ANONIEM 9. Bijlage 2 bij VNG met Ledenbrief voorjaarsnota duiding financiele analyse en begrotingsadvies (956809).pdf
Tekst van het document
Begrotingsadvies VNG 2025 Bijlage bij ledenbrief “Voorjaarsnota: duiding , financiële analyse en begrotingsadvies” van 20 mei 2025
Geachte leden van college en gemeenteraad
,
In de afgelopen jaren heeft de VNG zeer uitzonderlijk twee keer een begrotingsadvies gegeven aan haar leden. Dit richtte zich specifiek op de structurele korting vanaf 2026 (het ravijn). Ook dit jaar is het verzoek gekomen van onze leden een begrotingsadvies te geven voor de meerjarenbegroting 2026-2029. Dat richt zich op de uitkomsten van de voorjaarsnota van het rijk en met name op de Deskundigencommissie Hervormingagenda jeugd 2023-2028 (hierna commissie Van Ark) met betrekking tot de kosten die gemeenten maken voor jeugdzorg. ,
,
Huidige stand van zaken In de Voorjaarsnota is door het rijk een tussenstap gezet we zijn er nog niet zoals we ook hebben aangegeven in onze ledenbrief (Voorjaarsnota 2025: financiële verlichting voor gemeenten | VNG) d. d. 18 april 2025. Zie onderstaande tabel voor de financiële effecten o. b. v. de Voorjaarsnota: ,
Bedragen in miljoenen euro’s
,
2025
1 Demping terugval gemeentefonds 2026 2 Tekorten jeugdzorg voor rekening rijk
-
414
3 Groeipad maatregelen Hervormingsagenda
-
2026
2027
2028
2029
400
422
412
414
414
414
414
414
498
447
-
-
Aanvullende maatregelen en besparingen Hervormingsagenda 4 Eigen bijdrage Jeugdzorg
-
-
-
-260
-260
5 Sturen op trajectduur Jeugdzorg
-
-
-
-68
-68
6 Indexeren opbrengst Hervormingsagenda
-
-
-
-507
-507
-9
-7
Totaal toevoeging extra middelen gemeentefonds
414
1. 312
1. 283
Toelichting op de tabel 1: Dit bedrag betreft het deel dat is toe te rekenen aan de financiering jeugd binnen het gemeentefonds. De middelen in het gemeentefonds zijn vrij besteedbaar. 2: Dit betreft het structureel doortrekken van de compensatie van 50% van het door bureau Improven over 2024 vastgestelde gemeentelijk tekort op de jeugdzorg van € 828 miljoen. 3: Dit betreft een verzachting van de besparingen die op basis van de reeks van de Commissie van Wijzen als onderdeel van de bestuurlijke afspraken over de Hervormingsagenda Jeugd waren opgenomen. Hiermee worden deze besparingen voor een deel weggenomen. Deze verzachting stopt per 2028. Het kabinet gaat ervan uit dat de maatregelen uit de Hervormingsagenda dan het beoogde effect hebben. 4 en 5: Dit betreft door het kabinet te treffen extra maatregelen om de kosten van het stelsel verder te beheersen. 6: Dit betreft een prijscorrectie op de opbrengst van de besparingsmogelijkheden uit de Hervormingsagenda Jeugd. ,
Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info @vng.nl | vng. nl
,
1/4
Openstaande punten Zoals gezegd betreft het een tussenstap we zijn er nog niet. Er spelen nog drie belangrijke zaken: ,
1.
Compensatie met terugwerkende kracht voor 2023 en 2024 Rijk en gemeenten hebben nog geen overeenstemming over compensatie voor de uitgaven van gemeenten aan jeugdzorg in de jaren 2023 en 2024. De deskundigencommissie heeft aangegeven dat gemeenten recht hebben op 50% van deze meerkosten. Dit betreft een (incidenteel) bedrag van € 728 miljoen. Uiterlijk in augustus van dit jaar zal het kabinet hierover conclusies trekken en zal deze conclusie worden meegenomen richting Prinsjesdag. Als dit bedrag niet komt zal de VNG overgaan tot een juridische procedure. ,
2.
Deskundigencommissie Van Ark begin 2027 m. b. t. kosten 2025 , 2026 , 2027 en verder Daarnaast is de afspraak gemaakt dat de deskundigencommissie Van Ark een jaar eerder in het eerste kwartaal van 2027 onder andere kijkt naar de uitgavenontwikkeling en hoe om te gaan met afwijkingen waarbij zowel terug (2025 t/m 2027) als vooruit (2028 en verder) wordt gekeken. Onderdeel van de afspraak is dat de besluitvorming hierover meeloopt met de voorjaarsbesluitvorming in 2027. Hiermee worden gemeenten in staat gesteld hun begrotingsproces ordentelijk te doorlopen. ,
,
,
3.
Nieuw financieringsmodel Jeugd vanaf 2029 Het nieuwe financieringsmodel Jeugd waarbij (een nader uit te werken deel) van de budgetten voor jeugdhulp niet meer via de algemene uitkering van het gemeentefonds lopen moet per 1 januari 2029 in werking treden. De risicodeling en indexatie voor ons belangrijke onderdelen moeten passend gemaakt worden bij de inhoudelijke afspraken. Dit wordt meegenomen in de vormgeving van het financieringsmodel. Ook wordt gekeken naar de mogelijkheid van een vangnetregeling zodat gemeenten met dure casuïstiek niet onevenredig worden geraakt. De contouren van dit model worden eind 2025 vormgegeven waarmee besluitvorming hierover plaats vindt met de voorjaarsbesluitvorming 2026. ,
,
,
,
,
Er vindt op dit moment overleg plaats tussen de VNG en het ministerie van VWS over de exacte invulling van bovenstaande punten. Begrotingsadvies Gegeven deze onzekerheden brengen wij opnieuw een begrotingsadvies uit. Dit concentreert zich op Van Ark en alleen in kwalitatieve zin op de structurele korting vanaf 2026 omdat wij het niet waarschijnlijk achtten dat hier op korte termijn in algemene zin nog compensatie voor plaatsvindt. Dit neemt niet weg dat wij ons altijd zo maximaal mogelijk zullen blijven inspannen om op inhoudelijke dossiers taken en middelen in balans te brengen. Er blijft immers een tekort bestaan tussen onze taken en middelen. ,
Advies 1.
2026 en 2027: probeer de begroting sluitend te maken , maar geef de effecten van de kortingen transparant weer Maak in ieder geval boekjaar 2026 en 2027 als dat mogelijk is sluitend. Al dan niet met toepassing van de mogelijkheid om een deel van de reserves in te zetten. De disbalans in taken en middelen is er nog steeds en dit heeft grote effecten op de taken die gemeenten uitvoeren. We zetten de tering naar de nering. Dit moeten we inzichtelijk maken: benoem de financiële en inhoudelijke consequenties van noodzakelijke bezuinigingen en/of lastenverzwaring ook van ombuigingen die eerder zijn ingezet. ,
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
2/4
Maak inzichtelijk op welke dossiers in het medebewind er meer wordt uitgegeven dan we van het rijk ontvangen. Deze informatie gebruiken we voor onze verdere gesprekken met het rijk. We kiezen ervoor te adviseren in elk geval 2026 én 2027 te sluiten zodat de toezichthouder van de provincie de gemeente niet onder verscherpt toezicht zet door 2026 te sluiten en een net geformeerd college in de loop van 2026 niet direct in de bezuinigingsmodus moet voor 2027. ,
2.
Middelen terugwerkende kracht: benut het incidentele geld voor compensatie 2023 en 2024 om gaten in 2026 en 2027 te dichten of in te zetten in het stelstel Gebruik de nog te verwachten middelen voor jeugd 2023 en 2024 ad. € 728 miljoen die ons op Prinsjesdag 2025 toekomen bij voorkeur om het jeugdstelsel te verbeteren: benut deze (compensatie van de eerdere kortingen) voor dekking kosten jeugd in 2026 en 2027 of voor de te realiseren besparingen in de toekomst. De middelen worden naar verwachting in 2025 uitgekeerd. Benut de richtlijnen van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) om de middelen in volgende jaren in te zetten. ,
3.
,
2028 en 2029: breng baten en lasten jeugdhulp in balans met stelpost Van Ark waarbij er een realistische raming is gemaakt van de lasten voor jeugdhulp In haar vervroegde tweede advies zal de commissie Van Ark begin 2027 o. a. haar oordeel vellen over de verhouding tussen kosten en budget voor jeugd over de jaren 2025 2026 en een inschatting maken voor het lopende 2027. Maar ook over de jaren daarna: 2028 en verder. In afgelopen Voorjaarsnota is enkel een gedeeltelijke oplossing gekomen tot en met 2027 en moeten we het oordeel van de commissie afwachten voor de jaren 2028 en 2029. ,
Aanvullende maatregelen Er is een aantal aanvullende maatregelen gepresenteerd in de Voorjaarsnota waaronder de eigen bijdrage en het sturen op de trajectduur (punt 4 en 5 tabel pagina 1). De toezichthouder heeft aangegeven dat zij het toestaan dat gemeenten deze maatregelen budgetneutraal (korting versus besparing/inkomsten) maken bijvoorbeeld door middel van een stelpost (“Besparing trajectduur” en “Inkomsten eigen bijdrage”). Het rijk is verantwoordelijk voor tijdige invoering van wet- en regelgeving. Bij uitstel of afstel van weten regelgeving geldt dat dit voor rekening en risico rijk is. ,
,
,
Groei Om geen bezuinigingen op andere beleidsterreinen in te moeten boeken in de jaren 2028 en 2029 vanwege de groei van de kosten voor jeugdzorg , terwijl het tweede advies van de
commissie Van Ark nog in het verschiet ligt adviseren we ook hiervoor een stelpost op te nemen (voor het resterende deel na toepassing van de hierboven genoemde stelposten t. a. v. de aanvullende maatregelen besparing trajectduur en eigen bijdrage): ,
Maak een realistische inschatting voor de kosten o. b. v. historische groei voor 2028 en 2029 zoals ook de toezichthouder wenst en plus de baten op met een stelpost met de ,
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
,
3/4
titel
“Deskundigencommissie
Van Ark
2027” in de begroting
Wij
hanteren
artikel
108 lid 3 van de Gemeentewet:
rekening
risico
uitgangspunt
rijk
dus we
—
brengen
De toezichthouder
geeft aan
(GTK)
kunnen
niet akkoord
mogelijke We
als
beseffen dat
uitkomsten
dat
baten
zij o.b.v.
gaan met deze de nieuwe
van
stelposten. Wij pleiten
stelpost.
moeten
dan ook voor hierover een
er
Gemeenschappelijk Van
nog te onzeker Ark vooruit te
door het opnemen
nemen
passage op te
is voor
in balans.
financieel toezichtkader
Het is voor nu
deskundigencommissie
risico’s zijn die gemeenten
er
het
jaren. medebewind
voor jeugdhulp
lasten
en
deze
voor
in de
nemen
om
deze
van
risicoparagraaf:
“In de Voorjaarsnota heeft het rijk een eerste tussenstap gezet in de opvolging
van
zwaarwegende
tot de kosten
advies
gemeenten
maken
resterend
deel van
gecompenseerd
van
de
deskundigencommissie
voor jeugdhulp.
het
advies, waarbij gemeenten 50%
voor
de extra
van
Van Ark met
met
gemaakte
welke
begin 2027 terugkijkt op
maakt
2027
en
de
jaren
van
stelposten opgenomen,
omdat
verder.
we
Voor
terugwerkende
kosten
deskundigencommissie van
betrekking
zijn afspraken gemaakt
Aansluitend
deze
voor
2023
over
kracht
de jaren 2025
2026
en
vervolgafspraken zijn
erop vertrouwen dat het rijk zich
aan
de
de
het
opvolging
die van
een
worden
2024 én
en
op
lopen.
en
in deze
een
nieuwe
inschatting begroting
gemaakte afspraken
houdt.”
Perspectief toezichthouders Het
begrotingsadvies
provinciaal Meer
is
besproken
toezichthouders
het
en
met
het
Interprovinciaal Overleg (IPO),
ministerie van
Binnenlandse
Zaken
het vakberaad
van
(BZK).
informatie
Mocht u vragen
hebben
Klantcontactcentrum
via
aanleiding
naar
info@vng.nl
of
van
deze
ledenbrief,
dan kunt u contact opnemen
met ons
(geanonimiseerd) 7.
Tot slot De voortdurende van
het
onzekerheid
over
vraagt veel van u als gemeentebestuur, maar ook partners. Als VNG blijven we ons in alle contacten met
uw
gemeentelijke organisatie
en
rijk
onverkort
verandering
inzetten om
hier
richting Prinsjesdag,
zullen we
Ik vertrouw
ons
mogelijke Met
de financiën
erop dat keuzes
in uw
advies
hier
uw
spoedig
behulpzaam
in aan
over
is
te
brengen. Bij voortschrijdend inzicht,
vooral
communiceren.
bij het gesprek
binnen
uw
gemeente
over
meerjarenbegroting 2026-2029.
vriendelijke groet,
Vereniging
van
Nederlandse
Gemeenten
(geanonimiseerd) Algemeen
Vereniging
directeur
van
Nederlandse
Gemeenten
4/4