Accountantsverslag 2023.pdf

Gemeente Hof van Twente

Accountantsverslag 2023 Concept d.d. 18 juni 2024

Inleiding Aan de gemeenteraad van de gemeente Hof van Twente

Doetinchem, 18 juni 2024 <klantcode> Geachte raad, Wij hebben de jaarrekening 2023 van uw gemeente gecontroleerd. In dit verslag brengen wij de hoofdzaken van onze bevindingen vanuit de controle onder uw aandacht. Daarnaast besteden wij aandacht aan de jaarrekening zelf en aan de interne beheersing. Dit accountantsverslag kan het beste in samenhang worden gelezen met de jaarrekening over 2023. De jaarrekening is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het College. Het is onze verantwoordelijkheid een controleverklaring bij de jaarrekening te verstrekken. Daarnaast hebben wij beoordeeld of het jaarverslag in overeenstemming is met de jaarrekening. Ons oordeel over de jaarrekening komt tot uitdrukking in de controleverklaring.

Wij hebben de inhoud van dit accountantsverslag afgestemd met de portefeuillehouder Financiën en de ambtelijke organisatie. Wij hebben deze rapportage besproken tijdens de bijeenkomst met de audit commissie op 24 juni 2024.

Met vriendelijke groet, Stolwijk Kelderman Accountants Fiscalisten {{esl:Signer1:capture:size(200,65)}}

De heer R.H. Gosselink-Wolbrink RA

Navigatie: De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden.

CONCEPT

Vorige pagina

Inhoudsopgave

Volgende pagina

2

Inhoudsopgave 1. Kernpunten

2. Onderbouwing oordeel

3. Aandachtspunten gemeenteraad

4. Jaarrekening

5. Interne beheersing

6. Onze verantwoordelijkheid

7. Afsluiting

3

Inhoudsopgave bijlagen

Bijlage 1. Fraude en continuïteit in de controleverklaring

Bijlage 2. SiSa tabel fouten en onzekerheden

4

1. Kernpunten Strekking controleverklaring [getrouwheid] Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken als u de jaarstukken ongewijzigd vaststelt. Naar ons oordeel geeft de jaarrekening 2023 van uw gemeente een getrouw beeld van de financiële positie en de baten en lasten in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (verder: Besluit Begroting en Verantwoording). Belangrijkste bevindingen Jaarstukken Zowel de jaarrekening als het jaarverslag geven voldoende inzicht om hierover een besluit te kunnen nemen. Het resultaat is € 5,3 miljoen positief. Na verwerking van de mutaties in de reserves bedraagt het resultaat € 6,9 miljoen positief. Rechtmatigheidsverantwoording voldoet Wij vinden dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouwe weergave van de werkelijkheid geeft. Geen fraude bekend Wij hebben een frauderisicoanalyse gemaakt en hebben onze controle zodanig uitgevoerd dat we materiële fraude kunnen vinden. Deze zijn intern niet bekend. Ook wij hebben geen fraude gezien. Wij hebben geadviseerd de frauderisicoanalyse te actualiseren. Interne beheersing op orde De interne beheersing is weer op het niveau van voor de hack. Een aantal belangrijke adviezen over met name inkoop moeten nog worden opgepakt.

We hebben geadviseerd over de IT-omgeving en de rechtmatigheidsverantwoording, waaronder de identificatie van zorg cliënten. Fijne samenwerking Wij hebben voldoende controle-informatie verkregen om een controleverklaring te kunnen verstrekken. Wij hebben de onderlinge samenwerking tijdens het controleproces als transparant en plezierig ervaren.

CONCEPT

5

2. Onderbouwing oordeel Oordeel jaarrekening Ons oordeel over de jaarrekening is goedkeurend. De niet-gecorrigeerde controleverschillen en de resterende onzekerheden blijven onder de goedkeuringstoleranties van 1% respectievelijk 3%, zoals deze met u zijn afgesproken.

WNT Bij de controle van de WNT-verantwoording zijn geen afwijkingen die van invloed zijn op het oordeel.

SiSa

In de SiSa-verantwoording zitten geen afwijkingen die van invloed zijn op het oordeel.

Jaarverslag Wij hebben geen tegenstrijdigheden tussen het jaarverslag (de programmaverantwoording en de paragrafen) en de jaarrekening gezien.

6

2. Onderbouwing oordeel Goedkeuringstolerantie Voor het goedkeuren van de jaarrekening bepalen wij de goedkeuringstolerantie, de materialiteit. Als er fouten zijn in de financiële overzichten die groot genoeg zijn om invloed te hebben op de keuzes die mensen maken, dan worden die fouten als belangrijk beschouwd en zijn daarmee materieel. De te hanteren materialiteit is wettelijk voorgeschreven in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden en bedraagt een percentage van de lasten én de dotaties aan de bestemmingsreserves. Niet gecorrigeerde controleverschillen Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van controleverschillen die niet in de jaarrekening 2023 zijn verwerkt. Met u hebben wij afgesproken welke afwijkingen wij in dit verslag vermelden. U heeft ons gevraagd in ieder geval alle afwijkingen groter dan € 143.000 te rapporteren. Omschrijving

Getrouwheid Fouten

Onzekerheden WMO en Jeugd

TOTAAL

Onzekerheden €

€ 655.000

€

€

€

€ 655.000

Goedkeuringstolerantie voor fouten (1%)

€ 1.447.000

Goedkeuringstolerantie voor onzekerheden (3%)

€ 4.341.000

CONCEPT

7

2. Onderbouwing oordeel Toelichting verschillen Onderstaand geven wij een nadere toelichting op het controleverschil. Onzekerheden prestatielevering WMO en Jeugd Uw gemeente steunt voor de prestatielevering van de zorg op de productieverantwoordingen en controleverklaringen van de accountants van de zorgorganisaties. Als een zorgaanbieder geen (goedkeurende) controleverklaring heeft, dan is er onvoldoende zekerheid over de levering van de prestaties. In totaal gaat dat om een bedrag van € 0,5 miljoen voor de Jeugd en € 0,2 miljoen voor de WMO. De totale onzekerheid komt daarmee op € 0,7 miljoen (2022: € 0,4 miljoen). We hebben het College geadviseerd de levering van de prestaties aan kleine zorgorganisaties in het proces te controleren, zodat de onzekerheid kan worden weggenomen.

CONCEPT

8

3. Aandachtspunten gemeenteraad We hebben voor onze controle geen aandachtspunten van de gemeenteraad meegekregen.

CONCEPT

9

4. Jaarrekening

4.1 Financiële positie

4.2 Kwaliteit jaarstukken

4.3 Rechtmatigheidsverantwoording

4.4 Overige bevindingen

10

4.1 Financiële positie De jaarrekening geeft inzicht in de totstandkoming van de baten en de lasten over 2023 en van de financiële positie per 31 december 2023. Saldo van baten en lasten Het saldo van de baten en de lasten is € 5,3 miljoen positief. Na verwerking van de reservemutaties is dit € 6,9 miljoen positief. Van begroting naar realisatie In de primitieve begroting is uitgegaan van een positief resultaat van € 0,4 miljoen na verwerking van de reservemutaties. Tussentijds is dit bijgesteld naar plus € 1,5 miljoen. Het gerealiseerde saldo is dus plus € 6,9 miljoen. De afwijking met de gewijzigde begroting is dus € 5,4 miljoen. Voor € 3 miljoen is dit een hogere algemene uitkering en voor € 0,5 miljoen budgetoverhevelingen. Andere grote afwijkingen zijn: • Doorbelasting rente kapitaallasten is € 0,7 miljoen lager (voordeel) • Opbrengst leges bouwvergunningen zijn € 0,6 miljoen hoger (voordeel) • Kosten energietoeslag zijn € 0,8 miljoen hoger (nadeel) • Loonkosten en kosten inhuur zijn € 0,5 miljoen hoger (nadeel) • Renteopbrengsten zijn € 0,5 miljoen hoger (voordeel)

Ontwikkeling lasten en baten Bedragen x € 1.000, exclusief reservemutaties € 140.000 € 120.000 € 100.000 € 80.000

€ 60.000 € 40.000

€ 20.000 €0 Lasten

realisatie 2021

realisatie 2022

baten

begroting 2023

realisatie 2023

Eigen vermogen De stand van het eigen vermogen per einde 2023 is € 101,9 miljoen (2022: € 96,6 miljoen). Hiervan zit € 11,1 miljoen in de algemene reserve, € 1,3 miljoen in de reserve grondexploitatie en € 82,6 miljoen in bestemmingsreserves. Het gerealiseerd resultaat is € 6,9 miljoen. De solvabiliteit is 59%. Dat is hoger dan bij de gemiddelde vergelijkbare gemeente.

CONCEPT

11

4.1 Financiële positie Weerstandsvermogen Het totaal aan risico’s wordt op € 5,2 miljoen ingeschat. De beschikbare weerstandscapaciteit is € 17 miljoen en bestaat uit de algemene reserve en de reserve majeure projecten. De weerstandsratio komt dan op 3,3. Voor de grondexploitaties is het risico € 1 miljoen en de beschikbare capaciteit € 1,3 miljoen. De ratio hiervoor is 1,3. De totale ratio bedraagt 2,95. Incidentele baten en lasten De incidentele lasten zijn € 39,3 miljoen en baten € 40,3 miljoen. De grootste posten zijn hieronder opgenomen. Per saldo zijn deze € 1 miljoen positief. Zowel baten als lasten • Bestemming rekeningresultaat 2022 naar Omgevingswet (€ 0,5 miljoen) • Vrijval deel van de reserve grondexploitatie (€ 0,9 miljoen) • Aanvulling bestemmingsreserve kunstgrasvelden (€ 0,7 miljoen) • Bestemming rekeningresultaat 2022 overschot Oekraïnegelden naar bestemmingsreserve OSA (€ 2,9 miljoen) • Vorming bestemmingsreserve themanotities (€ 8,7 miljoen) • Reserveren om te investeren naar reserve majeure projecten (€ 5,0 miljoen) • Bestemming resultaat vorig jaar naar algemene reserve (€ 7,9 miljoen) Lasten • Saldo Oekraïnegelden 2023 naar bestemmingsreserve OSA (€ 3,7 miljoen) Baten • Bestemming rekening resultaat 2022 voor energietoeslag 2023 (€ 0,6 miljoen)

CONCEPT

12

4.2 Kwaliteit jaarstukken De jaarstukken voldoen De jaarstukken bestaan uit 2 onderdelen, het jaarverslag en de jaarrekening. Er zijn geen tegenstrijdigheden met de jaarrekening 2023. De afwijkingen ten opzichte van de begroting en de belangrijkste ontwikkelingen zijn per programma en in de paragrafen in het jaarverslag toegelicht. Naleving van de verslaggevingsregels Wij hebben gecontroleerd of de bepalingen in het Besluit Begroting en Verantwoording zijn nageleefd in de jaarstukken (jaarrekening en jaarverslag). Hierin zijn geen (belangrijke) afwijkingen. Verloop van de controle Het opstellen van de jaarrekening 2023 is zodanig gepland dat de gecontroleerde jaarrekening begin juli 2024 aan de gemeenteraad voor kan worden gelegd. De concept jaarrekening, de onderbouwingen en specificaties waren bij de start beschikbaar. Wel is een deel van de documenten van de verbijzonderde interne controle pas later aangeleverd, waaronder de aanbestedingen. De controle hiervan is door ons later gestart. Het controleproces evalueren wij met de ambtelijke organisatie. De afwikkeling was conform planning. Wij kijken terug op een goede samenwerking gedurende dit proces.

CONCEPT

13

4.3 Rechtmatigheidsverantwoording Kaderstelling De financiële verordening (gebaseerd op artikel 212 gemeentewet) en de controleverordening (gebaseerd op artikel 213 van de gemeentewet) zijn herzien vanwege de rechtmatigheidsverantwoording, die nu in de jaarrekening is opgenomen. De herziene financiële verordening en de controleverordening zijn op 19 december 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. Beide verordeningen gelden met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2023. Het normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld op 23 april 2024. In de financiële verordening in artikel 8 lid 2 heeft de Raad de verantwoordingsgrens op 3% van de lasten én dotaties aan reserves gesteld. Op basis van de voorliggende jaarrekening is dit een bedrag van € 4.341.000. Rechtmatigheidsverantwoording De rechtmatigheidsverantwoording is in de jaarrekening op blz. 75 opgenomen. Wij hebben vastgesteld dat deze aan het voorgeschreven model voldoet. Er zijn drie criteria vastgesteld om financiële rechtmatigheid concreet te maken, te weten: [1] het voorwaardencriterium [2] het begrotingscriterium en [3] misbruik en oneigenlijk gebruik. Bij het opstellen van de jaarrekening legt het College over deze drie criteria in de rechtmatigheidsverantwoording verantwoording af.

[1] Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium schrijft voor dat financiële handelingen alleen mogen plaatsvinden onder de voorwaarden zoals opgenomen in de wet of in een verordening. Het voorwaardencriterium komt met name voor bij de volgende processen: ➢ Europese aanbestedingen ➢ Treasury ➢ Subsidieverstrekkingen ➢ Uitkeringen participatiewet ➢ WMO en jeugd ➢ Omgevingsvergunningen ➢ Lokale heffingen Er zijn geen fouten en/of onduidelijkheden boven de verantwoordingsgrens. Europese aanbestedingen Uw gemeente heeft zelf interne controle uitgevoerd op de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen. Daarbij is door uw gemeente een onrechtmatigheid van € 1,8 miljoen aangegeven. Hiermee zijn wij het eens. Subsidieverstrekkingen Bij 4 subsidietoekenningen is de beschikking niet tijdig verstuurd. Bij 1 subsidieaanvraag is de aanvraag niet tijdig ingediend. Dit zijn formele fouten.

CONCEPT

14

4.3 Rechtmatigheidsverantwoording Documentatie In het kader van de rechtmatigheid is het belangrijk om controles te documenteren. Zo is bij de aanvragen van energietoeslag geen rapportage opgesteld. Bij de aanbestedingen zijn niet alle overwegingen vastgelegd in bijvoorbeeld een position paper.

- Minder lasten dan begroot Op 4 programma’s zijn de werkelijke lasten lager dan begroot. Dit gaat om een totaal van € 11,5 miljoen. De afwijkingen van de begroting worden nog gemeld aan de gemeenteraad en tellen daarom niet mee als begrotingsonrechtmatigheid.

[2] Begrotingscriterium Het budgetrecht bepaalt dat de gemeenteraad toestemming geeft om het te realiseren beleid (op taakveldniveau) binnen de vastgestelde begroting uit te voeren. Uitgangspunt van dit criterium is dat iedere afwijking van de begroting onrechtmatig is, zowel over- als onderschrijdingen.

- Meer of minder baten dan begroot Op 5 programma’s is sprake van meer baten dan begroot en bij 1 programma van minder baten dan begroot. Voor meer of minder baten dan begroot geldt dat deze onrechtmatig zijn, tenzij er aanvullende afspraken zijn gemaakt tussen de gemeenteraad en het College of deze al gemeld zijn voorafgaand aan de vaststelling van de jaarstukken.

In de rechtmatigheidsverantwoording worden alleen de afwijkingen toegelicht die niet passen in de afspraken tussen de gemeenteraad en het College en als die boven de verantwoordingsgrens uitkomen. De gemeenteraad wordt bij de behandeling van de jaarrekening of eerder expliciet gevraagd met deze afwijkingen in te stemmen.

We hebben het College geadviseerd in de financiële verordening de volgende aanpassing te doen: ➢ Toevoegen dat het melden in de jaarrekening van afwijkingen in de baten en onderschrijdingen van de lasten als een tijdige melding wordt aangemerkt.

- Meer investeringen dan beschikbaar gesteld krediet Er zijn 11 kredieten overschreden voor een totaal van € 0,6 miljoen. Voor € 0,1 miljoen was deze overschrijding al gemeld en deze is als acceptabel aangemerkt.

- Oordeel begrotingsrechtmatigheid Het begrotingscriterium is binnen de huidige afspraken met de gemeenteraad in de rechtmatigheidsverantwoording toegelicht.

- Meer lasten dan begroot Op 2 programma’s is sprake van een overschrijdingen van de lasten ten opzichte van de begroting. Dit gaat om een bedrag van € 2,4 miljoen. Hiertoe is een voldoende toelichting opgenomen in de jaarrekening. De overschrijdingen zijn als acceptabel aangemerkt omdat ze binnen het beleid passen.

Voor de overschrijdingen van de lasten is een toelichting in de paragraaf Bedrijfsvoering in overeenstemming met de financiële verordening niet noodzakelijk omdat dit afwijkingen betreffen die passen binnen het bestaande beleid. De overschrijdingen van de investeringskredieten zijn daar wel toegelicht.

CONCEPT

15

4.3 Rechtmatigheidsverantwoording [3] Misbruik en oneigenlijk gebruik Het is aan de organisatie om effectieve maatregelen te nemen om misbruik en oneigenlijk (M&O) gebruik te voorkomen. Op basis van de eisen in de wet- en regelgeving vindt een vertaling plaats naar de opzet van de interne organisatie.

- Uitvoering verbijzonderde interne controle De verbijzonderde interne controle is door de gemeente zelf uitgevoerd. De toelichting in de paragraaf Bedrijfsvoering omvat een voldoende beschrijving van hoe de verbijzonderde interne controle heeft plaatsgevonden en hoe deze is verlopen.

Uw gemeente heeft niet bij alle WMO cliënten de identiteit vastgelegd in het systeem. Het BBV bepaalt dat als een gemeente helemaal geen activiteiten uitvoert voor de identificatie, dat dit dan een financiële onrechtmatigheid is. Vanuit onze steekproef blijkt dat bij 6 cliënten de identiteit niet uit het systeem blijkt. Deze fout projecteren we op de hele populatie. Dit leidt tot een fout van € 3,3 miljoen. Deze is in de paragraaf Bedrijfsvoering gemeld.

- Intern inkoopbeleid Wanneer de inkoopnormen uit de gids Proportionaliteit herhaaldelijk niet worden nageleefd of wanneer de documentatie en/of motivering ervan ontoereikend is, wordt van het College verwacht hierover te rapporteren via de paragraaf Bedrijfsvoering.

We hebben het College geadviseerd alle cliënten te identificeren en dit vast te leggen in het systeem. Toelichting in paragraaf Bedrijfsvoering Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording is het een vereiste dat het College in de paragraaf Bedrijfsvoering een toelichting geeft op alle afwijkingen die zijn opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Daarnaast dient te worden beschreven welke maatregelen worden genomen om deze afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Dit is gedaan.

Uw organisatie heeft een eigen inkoopbeleid vastgesteld waarin de gids Proportionaliteit is uitgewerkt. In 2023 is een specifieke verbijzonderde interne controle uitgevoerd op het volgen van het intern inkoopbeleid voor inkopen onder de Europese aanbestedingsgrens. Daarbij is geconstateerd dat niet altijd wordt vastgelegd welke aanbestedingsprocedure gevolgd is. Er kan daarom geen duidelijke conclusie worden getrokken. Dit is ook gerapporteerd in de paragraaf Bedrijfsvoering.

- Rapportagegrens In lid 3 van de financiële verordening is opgenomen dat in de paragraaf Bedrijfsvoering fouten en/of onduidelijkheden groter dan € 143.000 worden toegelicht. Dit is ook gedaan.

CONCEPT

16

4.3 Rechtmatigheidsverantwoording - M&O beleid ontbreekt Er is in 2023 nog geen beleid door de organisatie voor het voorkomen van Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O beleid). Het ontbreken van dit M&O beleid is niet toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Het M&O beleid gaat in 2024 onderdeel uitmaken van de nota risicomanagement. - Wet Fido en bijbehorende regelingen Niet-financiële onrechtmatigheden in verband met het niet naleven van bepalingen in de wet Fido en bijbehorende Regelingen moeten worden opgenomen en toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Deze zijn er niet. - Toelichting fouten en onduidelijkheden rechtmatigheid Voor het overige hebben wij vastgesteld dat alle onrechtmatigheden zoals vermeld in de rechtmatigheidsverantwoording, zijn toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering met maatregelen om deze afwijkingen in de toekomst te voorkomen. Onze bevinding over de rechtmatigheidsverantwoording Op basis van onze toetsing aan de wettelijke voorschriften inzake de rechtmatigheidsverantwoording en de kaderstelling door de gemeenteraad hebben wij vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft. De jaarrekening en het jaarverslag bevat de voorgeschreven informatie.

CONCEPT

17

4.4 Overige bevindingen Schattingen Het opstellen van de jaarrekening vereist dat de organisatie oordelen vormt en schattingen maakt, die van invloed zijn op de hoogte van de baten en laten en balansposten. De schattingen en de hiermee verbonden veronderstellingen zijn gebaseerd op ervaringen uit het verleden en verschillende andere factoren die, gegeven de omstandigheden, als redelijk worden beschouwd. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. Een goed inzicht in de jaarrekening vraagt kennis van de gemaakte schattingen. Deze lichten wij hier kort toe.

Voorziening riolering Deze voorziening heeft per 31 december 2023 een stand van € 1,1 miljoen (2022: € 0,7 miljoen). Een tekort op het product riolering wordt onttrokken aan de voorziening en een overschot toegevoegd. Het overschot over 2023 is € 0,4 miljoen. Dit bedrag is toegevoegd.

Voorziening wethouders pensioenen De stand van de voorziening is eind 2023 € 2,8 miljoen (2022: € 2,8 miljoen). De voorziening is gebaseerd op actuariële berekeningen die door een externe zijn opgesteld. Wij hebben deze door een pensioendeskundige laten beoordelen. Alle wethouders zijn opgenomen en de uitgangspunten uit de circulaire van het Rijk zijn gehanteerd. We kunnen instemmen met deze berekening.

Voorziening groot onderhoud De voorziening is per ultimo 2023 € 1,7 miljoen (2022: € 1,5 miljoen). In 2020 is het onderhoudsplan geactualiseerd. 2 panden zijn hierin niet opgenomen. De plannen hiervan dateren nog uit 2017 en zijn daarmee niet actueel genoeg. Voor deze 2 panden mag daarom geen voorziening worden gevormd. De voorziening is hiervoor vrijgevallen met € 0,2 miljoen. Wij hebben het College geadviseerd een nieuw onderhoudsplan op te stellen.

Voorziening afval Deze voorziening heeft per 31 december 2023 een stand van € 0,6 miljoen (2022: € 0,3 miljoen). Een tekort op het product afval wordt onttrokken aan de voorziening en een overschot toegevoegd. Het overschot over 2023 is € 0,3 miljoen. Dit bedrag is toegevoegd.

Voorziening verlofsparen De CAO-gemeenten biedt de mogelijkheid voor verlofsparen. Voor de medewerkers die hier gebruik van maken is het verplicht een voorziening voor het gespaarde saldo te vormen. Per eind december 2023 is hiervoor een voorziening van € 67.000 gevormd (2022: € 16.000).

CONCEPT

18

4.4 Overige bevindingen Grondexploitaties Uw gemeente heeft per 31 december 2023 5 grondexploitaties met een totale boekwaarde van € 1,4 miljoen negatief (2022: € 8.000). De verliesvoorziening is € 0,1 miljoen (2022: € 0). De nog te maken lasten zijn € 3,2 miljoen en de nog te realiseren baten € 2,1 miljoen. In 2023 zijn de projecten Hemmelweg volkstuinen en Kerkegaarden in exploitatie genomen. De uitgangspunten worden jaarlijks door de gemeenteraad vastgesteld als onderdeel van de begroting. De omvang en looptijd van de grondexploitaties is beperkt. De nog te verwachten baten en lasten worden ook jaarlijks geactualiseerd. We kunnen ons vinden in de gehanteerde uitgangspunten en de ingeschatte lasten en baten.

Prestatielevering inkoop Wij hebben een steekproef uitgevoerd op de prestatielevering van de inkoop. In totaal zijn 152 facturen gecontroleerd. Van al deze inkopen kon de prestatie door uw gemeente onderbouwd worden. Materiële vaste activa In 2021 is er een uitgebreide analyse gedaan van de waardering van de panden. Uit deze analyse kwamen geen indicaties voor bijzondere waardeverminderingen. Dit geldt ook voor 2023.

CONCEPT

19

5.1 Interne beheersing Risico’s interne beheersing Bij de interimcontrole hebben wij de algemene beheersing, de inrichting van de processen en de interne beheersingsmaatregelen beoordeeld. Naar aanleiding hiervan hebben wij onze bevindingen en aanbevelingen in de managementletter gerapporteerd aan het College en besproken met de portefeuillehouder Financiën. In de managementletter hebben wij per proces aangegeven welke risico’s niet (geheel) worden afgedekt door interne beheersingsmaatregelen. Om voldoende controlezekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening als gevolg van het ontbreken van deze (voldoende) maatregelen afwijkingen bevat, hebben wij aanvullende gegevenswerkzaamheden verricht om dit risico te verlagen. Vanuit de interimcontrole hebben wij ook enkele aandachtspunten voor de jaarrekening 2023 meegegeven. IT omgeving Wij hebben de automatiseringsorganisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld. De jaarrekeningcontrole heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht. Voor onze controle steunen we voor een beperkte mate op de automatiseringsomgeving van uw organisatie.

Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel omtrent de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken omtrent de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan.

CONCEPT

20

5.1 Interne beheersing De interne beheersing is weer op het niveau van voor de hack. Er zijn nog wel openstaande aanbevelingen uit voorgaande jaren. Deze zien met name toe op de inkopen. De belangrijkste conclusies uit de managementletter zijn onderstaand weergegeven: Mandaat en budgetverantwoordelijkheden Uw gemeente heeft een nieuw mandaat-, volmacht- en machtigingsbesluit opgesteld in 2023. Het bevoegdhedenregister is aangepast. De mandaten worden zo laag mogelijk in de organisatie gelegd. Er is een koppeling gemaakt met het organisatiebesluit.

Rechtmatigheidsverantwoording Door uw gemeente zijn voorbereidingen getroffen voor de rechtmatigheidsverantwoording. De verordeningen zijn aangepast en de interne controles zijn uitgevoerd. We hebben geadviseerd over het tijdig opstellen van een intern controleplan voor 2024. IT en informatieveiligheid De veilige inrichting van de IT is uitermate belangrijk. Wij hebben gekeken naar de veiligheid, continuïteit en toegangsbeveiliging van de financiële pakketten. Het is belangrijk om toe te werken naar de NIS2 richtlijn.

CONCEPT

21

5.2 Interne beheersing SiSa Ontwikkeling Single Information Single Audit Iedere gemeente kan extra geld krijgen om specifiek beleid van de Rijksoverheid uit te voeren. Dit zijn specifieke uitkeringen. Gemeenten moeten elk jaar aan de Rijksoverheid melden of en hoe ze het geld hebben besteed. Dit doen zij via de methodiek SiSa: Single information, Single audit. Dit betekent eenmalige informatieverstrekking, eenmalige accountantscontrole. De informatie hiervoor wordt in een vast format opgenomen in de toelichting bij de jaarrekening en voorzien van een controle door de accountant. Het aantal regelingen dat verantwoord moet worden via de SiSa-bijlage is in de afgelopen jaren fors toegenomen. Uw gemeente dient 28 toegekende subsidies via de SiSa-bijlage te verantwoorden.

Uw gemeente heeft voor SiSa een coördinator aangewezen. Hij heeft ervoor zorggedragen dat alle beschikbare informatie voor het verantwoorden van de lasten van de specifieke uitkeringen van het Rijk goed konden worden verantwoord. Tijdens de controle hebben wij in overleg met hem enkele correcties (waaronder meer lasten dan waren verantwoord) in de SiSa bijlagen voorgesteld. Deze zijn verwerkt. Wij hebben geadviseerd voor de SiSa regelingen voor 2024 de afspraken met derden zodanig aan de voorkant te maken dat alle benodigde verantwoordings- en controle informatie van deze organisaties voldoende is om de SiSa bijlage in te kunnen vullen en te kunnen controleren.

De toename in het aantal subsidieregelingen waarvan via SiSa verantwoording wordt gevraagd, vraagt veel tijd. De regelingen worden steeds complexer en dit vraagt een verdergaande samenwerking tussen meerdere afdelingen binnen de organisatie en ook buiten de organisatie. Het proces voor het aanvragen en verantwoorden vraagt coördinatie, inrichting van de administratie en planning om te kunnen voldoen aan de voorwaarden om de specifieke uitkering uiteindelijk te kunnen ontvangen. De kosten van de inzet door eigen mensen maar ook door de accountant nemen significant toe door deze extra regelingen en veel organisaties worstelen met het beheersbaar houden hiervan.

CONCEPT

22

6. Onze verantwoordelijkheid Onze opdracht De jaarrekening 2023 is onder verantwoordelijkheid van het College voor de gemeenteraad opgesteld. In overeenstemming met uw opdracht hebben wij de jaarrekening gecontroleerd. Wij hebben onze controle op basis van onze controlestandaarden voor accountantscontrole uitgevoerd. Daarnaast hebben wij het besluit Accountantscontrole decentrale overheden (het BADO), de door u vastgestelde controleverordening (ex artikel 213 van de gemeentewet), het door u vastgestelde controleprotocol én het door u vastgestelde normenkader als basis voor de controle gebruikt. De door ons voor de controle gehanteerde goedkeuringstolerantie voor fouten bedraagt € 1.447.000 (1% van de lasten en dotaties aan de reserves) en voor onzekerheden € 4.341.000 (3%). Voor de Wet Normering Topinkomens hebben wij de voorgeschreven lagere goedkeuringstoleranties gehanteerd.

Fraude Er zijn tijdens de door ons uitgevoerde reguliere controlewerkzaamheden geen materiële onjuistheden als gevolg van fraude gezien, noch hebben wij aanwijzingen verkregen dat er sprake is geweest van fraude. De accountant is verplicht om alle ontdekte fraudegevallen te rapporteren aan het College van uw gemeente. Ingeval van fraude door het College melden we dit aan de gemeenteraad. Wij merken op dat onze werkzaamheden niet specifiek gericht zijn op het ontdekken van fraude. De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude berust bij het College. De accountant is niet verantwoordelijk en aansprakelijk voor de preventie van fraude. De accountant is wel verantwoordelijk voor het betrekken van frauderisico’s in de planning en uitvoering van zijn werkzaamheden. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de opdrachtbevestiging.

Onze onafhankelijkheid Voor de uitvoering van onze controle is het belangrijk, dat wij onafhankelijk zijn. Naast de controle van de jaarrekening hebben wij géén overige diensten en/of adviesopdrachten uitgevoerd. De voor uw organisatie in 2023 door ons verrichte diensten passen binnen de regels van onafhankelijkheid. Onze teamleden zijn onafhankelijk van uw organisatie. Er zijn geen andere zaken die in strijd zijn met de onafhankelijkheidsregels.

CONCEPT

23

7. Afsluiting Publicatie jaarrekening Wij adviseren om de jaarrekening, na vaststelling door de gemeenteraad, op de website van uw gemeente samen met de controleverklaring van de accountant, te publiceren. Hierdoor is het voor de gebruikers duidelijk dat dit de definitieve versie van de jaarrekening is en wat het oordeel van de accountant bij deze jaarrekening is. De wetgeving rondom de WNT (Wet Normering Topinkomens) geeft aan dat de WNT-verantwoording door uw gemeente op internet gepubliceerd moet worden voor een periode van tenminste zeven jaar. De gegevens moeten vrij toegankelijk en eenvoudig te vinden zijn.

Afsluiting Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking en open communicatie tijdens onze controlewerkzaamheden. Wij vertrouwen erop u hiermee van dienst te zijn en zijn graag bereid nadere informatie te verstrekken. Met vriendelijke groet, Stolwijk Kelderman Accountants Fiscalisten {{esl:Signer1:capture:size(200,65)}}

De heer R.H. Gosselink-Wolbrink RA

CONCEPT

24

Bijlagen In de volgende bijlagen geven wij de tekst weer welke wij zullen opnemen in de controleverklaring inzake • Fraude • Continuïteit: financiële risico’s in relatie tot de financiële positie Dit is niet de volledige tekst van de controleverklaring.

Bijlage 1. Fraude en continuïteit in de controleverklaring Bijlage 2. SiSa tabel fouten en onzekerheden

25

Bijlage 1 Tekst controleverklaring fraude Fraude Bij de aanvang van onze controle hebben wij een frauderisico analyse uitgevoerd. Hierbij hebben wij risico’s geïdentificeerd en ingeschat op een afwijking van materieel belang op de jaarrekening als gevolg van fraude. De uitkomsten van deze frauderisico analyse zijn vertaald naar generieke en specifieke controlewerkzaamheden die onderdeel uitmaken van onze controleaanpak. Wij hebben tijdens onze controle inzicht verkregen in het systeem van interne beheersing, waaronder het risicoinschattingsproces en de wijze waarop het College inspeelt op frauderisico’s. Ook hoe het bestuur het interne beheersingssysteem monitort en de wijze waarop de gemeenteraad toezicht uitoefent, alsmede de uitkomsten daarvan. Wij hebben de opzet en het bestaan geëvalueerd, en voor zover wij noodzakelijk achten, de werking getoetst van interne beheersmaatregelen gericht op het beperken van frauderisico’s. Als onderdeel van het identificeren van risico’s op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening als gevolg van fraude, hebben wij frauderisicofactoren overwogen met betrekking tot frauduleuze financiële verslaggeving, oneigenlijke toeeigening van activa en omkoping en corruptie. Wij hebben geëvalueerd of deze factoren een indicatie vormden voor de aanwezigheid van het risico op afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude.

Aangezien de baten hoofdzakelijk bestaan uit de Algemene uitkering, subsidie ontvangsten van het Rijk en Provincies, lokale heffingen en leges, onderkennen we geen frauderisico in de verantwoording van de baten. De algemene uitkering en de subsidie ontvangsten zijn beperkt tot een opgave van derden. De lokale heffingen en leges betreffen een veelheid van posten van beperkte omvang waardoor geen risico ontstaat op een afwijking van materieel belang. In onze controle bouwen wij een element in van onvoorspelbaarheid. Ook hebben wij de uitkomst van andere controlewerkzaamheden beoordeeld en overwogen of er bevindingen zijn die aanwijzing geven voor fraude of het nietnaleven van wet- en regelgeving.

CONCEPT

26

Bijlage 1 Tekst controleverklaring fraude We hebben de beschikbare controle-informatie in overweging genomen en navraag gedaan bij relevante personen, waaronder de concerncontroller en de portefeuillehouder. Hieruit volgden geen signalen van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang.

Uit het geheel van onze werkzaamheden volgen geen signalen van aanwijzingen of vermoedens van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang.

Geïdentificeerd frauderisico Doorbreking interne beheersing Het risico dat het management maatregelen van interne beheersing doorbreekt

Controlewerkzaamheden en observaties Het College en het management bevinden zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat ze in staat zijn de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersings-maatregelen te doorbreken die anderszins effectief lijken te werken. Wij hebben specifiek aandacht besteed aan de effectiviteit van de ingebouwde waarborgen in de processen met betrekking tot handmatige journaalposten. We hebben een aantal memoriaalboekingen gecontroleerd op basis van de omvang en de omschrijving. Wij hebben bij de controlewerkzaamheden specifieke aandacht gehad voor eventuele manipulatie of bovenmatige bemoeienis van het management bij de totstandkoming van cijfers en belangrijke toelichtingen. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot het overschrijven van interne beheersingsmaatregelen door het management.

Beïnvloeden van schattingen Het risico dat schattingsposten onterecht door het management beïnvloed worden

Wij hebben specifieke controles uitgevoerd op het opstellen van schattingen zoals voorzieningen. Wij hebben getoetst of de gehanteerde uitgangspunten en veronderstellingen adequaat zijn. Wij hebben in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het management bij deze schattingen. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot het maken van schattingen.

CONCEPT

27

Bijlage 1 Tekst controleverklaring fraude Geïdentificeerd frauderisico

Controlewerkzaamheden en observaties

Prestatie onderbouwingen Het risico dat inkoopfacturen betaald worden, zonder dat hier een prestatie tegenover staat

Wij hebben de opzet, het bestaan en de werking van de interne beheersingsmaatregelen geëvalueerd die bedoeld zijn om het risico op fraude te beperken met betrekking tot het leveren van de prestaties van de ingekochte goederen en diensten. Wij hebben door middel van een deelwaarneming vastgesteld dat de levering van goederen/diensten voor de onderzochte gevallen heeft plaatsgevonden overeenkomstig de inkoopfacturen.

Ongeautoriseerde betalingen Het risico dat betaalbatches ongeautoriseerd worden aangepast en naar verkeerde bankrekeningnummers wordt betaald

Wij hebben de opzet, het bestaan en de werking van de interne beheersingsmaatregelen geëvalueerd die bedoeld zijn om het risico op fraude te beperken bij het aanmaken van betalingen. Aanvullend hebben we data-analyse gedaan op alle bankmutaties.

Corruptierisico grondtransacties Het risico op niet-zakelijke transacties bij de grondverkopen

We hebben de opzet en het bestaan van de interne beheersing met betrekking tot verkopen van gronden vastgesteld. Uit onze controlewerkzaamheden zijn geen bijzonderheden geconstateerd.

Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot de inkoop.

Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude vastgesteld met betrekking tot de betalingen.

Wij hebben een deelwaarneming verricht op de materiële verkooptransacties. Wij hebben vastgesteld dat de gehanteerde verkoopprijzen zijn gebaseerd op de nota grondprijzen.

Ambtelijke corruptie Het risico op corruptie door ambtenaren, bestuurders en toezichthouders

We hebben vastgesteld dat er maatregelen zijn genomen rondom het bewaken van de integriteit en het voorkomen van de integriteitschendingen. We hebben navraag gedaan of er meldingen zijn geweest. Wij hebben geen specifieke aanwijzingen voor corruptie of vermoedens van corruptie.

CONCEPT

28

Bijlage 1 Tekst controleverklaring continuïteit Controleaanpak veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie

Het college heeft de jaarrekening opgesteld waarbij inzicht is gegeven is de mate waarin de gemeente in staat is om de financiële risico’s vanuit de reguliere exploitatie en onverwachte tegenvallers financieel op te kunnen vangen, zonder tussenkomst van de toezichthouder. Onze controlewerkzaamheden om het inzicht, dat het college, geeft te evalueren en de beoordeling van de gehanteerde veronderstellingen omvatten onder andere: Kennisnemen van de toelichting op de financiële positie zoals deze is beschreven in de paragraaf weerstandsvermogen; Kennisnemen van de beoordeling van de Provincie over de financiële positie inzake de begroting 2023 en evalueren of de daarbij behorende opmerkingen voldoende zijn toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen; Evalueren van het proces van risicoanalyse en de gehanteerde veronderstellingen die het college heeft gehanteerd bij de totstandkoming van de informatie opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen; Evalueren of de paragraaf Weerstandsvermogen alle relevante informatie bevat, waarvan wij als gevolg van onze controle kennis hebben gekregen; Inwinnen van inlichtingen bij het college over zijn kennis van risico's na de periode van de door het college verrichte risicoanalyse. Uit onze werkzaamheden blijkt dat de door het college gegeven inzicht aanvaardbaar is.

CONCEPT

29

Bijlage 2 SiSa tabel Wij hebben als onderdeel van onze controle de SiSa bijlagen gecontroleerd. De controle is uitgevoerd zoals is opgenomen in de Nota Verwachtingen Accountantscontrole SiSa 2023 d.d. 12 januari 2024. Wij zijn verplicht een tabel op te nemen in dit accountantsverslag met fouten en onzekerheden met betrekking tot de verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen. Deze tabellen dient u samen met de overige verplicht voorgeschreven verantwoordingsdocumenten voor 15 juli 2024 bij het CBS aan te leveren, inclusief de hieronder vermelde oordelen in onze controleverklaring:

CONCEPT

30

Strekking controleverklaring

Bijlage SiSa tabel Nr

Specifieke uitkering

A16

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening

Goedkeurend

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout of onzekerheid

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

geen

n.v.t.

n.v.t.

B2

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021

geen

n.v.t.

n.v.t.

C9

Specifieke uitkering woningbouwimpuls

geen

n.v.t.

n.v.t.

C32

Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen

geen

n.v.t.

n.v.t.

C55

Aanpak energiearmoede

geen

n.v.t.

n.v.t.

C62

Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen

geen

n.v.t.

n.v.t.

C92

Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid

geen

n.v.t.

n.v.t.

C94

Regeling specifieke uitkering verduurzaming slecht geïsoleerde woningen van eigenaar-bewoners en woningen van verenigingen van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties in het kader van het Nationaal Isolatieprogramma

geen

n.v.t.

n.v.t.

C97

Regeling huisvesting grote gezinnen vergunninghouders 2023

geen

n.v.t.

n.v.t.

C105

Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls

geen

n.v.t.

n.v.t.

D8

Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)

geen

n.v.t.

n.v.t.

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen

geen

n.v.t.

n.v.t.

D22

Regeling specifieke uitkering voor de voorschoolse educatie aan ontheemde peuters

geen

n.v.t.

n.v.t.

E44B

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)

geen

n.v.t.

n.v.t.

E84

Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023

geen

n.v.t.

n.v.t.

CONCEPT

31

Bijlage SiSa tabel Nr

Specifieke uitkering

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout of onzekerheid

F28

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid

geen

n.v.t.

n.v.t.

G2

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2023

geen

n.v.t.

n.v.t.

G3

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2023

geen

n.v.t.

n.v.t.

G4

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)_gemeentedeel 2023

geen

n.v.t.

n.v.t.

G10

Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2023

geen

n.v.t.

n.v.t.

G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2023

geen

n.v.t.

n.v.t.

G13

Onderwijsroute _ deel gemeente 2023

geen

n.v.t.

n.v.t.

H4

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

geen

n.v.t.

n.v.t.

H12

Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken

geen

n.v.t.

n.v.t.

H30

Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026

geen

n.v.t.

n.v.t.

H31

Regeling Specifieke uitkering noodfonds energie amateursportverenigingen

geen

n.v.t.

n.v.t.

H32

Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden

geen

n.v.t.

n.v.t.

L30

KPI-K pilot “project Gebiedsfonds Twente doe je mee”

geen

n.v.t.

n.v.t.

CONCEPT

32

Samen bouwen aan duurzaam succes Als ondernemer, manager of bestuurder dealt u dagelijks met veranderingen. Dan is het prettig om voor cijfers, financiële processen en fiscale vraagstukken zekerheid in te bouwen. Wij zijn graag die specialist dichtbij, die altijd een extra stap voor u zet en die naast de data altijd de mens ziet. q

Zullen we samen bouwen aan uw duurzame succes?