsommen

51.099.985 51.061.089

37.999.524 37.998.495

38.896

1.029

141.016.200

125.346.495

292.284 129.526.936

9 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

TOTAAL VASTE PASSIVA

VLOTTENDE ACTIVA

VLOTTENDE PASSIVA 8.394.961

26.870.743

Voorraden - Onderhanden werk: * Bouwgrond in exploitatie - Gereed product en handelsgoederen

2.388.339 2.388.339

Overige schulden met rentetypische looptijd < 1 jaar - Overige schulden - Overige kasgeldleningen - Banksaldi (negatief)

8.394.961 -

11.870.743 15.000.000 -

Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar - Vorderingen op openbare lichamen - Uitzettingen in 's Rijks schatkist - Rekeningcourantverhoudingen met niet-financiële instelligen - Overige vorderingen

16.413.485

19.099.199

12.927.703 2.006.538 118.042

5.951.342 9.093.420 58.932

3.262.758 1.130.044

3.792.247 2.256.521

160.781 1.971.933

544.100 991.626

1.361.202

3.995.505

Overlopende passiva - Ontvangen voorschotbedragen van overheidslichamen met specifiek bestedingsdoel - Overige vooruitontvangen bedragen - Overige nog te betalen en overlopende passiva

297.414 40.191 257.223

132.665 12.287 120.378

Overlopende activa - Van Nederlandse overheden nog te ontvangen voorschotbedragen specifieke uitkeringen - Overige nog te ontvangen en vooruitbetaalde bedragen

4.232.072 870.999

4.527.676 1.035.294

3.361.073

3.492.382

TOTAAL VLOTTENDE ACTIVA

23.331.310

26.482.550

TOTAAL VLOTTENDE PASSIVA

11.657.719

30.662.990

TOTAAL ACTIVA

152.673.919

156.009.486

TOTAAL PASSIVA

152.673.919

156.009.486

50.551.179

49.575.274

-

Liquide middelen - Kassaldi - Banksaldi (positief)

2.723.010 2.723.010 -

Gewaarborgde geldleningen

10 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Overzicht van baten en lasten 2021 Overzicht van baten en lasten 01 02 03 04 05 06 01 02 03 04 05 06

01 02 03 04 05 06

Bestuur en veiligheid Wonen en werken Leefomgeving Sport, cultuur en onderwijs Maatschappelijke ondersteuning Algemene dekkingsmiddelen en overhead Totaal lasten Bestuur en veiligheid Wonen en werken Leefomgeving Sport, cultuur en onderwijs Maatschappelijke ondersteuning Algemene dekkingsmiddelen en overhead Totaal baten Saldo van baten en lasten Bestuur en veiligheid Wonen en werken Leefomgeving Sport, cultuur en onderwijs Maatschappelijke ondersteuning Algemene dekkingsmiddelen en overhead Totaal mutaties reserves Resultaat na bestemming

Rekening 2020 7.826 12.715 23.711 9.584 41.846 13.376 109.056 438 10.203 17.114 1.174 12.964 63.007 104.901 -4.155 223 141 1.204 333 3.222 5.123 968

Primitieve begroting 2021 7.295 5.424 15.093 9.492 37.739 9.919 84.963 521 2.867 8.925 723 7.169 60.736 80.941 -4.022 264 143 1.317 1.309 255 261 3.548 -474

Begroting na wijziging 2021 7.570 8.572 17.121 9.923 41.007 10.866 95.060 535 3.651 9.260 1.057 7.311 68.252 90.066 -4.994 501 2.216 2.842 1.406 1.970 -3.716 5.219 224

11 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Rekening 2021 8.083 7.018 23.069 10.082 39.880 10.480 98.613 740 4.847 16.464 1.227 9.322 70.730 103.331 4.718 489 270 1.802 1.142 816 -3.704 816 5.535

Saldo 2021 -512 1.554 -5.948 -160 1.127 386 -3.553 205 1.197 7.204 170 2.011 2.479 13.266 9.713 -11 -1.945 -1.039 -264 -1.154 11 -4.402 5.311

V/N N V N N V V N V V V V V V V V N N N N N V N V

Grondslagen voor waardering & resultaatbepaling Inleiding De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften die het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) daarvoor geeft.

Algemene grondslagen bij het opstellen van de jaarrekening. De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vindt plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij het desbetreffende balanshoofd anders is vermeld, worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarden. De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten worden slechts opgenomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Dividendopbrengsten van deelnemingen worden als bate genomen op het moment waarop het dividend betaalbaar wordt gesteld. Personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen c.q. schulden uit hoofde van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume, worden

sommige personele lasten echter toegerekend aan de periode waarin uitbetaling plaatsvindt; daarbij moet worden gedacht aan componenten zoals ziektekostenpremie ten behoeve van gepensioneerden, overlopende vakantiegeld- en verlofaanspraken en dergelijke. Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen. De referentieperiode is dezelfde als die van een meerjarenraming, te weten vier jaar. Indien er sprake is van schokeffecten dient wel een verplichting opgenomen te worden. BALANS De balans vormt een vast onderdeel van de jaarrekening. De balans is vooral van betekenis omdat zij, samen met de toelichting daarop, op systematische wijze informatie verschaft over de samenstelling van de bezittingen, het vermogen en de schulden aan het eind van het dienstjaar en over de ontwikkelingen daarvan. De balans vormt daarmee het sluitstuk van de financiële administratie. Vaste activa Artikel 59 BBV beschrijft het onderscheid tussen investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend een maatschappelijk nut en investeringen met een (beperkt) economisch nut. Investeringen die kunnen leiden tot of bijdragen aan het verwerven van inkomsten zijn investeringen met economisch nut. De vraag of de investering geheel kan worden terugverdiend is niet relevant voor de classificatie.

12 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Immateriële vaste activa De immateriële vaste activa worden gewaardeerd tegen de verkrijgings- c.q. vervaardigingsprijs verminderd met de afschrijvingen en waardeverminderingen die naar verwachting duurzaam zijn. Op basis van het BBV dienen dit soort activa in een zo kort mogelijk tijdsbestek te worden afgeschreven. Kosten van onderzoek en ontwikkeling worden ten laste van de exploitatie gebracht tenzij vast staat dat de investering doorgaat. In dat geval wordt een voorbereidingskrediet gevraagd en worden deze kosten als onderdeel aan de toekomstige investering toegevoegd. Afsluitkosten van opgenomen geldleningen worden afgeschreven in de looptijd van de betrokken geldlening. Bijdragen aan activa in eigendom van derden zijn gewaardeerd op het bedrag van de verstrekte bijdragen, verminderd met afschrijvingen. Deze bijdragen worden alleen geactiveerd als deze bijdrage kan worden teruggevorderd als deze derde in gebreke blijft. Materiële vaste activa Afschrijving van de materiële vaste activa vindt plaats op basis van de verwachtte toekomstige gebruiksduur, waarbij rekening gehouden wordt met mogelijk duurzame waardeverminderingen. Afschrijvingen vinden lineair plaats rekening houdend met een mogelijke restwaarde. Op gronden wordt niet afgeschreven. In erfpacht uitgegeven gronden zijn gewaardeerd tegen de eerste uitgifteprijs (i.c.

de waarde die bij eerste uitgifte als basis voor de canonberekening in aanmerking is genomen).

Overige investeringen met economisch nut zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingprijs (artikel 61, lid 1 BBV). Specifieke investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht; in die gevallen wordt op het saldo afgeschreven. Op grondbezit met economisch nut (buiten de openbare ruimte) wordt niet afgeschreven. Voor de gehanteerde afschrijvingstermijnen verwijzen we naar de Nota afschrijvingsbeleid 2017. Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijk nut zijn infrastructurele werken in de openbare ruimte zoals wegen, pleinen, bruggen, viaducten en parken die, conform de door de gemeenteraad vastgestelde beleidsnota, worden geactiveerd en afgeschreven. De ondergrond van deze werken wordt daarbij als integraal onderdeel van het werk beschouwd (en dus ook afgeschreven). Voor zover in voorkomende gevallen een snellere budgettaire dekking mogelijk is, wordt op dergelijke activa overigens (resultaatafhankelijk) extra afgeschreven. Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan gemeenschappelijke regelingen en overige verbonden partijen, leningen u/g en overige uitzettingen zijn, tenzij anders is vermeld, opgenomen tegen nominale waarde. Voor zover nodig is er een voorziening voor verwachte oninbaarheid op het betreffende actief in mindering gebracht.

Participaties in het aandelenkapitaal van NV's en BV's zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs van de aandelen. Indien

13 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

de waarde van de aandelen duurzaam lager blijkt dan de verkrijgingsprijs zal er een afwaardering plaatsvinden.

gebracht. De voorziening wordt bepaald op basis van de geschatte inningskansen.

Vlottende activa Voorraden De als onderhanden werken opgenomen bouwgronden in exploitatie (BIE) zijn gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs, dan wel de lagere marktwaarde. De vervaardigingsprijs omvat de kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend (zoals grondaankopen en kosten van bouwen woonrijp-maken), alsmede een redelijk te achten aandeel in de rentekosten en de administratie- en beheerskosten. Tussentijds gerealiseerde resultaten worden als zodanig afzonderlijk gepresenteerd bij de toelichting op het overzicht van baten en lasten. In de vastgestelde nota Grondbeleid 2015 zijn de richtlijnen bij (tussentijdse) winstneming voor grondexploitaties door de gemeenteraad vastgesteld. De belangrijkste richtlijn heeft betrekking op het tijdstip van winstneming. Bij het nemen van resultaten is gekozen om de “percentage of completion methode” toe te passen. Er wordt een voorziening gevormd voor grondexploitatieplannen die naar verwachting verliesgevend zullen gaan sluiten.

WMO eigen bijdragen Een aanvrager van een voorziening, zoals hulp in de huishouding, ondersteuning of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. Het CAK is het publiekrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan (zbo) dat door de wetgever is belast met de berekening, oplegging en incasso van de eigen bijdrage. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is en derhalve niet valt onder de reikwijdte van de rechtmatigheidscontrole door de accountant van de gemeente. Dat betekent dat door de gemeenten geen zekerheden over omvang en hoogte van de eigen bijdragen kan worden verkregen als gevolg van het niet kunnen vaststellen van de juistheid op persoonsniveau, zoals hiervoor is toegelicht. In 2021 is € 312.880 aan eigen bijdrage via het CAK verantwoord.

Gerede producten worden gewaardeerd tegen de kostprijs of tegen marktwaarde indien de marktwaarde lager is dan de kostprijs. Dat laatste doet zich met name voor indien voorraden incourant worden. De kostprijs bestaat uit verrekenprijzen van grond- en hulpstoffen en de loon- en machinekosten die aan vervaardiging kunnen worden toegerekend. Vorderingen en overlopende activa De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een voorziening in mindering

Liquide middelen en overlopende posten Deze activa worden tegen nominale waarde opgenomen. Vaste Passiva Eigen Vermogen De reserves zijn onderverdeeld in de algemene reserve, reserve grondexploitatie en bestemmingsreserves. Voorzieningen Voorzieningen worden gewaardeerd op het nominale bedrag van de betrokken verplichting c.q. het voorzienbare verlies.

14 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

De pensioenverplichting ten behoeve van de wethouders is echter op de contante waarde van de (reeds opgebouwde) toekomstige uitkeringsverplichtingen gewaardeerd. De onderhoudsegalisatievoorzieningen stoelen op een meerjarenraming van het uit te voeren groot onderhoud aan (een deel van) de gemeentelijke kapitaalgoederen, waarin rekening is gehouden met de kwaliteitseisen die ter zake geformuleerd zijn. In de paragraaf “onderhoud kapitaalgoederen” die is opgenomen in het jaarverslag is het beleid ter zake nader uiteengezet. Voor de actuariële berekeningen in de voorziening wethouderspensioenen (APPA) zijn de volgende grondslagen gehanteerd: Berekeningsdatum: 31 december 2021 Rekenrente: 0,528% Sterftetafel: GBM/GBV 2014/2019 met leeftijdsterugstelling. Voor gepensioneerden en niet-gepensioneerden zijn dezelfde grondslagen gehanteerd. In de berekeningen zijn de niet ingegane pensioenen herrekend naar de AOW-leeftijd (aan de hand van de huidige uitruilfactoren), zoals vermeld op de site van de SVB.

voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren. Borg- en garantstellingen Voor zover leningen door de gemeente gewaarborgd zijn, is buiten de telling het totaalbedrag van de geborgde schuldrestanten per einde boekjaar opgenomen. Grondslagen voor Resultaatbepaling De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten worden slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Dividendopbrengsten van deelnemingen worden als bate verantwoord op het moment waarop het dividend betaalbaar is gesteld.

Vaste schulden Vaste schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde verminderd met gedane aflossingen. De vaste schulden hebben een rente-typische looptijd van één jaar of langer.

In de toelichting ‘overzicht van baten en lasten’ wordt per programma een analyse geven van de afwijkingen (tussen begroting na wijziging en rekening) op de lasten/baten en mutaties in reserves.

Vlottende passiva De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde.

Resultaatbestemming De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zijn betrekking hebben. Baten worden slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico's die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden.

Overlopende passiva De overlopende passiva omvatten de van Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen maar nog niet bestede

15 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Toelichting op de balans Activa Vaste Activa Vaste activa Immateriële vaste activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa Totaal

2020 12.158.701 110.012.229 7.356.006 129.526.936

2021 12.052.435 110.149.285 7.140.889 129.342.609

Vaste activa zijn voor langere tijd vastgelegde vermogensbestanddelen die niet op korte termijn in liquide middelen zijn om te zetten. De regels met betrekking tot activering en waardering zijn vastgelegd in het BBV en in de door de raad vastgestelde nota afschrijvingsbeleid 2017. Voor een uitgebreide toelichting en de gehanteerde afschrijvingstermijnen verwijzen we naar bovengenoemde nota. Immateriële vaste activa Immateriële vaste activa Kosten van onderzoek en ontwikkeling Bijdrage van activa in eigedom van derden Totaal

2020 204.961 11.953.739 12.158.701

Verloopoverzicht immateriële vaste activa

Boekwaarde Vermeerderingen Verminderingen 1-1-2021 204.961 479.134 66.120 11.953.739 12.158.701 479.134 66.120

Kosten van onderzoek en ontwikkeling Bijdrage van activa in eigedom van derden

2021 593.606 11.458.829 12.052.435 Afschrijvingen Afwaarderingen 24.369 494.911 519.280

-

Boekwaarde 31-12-2021 593.606 11.458.829 12.052.435

Kosten van onderzoek en ontwikkeling Betreft kredieten voor onderzoek & stimulering ontwikkeling centrum Goor, Masterplan uitvoeringsprogramma centrum Goor en kosten TSB terrein. Bijdrage aan activa in eigendom van derden Betreft bijdrage in investeringen van diverse sportaccommodaties, openbare basisscholen, buurtschapscentra en kunst- en cultuuraccommodaties. 16 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Materiële vaste activa Materiële vaste activa - Investeringen met een economisch nut - Investeringen met een economisch nut waarvoor heffing kan worden gegeven - Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend een maatschappelijk nut Totaal

2020 60.062.018 40.674.275

2021 59.190.386 40.829.752

9.275.936

10.129.147

110.012.229

110.149.285

Materiële vaste activa kan worden onderscheiden in investeringen met een economisch nut en investeringen met een maatschappelijk nut. Investeringen met een economisch nut zijn alle investeringen die bijdragen aan de mogelijkheid middelen te verwerven (bijvoorbeeld door de kosten ervan in tarieven te verwerken zoals het rioolrecht) en/of die verhandelbaar zijn. Het gaat hierbij nadrukkelijk om de mogelijkheid middelen te verwerven. Alle investeringen die niet aangemerkt worden als investeringen met economisch nut zijn investeringen met maatschappelijk nut.

17 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Verloopoverzicht materiële vaste activa

Boekwaarde Vermeerderingen Verminderingen 1-1-2021

Investeringen met een economisch nut Gronden en terreinen Woonruimten Bedrijfsgebouwen Grond-, weg- en waterbouwkundige werken Machines, apparaten en installaties Overige matriële vaste activa

60.062.018 12.178.699 112.867 41.986.333 4.859.284 375.142 549.693

2.503.425 587.276 909.884 500.000 185.551 320.714

977.485 21.973 821.679 20.197 27.397 86.239

2.083.238 74.990 7.858 1.426.514 326.261 44.320 203.295

314.334 105.000 209.334 -

59.190.386 12.669.012 9 40.438.690 5.012.826 488.976 580.873

Investeringen met een economisch nut waarvoor heffing kan worden geheven Grond-, weg- en waterbouwkundig werken Gronden uitgegeven in erfpacht

40.674.275 39.762.638 911.637

1.602.175 1.602.175 -

25.000 25.000 -

1.421.698 1.421.698 -

-

40.829.752 39.918.115 911.637

6.434.106 106.567 6.294.665 32.874

485.281 485.281 -

417.657 417.657 -

188.422 171.985 16.437

-

6.313.308 106.567 6.190.304 16.437

2.841.830 17.438 2.824.392 110.012.229

1.329.053 57.907 1.271.146 5.919.934

319.274 6.907 312.367 1.739.416

35.770 35.770 3.729.128

314.334

3.815.839 68.438 3.747.401 110.149.285

Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend een maatschappelijk nut, vóór 2017 geactiveerd Gronden en terreinen Grond-, weg- en waterbouwkundige werken Overige matriële vaste activa Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend een maatschappelijk nut, vanaf 2017 geactiveerd Gronden en terreinen Grond-, weg- en waterbouwkundige werken

Afschrijvingen Desinvesteringen

Boekwaarde 31-12-2021

Gronden en terreinen Betreft met name gronden ten behoeve van sportterreinen, scholen, zwembad Markelo, gemeentehuis, bibliotheek, Reggehof, gronddepot de Bree, Bodem Asbest Sanering (BAS) en een aantal hieronder genoemde grondcomplexen. Woonruimten Betreft een premiewoning in Diepenheim. Bedrijfsgebouwen Betreft voornamelijk scholen en gebouwen ten behoeve van sport, cultuur en multifunctionele accommodaties. Daarnaast gebouwen voor huisvesting van het gemeentelijk apparaat. 18 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Grond-, weg- en waterbouwkundige werken Betreft investeringen reconstructie en aanleg wegen, ledarmaturen, lichtmasten, rioleringsprojecten en aanleg kunstgrasvelden. Daarnaast krediet herstructurering 't Gijmink, revitalisering Haven, herstel Boven-Regge en het voorbereidingskrediet voor het Spoorpark Goor. Machines, apparaten en installaties Betreft investeringen t.b.v. automatisering en brand- en inbraakinstallaties bij scholen, een noodstroominstallatie voor het gemeentehuis en zonnepanelen op het gemeentehuis, politiebureau en de Reggehof. Tevens vallen hier de beregeningsinstallaties voor sportvelden onder. Overige materiële activa Betreft inrichting diverse schoolgebouwen, startkosten en inrichting nieuw gemeentehuis Hof van Twente, inrichting het Beaufort te Markelo, project papierarm werken en aanschaf digitale infoborden. Ook zijn hier investeringen hardware, als gevolg van de cyberaanval, opgenomen. Gronden uitgegeven in erfpacht Betreft erfpacht gronden Delden Oost, de Marke III te Hengevelde, Hemmelweg te Markelo, Plan Noord te Diepenheim en Heeckeren 1a te Goor. De belangrijkste in het boekjaar gedane investeringen staan in het overzicht op de volgende pagina vermeld.

19 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Investeringen boekjaar 2021

bedragen x € 1.000 Vermeerderingen

Investeringen met een economisch nut

2.503.425

Gronden en terreinen - Aankoop sportlocatie de Reiger - Renovatie Sportvelden - Diverse grondexploitaties

587.276 204.810 8.966 373.500

Bedrijfsgebouwen - IKC Markelo - IKC Delden - Verbouw Grotestraat 86, Goor

909.884 386.167 20.379 503.338

Grond, weg- en waterbouwkundige werken - Reconstructie haven Delden - Vervangen toplaag kunstgras WVV H'velde

500.000 350.000 150.000

Machines, apparaten en installaties - Beregeningsinstallaties

185.551 185.551

Overige matriële vaste activa - Diverse I&A-investeringen

320.714 320.714

Investeringen met een economisch nut waarvoor heffing kan worden geheven

1.602.175

Grond-, weg- en waterbouwkundig werken - Diverse rioolprojecten - Paden begraafplaatsen

1.602.175 1.556.616 45.558

Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend een maatschappelijk nut

1.814.334

Gronden en terreinen - Aanleg fietspad Reggedal

57.907 57.907

Grond-, weg- en waterbouwkundige werken - Uitvoeringsplan Coberco Markelo - Diverse wegenprojecten - VOP Goor en VRI Markelo - Vervangen bruggen - Ledarmaturen en lichtmasten - Aanleg fietspad Reggedal - Voorbereiding Spoorpark Totaal

1.756.427 67.624 1.167.218 19.513 25.999 57.701 715 417.657 5.919.934

20 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Begrotingsrechtmatigheid kredieten Begrotingsoverschrijdingen op kredieten zijn in principe onrechtmatig. De algemene lijn is dat begrotingsoverschrijdingen, die binnen de beleidskaders van de raad passen, door de accountant niet als onrechtmatig worden aangemerkt. De raad autoriseert deze kostenoverschrijdingen bij de vaststelling van de rekening. Op het niveau van deelkredieten binnen raamkredieten (riolering, wegen) komen over- en onderschrijdingen voor die echter niet leiden tot overschrijdingen op de raamkredieten. Financiële vaste activa Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen Leningen aan deelnemingen Overige langlopende leningen Uitzettingen nederland schuldpapier met looptijd >1 jaar Overige uitzettingen Totaal

Verloopoverzicht financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen Leningen aan deelnemingen Overige langlopende leningen Uitzettingen nederland schuldpapier met looptijd >1 jaar Overige uitzettingen

2020 1.428.398 1.403.998 4.156.633 74.692

2021 1.532.398 1.403.998 4.129.800 74.692

292.284 7.356.006

7.140.889

Boekwaarde Vermeerderingen Verminderingen 1-1-2021 1.428.398 104.000 1.403.998 4.156.633 344.805 74.692 292.284 7.356.006

448.805

-

Aflossingen Afwaarderingen 371.638 -

-

Boekwaarde 31-12-2021 1.532.398 1.403.998 4.129.800 74.692

292.284 663.922

-

7.140.889

Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen Dit betreffen geactiveerde deelnemingen in nutsbedrijven en in de Ontwikkelingsmaatschappij Zenkeldamshoek CV (OMZ). Leningen aan deelnemingen In 2020 is een converteerbare lening aan Enexis verstrekt.

21 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Overige langlopende leningen Betreft leningen aan stichtingen, Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse (SVN) gemeenten en hypothecaire leningen gemeentepersoneel. De aflossingen zijn, naast reguliere aflossingen, volledig afgeloste gemeentehypotheken. Tevens heeft in 2021 SBR één geldlening volledig afgelost. In 2021 is een nieuwe financiering verstrekt aan de coöperatie ECHT ten behoeve van de bouw van het zonnepark ’t Rikkerink. Uitzettingen Nederlands schuldpapier met een rentetypische looptijd > 1 jaar Betreft Grootboek Nationale Schuld (2,5% en 3,0%). Overige uitzettingen In 2021 heeft de laatste aflossing van de achtergestelde geldlening Vitens plaatsgevonden. Verder betreft het de vorderingen en voorzieningen inzake verkoop Attero (PBE). De aflossing betreft de geldlening Vitens. De belangrijkste in het boekjaar gedane investeringen staan in onderstaand overzicht vermeld. Investeringen boekjaar 2021 Vrijval voorziening afwaardering Zenkeldamshoek Financiering coöperatie ECHT tbv investering Zonnepark Renteloze leningen doelgroepen (Svn) Totaal

bedragen x € 1.000

Vermeerderingen 104 327 18

449

Vlottende Activa Vlottende activa Voorraden Uitzettingen met een rentetypische looptijd <1 jaar Liquide middelen Overlopende activa Totaal

2020 2.723.010 19.099.199 132.665 4.527.676 26.482.550

2021 2.388.339 16.413.485 297.414 4.232.072 23.331.310

Vlottende activa zijn voor korte tijd vastgelegde vermogensbestanddelen die op korte termijn in liquide middelen zijn om te zetten.

22 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Voorraden Voorraden Onderhanden werk: - Gronden die in exploitatie zijn genomen Gereed product en handelsgoederen Totaal

2020

2021

2.723.010 2.723.010

2.388.339 2.388.339

De voorraden hebben betrekking op onderhanden werken m.b.t. de grondexploitaties. Verloopoverzicht in exploitatie genomen gronden Complex Hemmelweg - Markelo Complex De Marke III - Hengevelde Complex Woningbouw Noord II - Diepenheim Complex Heeckeren 1a Goor

Onderbouwing begroot eindresultaat

Complex Hemmelweg - Markelo Complex De Marke III - Hengevelde Complex Woningbouw Noord II - Diepenheim Complex Heeckeren 1a Goor

Boekwaarde 1-1-2021 79.335 3.166.788 -226.553 -296.559 2.723.010

Investeringen

Opbrengsten

Resultaat

1.254 554.387 25.389 26.815 607.845

1.153.680 1.153.680

10.000 201.164 211.164

Nog te maken Nog te realiseren kosten opbrengsten

Begroot eindresultaat

Reeds gerealiseerd t/m 2021 320.000 295.000 1.606.164 265.000 2.486.164

35.879 3.210.793 237.612 3.484.284

142.478 6.448.484 6.590.962

351.701 949.046 1.481.768 287.750 3.070.265

Boekwaarde Boekwaarde per 31-12-2021 m2 80.589 143 2.577.494 96 -0 nvt -269.744 nvt 2.388.339

Nog te realiseren resultaat 31.701 654.046 -124.396 22.750 584.101

Uitgangspunten doorrekening grondexploitaties In 2021 heeft geen actualisatie van de perspectiefnota grondexploitaties plaatsgevonden. De geldende parameters zijn: Rente 1,45% Kostenstijging 2,5% Opbrengstenstijging 1% vanaf 2021 Discontovoet 2% 23 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Uitzettingen met een rentetypische looptijd <1 jaar Vorderingen op openbare lichamen Uitzettingen in 's Rijks schatkist RC-verhoudingen met niet-financiële instellingen Overige vorderingen Totaal

2020 5.951.342 9.093.420 58.932 3.995.505 19.099.199

2021 12.927.703 2.006.538 118.042 1.361.202 16.413.485

Uitzettingen in 's Rijks schatkist Met de gewijzigde wet Fido beoogt de wetgever een bijdrage te leveren aan de vereiste daling van de EMU-schuld voor de Nederlandse overheid door de overtollige liquiditeiten van decentrale overheden voortaan zoveel mogelijk te bundelen binnen de overheidssfeer. Deze consolidatie van schuldverhoudingen tussen overheden onderling kan in de eerste plaats worden bereikt door middel van verplicht schatkistbankieren. In de tweede plaats kan consolidatie worden bereikt doordat decentrale overheden hun overtollige middelen gebruiken om onderling leningen te verstrekken. Dit heeft eenzelfde effect op de EMU-schuld als het aanhouden van overtollige middelen in de schatkist. Voor 2021 is er een drempelbedrag vastgesteld van 0,75% van het begrotingstotaal. Het drempelbedrag bedraagt € 715.000. Uitzettingen in 's Rijks schatkist Som van de per dag buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Dagen in kwartaal Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Drempelbedrag schatkistbankieren (0,75% x begrotingstotaal) Ruimte ten opzichte van drempelbedrag

Bedragen x € 1.000

1e kwartaal 16.317 90 181 715 534

2e kwartaal 17.142 91 188 715 527

Rekening-courant verhoudingen met niet-financiële instellingen Betreft rekening-courant verhouding met de Stichting Sporthal Markelo en Stichting de Kaasfabriek. Overige vorderingen Een nadere specificatie van de overige vorderingen is als volgt te geven:

24 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

3e kwartaal 30.263 92 329 715 386

4e kwartaal 24.225 92 263 715 452

Vorderingen / overige vorderingen Debiteuren BTW Compensatiefonds (BCF) Belastingdebiteuren Vorderingen BBZ/TOZO BTW/BCF RC ROZ Hengelo en tussenrekeningen W&I Doorgeschoven BTW samenwerkingsverbanden Voorziening dubieuze debiteuren Totaal

2020 3.256.540 4.511.862 554.481 1.730.185 88.931 560.336 -755.488 9.946.847

2021 5.908.803 5.488.678 1.335.832 1.708.607 341.914 120.196 165.883 -781.009 14.288.905

2020 12.287

2021 40.191

69.881 37.089 13.408 132.665

215.497 36.935 4.791 297.414

2020 1.035.294

2021 870.999

2.927.857

3.000.299

564.525 4.527.676

360.774 4.232.072

Liquide middelen Liquide middelen Kassaldi Banksaldi (positief) - BNG Bank - Rabobank - ABN-AMRO Totaal

Overlopende activa Overlopende activa De van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel Overige nog te ontvangen bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen Vooruitbetaalde bedragen Totaal

25 Jaarrekening 2021 | Een nieuwe realiteit

Overlopende activa Overlopende activa zijn lasten die in 2021 als uitgave zijn geboekt, maar feitelijk tot 2022 of latere jaren behoren. Tevens bestaat overlopende activa ook uit baten die in 2021 als bate zijn geboekt, maar die pas in 2022 of later daadwerkelijk tot een ontvangst zullen leiden. Nog te ontvangen voorschotbedragen van overheidslichamen Heeft betrekking op nog te ontvangen bedragen in het kader van plattelandsontwikkeling, Asbestsaneringsprojecten en WMOjeugd-gelden. Nog te ontvangen bedragen Dit betreffen met name de nog te ontvangen bedragen omtrent afvalstoffenheffing, reinigingsrechten, toeristenbelasting, forensenbelasting en de bouwleges. Vooruitbetaalde bedragen Heeft betrekking op betaalde voorschotten sociaal domein en vooruitbetaalde crediteuren 2022