ANONIEM 13. VNG over Uitkomsten Overhedenoverleg en Voorjaarsnota (941165).pdf
Tekst van het document
(VNe) Aan
de
leden
Datum
18 april 2025 Ons
kenmerk
U202500210 Lbr. 25/018 Telefoon
(geanonimiseerd) 7m Bijlage(n)
Onderwerp Uitkomsten
Geachte De
Overhedenoverleg
leden
college
van
afgelopen periode
positie
We
gesprekken.
In het
zorgen
gemeenten
van
gemeenteraad,
heeft de VNG
gemeenten.
van
en
Voorjaarsnota
en
hebben
u
substantieel
met 2027.
zetten
VNG:
voorzichtig optimistisch
Op
Hieronder
het
zwaarwegende
de
Ondanks
de
van
uitkomsten
en
aanvullende
en
Ark heeft het kabinet in de
Voorjaarsnota 2025
gemeentefonds
voor
de
belangrijkste financiële
klem
voor
jaren 2025, 2026
kabinet voldoet onder
jeugdzorg vanaf 2025
te laten
Voor
de
gemeenten blijft wel sprake
desbetreffende het
over
Per 2028
aanbeveling
rijk en gemeenten wijzigt
maatregelen
Vereniging Nassaulaan 070
-
van
om
op de
een
aan
Daarmee
onze
taakstelling Van
van
Ark om
is voor deze
de
de
voor
voor
u
middelen
De financiële tabel inzet om
feitelijke uitgaven
op rij.
toegevoegd
jaren
met
financiering
periode
de
toelichting van
de
in 2024.
€ 414 miljoen, conform de
het tekort over 2023
en
2024 gelijkelijk
te verdelen.
dan hun
Het kabinet
beoogde
de kosten
van
gaat
effect zullen
ervan
hebben.
uit dat de
maatregelen
uit de
Daarnaast wil het kabinet inzetten op
het stelsel verder te beheersen.
1/5
Nederlandse Gemeenten
12 Den
373 83 93
van
meer
de commissie
het financiële beeld.
Hervormingsagenda extra
van
2027.
en
gemeenten weggenomen.
vindt u hieronder. Het
aansluiten
deze
van
financiële uitdagingen
afspraken
Van
het
verloop
gemeenten opgenomen
voor
30 januari jl. van de
aan
de financiële
over
het
andere
‘Groeipijn’ van
deskundigencommissie
advies
hoogte gehouden de schaarste
extra middelen
we
met het kabinet
16 april jl. heeft het kabinet laten zien de financiële
van
serieus te nemen.
tot en
overleg gevoerd
tussentijds op
overhedenoverleg
zijn in de voorjaarsnota
basis van
intensief
Haag | Postbus 30435 | 2500 | info@vng.nl | vng.nl
GK
Den
Haag
De VNG heeft in het overleg met het kabinet het belang van een financieel houdbaar stelsel onderschreven en beklemtoont zich daarvoor medeverantwoordelijk te voelen. Tegelijkertijd heeft de VNG serieuze vraagtekens geplaatst bij de haalbaarheid van de reeks zoals die nu vanaf 2028 in de tabel staat. Het doorvoeren van deze reeks vergt ingrijpende wijzigingen binnen het stelsel en bijbehorende wetswijzigingen. Denk bijvoorbeeld aan de inperking van de reikwijdte van de jeugdzorg. De inwerkingtreding van het desbetreffende wetsvoorstel is voorzien voor midden 2027. Het zal daarna nog de nodige tijd vergen voordat dit werkelijk (financieel) effect sorteert. Voor de overige initiatieven geldt hetzelfde. Bovendien heeft de VNG daar (nog) niet mee ingestemd. Kortom wij achten de nu vanaf 2028 voorziene reeks te ambitieus. Daarnaast wordt er geen indexatie van de kosten voor jeugdzorg toegepast zoals dit door de deskundigencommissie was aanbevolen. De VNG heeft uitgesproken dat gemeenten in lijn met artikel 108 lid 3 Gemeentewet verantwoordelijkheid nemen voor de ontwikkelingen en initiatieven die binnen de eigen invloedsfeer van gemeenten vallen. Dat is niet het geval voor het financiële risico voor zaken die buiten de directe invloedsfeer van gemeenten liggen. ,
,
,
Meer concreet hebben het kabinet en de VNG afgesproken de deskundigencommissie Van Ark te vragen om vervroegd in het eerste kwartaal van 2027 een uitspraak te doen over haalbaarheid van het financieel kader vanaf 2028 (zie verder onder: aanvullende afspraken kabinet en VNG). Met de vermelde afspraken is voor de periode 2025 tot en met 2027 met de inzet van kabinet en VNG en de steun van beide Kamers en onze partners de financiële druk bij gemeenten in de komende jaren voor een aanzienlijk deel weggenomen. Dat biedt de ruimte om de inzet op de transformatie van het jeugdstelsel samen met het rijk en de partners te versterken. Gemeenten hebben daarin een cruciale rol en zijn in staat het verschil te maken. Tegelijkertijd zijn we ervan doordrongen dat met de Voorjaarsnota 2025 en de aanvullende afspraken nog niet alle problemen zijn opgelost en er een gat resteert. Samen met het rijk en de partners moeten we anticiperen op de fase daarna. De komende tijd is het zaak om stappen te zetten die gemeenten in staat stellen ook na 2028 hun rol en verantwoordelijkheden ten volle te kunnen waarmaken.
Voorjaarsnota In de Voorjaarsnota is de volgende tabel opgenomen:
Bron: Voorjaarsnota 2025
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
2/5
Toelichting 1: Dit betreft compensatie voor de effecten van de introductie van de invoering van de nieuwe financieringssystematiek. Dit bedrag betreft het deel dat is toe te rekenen aan de financiering jeugd binnen het gemeentefonds. 2: Dit betreft het structureel doortrekken van de compensatie van 50% van het door bureau Improven over 2024 vastgestelde gemeentelijk tekort van € 828 miljoen. 3: Dit betreft een verzachting van de besparingen die op basis van de reeks van de Commissie van Wijzen als onderdeel van de bestuurlijke afspraken over de Hervormingsagenda Jeugd waren opgenomen. Hiermee worden deze besparingen voor het grootste gedeelte weggenomen. Deze verzachting stopt per 2028. Het kabinet gaat ervan uit dat de maatregelen uit de Hervormingsagenda dan het beoogde effect hebben. 4-6: Dit betreft door het kabinet te treffen extra maatregelen om de kosten van het stelsel verder te beheersen. ,
,
Per saldo komt er tot en met 2027 cumulatief € 3 miljard beschikbaar voor gemeenten waarmee een aanzienlijk deel van het rapport van de Commissie Van Ark wordt opgevolgd en recht wordt gedaan aan het principe dat medebewindstaken worden vergoed. ,
Demping financieel tekort Vanaf 2026 ontvangen gemeenten een bedrag dat oploopt tot € 424 miljoen structureel om de terugval van het gemeentefonds in 2026 en verder te dempen. Zoals hierboven al toegelicht betreft dit bedrag het deel dat is toe te rekenen aan de financiering jeugd binnen het gemeentefonds. Dit betreft slechts een gedeeltelijke compensatie maar het is een stap in de goede richting. De komende periode zetten we in op het in balans brengen van taken en middelen. ,
Aanvullende afspraken kabinet en VNG In aanvulling op de vermelde toevoegingen aan het Gemeentefonds heeft de VNG met het kabinet de volgende aanvullende afspraken gemaakt.
Compensatie tekorten 2023 en 2024 Bij de toevoegingen in de bovenstaande tabel is nog geen sprake van compensatie met terugwerkende kracht van de (helft van de) tekorten over 2023 en 2024. Het kabinet heeft ons toegezegd de komende maanden naar ruimte te zoeken om gemeenten alsnog daarvoor te compenseren. Dit betreft in totaal een bedrag van € 728 miljoen. Het kabinet heeft de VNG met klem gevraagd om de aangekondigde ingebrekestelling op te schorten tot aan de augustusbesluitvorming. De VNG zal de Staat in gebreke stellen als niet aan de wettelijke verplichting op basis van de Gemeentewet wordt voldaan om gemeenten te compenseren voor de uitgaven die zijn gedaan voor de jeugdzorg in de jaren 2023 en 2024. Gelet op het dringende appèl van de minister-president om deze procedure op te schorten rekent de VNG erop dat gemeenten alsnog (zonder dat een procedure nodig is) in of kort na augustus voor de tekorten worden gecompenseerd. ,
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
3/5
Tweede advies Commissie Van Ark en status Op ons verzoek wordt de Commissie Van Ark gevraagd om haar tweede advies niet in het eerste kwartaal van 2028 uit te brengen maar een jaar eerder: in het eerste kwartaal van 2027. Dat hangt onder andere samen met onze weging van het financieel kader vanaf 2028. Het kabinet en de VNG maken over de opdracht en status van de commissie na het meireces verdere afspraken. Artikel 108 lid 3 Gemeentewet vormt hiervoor het kader. Het tweede advies betreft in elk geval de volgende elementen: ,
-
een uitspraak over de ontwikkelingen 2025
-
tekorten en gemiste indexeringen. een uitspraak over een reëel financieel kader voor de periode vanaf 2028.
–
2027 en de compensatie van eventuele
Wij zullen u zo snel mogelijk informeren over de exacte opdracht en status van de commissie. Andere inhoudelijke onderwerpen Voorjaarsnota Het kabinet voert in de Voorjaarsnota meerdere wijzigingen door op voor gemeenten relevante aspecten. Wij analyseren de Voorjaarsnota en informeren u nader indien daartoe aanleiding is. Nu lichten we twee onderwerpen uit die opvallen: Klimaat en energie
Gemeenten krijgen de € 300 miljoen die jaarlijks nodig is volgens berekening van de ROB nog niet; maar de € 700 miljoen die gemeenten jaarlijks krijgen blijven staan tot en met 2030. De klimaatmiddelen voor gemeenten worden ook nu weer onvoldoende geïndexeerd. Dat telt op bij eerdere te lage indexeringen en bij het tekort berekend door de ROB. ,
,
Twee maatregelen hebben gezamenlijk effect op de haalbaarheid van klimaatdoelen: klimaattaken en klimaatmiddelen in onbalans bij gemeenten en minder mogelijkheden voor corporaties om sociale huurwoningen te verduurzamen. Woningbouw Het is goed voor de woningbouw dat de financiële positie van gemeenten verbetert. De VNG had dit als voorwaarde om volmondig te kunnen instemmen met het woonakkoord. Toch zullen er gebiedsontwikkelingen blijven met gebrek aan gemeentelijke financiering van de tekorten en infrastructuur/voorzieningen bij woningbouw. We gaan hierover in gesprek met de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. De VNG is zeer verontrust over de huurprijsbevriezing en het effect op de investeringscapaciteit van woningcorporaties. Sommige doelen van het woonakkoord en de prestatieafspraken sociale woningbouw raken op deze manier buiten beeld. Dat vinden wij onverstandig en in strijd met afspraken. Dit raakt corporaties en onze woningzoekende inwoners.
Informatiebijeenkomsten en ALV d. d. 18 juni 2025 Op 22 en 24 april a. s. organiseren wij vier bijeenkomsten voor burgemeesters en wethouders waarin wij de uitkomsten van het Overhedenoverleg verder zullen toelichten. De uitnodigingen hiervoor zijn verstuurd.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
4/5
Daarna zullen
wij in de Algemene Ledenvergadering van gemaakte afspraken en de vervolgstappen.
Met vriendelijke groet, Vereniging van Nederlandse
18
juni a.s. opnieuw
stilstaan
bij de
Gemeenten
(geanonimiseerd) (geanonimise rd) (geanonimiseerd)
Algemeen
Vereniging
directeur
van
Nederlandse Gemeenten
5/5