Definitieve rapportage - Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking 10 juni 2025.pdf
Tekst van het document
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 55
14. Recreatieschap Twente Publieke waarde Doelstelling
Het Recreatieschap Twente is ingesteld om een evenwichtige ontwikkeling van recreatieve voorzieningen in het gebied te bevorderen.137
Taken en bevoegdheden
De taken en bevoegdheden van het recreatieschap zijn als volgt: • bevordering van totstandkoming en instandhouding van publieke recreatieve/toeristische infrastructuur in Twente • aanleg, onderhoud en beheer van publieke recreatieve/toeristische voorzieningen die een bovenlokaal karakter hebben.138
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Zelfstandige organisatie: bedrijfsvoeringsorganisatie.139
Mate van verplichting
Niet-verplicht.
Deelnemende organisaties
De veertien Twentse gemeenten.
Besluitvormings- en
Er is een bestuur, waarin alle veertien deelnemende gemeenten een afgevaardigde uit het college hebben.
overlegstructuur
Elk lid van het bestuur beschikt over één stem. Als het gaat om de vaststelling van de begroting, wijzigingen daarvan en de jaarrekening, of om besluiten over investeringen op basis van een gemeentelijke bijdrage, worden beslissingen in het bestuur genomen op basis van het inwonertal bij aanvang van het kalenderjaar waarin de stemming plaatsvindt. Bij overige beslissingen geldt een gewone meerderheid van stemmen, waarbij die gewone meerderheid tevens minimaal de helft van de inwoners van Twente vertegenwoordigt.140
Omvang ambtelijke organisatie
Totale personele bezetting 2023 (tijdelijk en/of vast dienstverband): 17,56 fte.141
Financiële omvang
Totale baten 2023: € 4.681.000 Totale lasten 2023: € 4.689.000.142
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
In de huidige regeling is hierover niets vastgelegd. In de nu voorliggende wijziging van de regeling is wel een bepaling over inspraak opgenomen.
Informatievoorziening aan raden
Raden ontvangen jaarlijks een ontwerpbegroting en jaarrekening. De wettelijke procedure hiervoor is vastgelegd in de Wgr. Andere afspraken over de informatievoorziening aan raden zijn bij ons niet bekend.
Verantwoording aan raden
Jaarlijkse verantwoording over het gevoerde bestuur vindt plaats via de jaarrekening die wordt aangeboden aan de raden.
Zienswijzen raden
Besluiten van het bestuur worden, anders dan wanneer dit wettelijk verplicht al geldt, niet aan zienswijzen onderworpen.
Evaluatie
De regeling wordt uiterlijk een maand voorafgaande aan het eind van elke zittingsperiode van de gemeenteraad geëvalueerd, voor het eerst in 2026. Deze evaluatie geschiedt door het bestuur, gehoord de raden.143
Openbaarheid en vindbaarheid
De agenda, het verslag inclusief genomen besluiten en de bijlagen (stukken ter bespreking of kennisname) zijn
vergaderingen en besluiten
openbaar in te zien.144 Vergaderingen zijn niet online te volgen.
Bijeenkomsten raden
137 138 139 140 141 142 143 144
Dit is bij ons niet bekend.
GR Recreatieschap Twente (artikel 4). GR Recreatieschap Twente (artikel 5). GR Recreatieschap Twente (artikel 3). GR Recreatieschap Twente (artikel 6-7; 10) Jaarrekening Recreatieschap Twente 2023 Jaarrekening Recreatieschap Twente 2023 GR Recreatieschap Twente (artikel 31). https://www.recreatieschaptwente.nl/documenten/?type=Vergaderverslag.
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 56
15. Regionaal Bedrijventerrein Twente Publieke waarde Doelstelling
Het Regionaal Bedrijventerrein Twente (RBT) is ingesteld om te komen tot een gezamenlijk(e) ontwikkeling, realisatie en beheer van een, qua verschijningsvorm hoogwaardig, grootschalig en duurzaam bedrijventerrein van bovengemeentelijke betekenis, aard en omvang. De deelnemers noemen het bedrijventerrein XL Businesspark Twente.145
Taken en bevoegdheden
Het RBT heeft tot taak het ontwikkelen, realiseren, exploiteren en beheren van XL Businesspark Twente.146
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Zelfstandige organisatie: openbaar lichaam147 (collegeregeling).
Mate van verplichting
Niet-verplicht.
Deelnemende organisaties
Gemeenten Almelo, Borne, Hengelo en Enschede en provincie Overijssel.
Besluitvormings- en
Het RBT heeft een geleed bestuur: ab en db. Naast de provincie Overijssel nemen de Twentse gemeenten
overlegstructuur
Almelo, Borne, Enschede en Hengelo deel. Vanuit elke deelnemer nemen twee collegeleden deel aan het ab. Het ab heeft in ieder geval de volgende bevoegdheden: • vaststellen en wijzigen van de begroting, grondexploitatie, meerjarenraming en vaststellen van de jaarrekening • vaststellen en wijzigen van een reglement van orde voor de vergaderingen van het ab • vaststellen en wijzigen van een verordening over de uitgangspunten voor het financiële beleid, en van regels voor het financieel beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie • vaststellen en wijzigen van een verordening met regels voor de controle op het financiële beheer, en van de inrichting van de financiële organisatie • doen van voorstellen tot wijziging van de regeling, met de toetreding tot of de uittreding uit de regeling van een of meer deelnemers en in verband met de opheffing van deze gemeenschappelijke regeling. Het db bestaat uit vijf leden van het ab. Voor het nemen van een besluit in het ab of db wordt de volgende stemverdeling toegepast: de provincie Overijssel en de gemeenten Almelo, Enschede en Hengelo elk twee stemmen per lid en de gemeente Borne één stem per lid. Besluiten worden genomen met een meerderheid van stemmen.148 Wie in het ab en db zitten, staat op de website van XL Businesspark.149
Omvang ambtelijke organisatie
2,8 fte (in 2022).150
Financiële omvang
Totale lasten 2022: € 47.083.652. Totale baten 2022: € 51.828.206.151
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
In de GR is hierover niets vastgelegd.
Informatievoorziening aan raden
Raden ontvangen jaarlijks een ontwerpbegroting en jaarrekening. De wettelijke procedure hiervoor is vastgelegd in de Wgr. Andere afspraken over de informatievoorziening aan raden zijn bij ons niet bekend.
Verantwoording aan raden
Jaarlijkse verantwoording over het gevoerde bestuur vindt plaats via de jaarrekening die wordt aangeboden aan de raden.
Zienswijzen raden
Besluiten van het ab worden, anders dan wanneer dit wettelijk verplicht al geldt, niet aan zienswijzen onderworpen.
Evaluatie
In de GR is hierover niets vastgelegd.
Openbaarheid en vindbaarheid
Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.
vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden
145 146 147 148 149
Dit is bij ons niet bekend.
Gemeenschappelijke Regeling Regionaal Bedrijventerrein Twente (intitulé). Gemeenschappelijke Regeling Regionaal Bedrijventerrein Twente (artikel 3). Gemeenschappelijke Regeling Regionaal Bedrijventerrein Twente. Gemeenschappelijke Regeling Regionaal Bedrijventerrein Twente (artikel 6; artikel 11). Zie: https://www.portoftwente.com/xl-businesspark/bestuur#:~:text=Het%20Regionaal%20Bedrijventerrein%20Twente%20(RBT,te%20ontwikkelen%2C%20exploiteren%20 en%20beheren. 150 Jaarstukken Port of Twente XL Businesspark 2022. 151 Jaarstukken Port of Twente XL Businesspark 2022, p. 30.
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 57
16. RES Twente Publieke waarde Doelstelling
De RES Twente werkt, net als de andere energieregio’s, aan het opwekken van hernieuwbare energie op land. Daarnaast zoekt de regio naar duurzame warmtebronnen als alternatief voor het aardgas waarmee huizen en gebouwen verwarmd worden. Het werken aan de RES vloeit voort uit het Klimaatakkoord.152
Taken en bevoegdheden
De RES Twente geeft, net als elke energieregio, invulling aan de afspraken uit het nationaal Klimaatakkoord. Concreet vertaalt de RES de afspraken uit het nationaal Klimaatakkoord in: • een regionale aanpak om elektriciteit duurzaam op te wekken met wind- en zonne-energie • de ‘Regionale Structuur Warmte’ 153
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Afstemming: de RES Twente maakt onderdeel uit van de bestuursovereenkomst MDA. Er wordt op dit moment gewerkt aan een nieuwe bestuursovereenkomst.
Mate van verplichting
Semi-verplicht.
Deelnemende organisaties
De veertien Twentse gemeenten, provincie Overijssel, Waterschap Vechtstromen.
Besluitvormings- en
De voorbereidende besluitvorming van de RES Twente verloopt via het Breed Bestuurlijk Overleg (BBO) RES
overlegstructuur
Twente. Bestuurders van onder andere het waterschap en de provincie Overijssel sluiten aan bij de (deel)agenda van de regionale energiestrategie.154 Het BBO functioneert zelfstandig maar heeft een relatie met het PHO MDA wanneer het de bestuursovereenkomst MDA betreft.
Omvang ambtelijke organisatie
Het BBO wordt ondersteund door een ambtelijk coördinatieteam met een programmamanager. Het coördinatieteam heeft samen met de regionale ambtenaren een werkorganisatie waarin uiteenlopende betrokkenen en professionals de regionale beschikbare kennis en expertise in kunnen brengen. Zowel het coördinatieteam als de regionale ambtenaren worden ondersteund door het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie (NP RES).
Financiële omvang
€ 441.527 per jaar voor de RES zelf. Budget is beschikbaar in de periode 2024-2028. Het totaalbedrag voor de gehele periode is € 1.766.108. Additionele middelen energie-infrastructuur voor 2024 en 2025 zijn € 390.000,- per jaar minus afdracht btw, voor het compensatiefonds.
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
In de startnota is hierover niets vastgelegd.
Informatievoorziening aan raden
In de startnota is hierover niets vastgelegd.
Verantwoording aan raden
In de startnota is hierover niets vastgelegd.
Zienswijzen raden
In de startnota is hierover niets vastgelegd.
Evaluatie
In de startnota is hierover niets vastgelegd.
Openbaarheid en vindbaarheid
Van alle overleggen van het BBO wordt een actielijst bijgehouden die ter informatie beschikbaar wordt gesteld
vergaderingen en besluiten
aan de deelnemers. Deze zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.
Bijeenkomsten raden
De RES Twente kent sinds 2021 de initiatiefgroep. In deze groep zitten raadsleden (‘linking pins’) van alle gemeenten die met elkaar kennis verzamelen over de regionale energietransitie. In 2023 heeft de RES Twente een inwonersforum georganiseerd onder alle Twentse inwoners. 30.000 inwoners hebben een uitnodigingsbrief ontvangen en uiteindelijk zijn 100 inwoners geselecteerd. Zij hebben gezamenlijk in drie dagen een advies uitgebracht.155
152 153 154 155
https://www.regionale-energiestrategie.nl/werkwijze/doel+van+de+res/default.aspx. Koersdocument RES 1.0 (p. 3). Overeenkomst Milieu, Duurzaamheid en Afval Twente (artikel 5). Voorbereidingen voor Twents inwonersforum in volle gang! | RES Twente.
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 58
17. ROS Twente Publieke waarde Doelstelling
Het doel van de ROS Twente (ruimtelijke ontwikkelstrategie Twente) is het opstellen en uitvoeren van de verstedelijkingsstrategie in samenwerking met de provincie Overijssel en het Rijk. De governance is momenteel in ontwikkeling. Over de taken, de organisatie en de wijze waarop de betrokkenheid van raden en derden wordt georganiseerd, is op dit moment nog niets bekend.156
Taken en bevoegdheden
Nog niet bekend.
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Afstemming: juridische vorm is nog niet bekend.
Mate van verplichting
Niet-verplicht.
Deelnemende organisaties
De veertien Twentse gemeenten.
Besluitvormings- en
De bestuurlijke samenwerking op dit thema verloopt op dit moment via de bestaande structuur van het BOSS.
overlegstructuur
Er is geen apart overleg met veertien bestuurders ingericht voor de ROS. Dit overleg moet nog formeel geregeld worden met een collegebesluit. Dit gebeurt naar verwachting in maart 2025.
Omvang ambtelijke organisatie
Nog niet bekend.
Financiële omvang
Nog niet bekend.
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
Nog niet bekend.
Informatievoorziening aan raden
Tot nu toe het informeren bij belangrijke mijlpalen in het traject van ROS Twente. Afhankelijk van de verkenning van de verstedelijkingsstrategie: besluitvormend op onderdelen ervan, denk aan actualisatie gemeentelijke omgevingsvisies (als nodig) of besluiten over gebiedsontwikkelingen/projecten (als nodig).157 Verder zijn er nog geen afspraken gemaakt over de informatievoorziening.
Verantwoording aan raden
Nog niet bekend.
Zienswijzen raden
Nog niet bekend.
Evaluatie
Nog niet bekend.
Openbaarheid en vindbaarheid
Nog niet bekend.
vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden
Nog niet bekend.
18. SamenTwente Dit is een casestudie. Zie de uitgebreide uitwerking hiervan in bijlage 4.
156 157
Presentatie ROS, Twenteraad 19 september 2024. Presentatie ROS, Twenteraad, 19 september 2024.
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 59
19. Stuurgroep Zorg, Veiligheid en Straf Publieke waarde Doelstelling
De Stuurgroep Zorg, Veiligheid en Straf is ingesteld om de thema’s die zich op het snijvlak van zorg en veiligheid bevinden, bestuurlijk en ambtelijk goed met elkaar te verbinden. De samenwerking richt zich op de thema’s: • die zich bevinden op het snijvlak van veiligheid (ook justitieel) en gemeentelijke zorg en/of sociaal domein • die een aanvullende gezamenlijke inspanning vragen en niet behoren tot het reguliere takenpakket • die de lokale bestuurlijke verantwoordelijkheid raken • waarbij sprake is van een netwerk van organisaties waarbij meerdere overheidsorganisaties betrokken zijn.158
Taken en bevoegdheden
De stuurgroep heeft als taken: • signaleren van knelpunten in de verbinding tussen zorg en veiligheid • nemen van besluiten over de aanpak van die knelpunten en het leggen van verbindingen • voorkomen van fragmentatie in de aanpak • monitoren van de praktijk en behouden van een overall-beeld • aandragen van bestuurlijke vraagstukken en daarover (laten) adviseren • sturen op commitment bij de diverse ketenpartners • stimuleren van het uitwisselen van kennis over zorg en veiligheid.159 De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan de stuurgroep. Colleges blijven bevoegd gezag.
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Afstemming: bestuursovereenkomst (collegesamenwerking).160
Mate van verplichting
Niet-verplicht.
Deelnemende organisaties
De veertien Twentse gemeenten, Zorg- en Veiligheidshuis Twente, Raad voor de Kinderbescherming, Dienst Justitiële informatie, reclassering, Mediant/Dimence, politie, Openbaar Ministerie, Veilig Thuis Twente, GGD Twente.161 Sinds 2022 zijn tevens Kaderaanpak Huiselijk geweld en Jeugdbescherming Overijssel (JBOV) en Transfore aangesloten.
Besluitvormings- en
Vanuit de veertien deelnemende gemeenten worden drie burgemeesters en drie wethouders Zorg
overlegstructuur
afgevaardigd. Dit zijn momenteel de burgemeesters van Rijssen-Holten (voorzitter), Hof van Twente en Borne, en de wethouders van Hengelo, Almelo en centrumgemeente Enschede. In de bestuursovereenkomst is niets vastgelegd over de wijze van besluitvorming. De stuurgroep komt minimaal twee keer per jaar bijeen.162
Omvang ambtelijke organisatie
De stuurgroep heeft geen eigen zelfstandige organisatie. De stuurgroep wordt ambtelijk ondersteund door de expertgroep Zorg, Veiligheid en Straf en diverse werkgroepen.163 Voor deze multidisciplinaire werkgroepen leveren alle partijen hun bijdrage.
Financiële omvang
Dit is bij ons niet bekend.
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Informatievoorziening aan raden
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Verantwoording aan raden
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Zienswijzen raden
In de bestuursovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Evaluatie
De bestuursovereenkomst wordt iedere twee jaar geëvalueerd, de eerste keer in het eerste kwartaal van 2022.164
Openbaarheid en vindbaarheid
Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.
vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden
Dit is bij ons niet bekend.
20. Twente Board Dit is een casestudie. Zie de uitgebreide uitwerking hiervan in bijlage 4.
158 159 160 161 162 163 164
Bestuursovereenkomst Zorg, Veiligheid en Straf Twente (inleiding; artikel 2). Bestuursovereenkomst Zorg, Veiligheid en Straf Twente (inleiding; artikel 3). Bestuursovereenkomst Zorg, Veiligheid en Straf Twente. Bestuursovereenkomst Zorg, Veiligheid en Straf Twente (inleiding). Bestuursovereenkomst Zorg, Veiligheid en Straf Twente (artikel 3). Bestuursovereenkomst Zorg, Veiligheid en Straf Twente (artikel 4 en 5). Bestuursovereenkomst Zorg, Veiligheid en Straf Twente (artikel 8).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 60
21. Twentse Koers Publieke waarde Doelstelling
Twentse Koers is een strategische samenwerking tussen de veertien Twentse gemeenten, zorgverzekeraar en zorgkantoor Menzis, GGD Twente en provincie Overijssel. Doel van de samenwerking is om de gezondheid van de Twentse inwoners te versterken en ondersteuning en zorg voor alle inwoners beschikbaar, betaalbaar en toegankelijk te houden.165
Taken en bevoegdheden
Met Twentse Koers willen de deelnemers de samenwerking tussen het publieke, medische en sociale gezondheidsdomein verder versterken. Dit doen de deelnemers op strategisch niveau door: • het realiseren van gezamenlijke doelstellingen en ambities omtrent de gezondheid van de Twentse inwoners en de organisatie van kwalitatief goede en betaalbare zorg en ondersteuning in Regio Twente • het signaleren van kansen en risico’s en het vertalen daarvan naar concrete voorstellen voor het management en bestuur van de betrokken organisaties • het doen van een gezamenlijke voorbereiding en positiebepaling op onderwerpen die landelijk worden besproken • gezamenlijk pionieren en lobbyen richting regionale en landelijke partijen over onderwerpen en impulsen die voor onze regio en samenwerking interessant zijn.166 De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan Twentse Koers. Colleges blijven bevoegd gezag.
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Afstemming: samenwerkingsovereenkomst167 SamenTwente is gastheerorganisatie voor Twentse Koers. In de rol van gastheer verleent SamenTwente aan Twentse Koers: • werkgeverschap voor de medewerkers van de programmaorganisatie • huisvesting en andere (organisatorische) voorzieningen • ondersteuning op het gebied van bedrijfsvoering, waaronder het financieel beheer. De dienstverlening van SamenTwente aan Twentse Koers is nader omschreven en vastgelegd in een DVO.168
Mate van verplichting
Niet-verplicht.
Deelnemende organisaties
De veertien Twentse gemeenten, Coöperatie Menzis, provincie Overijssel, openbaar lichaam SamenTwente.
Besluitvormings- en
Twentse Koers kent een overlegstructuur bestaande uit:
overlegstructuur
• bestuurlijk overleg (BO) (minimaal drie keer per jaar) • ambtelijk overleg • programmateam • programmaoverleg • projectteams. Vanuit elk van de veertien deelnemers neemt één lid (niet nader gespecifieerd) deel aan het BO. Doel van het BO is: • visie- en strategievorming tussen de deelnemers op proces en majeure ontwikkelingen en thema’s die de domeinoverstijgende samenwerking tussen alle partijen betreffen. Het inhoudelijke meerjarig programma (hierna: Agenda) is hiervoor in beginsel leidend. • Regievoering op en bestuurlijke monitoring van de voortgang van de Agenda. Het BO kan een besluitvormend (Agenda, subsidieaanvragen, jaarrekeningen), opiniërend/beeldvormend, oordeelsvormend en/of adviserend karakter hebben, afhankelijk van het besproken onderwerp en de fase waarin de bespreking van dat onderwerp zich bevindt. Elke partij heeft één stem. Besluiten van het BO worden genomen met een gewone meerderheid van de uitgebrachte stemmen. Alleen voor het vaststellen of bijstellen van de Agenda en voor besluiten met financiële consequenties voor één of meer partijen is unanimiteit vereist. Leden van het BO hebben, binnen de inhoudelijk en financieel door hun colleges/raden/bestuur meegegeven kaders behorende bij de Agenda, het mandaat om te besluiten over wat nodig is om de doelen van de samenwerking te realiseren.
Verder geldt vanuit de gemeenten een bestuurlijke taakverdeling: elke themalijn heeft maximaal twee bestuurlijke trekkers.169
Omvang ambtelijke organisatie
Dit is bij ons niet bekend.
Financiële omvang
Twentse Koers heeft in 2023 in totaal acht subsidies en uitkeringen ontvangen, met een totaalbedrag van € 6.432.018.170 Gemeenten dragen financieel niet bij aan Twentse Koers.
165 166 167 168
https://twentsekoers.nl/onze-koers/; Samenwerkingsovereenkomst Twentse Koers (‘Overwegende dat …’). https://twentsekoers.nl/onze-koers/. Samenwerkingsovereenkomst Twentse Koers (artikel 3-4). https://twentsekoers.nl/wp-content/uploads/2023/04/Samenwerkingsovereenkomst-Twentse-Koers-2023-2027-definitief.pdf; Samenwerkingsovereenkomst Twentse Koers (artikel 8). 169 Samenwerkingsovereenkomst Twentse Koers (artikel 3-4). 170 Jaarverslag Twentse Koers 2023.
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 61
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
Twentse Koers zet naar eigen zeggen actief in op het consulteren en betrekken van inwoners in de uitwerking en uitrol van projecten, ervaringsdeskundigheid, inwonersinitiatieven en mantelzorg.171 In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Informatievoorziening aan raden
In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd. Dit verloopt altijd via de colleges.
Verantwoording aan raden
In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd. Dit verloopt altijd via de colleges.
Zienswijzen raden
In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd.
Evaluatie
In de samenwerkingsovereenkomst is hierover niets vastgelegd. In 2025 staat er een evaluatie van Twentse Koers gepland.
Openbaarheid en vindbaarheid
Van alle overleggen van het BO wordt een afspraken- en besluitenlijst bijgehouden die ter informatie
vergaderingen en besluiten
beschikbaar wordt gesteld aan de deelnemers. Deze zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.172
Bijeenkomsten raden
Dit is bij ons niet bekend.
22. Twentse Regietafel Asielinstroom (TRA) Publieke waarde Doelstelling
De Twentse Regietafel Asielinstroom is ingesteld om ervaringen op het gebied van opgaven rondom asielzoekers te delen en te zoeken naar waar samenwerking kansrijk is.
Taken en bevoegdheden
Hierover is niets vastgelegd.
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Geen juridische vorm.
Mate van verplichting
Niet-verplicht.
Deelnemende organisatie
De veertien Twentse gemeenten.
Besluitvormings- en
Hierover is niets vastgelegd.
overlegstructuur Omvang ambtelijke organisatie Financiële omvang
De TRA als overlegstructuur beschikt niet over eigen financiële middelen. Als er acties volgen uit het overleg, dan wordt dit per gemeente afzonderlijk georganiseerd. Het faciliteren van het overleg wordt sinds 2024 ondersteund via een SPUK (specifieke uitkering). Wierden als gastgemeente ontvangt een bijdrage om het overleg te organiseren.
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
Hierover is niets vastgelegd.
Informatievoorziening aan raden
Hierover is niets vastgelegd.
Verantwoording aan raden
Hierover is niets vastgelegd.
Zienswijzen raden
Hierover is niets vastgelegd.
Evaluatie
Hierover is niets vastgelegd.
Openbaarheid en vindbaarheid
Besluiten zijn niet openbaar en vergaderingen zijn niet online te volgen.
vergaderingen en besluiten Bijeenkomsten raden
171 172
Dit is bij ons niet bekend.
https://twentsekoers.nl/over-ons/uitgangspunten/. Samenwerkingsovereenkomst Twentse Koers (artikel 4).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 62
23. Veiligheidsregio Twente Publieke waarde Doelstelling
Veiligheidsregio Twente is verantwoordelijk voor de veiligheidsbeheersing in de regio. Dit is op te splitsen in de onderdelen risicobeheersing en crisisbeheersing. Beide disciplines hebben tot doel om het fysieke veiligheidsniveau van de inwoners van Twente te verhogen. Het onderdeel risicobeheersing richt zijn werkzaamheden op preventie van rampen en crises. Bij het onderdeel crisisbeheersing werken verschillende expertises samen aan de voorbereiding op, de respons tijdens en het herstel of de nazorg na afloop van rampen en crises in Twente.173
Taken en bevoegdheden
Aan de veiligheidsregio zijn de volgende taken en bevoegdheden overgedragen:174 • inventariseren van risico’s van branden, rampen en crises • adviseren van het bevoegd gezag over risico’s van branden, rampen en crises in de bij of krachtens de wet aangewezen gevallen, alsmede in de gevallen die in het beleidsplan zijn bepaald • adviseren van het college van burgemeester en wethouders over de taak • voorbereiden op de bestrijding van branden en het organiseren van de rampenbestrijding en de crisisbeheersing • instellen en in stand houden van een brandweer • instellen en in stand houden van een GHOR (Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio) • voorzien in de meldkamerfunctie • aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel • inrichten en in stand houden van de informatievoorziening binnen de diensten van de veiligheidsregio, en tussen deze diensten en de andere diensten en organisaties die betrokken zijn bij de genoemde taken.
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Zelfstandige organisatie: gemeenschappelijk openbaar lichaam (collegeregeling).175
Mate van verplichting
Verplicht.
Deelnemende organisaties
De veertien Twentse gemeenten.
Besluitvormings- en
De veiligheidsregio heeft een geleed bestuur: ab en db. Hierin zitten de burgemeesters van de veertien Twentse
overlegstructuur
gemeenten. Besluiten worden genomen door het ab. Elk lid van het algemeen bestuur beschikt in de vergadering over één stem. Wanneer een besluit gaat over een vaststelling of wijziging van de begroting of de jaarrekening, is het aantal stemmen van een lid van het algemeen bestuur gebaseerd op het inwoneraantal van de gemeente.176 Het db is verantwoordelijk voor de dagelijkse leiding van de veiligheidsregio.177 Het db bestaat uit vijf leden (waaronder de voorzitter), die worden aangewezen door het ab.178 Het db bestaat uit de burgemeesters van Enschede, Hengelo, Almelo, Oldenzaal en Rijssen-Holten. Het db vergadert, net als het ab, meerdere malen per jaar.179
Omvang ambtelijke organisatie
Totale personele bezetting 2023: 1071 fte. • Beroeps-/ambtelijk medewerkers (brandweer, veiligheidsbureau, GHOR, gemeenten): 381 fte. • Aantal vrijwilligers (brandweer): 690 fte.180
Financiële omvang
Totale baten 2023 (realisatie): € 67.899.142. Totale lasten 2023 (realisatie): € 69.272.822.181
173 174 175 176 177 178 179 180 181
https://www.vrtwente.nl/over-de-veiligheidsregio/wat-doen-wij. Wet Veiligheidsregio’s (artikel 10). GR Veiligheidsregio Twente (artikel 2). GR Veiligheidsregio Twente (artikel 10). GR Veiligheidsregio Twente (artikel 15). GR Veiligheidsregio Twente (artikel 12). https://www.vrtwente.nl/over-de-veiligheidsregio/bestuur. Jaarstukken 2023 (p. 14). Jaarstukken 2023.
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 63
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
Ingezetenen van de gemeenten en belanghebbenden kunnen op de volgende manieren inspraak uitoefenen: • het indienen van een verzoekschrift bij het db • het voeren van het woord over geagendeerde onderwerpen in een openbare vergadering.182
Informatievoorziening aan raden
Raden ontvangen jaarlijks een ontwerpbegroting en jaarrekening. De wettelijke procedure hiervoor is vastgelegd in de Wgr. Raden ontvangen elke vier jaar ook een evaluatie samen met het nieuwe regionale beleidsplan.183
Verantwoording aan raden
Jaarlijkse verantwoording over het gevoerde bestuur vindt plaats via de jaarrekening die wordt aangeboden aan de raden.
Zienswijzen raden
Naast de besluiten waarvoor wettelijk gezien een zienswijzeprocedure geldt, wordt het volgende besluit van het ab ook aan zienswijzen onderworpen: het regionaal beleidsplan inclusief het regionaal risicoprofiel en regionaal dekkingsplan brandweer.184
Evaluatie
De GR wordt minimaal één keer per vier jaar geëvalueerd, samen met het nieuwe regionale beleidsplan. De evaluatie richt zich op 1) de inhoud van de regeling zelf en 2) ervaringen met de gehanteerde werkwijzen.185
Openbaarheid en vindbaarheid
De agenda’s en verslagen van de vergaderingen (inclusief de besluiten) van het algemeen bestuur zijn
vergaderingen en besluiten
openbaar. Ook alle bijlagen/stukken ter bespreking zijn openbaar.186 Vergaderingen zijn niet online te volgen.
Bijeenkomsten raden
182 183 184 185 186
Dit is bij ons niet bekend.
GR Veiligheidsregio Twente (artikel 23). GR Veiligheidsregio Twente (artikel 30-31, artikel 37). GR (artikel 22). GR (artikel 37). https://www.vrtwente.nl/documenten/vergaderstukken/vergaderstukken-algemeen-bestuur/archief.
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 64
24. VNG Overijssel Publieke waarde Doelstelling
VNG Overijssel kent vier hoofddoelen: • het delen van kennis (platformfunctie op gebied van zowel het sociaal als het ruimtelijk domein) • het behartigen van gezamenlijke Overijsselse belangen (adviseren, coördineren en stimuleren) • het onderhouden van contact met en het informeren van de Overijsselse gemeenten (zowel bestuurlijk als ambtelijk) • het faciliteren van de Overijsselse gemeenten door onder andere het verzorgen van procedures en het bieden van ondersteuning om algemene beleidsdoelen te bereiken.187
Taken en bevoegdheden
De vereniging behartigt het gemeenschappelijk belang van de leden door het uitvoeren van de volgende taken: • het verstrekken van inlichtingen en het geven van adviezen aan haar leden • het houden van bijeenkomsten en het bevorderen daarvan • het bestuderen van door het Rijk, provincies en gemeenten ontworpen regelingen en zo nodig het uitbrengen van een rapport daarover • het vertegenwoordigen van de vereniging in organisaties en instellingen.188
Organisatie (mensen, middelen, governance) Juridische vorm
Zelfstandige organisatie: vereniging.
Mate van verplichting
Niet-verplicht.
Deelnemende organisaties
Alle gemeenten in de provincie Overijssel, waaronder de veertien Twentse gemeenten.
Besluitvormings- en
Het bestuur van de vereniging bestaat uit een oneven aantal leden (minstens zeven personen). De
overlegstructuur
benoeming van de bestuursleden geschiedt door de algemene vergadering. Als bestuurslid benoembaar zijn: burgemeesters, wethouders, raadsleden, secretarissen en griffiers.189 Twee bestuursleden komen uit een van de Twentse gemeenten. Dit is een raadslid uit de gemeente Enschede en een wethouder uit de gemeente Twenterand. Het dagelijks bestuur van de VNG Overijssel bestaat uit drie personen. Daarin zijn twee Twentse gemeenten vertegenwoordigd, namelijk de burgemeesters van Hengelo (voorzitter) en Wierden (vicevoorzitter).190
Omvang ambtelijke organisatie
VNG Overijssel kent een compact bestuursbureau (ongeveer 2 fte), dat bestaat uit een ambtelijk secretaris, een bestuursmedewerker en een bureaumedewerker.191
Financiële omvang
De contributie voor het lidmaatschap van VNG Overijssel bedraagt per 1 januari 2024 € 0,19988 per inwoner. De Twentse bijdrage ligt daarmee rond de € 125.000. De financiële omvang is in totaal circa € 330.000.192
Legitimiteit Inspraak/participatie van derden
In de statuten is hierover niets vastgelegd.
Informatievoorziening aan raden
In de statuten is hierover niets vastgelegd.
Verantwoording aan raden
In de statuten is hierover niets vastgelegd.
Zienswijzen raden
In de statuten is hierover niets vastgelegd.
Evaluatie
In de statuten is hierover niets vastgelegd.
Openbaarheid en vindbaarheid
De agenda van de alv en het jaarlijkse vergaderschema zijn online beschikbaar. De notulen van de
vergaderingen en besluiten
vergaderingen zijn online niet beschikbaar.
Bijeenkomsten raden
VNG Overijssel organiseert jaarlijks de ‘VNG Overijssel-dag’, waar bestuurders, raads- en Statenleden, gemeentesecretarissen, griffiers en partners uit Overijssel samenkomen.193
187 188 189 190 191 192 193
Website VNG Overijssel https://vngoverijssel.nl/pages/wie-zijn-wij.php. Statuten VNG Overijssel (artikel 3). Statuten VNG Overijssel (artikel 8). https://vngoverijssel.nl/pages/wie-zijn-wij/bestuur-vng-overijssel/samenstelling-bestuur.php. Toelichting bij de begroting 2024 VNG afdeling Overijssel (p. 1). Toelichting bij de begroting 2024 VNG afdeling Overijssel (p. 3). Website VNG Overijssel https://vngoverijssel.nl/pages/vng-overijssel-dag.php.
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 65
BIJLAGE 4
Resultaten van de casestudies In deze bijlage staan de drie feitenrelazen van de drie
De precieze taken staan beschreven in het basistakenpakket, dat
casestudies. Per casestudie omschrijven we aan de hand van
bestaat uit taken die gemeenten verplicht moeten onderbrengen
het publiekewaardemodel (zie bijlage 2) wat er in theorie is
bij SamenTwente. SamenTwente voert deze basistaken uit onder
afgesproken en welke uitwerking we daarvan zien in de praktijk.
de naam van de organisaties GGD Twente, VTT en OZJT. Voor
Deze beschrijvingen zijn gebaseerd op de documentstudie, de
de uitvoering van de basistaken hebben de deelnemers hun
enquête en casusinterviews. Achter elk feitenrelaas staan ook de
bevoegdheden overgedragen aan het bestuur.195
grafieken uit de enquête. SamenTwente voert ook niet-verplichte taken uit. Deze worden
Feitenrelaas SamenTwente
uitgevoerd door de drie coalities Twentse Koers, Samen14 en Kennispunt Twente. Hiervoor hebben de deelnemers geen bevoegdheden overgedragen. Colleges blijven bevoegd gezag.
Publieke waarde Dit is een omschrijving van de maatschappelijke
De publiekewaardedriehoek van Twentse Koers en Kennispunt
meerwaarde die een samenwerkingsverband wil bereiken.
Twente hebben we uitgewerkt in bijlage 3. Voor Samen14
We operationaliseren als volgt:
hebben we geen of onvoldoende documentatie om een goede
• Wat is de doelstelling van de samenwerking?
publiekewaardedriehoek op te kunnen stellen.
• Wat zijn de taken en bevoegdheden van de samen werking?
Organisatie Dit zijn de mensen, middelen, processen en structuren
Doelstelling
die nodig zijn om tot realisatie van maatschappelijke
SamenTwente is een overkoepelende organisatie voor de
meerwaarde te komen. Bij het operationaliseren richten we
organisaties: GGD Twente, Veilig Thuis Twente (VTT) en
ons op de volgende zaken:
Organisatie voor Zorg en Jeugdhulp in Twente (OZJT),
• de deelnemende organisaties
en is gastheer voor de coalities: Twentse Koers, Samen14
• de juridische vorm van de samenwerking
en Kennispunt Twente. Deze zes organisaties zijn zowel
• de mate van verplichting
organisatorisch, strategisch als beleidsmatig sterk met elkaar
• de omvang van de ambtelijke organisatie binnen de
verbonden.
samenwerking • de financiële omvang van de samenwerking.
SamenTwente heeft tot doel om samen met lokale en regionale ketenpartners en stakeholders, vanuit en voor de Twentse
Deelnemende organisaties
samenleving, te werken aan een gezond, veilig en vitaal
De deelnemers van SamenTwente zijn de veertien Twentse
Twente.
gemeenten.
Ruim de helft van de raadsleden (54%) en het merendeel van
Juridische vorm en mate van verplichting
de collegeleden (84%) geeft aan op de hoogte te zijn van de
SamenTwente is een zelfstandige organisatie in de vorm van
doelen van SamenTwente.
een gemeenschappelijk openbaar lichaam. Er is sprake van een
194
collegeregeling.196 De drie coalities onder SamenTwente hebben Taken en bevoegdheden
elk hun eigen juridische (informele) vormen.
Namens de deelnemers voert SamenTwente taken uit op het gebied van:
De taken uit het basistakenpakket zijn verplicht. De (niet-
•
publieke gezondheid (GGD)
verplichte) taken van SamenTwente zijn verder onder te
•
zorg en ondersteuning (OZJT)
brengen in maatwerk, plustaken en aanvullende diensten.197
•
veilig thuis (VTT).
194 https://samentwente.nl/; GR SamenTwente (artikel 2.1).
195 GR SamenTwente (artikel 2.2; 3.1.1; 3.2.2-3.2.5). 196 GR SamenTwente (intitulé). 197 GR SamenTwente (artikel 3.1.1).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 66
Omvang ambtelijke organisatie en financiële omvang
Invloed van burgers en andere belanghebbenden op
De totale personele bezetting in 2023 was 488 fte. Dit was
besluitvorming
onderverdeeld in:
Bij de totstandkoming van beleid kan aan inwoners en
•
GGD Twente: 299 fte
belanghebbenden inspraak worden verleend. Hiertoe stelt het
•
OZJT: 16 fte
algemeen bestuur een verordening vast.200 Deze verordening
•
VTT: 65 fte
is bij ons niet bekend. Voor zover bij ons bekend, vindt directe
•
bestuur en ondersteuning: 73 fte
inspraak en participatie van inwoners binnen SamenTwente
•
coalitions of the willing: 34 fte.
niet plaats.
198
De totale financiële omvang in 2023 was € 75.395.000. Dit
Het samenspel tussen overheid, bedrijfsleven en
was onderverdeeld in:
maatschappelijke organisaties vindt plaats binnen één van de
•
gemeentelijke bijdrage: € 34.482.000
coalities, namelijk Twentse Koers (zie bijlage 3).
•
rijksbijdragen (COVID-19, versterking pandemische paraatheid, SOA): € 13.383.000
Throughputlegitimiteit
•
gemeentelijke bijdragen in projecten/coalities: € 8.849.000
Transparantie en kenbaarheid van het
•
overig (mutatie van reserves, inkomsten uit tarieftaken
besluitvormings- en overlegproces
en vaccinaties volgens het RVP, bijdrage van
SamenTwente heeft een geleed bestuur: ab en db.
gemeenschappelijke regelingen, UWV-uitkeringen en overige opbrengsten): € 18.683.000.199
Vanuit elk van de veertien deelnemers neemt één wethouder deel aan het ab. Ieder lid heeft in het ab één stem en besluiten
Legitimiteit
worden genomen met een meerderheid van stemmen. Deze
Met ‘legitimiteit’ wordt gedoeld op steun en draagvlak van
meerderheid van stemmen moet tevens minimaal de helft van
de belangrijkste stakeholders voor de doelstellingen en het
de inwoners van Twente vertegenwoordigen. Dit wordt ook wel
realiseren daarvan. We gaan bij het operationaliseren uit van
een ‘dubbele meerderheid’ genoemd.
de volgende soorten legitimiteit: • inputlegitimiteit
Bij vaststelling van de begroting, wijzigingen daarvan, de
• throughputlegitimiteit
jaarrekening of besluiten over investeringen op basis van een
• outputlegitimiteit
gemeentelijke bijdrage worden beslissingen in het ab genomen
• feedbacklegitimiteit
op basis van inwonertal. Het ab neemt in ieder geval de besluiten over de volgende zaken:
Inputlegitimiteit
•
Invloed van raadsleden op besluitvorming
onderwerpen met een aanzienlijk financieel belang, politiek gevoelige onderwerpen of beleidsmatige keuzes
20% van de raadsleden ervaart voldoende invloed op wat zich
•
vaststellen van (beleids)kaders
binnen SamenTwente afspeelt, ten opzichte van 51% van de
•
regelgevende bevoegdheden, uitgezonderd het vaststellen
collegeleden. Op de vraag of de inbreng van bestuurders binnen
van regels over de ambtelijke organisatie •
instellen van commissies
•
oprichten van en het deelnemen in privaatrechtelijke
SamenTwente vooraf in de raad wordt besproken, antwoorden raads- en collegeleden eensgezind: een minderheid geeft aan dat
rechtspersonen •
treffen van een gemeenschappelijke regeling
dit het geval is (respectievelijk 20% en 17%). Het db bestaat uit minimaal drie en maximaal vijf leden die in Over de kwaliteit van inbreng van bestuurders bestaan
de eerste vergadering van elke zittingsperiode van de colleges
tussen raads- en collegeleden verschillende ideeën: 22% van
door het ab worden aangewezen. Dit zijn nu de wethouders van
de raadsleden is (heel) tevreden met de inbreng van hun
Hengelo, Enschede en Twenterand.201
bestuurders binnen het samenwerkingsverband, ten opzichte van 96% van de collegeleden.
Vergaderingen zijn niet online te volgen.
198 199
200 GR SamenTwente (artikel 3.2.7). 201 GR SamenTwente (Artikel 3.2.5; 5.1-5.3).
Jaarstukken 2023 (p. 41). Jaarstukken 2023 (p. 6).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 67
Over het besluitvormingsproces bestaan tussen raads- en
Feedbacklegitimiteit
collegeleden verschillende ideeën:
Informatievoorziening en verantwoording
•
35% van de raadsleden geeft aan dat het verloop van het
Raden ontvangen jaarlijks een ontwerpbegroting en een
besluitvormingsproces duidelijk genoeg is, ten opzichte van
jaarrekening. De wettelijke procedure hiervoor is vastgelegd in
87% van de collegeleden.
de Wgr. Raden ontvangen volgens de GR verder:
20% van de raadsleden is (heel) tevreden over het verloop
•
jaarlijks een kadernota
van het besluitvormingsproces binnen SamenTwente, ten
•
vierjaarlijks een strategisch programma
opzichte van 71% van de collegeleden.
•
elke bestuursperiode een evaluatie van de GR.203
•
Vindbaarheid van stukken
Jaarlijkse verantwoording over het gevoerde bestuur vindt
De agenda’s (inclusief de bijbehorende stukken) en verslagen
plaats via de jaarrekening die wordt aangeboden aan de raden.
(inclusief de besluiten) van de vergaderingen van het algemeen
Het ab is eindverantwoordelijk voor alles wat er binnen de GR
bestuur zijn openbaar. Ook de besluiten van het dagelijks
gebeurt en legt hierover verantwoording af aan de deelnemers.
bestuur zijn openbaar.202
Elk lid van het ab is richting zijn eigen raad verantwoording verschuldigd voor het door hem in het ab gevoerde bestuur.
Outputlegitimiteit Beleving van raadsleden over de resultaten van
Hieronder volgt een overzicht van de informatievoorziening in
SamenTwente
de praktijk.
De meningen over de tevredenheid van de prestaties van
Wanneer
Wat
het samenwerkingsverband en hoe deze bijdragen aan de
Juli 2021
Programmabegroting 2022
gemeentelijke ambities lopen uiteen:
Februari 2022
Ontwikkelingenbrief begroting 2023
•
54% van de collegeleden geeft aan (heel) tevreden te zijn
Maart 2022
Strategische koers en identiteit
over de prestaties van SamenTwente, ten opzichte van
Oktober 2022
Programmabegroting 2023
13% van de raadsleden. Het merendeel van de raadsleden
Juni 2022
Reactie db op quickscan gemeenschappelijke regelingen 2022
antwoordt ‘neutraal’ of ‘weet ik niet’: 66%. Voor •
collegeleden is dit percentage 38%.
Juli 2022
Jaarstukken 2021
83% van de collegeleden geeft aan dat het duidelijk is
Oktober 2022
Bestuursrapportage 2022
hoe de prestaties van SamenTwente bijdragen aan de
Februari 2023
Ontwikkelingenbrief en kaders begroting 2024
gemeentelijke ambities, ten opzichte van 31% van de
Mei 2023
Reactie db op quickscan gemeenschappelijke regelingen 2023
raadsleden. Juli 2023
Jaarstukken 2022
Bijeenkomsten voor raden
Juli 2023
Eerste bestuursrapportage 2023
In 2024 zijn er twee raadsbijeenkomsten georganiseerd door
Juli 2023
Programmabegroting 2024
SamenTwente:
December 2023
Tweede bestuursrapportage 2023
•
Maart 2024: gesprek met raadsleden over opgaven
Februari 2024
Ontwikkelingenbrief en kaders begroting 2025
SamenTwente, strategisch meerjarenprogramma
Juni 2024
Reactie db op quickscan gemeenschappelijke
SamenTwente en de kerntakendiscussie SamenTwente. •
Oktober 2024: gesprek met raadsleden over de kerntakendiscussie, inhoud en proces.
SamenTwente is twee keer onderwerp van gesprek geweest in de
regelingen 2024 Vanaf juni 2024
Raadsbrieven
September 2024
Programmabegroting 2025
September 2024
Jaarstukken 2023
December 2024
Tweede bestuursrapportage 2024
Twenteraad: •
Mei 2022: introductie SamenTwente als nieuwe GR.
•
Mei 2023: terugblik over 2022, gesprek met raadsleden, en vooruitblik op toekomstige ontwikkelingen.
202 https://samentwente.nl/samentwente/algemeen-bestuur/; https://samentwente. nl/samentwente/dagelijks-bestuur/.
203 GR SamenTwente (artikel 4.1; 7.2-7.3; 9.2).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 68
Gesprekspartners geven aan dat SamenTwente de afgelopen
Hieronder volgen de momenten waarop in de afgelopen jaren
twee jaar veel tijd heeft geïnvesteerd in de informatie
vanuit meerdere gemeenten zienswijzen zijn ingediend:
voorziening aan raden. Toch geeft meer dan de helft van
Wanneer
Wat
de raadsleden (59%) aan graag meer informatie te willen
Juli 2021
Zienswijzen gemeenteraden programmabegroting 2022
ontvangen over SamenTwente. 29% van de raadsleden zegt zelf
Juli 2022
Zienswijzen gemeenteraden programmabegroting 2023
(heel) actief om relevante informatie over SamenTwente te
Juli 2022
Zienswijzen gemeenteraden addendum programmabegroting OZJT 2023
vragen. 22% van de raadsleden is tevreden over de kwaliteit van de
Juli 2022
Zienswijzen gemeenteraden programmabegroting 2023
Juli 2024
Zienswijzen begrotingswijziging 2024 en programmabegroting 2025
informatie die zij over SamenTwente ontvangen, tegenover 67% van de collegeleden.
Evaluaties Het ab evalueert in het jaar voorafgaand aan de reguliere
29% van de raadsleden zegt tijdig op de hoogte te worden
gemeenteraadsverkiezingen de regeling en gaat daarbij in elk
gesteld van relevante ontwikkelingen binnen SamenTwente,
geval in op:
tegenover 71% van de collegeleden.
•
de bestuurlijke samenwerking binnen het werkgebied van SamenTwente
Voor de coalities is de informatievoorziening aan de raden
•
de doelstelling
anders: daar leggen bestuurders voornamelijk verantwoording
•
de dienstverlening aan de deelnemende gemeenten vanuit
af via de reguliere verhoudingen tussen de raad en het college.
SamenTwente.205
In deze constructie is het aan de bestuurders van de individuele gemeenten om de afweging te maken informatie wel of niet te
De eerste evaluatie moet nog plaatsvinden.
delen met de raden. Gesprekspartners geven aan dat het in verband met de grote drukte altijd een uitdaging is om raadsleden te betrekken, maar dat ze in algemene zin tevreden zijn. Eén raadslid was in de enquête expliciet zeer positief over dergelijke raadsbijeenkomsten: “We hebben een bijeenkomst gehad voor SamenTwente en daar werd álles duidelijk voor mij.” Zienswijzen Naast de besluiten waarvoor wettelijk gezien een zienswijzeprocedure geldt, worden besluiten van het ab over de volgende zaken ook aan zienswijzen onderworpen: •
strategisch programma
•
evaluaties.
Over zienswijzen is verder afgesproken dat bij besluiten met een aanzienlijk financieel belang, bij politiek gevoelige besluiten of bij beleidsmatige keuzes het ab besluit of, hoe en wanneer de raden in het besluitvormingsproces betrokken worden. Raden worden daarnaast in de gelegenheid gesteld om voorafgaand aan besluiten van het ab zienswijzen naar voren te brengen als een meerderheid van de raden hierom verzoekt.204
204 GR SamenTwente (artikel 3.2.6; 4.1; 9.2).
205 GR SamenTwente (artikel 9.2).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 69
Overzicht enquêteresultaten SamenTwente Waarde en prestaties van de samenwerking. Ik ben tevreden over de prestaties van SamenTwente. Collegeleden Raadsleden
4
50
2
38
11
4
55
16
4
11
5
Voor mij is het duidelijk hoe de prestaties van SamenTwente bijdragen aan onze gemeentelijke ambities. 29
Collegeleden
54
Raadsleden
24
17
33
7
27
2
Ik ben op de hoogte van de doelen van SamenTwente. 38
Collegeleden
46
7
Raadsleden
Helemaal eens
13
47
Eens
4
33
Neutraal
Oneens
11
Helemaal oneens
2
Weet ik niet
Besluitvormingsproces van de samenwerking. Ik ben tevreden over de inbreng van onze bestuurders (wethouders en burgemeester) binnen SamenTwente. Collegeleden Raadsleden
5 29 2
34
20
6
4
44
13
7
15
De inbreng van onze bestuurders (wethouders en burgemeester) binnen SamenTwente wordt vooraf besproken binnen de raad (scommissie). Collegeleden
45
Raadsleden
4
13 12
33
16
38
25
4
31
8
22
2
Ik ben tevreden over het verloop van het besluitvormingsproces binnen onze gemeente als het gaat over SamenTwente. 9 8 17
Collegeleden Raadsleden
54
12 20
25
36
35
12
4
5
4
4
4
Ik ervaar voldoende invloed op wat zich binnen SamenTwente afspeelt. Collegeleden
813
38
12
Raadsleden
20
42
18
12
40
2
20
Het is voor mij duidelijk genoeg hoe de besluitvorming binnen SamenTwente verloopt. Collegeleden Raadsleden
33 2
12
Helemaal eens
54 33
Eens
32
Neutraal
34
24
Oneens
4
31
Helemaal oneens
9
2
Weet ik niet
Informatievoorziening van de samenwerking. Ik vraag zelf om relevante informatie over SamenTwente. Collegeleden Raadsleden
17
38
42
27
2
38
4 27
4
2
Ik zou graag meer informatie over SamenTwente willen ontvangen. 17
Collegeleden Raadsleden
54
4
8
21
55
31
7
2
2
Ik word tijdig op de hoogte gesteld van relevante ontwikkelingen binnen SamenTwente. 21
Collegeleden Raadsleden
50 29
8
21
33
22
9
7
Ik ben tevreden over de kwaliteit van de informatie die ik over de financiële en inhoudelijke prestaties van SamenTwente ontvang. Collegeleden
21
Raadsleden
22
Helemaal eens
Eens
46
29
36
Neutraal
33
Oneens
Helemaal oneens
4 5
Weet ik niet
4
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 70
Feitenrelaas BO Mobiliteit
Organisatie Met ‘organisatie’ bedoelen we de mensen, middelen,
Publieke waarde
processen en structuren die nodig zijn om tot realisatie
Dit is een omschrijving van de maatschappelijke
van maatschappelijke meerwaarde te komen. Bij het
meerwaarde die een samenwerkingsverband wil bereiken.
operationaliseren richten we ons op de volgende zaken:
We operationaliseren als volgt:
• de deelnemende organisaties
• Wat is de doelstelling van de samenwerking?
• de juridische vorm van de samenwerking
• Wat zijn de taken en bevoegdheden van de samen
• de mate van verplichting
werking?
• de omvang van de ambtelijke organisatie binnen de samenwerking
Doelstelling
• de financiële omvang van de samenwerking
Het Bestuurlijk Overleg Mobiliteit is ingesteld met het doel samen te werken en daardoor synergie te bereiken bij
Deelnemende organisaties
de vele maatschappelijke en economische opgaven op het
De deelnemers aan de samenwerkingsovereenkomst Mobiliteit
gebied van mobiliteit en bereikbaarheid. Ook wordt er via de
Twente zijn de veertien gemeenten. De deelnemers van het BO
samenwerking op ingezet om het gezamenlijk belang beter te
Mobiliteit zijn de gemeenten (soms ook met alle Overijsselse
kunnen positioneren en adresseren bij de provincie, het Rijk en
gemeenten), de provincie Overijssel en Rijkswaterstaat.
de EU.206 Juridische vorm en mate van verplichting Uit de enquête komt naar voren dat een relatief klein gedeelte
Het BO Mobiliteit is een afstemmingsoverleg in de vorm
van de raadsleden, namelijk 10%, op de hoogte is van de doelen
van een bestuursovereenkomst. Er is sprake van een
van het BO Mobiliteit, tegenover 59% van de collegeleden.
collegesamenwerking.208
Taken en bevoegdheden
Het BO Mobiliteit is een niet-verplichte samenwerking.
Het bestuurlijk overleg richt zich op de volgende taken: •
• • •
strategiebepaling en lobby op het gebied van de
Omvang ambtelijke organisatie en financiële omvang
bereikbaarheid van Twente, ter voorbereiding op
Het bestuurlijk overleg heeft geen eigen zelfstandige
standpuntbepaling in onder meer het BOSS Twente en
organisatie. Ter voorbereiding van het bestuurlijk overleg is
daarmee ook de Twente Board
er een ambtelijke overleggroep van de veertien gemeenten
overleg over de reguliere onderwerpen op het gebied van
onder voorzitterschap van de provincie Overijssel. Er is een
verkeer en vervoer
gastheerorganisatie, de gemeente Hengelo, die de overleggen
projecten en onderzoeken die gemeenten gezamenlijk
voorbereidt en het eerste aanspreekpunt is voor de Twentse
starten
taken binnen het bestuurlijk en ambtelijk overleg, en voor de
agendering van Twentse onderwerpen op de agenda van het
provincie Overijssel en andere externe partijen zoals Twente
AO en het BO, die onder voorzitterschap van de provincie
Board en landsdelige overleggen.209 De gemeente Hengelo heeft
worden georganiseerd
1 fte voor de voorbereiding van de overleggen met de provincie.
•
overleg en afstemming met omliggende regio’s
•
advisering en borging van de regionale
Alle deelnemers betalen een bijdrage van € 0,44 per inwoner
bereikbaarheidsopgaven in integrale visies van regio,
per gemeente (op jaarbasis) aan de gastheerorganisatie ter
provincie en Rijk
bekostiging van de bestuursovereenkomst, met een totaal van
organiseren van een aanpak op het gebied van slimme en
circa 200.000 euro.210
•
duurzame mobiliteit.207 De deelnemers hebben geen bevoegdheden overgedragen aan het bestuurlijk overleg. Colleges blijven bevoegd gezag.
206 Bestuursovereenkomst Twente Mobiliteit (artikel 2). 207 Bestuursovereenkomst Twente Mobiliteit (artikel 2).
208 Bestuursovereenkomst Twente Mobiliteit. 209 Bestuursovereenkomst Twente Mobiliteit (artikel 5). 210 Bestuursovereenkomst Twente Mobiliteit (artikel 7).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 71
Legitimiteit
Throughputlegitimiteit
Met ‘legitimiteit’ wordt gedoeld op steun en draagvlak van
Transparantie en kenbaarheid van het
de belangrijkste stakeholders voor de doelstellingen en
besluitvormings- en overlegproces
het realiseren daarvan. Bij het operationaliseren maken we
Er is een bestuurlijk overleg waarin alle veertien deelnemende
onderscheid in de volgende soorten legitimiteit:
gemeenten een afgevaardigde uit het college hebben. De
• inputlegitimiteit
provincie Overijssel zit het overleg voor, maar is geen partij in
• throughputlegitimiteit
de bestuursovereenkomst. Het karakter van dit overleg is een
• outputlegitimiteit.
platform van afstemming en coördinatie. Besluitvorming vindt
• Feedbacklegitimiteit
plaats in de afzonderlijke colleges. Er zijn in de overeenkomst dan ook geen afspraken gemaakt over stemmen. Het bestuurlijk
Inputlegitimiteit
overleg komt minimaal vier keer per jaar bijeen.211
Invloed van raadsleden op besluitvorming 4% van de raadsleden en 50% van de collegeleden ervaart
Vergaderingen zijn niet online te volgen.
voldoende invloed op wat zich binnen het BO Mobiliteit afspeelt.
Uit de enquête komt naar voren dat raadsleden en ook collegeleden relatief weinig zicht hebben op het proces van
Op de vraag of de inbreng van bestuurders binnen het BO
besluitvorming. Zo geeft 8% van de raadsleden en 32% van de
Mobiliteit vooraf in de raad wordt besproken, antwoorden
collegeleden aan dat het voor hen duidelijk genoeg is hoe het
raads- en collegeleden eensgezind: een minderheid
besluitvormingsproces van het BO Mobiliteit verloopt. 6% van
(respectievelijk 4% en 18%) geeft aan dat dit het geval is.
de raadsleden is (heel) tevreden over het besluitvormingsproces binnen de eigen gemeente als het gaat om het BO Mobiliteit,
Over de kwaliteit van inbreng van bestuurders bestaan
tegenover 41% van de collegeleden.
tussen raads- en collegeleden verschillende ideeën: 4% van de raadsleden is (heel) tevreden met de inbreng van hun
Vindbaarheid van stukken
bestuurders binnen het samenwerkingsverband, tegenover 59%
Agenda’s en verslagen zijn niet openbaar (online)
van de collegeleden.
raadpleegbaar. Voor de deelnemers is een besloten website ingericht door de provincie Overijssel.
Invloed van burgers en andere belanghebbenden op besluitvorming
Het opstellen van agenda’s voor overleggen en besluitenlijsten
Vanuit het BO Mobiliteit is er geen participatie of mogelijkheid
en het maken van verslagen voor het BO Mobiliteit zijn taken
tot inspraak van derden.
van de provincie.
Het samenspel tussen overheid, bedrijfsleven en
Outputlegitimiteit
maatschappelijke organisaties is binnen het BO Mobiliteit niet
Beleving van raadsleden over de resultaten van BO
georganiseerd.
Mobiliteit Uit de enquête blijkt dat het voor relatief weinig raadsleden (12%) duidelijk is hoe de prestaties van het BO Mobiliteit bijdragen aan de gemeentelijke ambities, tegenover 46% van de collegeleden. 6% van de raadsleden is tevreden over de prestaties van het BO Mobiliteit, tegenover 32% van de collegeleden. Bijeenkomsten voor raden In zomer van 2024 is er een Twenteraad over mobiliteit geweest. Deze ging over rijkswegen N35 en N36, en over goederenvervoer per spoor.
211
Bestuursovereenkomst Twente Mobiliteit (artikel 5).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 72
Feedbacklegitimiteit
Daar staat tegenover dat ook relatief weinig raadsleden zelf
Informatievoorziening en verantwoording
om relevante informatie over het BO Mobiliteit vragen: 4%,
Informatievoorziening en verantwoording aan de raden lopen
tegenover 37% van de collegeleden.
via de colleges. Het is afhankelijk van de portefeuillehouders van de gemeenten die deelnemen aan het BO of informatie
Zienswijzen
wordt gedeeld met de raad.
Er worden geen zienswijzen gevraagd aan de raden.
De bestuurders van de verschillende gemeenten informeren
Evaluaties
hun raden afzonderlijk, en afhankelijk van hun eigen taxatie
De bestuursovereenkomst wordt vierjaarlijks geëvalueerd.212
wanneer informatie wel of niet relevant is voor hun raad.
Deze evaluatie moet nog plaatsvinden.
Sommige bestuurders doen dit actiever dan andere. Er wordt een jaarlijks verslag gemaakt van de activiteiten en de voortgang dat jaar en van waar het budget aan is uitgegeven. Het verschilt dus per gemeente of dit verslag ook wordt gedeeld met de raad. Ook worden er weleens raadsbrieven gedeeld (zie ook de reconstructie van de informatievoorziening aan de raden hieronder). De ervaringen van de gesprekspartners met de Twenteraad zijn wisselend. Sommigen koppelden positieve geluiden terug van raadsleden die het een leuke bijeenkomst vonden en het fijn vonden om direct vragen te stellen aan de wethouder en gedeputeerde die ze anders nooit spreken. Anderen laten weten dat de opkomst zeer laag is, en dat met name de raadsleden uit kleinere gemeenten aanwezig zijn. Hieronder volgt een overzicht van de informatievoorziening in de praktijk. Wanneer
Wat
November 2022
Antwoordbrief of raadsvragen
April 2023
Jaarverslag 2022
Maart 2024
Jaarverslag mobiliteit Twente 2023 Financieel verslag gemeentelijke bijdrage verkeer en vervoer 2023 Twente
Juli 2024
Raadsbrief over treinverbinding Enschede-Schiphol
Verwacht: maart
Jaarverslag 2024
2025
Uit de enquête komt naar voren dat de informatiebehoefte van raadsleden groter is dan de informatie die ze nu ontvangen. 40% van de raadsleden geeft aan graag meer informatie te willen ontvangen (ten opzichte van 14% van de collegeleden). 6% van de raadsleden ervaart tijdig op de hoogte te worden gesteld van relevante ontwikkelingen binnen het BO (ten opzichte van 36% van de collegeleden). Ook zijn raadsleden kritisch over de kwaliteit van de informatievoorziening: 6% zegt (heel) tevreden hierover te zijn (ten opzichte 32% van de collegeleden).
212
Bestuursovereenkomst Twente Mobiliteit (artikel 12).
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 73
Overzicht enquêteresultaten BO Mobiliteit Waarde en prestaties van de samenwerking. Ik ben tevreden over de prestaties van Bo Mobiliteit. Collegeleden
5
27
Raadsleden
6
26
45 18
5 14
18 36
Voor mij is het duidelijk hoe de prestaties van Bo Mobiliteit bijdragen aan onze gemeentelijke ambities. Collegeleden
41
5
Raadsleden
12
27
14
23
30
5
30
14
Ik ben op de hoogte van de doelen van Bo Mobiliteit.
Raadsleden
50
9
Collegeleden
8
2
Helemaal eens
18
12
32
Eens
5
18 34
Neutraal
Oneens
12
Helemaal oneens
Weet ik niet
Besluitvormingsproces van de samenwerking.
Ik ben tevreden over de inbreng van onze bestuurders (wethouders en burgemeester) binnen BO Mobiliteit. Collegeleden Raadsleden
5
45
22
18
14 2
2 6
14
27 20
36
De inbreng van onze bestuurders (wethouders en burgemeester) binnen BO Mobiliteit wordt vooraf besproken binnen de raad (scommissie). Collegeleden Raadsleden
18
5 2
12
2
23 16
36 22
9
14
28
30
Ik ben tevreden over het verloop van het besluitvormingsproces binnen onze gemeente als het gaat over BO Mobiliteit. Collegeleden
5
Raadsleden
6
12
9
36
18
41
20
22
22
30
Ik ervaar voldoende invloed op wat zich binnen BO Mobiliteit afspeelt. Collegeleden
5
Raadsleden
4
12
45
14
27
18
9
38
22
18
Het is voor mij duidelijk genoeg hoe de besluitvorming binnen BO Mobiliteit verloopt. Collegeleden
9
Raadsleden
8
Helemaal eens
23
36
10
27
26
Eens
5
36
Neutraal
Oneens
20
Helemaal oneens
Weet ik niet
Informatievoorziening van de samenwerking. Ik vraag zelf om relevante informatie over BO Mobiliteit. Collegeleden
5
32
Raadsleden
4
30
32
18
26
5
20
9
20
Ik zou graag meer informatie over BO Mobiliteit willen ontvangen. 14
Collegeleden Raadsleden
55
4
5
18
36
18
6
12
9
24
Ik word tijdig op de hoogte gesteld van relevante ontwikkelingen binnen BO Mobiliteit. 9
Collegeleden Raadsleden
27
36
16
6
18
9
26
26
26
Ik ben tevreden over de kwaliteit van de informatie die ik over de financiële en inhoudelijke prestaties van BO Mobiliteit ontvang. Collegeleden
5
Raadsleden
6
Helemaal eens
27
50
16
Eens
26
Neutraal
9 22
Oneens
Helemaal oneens
30
Weet ik niet
9
73203 | Rekenkameronderzoek Twentse samenwerking | RAPPORT | 74
Feitenrelaas Twente Board
i.
opstellen en doen uitvoeren van investeringsprogramma’s
Publieke waarde
j.
versterken van de mobiliteit en het verbeteren van de bereikbaarheid
Dit is een omschrijving van de maatschappelijke
k. excelleren als Europese regio waarin innovatie de motor
meerwaarde die een samenwerking wil bereiken. We operationaliseren als volgt:
is voor duurzame economische en maatschappelijke
• Wat is de doelstelling van de samenwerking?
ontwikkelingen
• Wat zijn de taken en bevoegdheden van de samen
4. het realiseren van allianties met onder meer de provinciale overheid, het Rijk, de EU en andere (semi)overheden die
werking?
bijdragen aan de doelstelling van de stichting.214 Doelstelling Twente Board is ingesteld om de sociaal-economische